Lê Minh Tân - Nguyễn Văn Huy
Học viện Chính trị - Bộ Quốc phòng
Email: [email protected]
Tóm tắt: Bài viết tập trung làm rõ việc phát huy vai trò xung kích của thanh niên Quân đội thực hiện phương châm “Hai kiên định, hai đẩy mạnh và hai ngăn ngừa”, định hướng chiến lược nhằm bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng và xây dựng Quân đội trong tình hình mới. Trước âm mưu “phi chính trị hóa” Quân đội và chiến lược “diễn biến hòa bình” ngày càng tinh vi của các thế lực thù địch trên không gian mạng, việc thanh niên kiên định đường lối quân sự, quốc phòng và bồi đắp bản lĩnh chính trị vững vàng đóng vai trò là nền tảng. Đẩy mạnh tinh thần đổi mới sáng tạo, làm chủ khoa học công nghệ, vươn lên trở thành những “quân nhân số”, “chiến sĩ số” gắn với hội nhập quốc tế là động lực thực tiễn để tuổi trẻ trực tiếp nâng cao sức mạnh chiến đấu. Đồng thời, bài viết nhấn mạnh yêu cầu xây dựng năng lực tự bảo vệ, chủ động ngăn ngừa từ sớm, từ xa các vi phạm kỷ luật và sự suy thoái tư tưởng, đạo đức, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” ngay tại đơn vị cơ sở. Qua đó, tác giả đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm khơi dậy khát vọng cống hiến, giúp thế hệ trẻ xứng đáng là lực lượng rường cột xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam tinh, gọn, mạnh, tiến lên hiện đại trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Từ khóa: Thanh niên Quân đội; Hai kiên định, hai đẩy mạnh, hai ngăn ngừa; kỷ nguyên mới; khát vọng cống hiến; quân nhân số.
1. Đặt vấn đề
Bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, sự bùng nổ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang tác động sâu sắc đến mọi phương diện, trong đó có lĩnh vực quân sự, quốc phòng. Đứng trước bối cảnh đó, việc hiện thực hóa mục tiêu phấn đấu đến năm 2030 xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại là yêu cầu khách quan, mang tính quy luật và hết sức cấp thiết. Tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, đồng chí Tổng Bí thư đã chỉ đạo toàn quân tập trung thực hiện tốt định hướng chiến lược: “Hai kiên định, hai đẩy mạnh và hai ngăn ngừa”. Đây là sự tổng kết, kế thừa và phát triển biện chứng, là phương châm, định hướng cơ bản mang tầm nhìn chiến lược lâu dài nhằm giữ vững bản chất cách mạng, truyền thống vẻ vang và sức mạnh chiến đấu của Quân đội trong tình hình mới.
Trong tiến trình lịch sử đó, thanh niên Quân đội luôn được khẳng định là lực lượng đông đảo, nòng cốt, xung kích và đi đầu trong thực hiện mọi nhiệm vụ tại đơn vị cơ sở, mang trên vai một sứ mệnh lịch sử trọng đại. Hơn lúc nào hết, việc khơi dậy mạnh mẽ khát vọng cống hiến và phát huy vai trò xung kích của tuổi trẻ chính là “chìa khóa” cốt lõi để kiến tạo sức mạnh nội sinh. Sự xung kích ấy sẽ trực tiếp đưa những định hướng chiến lược vĩ mô của Đảng, Quân ủy Trung ương vào thực tiễn sinh động, góp phần thiết thực bồi đắp bản lĩnh chính trị và không ngừng tỏa sáng phẩm chất cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Nhận thức sâu sắc định hướng chiến lược “Hai kiên định, hai đẩy mạnh, hai ngăn ngừa”
Để hiện thực hóa khát vọng cống hiến, trước hết, toàn quân nói chung và lực lượng thanh niên nói riêng phải nhận thức sâu sắc giá trị cốt lõi của phương châm “Hai kiên định, hai đẩy mạnh và hai ngăn ngừa”. Đây là định hướng chiến lược vĩ mô, mang tính bao quát và xuyên suốt, định hình cho mọi mặt công tác tư tưởng, tổ chức và hành động của Quân đội trong kỷ nguyên mới. Đối với thanh niên Quân đội, việc nhận thức phương châm này không thể dừng lại ở những khẩu hiệu hô hào bề nổi, mà phải được cụ thể hóa thành những yêu cầu khắt khe gắn liền với hoạt động thực tiễn tại đơn vị cơ sở. Nội hàm của định hướng chiến lược này đặt ra cho tuổi trẻ Quân đội những sứ mệnh cụ thể trên ba phương diện.
Thứ nhất, đối với “Hai kiên định”, thanh niên phải xông pha, đi đầu trong việc tự giác học tập, rèn luyện bản lĩnh chính trị, kiên định đường lối quân sự, quốc phòng của Đảng và kiên định xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị. Đây là nền tảng cốt lõi để giữ vững lập trường giai cấp công nhân và nguyên tắc Đảng lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt đối với Quân đội.
Thứ hai, đối với “Hai đẩy mạnh”, sự xung kích không chỉ dừng lại ở sức lực thông thường mà phải chuyển hóa thành năng lực hành động bằng trí tuệ. Tuổi trẻ Quân đội phải mang trong mình khát vọng làm chủ vũ khí, trang bị kỹ thuật hiện đại, tiên phong trong ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số để đẩy mạnh hiện đại hóa Quân đội. Đồng thời, phải không ngừng trau dồi tri thức ngoại ngữ, kỹ năng mềm, sẵn sàng dấn thân vào các nhiệm vụ đối ngoại quốc phòng, gìn giữ hòa bình Liên Hợp quốc nhằm đẩy mạnh hội nhập quốc tế.
Thứ ba, đối với “Hai ngăn ngừa”, thanh niên là lực lượng nòng cốt góp phần nâng cao sức mạnh chiến đấu, đóng góp trực tiếp vào sức mạnh răn đe để ngăn ngừa các nguy cơ chiến tranh, xung đột từ sớm, từ xa. Đặc biệt, trên trận địa tư tưởng, mỗi đoàn viên, thanh niên phải đề cao tinh thần "tự soi, tự sửa", tự thiết lập "sức đề kháng" vững chắc trước mọi cám dỗ và chủ động đấu tranh bóc gỡ tin giả trên không gian mạng. Đây là "lá chắn thép" nhằm kiên quyết ngăn ngừa mọi biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" từ ngay trong sinh hoạt, học tập tại phân đội cơ sở.
2.2. Thực trạng triển khai, kết quả đạt được và những vấn đề thực tiễn đang đặt ra
Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, thanh niên Quân đội đã phát huy xuất sắc vai trò xung kích, để lại nhiều dấu ấn tiên phong trên mọi mặt trận. Sự kiên định về lập trường tư tưởng và bản lĩnh chính trị được minh chứng sinh động qua kết quả kiểm tra nhận thức chính trị hằng năm, khi tuyệt đại đa số cán bộ, đoàn viên thanh niên luôn đạt kết quả khá, giỏi và tuyệt đối không có biểu hiện dao động, hoài nghi. Khát vọng cống hiến, tinh thần đổi mới sáng tạo được hiện thực hóa mạnh mẽ thông qua phong trào thi đua “Tuổi trẻ sáng tạo”. Đông đảo tuổi trẻ toàn quân đã ứng dụng thành thạo công nghệ số, không ngừng tìm tòi, đóng góp hàng ngàn công trình, sáng kiến có giá trị thực tiễn cao, trực tiếp đẩy mạnh tiến trình hiện đại hóa và làm chủ vũ khí trang bị kỹ thuật. Đặc biệt, tính tiên phong trong việc giữ vững kỷ luật, pháp luật được khẳng định rõ nét khi tình hình vi phạm kỷ luật của đoàn viên, thanh niên luôn được kiểm soát ở mức rất thấp, đóng góp trực tiếp vào sức mạnh răn đe và khả năng sẵn sàng chiến đấu của các đơn vị.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả mang tính nền tảng, quá trình hiện thực hóa phương châm chỉ đạo chiến lược vẫn còn phải đối mặt với không ít rào cản, thách thức. Trong bối cảnh bùng nổ không gian mạng, các thế lực thù địch đang ráo riết đẩy mạnh chiến lược “diễn biến hòa bình”, triệt để lợi dụng môi trường internet với phương châm “mưa dầm thấm lâu” nhắm trực tiếp vào đối tượng thanh niên hòng bóp méo lịch sử, thực hiện âm mưu “phi chính trị hóa” Quân đội. Cùng với đó, dưới những tác động tiêu cực từ mặt trái của nền kinh tế thị trường, một bộ phận thanh niên Quân đội đã bộc lộ những biểu hiện dao động, nảy sinh tư tưởng trung bình chủ nghĩa, lối sống thực dụng và thiếu lý tưởng phấn đấu.
Xét về phương diện tổ chức thực hiện, công tác giáo dục chính trị, định hướng tư tưởng ở một số cơ quan, đơn vị có thời điểm còn chậm đổi mới, nặng về hành chính hóa, rập khuôn và chưa thực sự bám sát đặc điểm tâm sinh lý của lớp thanh niên thế hệ mới. Một số phong trào hành động cách mạng nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo đôi lúc còn dàn trải, mang tính bề nổi, thiếu chiều sâu bền vững. Sự thiếu nhạy bén trong phương pháp quản lý, giáo dục đã dẫn đến hệ quả là bản lĩnh, khả năng tự bảo vệ trước các cám dỗ vật chất, cũng như kỹ năng nhận diện đúng, sai của một bộ phận quân nhân trẻ chưa thực sự vững chắc. Những rào cản thực tiễn này đang đặt ra yêu cầu cấp bách toàn quân phải nhanh chóng có những giải pháp đột phá để bồi dưỡng, tôi luyện và phát huy tối đa sức mạnh của tuổi trẻ trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
2.3. Đột phá khơi dậy khát vọng cống hiến, hệ thống giải pháp đồng bộ trong kỷ nguyên mới
Để khắc phục triệt để những vấn đề thực tiễn đang đặt ra và hiện thực hóa thắng lợi phương châm “Hai kiên định, hai đẩy mạnh, hai ngăn ngừa”, các cơ quan, đơn vị cần triển khai đồng bộ và quyết liệt hệ thống các giải pháp mang tính đột phá nhằm bồi dưỡng và khơi dậy mạnh mẽ khát vọng cống hiến của thanh niên Quân đội.
Một là, kiên quyết khắc phục tư tưởng “khoán trắng” trong công tác thanh niên. Yêu cầu tiên quyết là phải không ngừng nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng và đội ngũ cán bộ chủ trì các cấp. Cấp ủy, người chỉ huy tuyệt đối không được “khoán trắng” hay buông lỏng nhiệm vụ giáo dục, quản lý, rèn luyện thanh niên cho cơ quan chính trị và tổ chức đoàn. Bản thân mỗi cán bộ, đảng viên phải đề cao trách nhiệm nêu gương, lấy sự mẫu mực của bản thân từ bản lĩnh chính trị đến đạo đức lối sống làm “mệnh lệnh không lời” có sức thuyết phục mạnh mẽ nhất để giáo dục, định hướng và dẫn dắt bộ đội.
Hai là, “mềm hóa” phương pháp giáo dục và chủ động kiến tạo trận địa không gian mạng. Cần kiên quyết từ bỏ lối truyền thụ lý luận một chiều, rập khuôn, thay vào đó là tăng cường tính tương tác, đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng số vào công tác tuyên truyền. Tổ chức đoàn cần linh hoạt phát triển các mô hình “Chi đoàn số”, sử dụng podcast, video clip ngắn, infographic để truyền tải thông điệp một cách sinh động. Đặc biệt, cần phát huy tối đa vai trò nòng cốt của “Câu lạc bộ lý luận trẻ” và “Lực lượng 47” cấp cơ sở, biến thanh niên thành những mũi nhọn tiến công sắc bén để bẻ gãy mọi luận điệu xuyên tạc của kẻ thù. Cùng với đó, đẩy mạnh phong trào “Bình dân học vụ số” và “Phổ cập AI” để hiện thực hóa “Hai đẩy mạnh”.
Ba là, thúc đẩy tinh thần “tự giáo dục” và khơi dậy khát vọng “7 dám”. Quá trình giáo dục của tổ chức chỉ thực sự bền vững khi biến thành nhu cầu “tự giáo dục”, “tự rèn luyện” của mỗi cá nhân. Thanh niên Quân đội phải không ngừng vươn lên làm chủ nền tảng số, vũ khí trang bị hiện đại để trở thành những “quân nhân số”, “chiến sĩ số” ưu tú. Phải tôi luyện bản lĩnh và hội tụ đủ tinh thần: “Dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới, sáng tạo, dám đương đầu với khó khăn, thử thách và dám hành động vì lợi ích chung”.
Bốn là, xây dựng “văn hóa số” và phát huy sức mạnh hiệp đồng. Môi trường văn hóa quân sự lành mạnh nay cần được mở rộng sang cả không gian mạng, gắn liền với việc xây dựng kỷ luật thông tin và kỷ luật dữ liệu. Đồng thời, quá trình giáo dục thanh niên phải có sự hiệp đồng chặt chẽ giữa các tổ chức trong đơn vị và địa phương. Việc phối hợp với tổ chức đoàn địa phương và các đơn vị kết nghĩa không chỉ tạo ra môi trường rèn luyện thực tiễn mà còn góp phần trực tiếp xây dựng thế trận lòng dân vững chắc trên không gian mạng.
Năm là, đổi mới công tác kiểm tra, giám sát chủ động dựa trên nền tảng dữ liệu. Cần chuyển đổi phương thức kiểm tra, giám sát từ “bị động” chờ vụ việc xảy ra sang “chủ động” phòng ngừa, cảnh báo từ sớm, từ xa. Việc đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số và cơ sở dữ liệu số trong công tác quản lý sẽ giúp cấp ủy, chỉ huy đánh giá thực chất năng lực, mức độ xung kích của từng đoàn viên, qua đó kiên quyết khắc phục bệnh thành tích, hình thức trong các phong trào thi đua.
Sáu là, hoàn thiện cơ chế bảo vệ cán bộ trẻ đổi mới, sáng tạo. Để thanh niên dám nghĩ, dám làm, cấp ủy và người chỉ huy cần mạnh dạn giao việc khó, việc mới, những khâu đột phá để thử thách. Quá trình đó cần tạo ra một cơ chế “sai số an toàn” trong giới hạn kiểm soát để khích lệ thanh niên dũng cảm thử nghiệm các ý tưởng khoa học sáng tạo mà không sợ rủi ro. Đồng thời, Quân đội cần cụ thể hóa các chính sách ưu đãi vượt trội, kịp thời khen thưởng, tôn vinh và nhân rộng những điển hình tiên tiến, tạo động lực to lớn để thanh niên yên tâm cống hiến trọn vẹn trí tuệ và sức trẻ cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.
3. Kết luận
Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, việc hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại vừa là yêu cầu khách quan, vừa là khát vọng cháy bỏng của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta. Để thực hiện thắng lợi mục tiêu vĩ đại đó, phương châm chiến lược “Hai kiên định, hai đẩy mạnh và hai ngăn ngừa” đã trở thành tư tưởng chỉ đạo toàn diện. Trên hành trình lịch sử ấy, thanh niên Quân đội luôn giữ vị trí hạt nhân, là lực lượng nòng cốt, đông đảo, trực tiếp thực hiện mọi nhiệm vụ trọng yếu tại đơn vị cơ sở. Việc bồi dưỡng và khơi dậy khát vọng cống hiến, phát huy cao độ vai trò xung kích của tuổi trẻ chính là nguồn sức mạnh nội sinh to lớn, là nhân tố mang tính quyết định để đưa những định hướng chiến lược của Đảng vào thực tiễn.
Dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng, trực tiếp là sự quan tâm sâu sát của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và cấp ủy, người chỉ huy các cấp, việc triển khai quyết liệt, đồng bộ hệ thống các giải pháp đột phá sẽ tạo ra động lực vững chắc cho tuổi trẻ toàn quân. Bằng bản lĩnh chính trị kiên định, năng lực tự bảo vệ vững vàng trước mọi sóng gió và trí tuệ đổi mới sáng tạo không ngừng, thanh niên Quân đội sẽ chuyển hóa các chủ trương thành những hành động cách mạng tự giác, tự tin vươn lên chiếm lĩnh đỉnh cao khoa học công nghệ, vươn tầm hội nhập quốc tế.
Hành trang bước vào kỷ nguyên mới yêu cầu mỗi quân nhân trẻ phải biến khát vọng cống hiến thành hành động thiết thực, biến sứ mệnh lịch sử thiêng liêng thành niềm tự hào mãnh liệt. Sự xung kích, cống hiến và tinh thần rèn luyện của thế hệ thanh niên mang trong mình “tâm trong, trí sáng, hoài bão lớn” sẽ tiếp tục tô thắm và làm tỏa sáng rực rỡ phẩm chất cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới. Qua đó, tuổi trẻ toàn quân tiếp tục khẳng định vị thế là lực lượng rường cột, tuyệt đối trung thành, đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
REALIZING THE PARTY'S STRATEGIC ORIENTATION
THE MISSION AND ASPIRATION TO CONTRIBUTE OF THE YOUTH
IN THE VIETNAM PEOPLE'S ARMY
Le Minh Tan - Nguyen Van Huy
Political Academy - Ministry of National Defence
Abstract: The article focuses on clarifying the promotion of the vanguard role of the Military youth in implementing the motto "Two steadfasts, two accelerations, and two preventions" a strategic orientation aimed at firmly protecting the Party's ideological foundation and building the Army in the new situation. Facing the plot to "depoliticize" the Army and the increasingly sophisticated "peaceful evolution" strategy of hostile forces in cyberspace, the youth's steadfastness in military and defense guidelines and the cultivation of firm political resolve serve as the foundation. Promoting the spirit of innovation, mastering science and technology, and striving to become "digital military personnel" and "digital soldiers" associated with international integration are practical driving forces for the youth to directly enhance combat strength. At the same time, the article emphasizes the requirement to build self-protection capacity, proactively preventing disciplinary violations, ideological and moral degradation, "self-evolution," and "self-transformation" early and from afar, right at the grassroots units. Thereby, the author proposes a system of synchronous solutions to awaken the aspiration to contribute, helping the young generation be worthy as the pillar force in building a lean, compact, strong, and advancing to a modern Vietnam People's Army in the era of the nation's rising.
Keywords: Military youth; Two steadfasts, two accelerations, and two preventions; new era; aspiration to contribute; digital military personnel.
Tài liệu tham khảo
[1]. Tô Lâm (2024), Bài phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư tại các hội nghị quan trọng của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về định hướng xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam trong kỷ nguyên mới (Nguồn gốc của phương châm "2 kiên định, 2 đẩy mạnh, 2 ngăn ngừa").
[2]. Bộ Chính trị (2018), Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
[3]. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV (Tập 1, Tập 2), Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
[4]. Bộ Quốc phòng (2019), Quốc phòng Việt Nam (Sách trắng Quốc phòng năm 2019 - Cơ sở pháp lý và thực tiễn của chính sách quốc phòng “Bốn không”), Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
[5]. Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, Tập 7 (Các quan điểm về xây dựng Quân đội mang bản chất giai cấp công nhân), Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
[6]. Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam (2025), Tài liệu nghiên cứu, học tập quán triệt Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025 - 2030, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội.
[7]. Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam (2025), Văn kiện Đại hội đại biểu Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Quân đội lần thứ XI (2025 - 2030), Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội.
Ý kiến bạn đọc