Quy định “Hệ số lương đặc thù” trong chính sách tiền lương và chế độ phụ cấp đối với nhà giáo

TCGCVN - Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) đang xây dựng và lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định quy định chính sách tiền lương và chế độ phụ cấp đối với nhà giáo, nhằm hướng dẫn thi hành Luật Nhà giáo. Thời gian gần đây xuất hiện một số ý kiến cho rằng đề xuất “hệ số lương đặc thù” trong dự thảo là không có cơ sở pháp lý, thậm chí có thể phá vỡ thiết kế hệ thống tiền lương hiện hành. Để làm rõ những băn khoăn này, Bộ GDĐT đã chính thức cung cấp thông tin về căn cứ chính trị, pháp lý và ý nghĩa của quy định trên.

“Hệ số lương đặc thù” hoàn toàn phù hợp và không phá vỡ thiết kế hệ thống tiền lương

Trong suốt 29 năm qua, chủ trương “lương của nhà giáo được ưu tiên xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp” và việc nhà giáo được hưởng phụ cấp theo tính chất công việc, theo vùng luôn được khẳng định nhất quán trong nhiều nghị quyết quan trọng của Đảng: từ Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII (1996), Nghị quyết 29-NQ/TW (2013), Kết luận 91-KL/TW (2024) cho đến gần đây nhất là Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục, trong đó nêu rõ “Có chính sách ưu đãi đặc thù, vượt trội cho nhà giáo”.

Những chủ trương trên là căn cứ chính trị quan trọng để Quốc hội quy định:

- “Lương của nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp” (Điểm a Khoản 1 Điều 23 Luật Nhà giáo);

- “Nhà giáo được hưởng phụ cấp ưu đãi nghề và các phụ cấp khác theo tính chất công việc, theo vùng” (Điểm b Khoản 1 Điều 23).

Từ quy định của Luật, Chính phủ có trách nhiệm cụ thể hóa thành chính sách trong Nghị định. Theo đó, “hệ số lương đặc thù” là giải pháp kỹ thuật để thực hiện đúng yêu cầu “lương nhà giáo cao nhất trong hệ thống thang bậc”.

Bộ GDĐT khẳng định quy định này không gây xáo trộn hệ thống tiền lương, bởi: số lương đặc thù chỉ dùng để tính mức lương thực nhận theo công thức:

Mức lương thực hiện từ 01/01/2026 = Mức lương cơ sở hiện hưởng × Hệ số lương × Hệ số lương đặc thù

• Thang bậc lương của nhà giáo vẫn giữ nguyên như thang bậc chung của viên chức.
• Hệ số lương đặc thù không dùng để tính phụ cấp, không dùng để tính hệ số chênh lệch bảo lưu theo Thông tư 07/2024/TT-BNV.
• Khi chuyển sang chính sách tiền lương mới, việc chuyển đổi vẫn thuận lợi và đảm bảo duy trì ưu đãi đối với nhà giáo.

Thực tế hiện nay: Lương nhà giáo chưa phản ánh đúng chủ trương “được xếp cao nhất”

Theo thống kê:

• Chỉ 12% nhà giáo được xếp vào 3 nhóm lương A1 – A2.1 – A3.1, trong khi gần 100% viên chức ngành khác đang được xếp ở nhóm này.
• Trong số đó, chỉ 1,17% nhà giáo đạt tới nhóm lương cao nhất (A3.1 hoặc A3.2), trong khi ở nhiều ngành khác, tỷ lệ viên chức hưởng mức lương A3.1 là 10%.
• 88% nhà giáo đang hưởng thang lương thấp hơn so với viên chức ngành khác (tối đa 6,78 so với 8,0).

Giáo viên mầm non đang ở thang lương thấp nhất hệ thống

• Hệ số khởi điểm hạng III: 2,10 (thấp hơn 1,11 lần so với ngành khác: 2,34)
• Hệ số khởi điểm hạng II: 2,34 (thấp hơn 1,88 lần so với ngành khác: 4,4)
• Hệ số khởi điểm hạng I: 4,0 (thấp hơn 1,55 lần so với ngành khác: 6,2)
• Hệ số cao nhất có thể đạt: 6,38 (thấp hơn nhiều so với 8,0)

Với thực trạng này, nghề giáo rõ ràng chưa được tôn vinh và đãi ngộ tương xứng với yêu cầu, trách nhiệm của đội ngũ theo các nghị quyết của Đảng.

Là sự đãi ngộ xứng đáng

Khoản 4 Điều 23 Luật Nhà giáo giao Chính phủ quy định chi tiết về tiền lương và phụ cấp đối với nhà giáo. Vì vậy, việc xây dựng “hệ số lương đặc thù”:

• phải là chính sách riêng của Bộ GDĐT mà là nhiệm vụ của nhiều bộ, ngành trong việc tham mưu thực hiện Luật Nhà giáo.
• Là yêu cầu pháp lý nhằm hiện thực hóa chủ trương nhất quán gần 30 năm qua.
• Không phải “ưu ái”, mà là cách xác lập đãi ngộ xứng đáng cho nghề đặc thù – nghề tạo ra tri thức và lực lượng lao động chất lượng cao.

Tác động tích cực ngay khi Luật Nhà giáo được thông qua

• Điểm chuẩn vào các trường sư phạm tăng cao.
• Tỷ lệ thí sinh đăng ký vào ngành sư phạm tăng mạnh.
• Tại nhiều địa phương, số lượng người dự tuyển giáo viên cao gấp 7–10 lần chỉ tiêu.
• Những môn khó tuyển như Tin học, Ngoại ngữ, Âm nhạc, Mỹ thuật… đã có nhiều ứng viên.

Điều đó cho thấy niềm tin của xã hội vào vị thế và thu nhập tương lai của giáo viên đã được cải thiện rõ rệt.

Hiện đội ngũ nhà giáo cả nước đang rất kỳ vọng Chính phủ sớm ban hành Nghị định hướng dẫn để bảo đảm “lương nhà giáo được xếp cao nhất”. Bộ GDĐT cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện dự thảo, tiếp thu ý kiến các bộ, ngành, địa phương và phối hợp với Bộ Tài chính tính toán nguồn lực thực hiện, bảo đảm tính khả thi.