ThS. Hoàng Thị Thủy -
Khoa Ngoại ngữ Du lịch, Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội
Email: [email protected]
Tóm tắt : Năng lực giao tiếp tiếng Anh đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với sinh viên ngành Hướng dẫn Du lịch trong bối cảnh hội nhập quốc tế và nhu cầu ngày càng cao về chất lượng nguồn nhân lực. Tuy nhiên, nhiều sinh viên trình độ cao đẳng vẫn gặp khó khăn trong việc vận dụng kiến thức ngôn ngữ vào các tình huống nghề nghiệp thực tiễn. Nghiên cứu này khảo sát hiệu quả của phương pháp dạy học theo nhiệm vụ (Task-Based Language Teaching – TBLT) trong phát triển kỹ năng giao tiếp tiếng Anh cho sinh viên năm nhất ngành hướng dẫn Du lịch tại Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội. Phương pháp nghiên cứu hỗn hợp được sử dụng, bao gồm bài kiểm tra trước – sau, quan sát lớp học, khảo sát bằng bảng hỏi và phỏng vấn bán cấu trúc với 60 sinh viên. Kết quả cho thấy TBLT giúp cải thiện rõ rệt độ lưu loát, độ chính xác và khả năng tương tác so với phương pháp giảng dạy truyền thống. Sinh viên đồng thời thể hiện mức độ hứng thú và tự tin cao hơn khi tham gia các nhiệm vụ mang tính mô phỏng nghề nghiệp. Nghiên cứu đề xuất tăng cường áp dụng TBLT một cách hệ thống trong chương trình Tiếng Anh Du lịch nhằm nâng cao năng lực nghề nghiệp và khả năng đáp ứng yêu cầu thị trường lao động của sinh viên.
Từ khóa: dạy học theo nhiệm vụ; giao tiếp tiếng Anh; tiếng Anh du lịch; phương pháp giảng dạy; giáo dục nghề nghiệp
1. Giới thiệu
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của ngành Du lịch, năng lực giao tiếp tiếng Anh trở thành yêu cầu quan trọng đối với sinh viên theo học các ngành liên quan. Đặc biệt, sinh viên ngành Hướng dẫn du lịch cần có khả năng sử dụng tiếng Anh một cách linh hoạt, tự nhiên và hiệu quả trong các tình huống nghề nghiệp như giới thiệu điểm đến, xử lý phàn nàn, hướng dẫn tour hoặc giao tiếp với đối tác quốc tế. Tuy nhiên, thực tế giảng dạy tại nhiều trường cao đẳng, đại học cho thấy sinh viên vẫn gặp nhiều hạn chế trong việc giao tiếp tiếng Anh, đặc biệt là khả năng tương tác và xử lý tình huống thực tế.
Trong xu thế đổi mới phương pháp giảng dạy ngoại ngữ, dạy học theo nhiệm vụ (Task-Based Language Teaching – TBLT) đang được xem như một hướng tiếp cận hiệu quả giúp người học sử dụng ngôn ngữ thông qua việc thực hiện các nhiệm vụ mang tính thực tiễn. Thay vì tập trung vào ngữ pháp và cấu trúc, TBLT khuyến khích người học tham gia vào hoạt động giao tiếp thật sự, từ đó phát triển ngôn ngữ một cách tự nhiên và bền vững.
Xuất phát từ nhu cầu thực tế, nghiên cứu này tiến hành khảo sát và đánh giá hiệu quả của TBLT trong việc phát triển năng lực giao tiếp tiếng Anh cho sinh viên ngành hướng dẫn Du lịch, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy tiếng Anh chuyên ngành.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Nghiên cứu hướng đến ba mục tiêu chính:
Thứ nhất, đánh giá hiệu quả của phương pháp dạy học theo nhiệm vụ (TBLT) trong việc phát triển năng lực giao tiếp tiếng Anh của sinh viên năm nhất ngành hướng dẫn Du lịch. Mục tiêu này tập trung đo lường mức độ cải thiện về lưu loát, độ chính xác, khả năng tương tác và khả năng xử lý tình huống thực tế sau quá trình can thiệp giảng dạy.
Thứ hai, nghiên cứu khám phá thái độ và mức độ hứng thú của sinh viên đối với TBLT. Việc tìm hiểu cảm nhận của người học giúp xác định mức độ phù hợp của phương pháp, đồng thời đánh giá tác động của nó đến động lực học tập và sự chủ động trong quá trình sử dụng ngôn ngữ.
Thứ ba, trên cơ sở kết quả thu được, nghiên cứu đề xuất các giải pháp cải thiện việc áp dụng TBLT trong giảng dạy tiếng Anh chuyên ngành, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng yêu cầu thực tiễn của lĩnh vực du lịch hiện nay.
3. Cơ sở lý thuyết
3.1. Dạy học theo nhiệm vụ (Task-Based Language Teaching – TBLT)
Dạy học theo nhiệm vụ (TBLT) là một phương pháp giảng dạy chú trọng vào việc thực hiện các nhiệm vụ giao tiếp có ý nghĩa, trong đó người học sử dụng ngôn ngữ như một công cụ để đạt được mục tiêu thực tiễn cụ thể. Một tiết học theo định hướng TBLT thường trải qua ba giai đoạn liên tiếp. Trước hết là giai đoạn tiền nhiệm vụ, nơi giáo viên giới thiệu chủ đề, yêu cầu của nhiệm vụ cũng như cung cấp từ vựng và kiến thức cần thiết. Tiếp theo là giai đoạn thực hiện nhiệm vụ, trong đó người học làm việc cá nhân hoặc theo nhóm để hoàn thành nhiệm vụ giao tiếp được giao, qua đó sử dụng ngôn ngữ một cách tự nhiên và có mục đích. Cuối cùng là giai đoạn ngôn ngữ trọng tâm, nơi giáo viên và sinh viên cùng phân tích quá trình thực hiện, rút kinh nghiệm, chỉnh sửa lỗi và củng cố các cấu trúc ngôn ngữ cần thiết.
Phương pháp TBLT mang nhiều ưu điểm nổi bật. Trước hết, TBLT làm tăng mức độ tương tác và tính chủ động của người học khi họ trực tiếp tham gia vào các hoạt động giao tiếp thực tiễn. Đồng thời, phương pháp này tạo điều kiện cho người học phát triển đồng thời nhiều kỹ năng ngôn ngữ thông qua bối cảnh thực tế, giúp việc học trở nên hiệu quả và gần gũi với môi trường hoạt động nghề nghiệp. Đặc biệt, TBLT được xem là rất phù hợp với việc giảng dạy tiếng Anh chuyên ngành Du lịch (ESP), vì nó cho phép mô phỏng các tình huống giao tiếp thật mà sinh viên sẽ gặp phải trong công việc.
3.2. Năng lực giao tiếp tiếng Anh trong lĩnh vực du lịch
Năng lực giao tiếp tiếng Anh của sinh viên Du lịch bao gồm khả năng sử dụng ngôn ngữ một cách lưu loát, chính xác và phù hợp trong các tình huống nghề nghiệp như chào đón khách, giới thiệu điểm đến, xử lý phàn nàn hay tư vấn tour. Bên cạnh yếu tố ngôn ngữ, năng lực này còn thể hiện qua khả năng tương tác, xử lý tình huống và đáp ứng yêu cầu giao tiếp đa văn hóa trong môi trường du lịch. Việc phát triển năng lực giao tiếp tiếng Anh do đó có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngành Du lịch và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động.
4. Phương pháp nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài gồm 60 sinh viên năm nhất chuyên ngành hướng dẫn Du lịch. Nhóm sinh viên này được chia thành hai nhóm độc lập nhằm mục đích so sánh và đánh giá hiệu quả của phương pháp dạy học theo nhiệm vụ. Cụ thể, nhóm thực nghiệm gồm 30 sinh viên được học theo phương pháp TBLT, trong khi nhóm đối chứng gồm 30 sinh viên được giảng dạy bằng phương pháp truyền thống. Cách phân chia này giúp đảm bảo tính khách quan khi so sánh sự khác biệt trong mức độ phát triển năng lực giao tiếp tiếng Anh giữa hai nhóm tham gia.
4.2 Công cụ thu thập dữ liệu
Dữ liệu nghiên cứu được thu thập thông qua nhiều công cụ khác nhau nhằm đảm bảo độ tin cậy và tính đa chiều của kết quả. Trước và sau quá trình áp dụng TBLT, sinh viên được kiểm tra bằng bài pre-test và post-test để đo lường sự thay đổi về năng lực giao tiếp tiếng Anh. Bên cạnh đó, quá trình giảng dạy được quan sát trực tiếp thông qua bảng tiêu chí đánh giá đã thiết kế sẵn. Nghiên cứu cũng sử dụng bảng hỏi theo thang đo Likert 5 mức độ nhằm khảo sát nhận thức và thái độ của sinh viên đối với phương pháp dạy học. Cuối cùng, các cuộc phỏng vấn bán cấu trúc với 10 sinh viên và 2 giảng viên được thực hiện để thu thập thông tin chuyên sâu, giúp làm rõ hơn những kết quả thu được từ các phương pháp trên.
4.3 Quy trình nghiên cứu
Trong sáu tuần thực nghiệm, nhóm sinh viên thuộc nhóm TBLT được giao sáu nhiệm vụ mô phỏng các tình huống giao tiếp nghề nghiệp phổ biến trong lĩnh vực du lịch. Các nhiệm vụ bao gồm: giới thiệu một điểm du lịch nổi tiếng tại Hà Nội, xử lý phàn nàn của khách, tư vấn và thiết kế tour du lịch, thuyết minh tại điểm đến, giao tiếp qua điện thoại trong khách sạn hoặc công ty lữ hành, và tham gia vào các tình huống nghề nghiệp thực tế khác. Chuỗi nhiệm vụ này được triển khai liên tục nhằm tạo điều kiện cho sinh viên rèn luyện kỹ năng giao tiếp tiếng Anh trong bối cảnh thực tế, qua đó đánh giá chính xác hiệu quả của phương pháp dạy học theo nhiệm vụ.
5. Kết quả nghiên cứu
Kết quả bài kiểm tra trước – sau
- Nhóm TBLT cải thiện 28% về độ lưu loát, 22% về độ chính xác, và 31% về khả năng tương tác.
- Đối chứng chỉ tăng từ 5–12%.
- Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p < 0.05).
Kết quả phân tích bài kiểm tra trước và sau cho thấy sự khác biệt rõ rệt trong mức độ phát triển năng lực giao tiếp tiếng Anh giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng. Nhóm sinh viên học theo phương pháp TBLT đạt mức cải thiện đáng kể ở cả ba tiêu chí: độ lưu loát, độ chính xác và khả năng tương tác. Cụ thể, điểm số trung bình của nhóm này tăng mạnh sau sáu tuần thực nghiệm, trong khi nhóm đối chứng chỉ tăng nhẹ và không có nhiều thay đổi đáng kể. Dữ liệu quan sát lớp học cũng phản ánh mức độ tham gia tích cực hơn của nhóm thực nghiệm, thể hiện qua tần suất phát biểu, khả năng hợp tác nhóm và sự tự tin khi xử lý các tình huống mô phỏng nghề nghiệp.
Khảo sát và phỏng vấn
87% sinh viên đánh giá TBLT “rất hữu ích”.
82% cảm thấy tự tin hơn khi giao tiếp với khách quốc tế.
Giảng viên ghi nhận TBLT nâng cao động lực học tập, dù đòi hỏi nhiều thời gian chuẩn bị hơn.
Kết quả khảo sát bằng bảng hỏi cho thấy phần lớn sinh viên trong nhóm TBLT đánh giá cao phương pháp này, với đa số cho rằng TBLT giúp họ chủ động hơn trong giao tiếp và tăng động lực sử dụng tiếng Anh. Những nhận định này cũng được củng cố qua các cuộc phỏng vấn bán cấu trúc, trong đó sinh viên cho biết việc tham gia vào các nhiệm vụ thực tiễn khiến họ cảm thấy hứng thú, giảm bớt sự e ngại khi nói tiếng Anh và cải thiện khả năng ứng biến trong các tình huống nghề nghiệp. Ngoài ra, giảng viên tham gia khảo sát cũng đánh giá TBLT là phương pháp phù hợp với đặc thù đào tạo du lịch, dù việc chuẩn bị bài giảng đòi hỏi nhiều thời gian và sự đầu tư hơn so với phương pháp truyền thống.
6. Thảo luận
Kết quả nghiên cứu cho thấy TBLT là một phương pháp có hiệu quả cao trong việc phát triển năng lực giao tiếp tiếng Anh cho sinh viên ngành hướng dẫn Du lịch. Sự cải thiện rõ rệt của nhóm thực nghiệm so với nhóm đối chứng khẳng định rằng việc học thông qua nhiệm vụ giúp sinh viên sử dụng tiếng Anh một cách tự nhiên và có mục đích hơn, thay vì chỉ ghi nhớ kiến thức ngữ pháp một cách thụ động. Điều này phù hợp với quan điểm của các nhà nghiên cứu về ngôn ngữ học ứng dụng, cho rằng việc tiếp xúc với ngữ cảnh thực tiễn giúp người học phát triển năng lực giao tiếp nhanh hơn và hiệu quả hơn.
Bên cạnh những ưu điểm nổi bật, nghiên cứu cũng chỉ ra một số hạn chế trong quá trình triển khai TBLT. Một bộ phận nhỏ sinh viên có trình độ tiếng Anh thấp ban đầu gặp khó khăn khi phải giao tiếp liên tục trong môi trường mô phỏng nghề nghiệp. Ngoài ra, việc tổ chức các nhiệm vụ đòi hỏi lớp học có không gian rộng hơn và phương tiện hỗ trợ đa phương tiện, điều mà một số cơ sở đào tạo chưa đáp ứng đầy đủ. Tuy nhiên, nhìn chung, những khó khăn này không làm giảm tính hiệu quả của phương pháp, mà chủ yếu phản ánh nhu cầu cải thiện cơ sở vật chất cũng như bồi dưỡng kỹ năng sư phạm cho giảng viên.
7. Kết luận
Nghiên cứu đã chứng minh rằng dạy học theo nhiệm vụ (TBLT) mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc nâng cao năng lực giao tiếp tiếng Anh của sinh viên ngành hướng dẫn Du lịch ở trình độ cao đẳng. Phương pháp không chỉ giúp sinh viên cải thiện lưu loát và độ chính xác trong giao tiếp mà còn phát triển khả năng tương tác và xử lý tình huống – những kỹ năng quan trọng đối với nghề hướng dẫn và phục vụ khách du lịch. TBLT đồng thời tạo môi trường học tập năng động, tăng cường sự tham gia và động lực của người học.
Từ các kết quả thu được, nghiên cứu khẳng định TBLT là một phương pháp phù hợp và nên được áp dụng rộng rãi trong đào tạo tiếng Anh cho lĩnh vực Du lịch.
8. Khuyến nghị
Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số khuyến nghị được đề xuất như sau:
- Tăng cường áp dụng TBLT trong chương trình Tiếng Anh Du lịch nhằm giúp sinh viên tiếp cận nhiều hơn với các tình huống giao tiếp mang tính nghề nghiệp thực tế.
- Tổ chức các khóa tập huấn cho giảng viên về thiết kế nhiệm vụ, quản lý lớp học theo nhiệm vụ và phương pháp đánh giá phù hợp với TBLT.
- Đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, đặc biệt là phòng học đa phương tiện, không gian nhóm và thiết bị trình chiếu để hỗ trợ triển khai các hoạt động giao tiếp.
– Xây dựng ngân hàng nhiệm vụ chuyên ngành Du lịch, bao gồm các tình huống mô phỏng đa dạng, đáp ứng nhu cầu đào tạo theo định hướng nghề nghiệp.
- Tăng cường liên kết với doanh nghiệp du lịch để tổ chức các nhiệm vụ thực hành thực tế, giúp sinh viên tiếp xúc sớm với môi trường làm việc tại khách sạn, công ty lữ hành hoặc điểm tham quan.
Tài liệu tham khảo
1. Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2018). Chương trình giáo dục phổ thông môn Tiếng Anh. NXB Giáo dục Việt Nam.
2. Hoàng Văn Vân. (2010). Giáo trình phương pháp giảng dạy tiếng Anh. NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.
3. Nguyễn Hòa. (2008). Giao tiếp liên văn hoá. NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.
4. Nguyễn Thị Chi. (2016). Phát triển năng lực giao tiếp tiếng Anh trong dạy học theo định hướng giao tiếp. Tạp chí Khoa học Giáo dục, 132(2), 45–52.
5. Nguyễn Thị Lan Anh. (2019). Ứng dụng dạy học theo nhiệm vụ trong giảng dạy tiếng Anh chuyên ngành. Tạp chí Ngoại ngữ & Hội nhập, 7(3), 12–18.
6. Nguyễn Thị Thúy Hằng. (2020). Nâng cao kỹ năng giao tiếp tiếng Anh cho sinh viên du lịch qua hoạt động mô phỏng tình huống. Tạp chí Khoa học & Công nghệ Du lịch, 9(4), 56–63.
7. Phạm Hạnh. (2017). Tiếng Anh du lịch – Hướng dẫn viên. NXB Đại học Quốc Gia Hà Nội.
8. Phan Văn Kha. (2015). Giáo dục nghề nghiệp trong bối cảnh hội nhập quốc tế. NXB Giáo dục Việt Nam.
9. Trần Bá Tiến & Nguyễn Văn Độ. (2015). Phương pháp giảng dạy ngoại ngữ hiện đại. NXB Giáo dục.
10. Trần Thị Thanh Huyền. (2021). Hiệu quả của dạy học theo nhiệm vụ trong phát triển kỹ năng nói tiếng Anh cho sinh viên. Tạp chí Khoa học Xã hội & Nhân văn, 15(1), 88–96.
11. Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội. (2024). Giáo trình Tiếng Anh Nghề Hướng dẫn. Nội bộ khoa Ngoại ngữ – Du lịch.
----------------------------------------------
APPLICATION OF TASK-BASED LANGUAGE TEACHING (TBLT) IN DEVELOPING ENGLISH COMMUNICATION COMPETENCE FOR TOURISM MAJORS AT A COLLEGE LEVEL
Hoang Thi Thuy
Faculty of Foreign Languages for Tourism, Hanoi Tourism College
Email: [email protected]
Abstract: English communication competence is essential for tourism guiding major students in the context of global integration and increasing demands for high-quality human resources. However, many college-level learners still struggle to apply linguistic knowledge to authentic professional situations. This study investigates the effectiveness of Task-Based Language Teaching (TBLT) in developing English communication skills among first-year Tourism guiding major students at Hanoi College of Tourism. A mixed-methods approach was employed, incorporating pre- and post-tests, classroom observations, questionnaires, and semi-structured interviews with 60 participants. Findings show that TBLT significantly improves students’ fluency, accuracy, and interactional ability compared to traditional teaching methods. Students also reported higher levels of motivation and confidence when engaging in tourism-related communicative tasks. The study recommends integrating TBLT more systematically into English for Tourism curricula to enhance the employability and professional readiness of tourism graduates.
Keywords: Task-Based Language Teaching; English communication competence; English for Tourism; language teaching; vocational education
Ý kiến bạn đọc