ThS Nguyễn Ngọc Cương,
Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
Email: [email protected]
Tóm tắt: Hệ giá trị Chân - Thiện - Mỹ trong tư tưởng Hồ Chí Minh là một chỉnh thể thống nhất, thể hiện chiều sâu tư tưởng, giá trị nhân văn và tầm nhìn chiến lược của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với sự phát triển con người và xã hội, có vai trò định hướng cốt lõi đối với đội ngũ giảng viên lý luận chính trị, trước yêu cầu của việc tích hợp các giá trị văn hóa nền tảng vào hoạt động giảng dạy khoa học xã hội và nhân văn quân sự trong điều kiện chuyển đổi số quốc gia. Trên cơ sở luận giải sâu sắc vai trò hệ giá trị Chân - Thiện - Mỹ trong tư tưởng Hồ Chí Minh đối với đội ngũ giảng viên lý luận chính trị, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao năng lực sư phạm số, kiến tạo “Lá chắn mềm” văn hóa và xây dựng “Màng lọc nhận thức” tự nhiên trước âm mưu “phi chính trị hóa” lực lượng vũ trang của các thế lực thù địch trên không gian mạng trong các nhà trường Quân đội hiện nay.
Từ khóa: Hệ giá trị Chân - Thiện - Mỹ; Tư tưởng Hồ Chí Minh; Giảng viên lý luận chính trị; Chuyển đổi số; Nhà trường Quân đội; Lá chắn mềm văn hóa.
1. Đặt vấn đề
Việt Nam đang trên con đường tiến vào kỷ nguyên mới của dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Nhằm xây dựng một quốc gia phồn vinh, hạnh phúc, tiến thẳng lên hiện đại. Một trong những yếu tố quyết định thành công trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, đó chính là xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, do đó trong văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã xác định: Văn hóa là nền tảng xã hội, là “hệ điều hành” chi phối sự phát triển bền vững quốc gia, đồng thời là “Lá chắn mềm” bảo vệ vững chắc Tổ quốc từ sớm, từ xa. Trong bối cảnh chuyển đổi số toàn diện và sự hình thành không gian mạng ảo đa chiều, phương thức tồn tại và tiếp nhận thông tin của con người có sự thay đổi căn bản. Trước tình hình đó, việc kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, đặc biệt là việc chuyển hóa hệ giá trị Chân - Thiện - Mỹ trong tư tưởng Hồ Chí Minh thành “hệ miễn dịch” là sứ mệnh lịch sử thiêng liêng của đội ngũ giảng viên lý luận chính trị tại các nhà trường Quân đội hiện nay.
2. Khái quát lý luận và thực tiễn về Chân – Thiện – Mỹ
Trong hệ thống lý luận kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin, văn hóa không phải là một thực thể bất động, siêu hình, mà là hoạt động sáng tạo tích cực của con người nhằm cải tạo tự nhiên, xã hội và bản thân con người. C. Mác và Ph. Ăng-ghen xem xét văn hóa gắn liền với sự phát triển của lực lượng sản xuất và sự tiến hóa của bản chất người. C. Mác đã khẳng định một luận điểm mỹ học thiên tài trong Bản thảo kinh tế - triết học năm 1844: “Con người cũng nhào nặn vật chất theo quy luật của cái đẹp” [1, tr. 135]. Hệ giá trị Chân - Thiện - Mỹ đại diện cho ba góc độ cơ bản trong hoạt động sống của con người: Chân (Chân lý - Nhận thức khoa học); Thiện (Đạo đức cách mạng - Giá trị nhân văn); Mỹ (Thẩm mỹ - Cái đẹp). Chủ nghĩa Mác - Lênin chỉ rõ con người hình thành nhân cách chịu sự quy định trực tiếp bởi môi trường sống. Một môi trường văn hóa lành mạnh là môi trường gắn liền với các giá trị Chân - Thiện - Mỹ, vì vậy, kiến tạo môi trường văn hóa lành mạnh thực chất là quá trình xây dựng môi trường đảm bảo cho các năng lực sáng tạo của con người phát triển toàn diện, các giá trị Chân - Thiện - Mỹ được phát huy cao nhất. Chủ tịch Hồ Chí Minh là hiện thân sinh động nhất của sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa tinh hoa văn hóa truyền thống Á Đông, chủ nghĩa nhân văn phương Tây và hệ tư tưởng cách mạng mác-xít. Đối với Người, hệ giá trị Chân - Thiện - Mỹ không phải là những khái niệm triết học trừu tượng mà được cụ thể hóa thành mục tiêu cách mạng, lẽ sống hằng ngày của con người Việt Nam. Hệ giá trị Chân - Thiện - Mỹ trong tư tưởng Hồ Chí Minh và được thể hiện thông qua hệ thống giá trị của Chân - Thiện - Mỹ và đóng vai trò là kim chỉ nam định hướng đối với giảng viên lý luận chính trị. Tạo ra tấm khiên tư tưởng và nền tảng đạo đức vững chắc, giúp giảng viên lan tỏa tri thức chân lý, khơi dậy nhân văn và Cái đẹp thông qua hoạt động sư phạm: Giá trị “Chân”: Là chân lý cách mạng, là sự kiên định độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Người đòi hỏi cán bộ, đảng viên phải trung thực, “nói đi đôi với làm”, kiên quyết chống lại thói dối trá, bệnh thành tích và sự ngụy tạo chính trị. Giá trị “Thiện”: Là đạo đức cách mạng, tinh thần nhân ái, khoan dung sâu sắc. Cái Thiện cao cả nhất là phục vụ Tổ quốc, phụng sự Nhân dân: “Việc gì có lợi cho dân, ta phải hết sức làm. Việc gì có hại cho dân, ta phải hết sức tránh” [2, tr. 612]. Giá trị “Mỹ”: Là cái đẹp trong lối sống giản dị, khiêm nhường, coi thường xa hoa. Hệ giá trị Chân - Thiện - Mỹ của Hồ Chí Minh đã chuyển hóa thành mục tiêu, thước đo nhân cách cốt lõi đó là “Đức và Tài” của người cách mạng, đối với người quân nhân đó chính là mục tiêu “Hồng và Chuyên”.
Trải qua 40 năm đổi mới, Đảng luôn đặt con người vào vị trí trung tâm. Đại hội XIV của Đảng chỉ ra: “Phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường là trung tâm; xây dựng Đảng là then chốt; phát triển văn hóa, con người là nền tảng; tăng cường quốc phòng, an ninh và đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên” [8, t1, tr.26]. Đánh dấu bước phát triển mang tính cách mạng khi xác định văn hóa là trung tâm của mọi chính sách phát triển, là “Hệ điều hành” chi phối sự phát triển bền vững quốc gia trong “Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”. Sự tăng trưởng kinh tế thuần túy không còn là thước đo duy nhất; một xã hội hùng cường phải là một xã hội có môi trường văn hóa lành mạnh, nơi các giá trị Chân - Thiện - Mỹ hiện hữu sinh động trong từng hành vi ứng xử, từng hoạt động cụ thể. Đội ngũ giảng viên lý luận chính trị chính, trước tác động của chuyển đổi số, đang bộc lộ những ưu điểm và những “điểm nghẽn” mang tính mâu thuẫn biện chứng:
Về ưu điểm: Quán triệt và thực hiện nghiêm túc các nghị quyết của Quân ủy Trung ương, đội ngũ giảng viên tuyệt đối trung thành với Đảng, có bản lĩnh chính trị vững vàng, phát huy được hệ giá trị Chân - Thiện - Mỹcủa tư tưởng Hồ Chí Minh trong các điều kiện khác nhau. Nhiều giảng viên đã chủ động ứng dụng công nghệ thông tin vào bài giảng, các sản phẩm học liệu số, ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm đã và đang được tích hợp lên mạng nội bộ (Intranet) của nhà trường, tạo nền tảng vững chắc cho mô hình “Nhà trường quân đội thông minh” theo Quyết định số 1960/QĐ-TM ngày 01/8/2025 của Bộ Tổng Tham mưu.
Về hạn chế: Thứ nhất, chưa giải quyết tồn tại “độ vênh” nhận thức trong môi trường chuyển đổi số: Một số giảng viên chưa giải quyết “độ vênh” tri thức cảu người học, chưa làm chủ công nghệ và khắc phục được tiêu cực của nhận thức lệch lạc. Thứ hai, “tư duy sư phạm số” phát triển chưa đồng đều: Một bộ phận giảng viên còn sức ỳ tâm lý, ngại thay đổi phương pháp truyền thống, chưa phát huy tinh thần “7 dám” và bảo vệ tính tích cực, liêm chính số. Thứ ba, tính chiến đấu, tính nhạy bén, chống “Chiến tranh nhận thức” có lúc chưa cao: Trước những luồng thông tin ngụy biện, bóp méo lịch sử, bôi nhọ hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” bằng công nghệ Deepfake của địch trên mạng xã hội, một số giảng viên còn lúng túng, né tránh, chưa chủ động biến giờ giảng thành các buổi diễn tập tư tưởng đấu tranh phản bác sắc bén. Chưa chuyển đổi các bài giảng khô khan thành các sản phẩm học liệu số hấp dẫn, đầy tính nghệ thuật truyền cảm hứng.
3. Giải pháp đột phá vận dụng hệ giá trị Chân - Thiện - Mỹ vào hoạt động sư phạm đáp ứng yêu cầu bối cảnh chuyển đổi số
Một là, chuyển đổi số sư phạm mạnh mẽ theo mô hình giáo dục tích hợp công nghệ và “Lớp học đảo ngược”.
Giảng viên lý luận chính trị cần chủ động nâng cấp năng lực số, chuyển từ khả năng “sư phạm truyền thống” sang “sư phạm số” theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW về chuyển đổi số trong Quân đội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 của Quân ủy Trung ương. Áp dụng mô hình “Lớp học đảo ngược” qua đó giúp giải quyết “độ vênh” tri thức: Giảng viên số hóa các nội dung lý thuyết kinh điển, các khái niệm trừu tượng thành các học liệu đa phương tiện (video ngắn, Infographic động, Podcast bài giảng) đăng tải lên hệ thống quản lý học tập trực tuyến (LMS). Học viên tự nghiên cứu trước giờ lên lớp. Giảng viên sử dụng các mô hình ngôn ngữ lớn, trí tuệ nhân tạo (AI) để xây dựng kịch bản đóng vai, giả định đối thoại giữa nhà lý luận mác-xít và các học thuyết đối lập, giúp học viên rèn luyện tư duy phản biện, làm chủ thế giới quan khoa học, từ đó đạt tới cái Chân (chân lý khách quan).
Hai là, tích hợp liên môn, kiến tạo “Màng lọc nhận thức” tự nhiên thông qua xử lý các tình huống thực tiễn
Trong mỗi chuyên đề giảng dạy, giảng viên phải chủ động liên hệ biện chứng giữa nguyên lý triết học, với hệ giá trị văn hóa Chân - Thiện - Mỹ của tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm giải quyết các bài toán thực tiễn của môi trường số: Giảng viên xây dựng các bài tập tình huống về tin giả, các chiến dịch bóp méo thông tin chính trị của địch. Quá trình giảng thường xuyên liên hệ sự phát triển của kinh tế số, hạ tầng mạng quốc gia tác động làm biến đổi đời sống văn hóa, lối sống của bộ đội. Phân tích sự biến đổi của ý thức thẩm mỹ trong kỷ nguyên số, đồng thời phê phán lối sống thực dụng, sùng bái thần tượng mù quáng, định hướng đến xây dựng thị hiếu thẩm mỹ lành mạnh, giữ gìn phẩm chất cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ” (vươn tới cái Mỹ đích thực).
Ba là, đổi mới phương thức giảng dạy, xêmina thành các buổi “Tác chiến tư tưởng giả định” trên không gian số
Quy trình xêmina truyền thống (đọc báo cáo xơ cứng) cần được thay thế bằng phương pháp tranh biện đối kháng trực tiếp, các tổ, nhóm đóng giả định đưa ra các luận điệu xuyên tạc, bóp méo lịch sử hoặc hạ thấp vị thế quốc tế của Việt Nam; nhóm khác sử dụng vũ khí lý luận mác-xít, tư tưởng Hồ Chí Minh và thực tiễn đổi mới sinh động của đất nước để đấu tranh, phản bác trực diện. Phương pháp này góp phần biến tri thức lý luận khô khan thành kỹ năng lập luận sắc bén, củng cố niềm tin vững chắc vào chân lý cách mạng, biến lý luận thành “Lá chắn mềm” vững chắc trong nhận thức và hành động.
Bốn là, hoàn thiện cơ chế thể chế, bảo vệ cán bộ dám đổi mới sáng tạo và hiện đại hóa “Học viện thông minh”
Đảng ủy, Ban Giám đốc các nhà trường Quân đội cần cụ thể hóa đột phá chiến lược về nguồn lực con người của Đại hội XIV: “Tổ chức thực hiện hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam” [8, t1, tr.161]. Xây dựng hành lang pháp lý, bảo vệ giảng viên năng động, sáng tạo, dám đổi mới phương pháp giảng dạy, dám thực hành tinh thần “7 dám”. Đổi mới quy chế đánh giá giảng viên, ngoài đánh giá qua số giờ đứng lớp truyền thống, cần đánh giá qua chất lượng học liệu số được tạo ra, hiệu quả tương tác trực tuyến với học viên và đặc biệt là chỉ số ảnh hưởng tích cực trong viết bài đấu tranh chính luận phản bác các quan điểm sai trái trên các phương tiện truyền thông mạng xã hội.
4. Kết luận
Trong công cuộc đổi mới của đất nước và nhất trong giai đoạn mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, đội ngũ giảng viên lý luận chính trị tại các nhà trường Quân đội mang trên vai sứ mệnh lịch sử vô cùng nặng nề nhưng rất vinh quang góp phần tích cực vào hình thành thế giới quan, phương pháp luận của những quân nhân cách mạng. Bằng việc cụ thể hóa Hệ giá trị Chân - Thiện - Mỹ của tư tưởng Hồ Chí Minh vào quá trình thực hiện chức trách, nhiệm vụ, đồng thời không ngừng tự học, làm chủ công nghệ, tích cực số hóa bài giảng và thực hành triệt để tinh thần “7 dám”, mỗi giảng viên lý luận chính trị sẽ là một pháo đài chính trị vững chắc, gieo những hạt mầm niềm tin son sắt và nhân cách cao đẹp của các thế hệ cán bộ chính trị nói riêng và người quân nhân cách mạng nói chung. Góp phần tiếp tục giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng, xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đưa đất nước vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới của dân tộc./.
Tài liệu tham khảo
[1] C. Mác và Ph. Ăng-ghen, Toàn tập, tập 3 (Tác phẩm “Hệ tư tưởng Đức”), Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995.
[2] Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 11, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011.
[3] Đảng Cộng sản Việt Nam, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Hà Nội, 2024.
[4] Đảng Cộng sản Việt Nam, Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/1/2025 của Bộ Chính trị về Hội nhập quốc tế trong tình hình mới, Hà Nội, 2026.
[5] Đảng Cộng sản Việt Nam, Kết luận số 76-KL/TW ngày 04/6/2020 của Bộ Chính trị khóa XII về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 33-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI, Hà Nội, 2020.
[6] Đảng Cộng sản Việt Nam, Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Hà Nội, 2025.
[7] Đảng Cộng sản Việt Nam, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về Phát triển văn hóa Việt Nam, Hà Nội, 2026.
[8] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, tập I và II, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026.
[9] Quân ủy Trung ương, Nghị quyết số 290-NQ/QUTW ngày 15/6/2025 về đổi mới công tác giáo dục và đào tạo trong Quân đội đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới, Hà Nội, 2025.
[10] Quân ủy Trung ương, Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW về chuyển đổi số trong Quân đội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Hà Nội, 2025.
[11] Nguyễn Phú Trọng, Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2024.
[12] Tô Lâm, “Việt Nam vững bước tiến vào kỷ nguyên mới và những vấn đề đặt ra đối với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc”, Tạp chí Cộng sản, ngày 02/7/2025.
[13] Nguyễn Thu Nghĩa, “Hệ giá trị chân - thiện - mỹ trong tư tưởng Hồ Chí Minh”, Tạp chí Khoa học xã hội, số phát hành ngày 06/04/2026.
THE ROLE OF HO CHI MINH’S VALUE SYSTEM OF TRUTH, GOODNESS, AND BEAUTY FOR POLITICAL THEORY LECTURERS IN THE CURRENT DIGITAL TRANSFORMATION ENVIRONMENT
Nguyen Ngoc Cuong
Military Political Academy, Ministry of National Defence
Email: [email protected]
Abstract: The value system of "Truth - Goodness - Beauty" (Chân - Thiện - Mỹ) in Ho Chi Minh's thought is a unified whole that reflects the depth of thought, humanistic values, and strategic vision of President Ho Chi Minh for human and social development. It plays a core orienting role for political theory lecturers in the face of the inevitable requirement to integrate foundational cultural values into the teaching of military social sciences and humanities under the conditions of national digital transformation. Based on a profound analysis of the role of Ho Chi Minh’s value system of Truth, Goodness, and Beauty for political theory lecturers, this article proposes a comprehensive system of solutions to enhance digital pedagogical capacity, construct a cultural "Soft Shield", and build a natural "Cognitive Filter" in military academies today to counter the plots of "depoliticizing" the armed forces by hostile forces in cyberspace.
Keywords: Truth - Goodness - Beauty value system; Ho Chi Minh’s thought; Political theory lecturers; Digital transformation; Military academies; Cultural soft shield.
Ý kiến bạn đọc