PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA THANH NIÊN TRONG CHUYỂN ĐỔI SỐ Ở HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ HIỆN NAY

Phạm Minh Phong

Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng

Tóm tắt: Bài viết làm rõ vai trò của thanh niên trong chuyển đổi số tại Học viện Chính trị, trên cơ sở đánh giá ưu điểm, hạn chế và đề xuất giải pháp. Nội dung khẳng định thanh niên là lực lượng xung kích, sáng tạo, có khả năng tiếp cận nhanh công nghệ, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học. Bài viết đề xuất các giải pháp như nâng cao nhận thức, phát triển kỹ năng số, xây dựng cơ chế khuyến khích và tăng cường hạ tầng. Qua đó góp phần phát huy tiềm năng thanh niên, thúc đẩy chuyển đổi số hiệu quả, xây dựng Học viện hiện đại vững chắc.

Từ khoá: Phát huy vai trò; thanh niên; chuyển đổi số; Học viện Chính trị.

Nhận bài: 12/5/2026; Biên tập: 12/5/2026; Phản biện: 16/5/2026; Duyệt đăng: 18/5/2026.

1. Mở đầu

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang phát triển mạnh mẽ, chuyển đổi số đã trở thành xu thế tất yếu, tác động sâu sắc đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc biệt là lĩnh vực giáo dục, đào tạo và quốc phòng, an ninh. Đối với Học viện Chính trị, chuyển đổi số không chỉ là yêu cầu khách quan nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, quản lý, nghiên cứu khoa học mà còn là nhiệm vụ cấp thiết góp phần xây dựng quân đội hiện đại, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Thanh niên, với đặc trưng là lực lượng trẻ, năng động, sáng tạo, có khả năng tiếp cận nhanh với khoa học, công nghệ, giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình chuyển đổi số. Đây là lực lượng xung kích, đi đầu trong ứng dụng công nghệ mới, đổi mới phương pháp học tập, nghiên cứu và công tác, đồng thời là nhân tố quyết định trong việc lan tỏa tư duy số, văn hóa số trong môi trường học viện quân đội. Việc phát huy vai trò của thanh niên trong chuyển đổi số tại Học viện Chính trị vì thế có ý nghĩa chiến lược, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chính trị trung tâm của học viện là giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học.

2. Nội dung nghiên cứu

2.1. Một số vấn đề cơ bản về phát huy vai trò của thanh niên trong chuyển đổi số ở Học viẹn Chính trị

Chuyển đổi số hiện nay là quá trình ứng dụng đồng bộ công nghệ số vào các lĩnh vực của đời sống xã hội nhằm thay đổi phương thức hoạt động, nâng cao hiệu quả, chất lượng và tạo ra các giá trị mới. Theo Chính phủ Việt Nam, chuyển đổi số là một trong những động lực quan trọng để phát triển đất nước nhanh và bền vững, gắn với ba trụ cột cơ bản: chính phủ số, kinh tế số và xã hội số (Quyết định số 749/QĐ-TTg năm 2020). Trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo, chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở việc số hóa dữ liệu mà còn bao gồm đổi mới toàn diện phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá, quản lý và nghiên cứu khoa học theo hướng hiện đại, linh hoạt và cá thể hóa người học. Đối với Học viện Chính trị, chuyển đổi số mang tính đặc thù, vừa phải bảo đảm yêu cầu hiện đại hóa giáo dục, đào tạo, vừa phải giữ vững nguyên tắc, kỷ luật, bí mật quân sự. Điều này đòi hỏi sự tham gia tích cực của nhiều lực lượng, trong đó thanh niên giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Thanh niên là lực lượng xã hội to lớn, có sức khỏe, tri thức, khát vọng cống hiến và khả năng thích ứng nhanh với những thay đổi của khoa học, công nghệ.

Thanh niên là lực lượng tiên phong trong tiếp cận và ứng dụng công nghệ số. Sinh ra và lớn lên trong thời đại công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ, thanh niên có điều kiện thuận lợi để làm chủ các công cụ số, nhanh chóng thích nghi với môi trường số hóa. Với tư duy năng động, sáng tạo và dám nghĩ, dám làm, thanh niên có khả năng đề xuất các sáng kiến, giải pháp mới nhằm nâng cao hiệu quả ứng dụng công nghệ số. Thông qua các hoạt động học tập, nghiên cứu, sinh hoạt đoàn, thanh niên có thể lan tỏa nhận thức đúng đắn về chuyển đổi số, góp phần xây dựng môi trường giáo dục số lành mạnh, kỷ luật và hiệu quả.

Trong thời gian vừa qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng uỷ, Ban Giám đốc Học viện, các cơ quan, ban, ngành có liên quan việc phát huy vai trò của thanh niên trong chuyển đổi số tại học viện đã đạt được nhiều ưu điểm nổi bật: nhận thức của thanh niên về chuyển đổi số ngày càng được nâng cao. Thông qua các hoạt động tuyên truyền, giáo dục của cấp ủy, chỉ huy các cấp và tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, đa số thanh niên trong Học viện đã hiểu rõ ý nghĩa, tầm quan trọng của chuyển đổi số đối với nhiệm vụ học tập, rèn luyện và công tác. Từ đó, hình thành ý thức tự giác, chủ động trong việc tiếp cận, tìm hiểu và ứng dụng công nghệ số vào thực tiễn. Với lợi thế về độ tuổi, khả năng thích ứng nhanh với cái mới, thanh niên đã tích cực sử dụng các nền tảng số phục vụ học tập và nghiên cứu như hệ thống học tập trực tuyến, thư viện điện tử, phần mềm quản lý học tập. Nhiều học viên, cán bộ trẻ đã chủ động khai thác tài nguyên số, ứng dụng công nghệ thông tin trong xây dựng bài giảng, thuyết trình, nghiên cứu khoa học. Tinh thần sáng tạo, đổi mới của thanh niên được phát huy tích cực. Thanh niên tham gia đề xuất các sáng kiến, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả chuyển đổi số. Một số đề tài nghiên cứu khoa học, sáng kiến cải tiến kỹ thuật, xây dựng học liệu số, bài giảng điện tử đã được triển khai và bước đầu mang lại hiệu quả thiết thực. Thông qua các phong trào thi đua, các cuộc vận động do tổ chức Đoàn phát động, thanh niên đã tích cực tham gia hỗ trợ cán bộ, giảng viên trong ứng dụng công nghệ, hướng dẫn sử dụng các phần mềm, nền tảng số, góp phần lan tỏa kỹ năng số trong toàn học viện.

Môi trường giáo dục, đào tạo trong học viện ngày càng tạo điều kiện thuận lợi để thanh niên phát huy vai trò. Hệ thống cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin từng bước được đầu tư, nâng cấp; các nền tảng số phục vụ giảng dạy, học tập, quản lý được triển khai tương đối đồng bộ. Điều này giúp thanh niên có điều kiện tiếp cận, trải nghiệm và ứng dụng công nghệ số một cách thường xuyên, liên tục. Đồng thời, cơ chế, chính sách khuyến khích nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo cũng từng bước được hoàn thiện, tạo động lực cho thanh niên tham gia sâu hơn vào quá trình chuyển đổi số. Thanh niên trong Học viện không chỉ có bản lĩnh chính trị vững vàng mà còn được trang bị kiến thức chuyên môn, kỹ năng công nghệ cần thiết. Nhiều cán bộ, học viên trẻ có khả năng sử dụng thành thạo các công cụ số, có tư duy đổi mới, sáng tạo, từng bước thích ứng với yêu cầu của môi trường làm việc số hóa. Cấp ủy, chỉ huy các cấp đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, tạo điều kiện để tổ chức Đoàn và thanh niên tham gia vào các hoạt động chuyển đổi số. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, đơn vị trong học viện góp phần phát huy sức mạnh tổng hợp, tạo môi trường thuận lợi để thanh niên cống hiến, trưởng thành.

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được phát huy vai trò của thanh niên trong chuyển đổi số của Học viện còn một số hạn chế: nhận thức về chuyển đổi số của một bộ phận thanh niên chưa thật sự đầy đủ và sâu sắc, còn biểu hiện ngại thay đổi, thiếu chủ động trong tiếp cận và ứng dụng công nghệ mới. Kỹ năng số của thanh niên tuy có cải thiện nhưng chưa đồng đều, một số còn hạn chế trong khai thác, sử dụng các nền tảng số phục vụ học tập, nghiên cứu. Hoạt động sáng tạo, đề xuất sáng kiến trong chuyển đổi số chưa nhiều, thiếu tính hệ thống; cơ chế khuyến khích, môi trường thử nghiệm và điều kiện hạ tầng công nghệ ở một số mặt chưa đáp ứng yêu cầu, ảnh hưởng đến việc phát huy đầy đủ tiềm năng, thế mạnh của thanh niên trong quá trình chuyển đổi số.

2.2. Một số giải pháp phát huy vai trò của thanh niên trong chuyển đổi số ở Học viẹn Chính trị hiện nay

Một là, nâng cao nhận thức và xây dựng động cơ đúng đắn cho thanh niên về chuyển đổi số.

Nâng cao nhận thức và xây dựng động cơ đúng đắn cho thanh niên là giải pháp có ý nghĩa nền tảng, giữ vai trò định hướng trong việc phát huy vai trò của thanh niên đối với chuyển đổi số ở Học viện Chính trị. Thực tiễn cho thấy, mọi hành động đúng đắn, hiệu quả đều bắt nguồn từ nhận thức đúng; vì vậy, nếu thanh niên chưa hiểu đầy đủ về bản chất, vai trò và yêu cầu của chuyển đổi số thì khó có thể phát huy tính chủ động, sáng tạo trong quá trình tham gia. Với tinh thần đó, cấp ủy, chỉ huy các cấp cần tăng cường công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, làm cho thanh niên nhận thức sâu sắc rằng chuyển đổi số không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là yêu cầu cấp bách trong xây dựng quân đội hiện đại, chính quy, tinh nhuệ. Nội dung giáo dục cần gắn chặt với chức năng, nhiệm vụ của Học viện Chính trị, giúp thanh niên hiểu rõ vai trò của công nghệ số trong nâng cao chất lượng học tập, giảng dạy, nghiên cứu khoa học và quản lý. Đồng thời, cần làm rõ trách nhiệm của thanh niên với tư cách là lực lượng xung kích, đi đầu trong quá trình này. Phát huy hiệu quả vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong tuyên truyền, giáo dục và định hướng nhận thức cho thanh niên. Thông qua các hoạt động sinh hoạt chi đoàn, diễn đàn thanh niên, tọa đàm chuyên đề về chuyển đổi số, tổ chức Đoàn có thể tạo môi trường trao đổi, học hỏi, giúp thanh niên tiếp cận những tri thức mới, nâng cao hiểu biết và hình thành tư duy số. Việc lồng ghép nội dung chuyển đổi số vào các phong trào hành động cách mạng của Đoàn sẽ góp phần đưa nhận thức trở thành hành động cụ thể, thiết thực. Xây dựng động cơ đúng đắn cho thanh niên trong tham gia chuyển đổi số. Thanh niên cần nhận thức rõ rằng việc học tập, rèn luyện kỹ năng số không chỉ phục vụ yêu cầu trước mắt mà còn là điều kiện để phát triển bản thân lâu dài, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tương lai. Do đó, cần kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục nhận thức với khơi dậy khát vọng cống hiến, tinh thần trách nhiệm, ý chí tự học, tự nghiên cứu trong mỗi thanh niên. Phát huy vai trò nêu gương của đội ngũ cán bộ, giảng viên, nhất là cán bộ trẻ có trình độ công nghệ, cũng có tác động tích cực đến nhận thức và hành động của thanh niên. Những tấm gương điển hình trong ứng dụng công nghệ số, đổi mới sáng tạo sẽ tạo sức lan tỏa mạnh mẽ, thúc đẩy thanh niên tích cực tham gia chuyển đổi số.

Hai là, phát triển kỹ năng số và năng lực công nghệ cho thanh niên.

Phát triển kỹ năng số và năng lực công nghệ cho thanh niên là giải pháp then chốt, có ý nghĩa quyết định trực tiếp đến chất lượng và hiệu quả tham gia của thanh niên trong quá trình chuyển đổi số ở Học viện Chính trị. Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, nếu thanh niên chỉ có nhận thức mà thiếu kỹ năng thực hành thì khó có thể đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của môi trường số hóa. Với tinh thần đó, Học viện cần xây dựng và triển khai các chương trình đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số một cách hệ thống, phù hợp với đặc thù đào tạo quân sự. Nội dung đào tạo cần toàn diện, bao gồm: kỹ năng sử dụng các phần mềm phục vụ học tập và giảng dạy; khai thác, xử lý và phân tích dữ liệu; kỹ năng tìm kiếm, đánh giá thông tin trên môi trường mạng; cũng như kiến thức về an toàn, an ninh mạng. Việc đào tạo cần được tổ chức linh hoạt, kết hợp giữa hình thức trực tiếp và trực tuyến, giữa lý thuyết và thực hành, nhằm giúp thanh niên dễ tiếp cận và vận dụng hiệu quả. Gắn việc phát triển kỹ năng số với hoạt động học tập, nghiên cứu khoa học và công tác thực tiễn của thanh niên. Thay vì đào tạo mang tính chung chung, cần khuyến khích thanh niên ứng dụng công nghệ số vào giải quyết các nhiệm vụ cụ thể như xây dựng bài giảng điện tử, thiết kế học liệu số, sử dụng phần mềm trong nghiên cứu khoa học. Qua đó, kỹ năng số không chỉ dừng lại ở mức độ lý thuyết mà được chuyển hóa thành năng lực thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng học tập và công tác. Phát huy vai trò tự học, tự nghiên cứu của thanh niên. Trong điều kiện nguồn tài nguyên số ngày càng phong phú, thanh niên cần được định hướng để chủ động học tập thông qua các nền tảng trực tuyến, các khóa học mở, tài liệu số. Chú trọng phát hiện, bồi dưỡng và phát huy đội ngũ thanh niên có năng lực công nghệ tốt, tạo nguồn nhân lực nòng cốt trong chuyển đổi số của học viện. Những cá nhân tiêu biểu này không chỉ trực tiếp tham gia các hoạt động ứng dụng công nghệ mà còn có thể hướng dẫn, hỗ trợ các lực lượng khác, góp phần lan tỏa kỹ năng số trong toàn đơn vị.

Ba là, xây dựng cơ chế khuyến khích và môi trường thúc đẩy sáng tạo số cho thanh niên.

Xây dựng cơ chế khuyến khích và môi trường thúc đẩy sáng tạo số là giải pháp quan trọng nhằm khơi dậy tiềm năng, phát huy tối đa vai trò xung kích, sáng tạo của thanh niên trong chuyển đổi số ở Học viện Chính trị. Thực tiễn cho thấy, thanh niên có nhiều ý tưởng mới, sáng kiến có giá trị, song nếu thiếu cơ chế hỗ trợ phù hợp thì khó được triển khai và nhân rộng trong thực tế. Theo đó, Học viện cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách khuyến khích thanh niên tham gia chuyển đổi số theo hướng cụ thể, thiết thực và dễ triển khai. Trong đó, cần gắn kết chặt chẽ giữa hoạt động chuyển đổi số với công tác thi đua, khen thưởng, đánh giá kết quả học tập, rèn luyện và công tác của thanh niên. Những sáng kiến, đề tài nghiên cứu khoa học, sản phẩm công nghệ có giá trị cần được ghi nhận, biểu dương, khen thưởng kịp thời, tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy thanh niên tích cực đổi mới, sáng tạo. Đồng thời, cần có cơ chế ưu tiên, hỗ trợ nguồn lực cho các ý tưởng khả thi được thử nghiệm và ứng dụng trong thực tiễn. Học viện cần tạo không gian học tập, nghiên cứu mở, khuyến khích trao đổi học thuật, chia sẻ tri thức và hợp tác giữa các cá nhân, đơn vị. Các phòng học thông minh, phòng thí nghiệm công nghệ, hệ thống học liệu số cần được khai thác hiệu quả nhằm hỗ trợ thanh niên trong quá trình nghiên cứu và sáng tạo. Môi trường này không chỉ tạo điều kiện vật chất mà còn hình thành tư duy đổi mới, dám nghĩ, dám làm trong thanh niên. Ngoài ra, cần tăng cường kết nối, hợp tác với các cơ quan, đơn vị, tổ chức bên ngoài để mở rộng môi trường sáng tạo cho thanh niên. Việc tiếp cận với các mô hình chuyển đổi số tiên tiến, các chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ sẽ giúp thanh niên có thêm kiến thức, kinh nghiệm và định hướng phát triển phù hợp.

Bốn là, tăng cường đầu tư hạ tầng số, phát huy vai trò phối hợp các lực lượng.

Tăng cường đầu tư hạ tầng số và phát huy vai trò phối hợp của các lực lượng là giải pháp mang tính bảo đảm, tạo nền tảng vật chất, kỹ thuật và cơ chế vận hành đồng bộ để thanh niên phát huy hiệu quả vai trò trong chuyển đổi số ở Học viện Chính trị. Thực tiễn cho thấy, dù thanh niên có nhận thức và kỹ năng tốt nhưng nếu thiếu môi trường công nghệ phù hợp và sự phối hợp chặt chẽ giữa các chủ thể thì hiệu quả chuyển đổi số sẽ bị hạn chế. Với tinh thần này Học viện cần tiếp tục quan tâm đầu tư, nâng cấp hệ thống hạ tầng công nghệ thông tin theo hướng đồng bộ, hiện đại và an toàn. Trong đó, cần chú trọng phát triển hệ thống mạng nội bộ tốc độ cao, bảo đảm kết nối ổn định; xây dựng và hoàn thiện các nền tảng số phục vụ quản lý, giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học; phát triển hệ thống dữ liệu số dùng chung, bảo đảm tính liên thông, chia sẻ nhưng vẫn giữ vững yêu cầu bảo mật trong môi trường quân sự. Việc đầu tư hạ tầng không chỉ dừng ở trang thiết bị mà còn cần chú trọng đến các giải pháp phần mềm, nền tảng số có khả năng mở rộng, thích ứng với sự phát triển nhanh của công nghệ. Khai thác, sử dụng hiệu quả các nguồn lực hạ tầng hiện có, tránh tình trạng đầu tư dàn trải nhưng hiệu quả thấp. Thanh niên cần được tạo điều kiện tiếp cận, sử dụng thường xuyên các hệ thống công nghệ như phòng học thông minh, thư viện số, hệ thống học tập trực tuyến. Qua đó, vừa nâng cao kỹ năng số, vừa trực tiếp tham gia vào quá trình vận hành, hoàn thiện các nền tảng chuyển đổi số của học viện. Tăng cường sự phối hợp giữa các lực lượng trong triển khai chuyển đổi số. Cấp ủy, chỉ huy các cấp cần giữ vai trò lãnh đạo, định hướng chiến lược; các cơ quan chức năng tham mưu, tổ chức thực hiện. Sự phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng giữa các lực lượng sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp, bảo đảm cho các hoạt động chuyển đổi số được triển khai đồng bộ, hiệu quả. Xây dựng cơ chế phối hợp cụ thể giữa các đơn vị trong học viện trong việc chia sẻ dữ liệu, kinh nghiệm và mô hình ứng dụng công nghệ. Đồng thời, khuyến khích thanh niên tham gia vào các tổ, nhóm công nghệ, các dự án chuyển đổi số của đơn vị, qua đó vừa nâng cao năng lực cá nhân, vừa đóng góp trực tiếp vào sự phát triển chung. Vì vậy, đầu tư hạ tầng số và tăng cường phối hợp các lực lượng là điều kiện bảo đảm quan trọng để thanh niên phát huy vai trò trong chuyển đổi số. Khi có nền tảng công nghệ hiện đại, cơ chế phối hợp hiệu quả, thanh niên sẽ có môi trường thuận lợi để cống hiến, sáng tạo, góp phần nâng cao chất lượng chuyển đổi số ở Học viện trong giai đoạn hiện nay.

3. Kết luận

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu và là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển toàn diện, việc phát huy vai trò của thanh niên ở Học viện Chính trị không chỉ là yêu cầu cấp thiết trước mắt mà còn mang ý nghĩa chiến lược lâu dài. Thanh niên, với tư cách là lực lượng trẻ, năng động, sáng tạo, có khả năng tiếp cận nhanh với khoa học, công nghệ, chính là nhân tố nòng cốt góp phần quyết định hiệu quả của quá trình chuyển đổi số trong Học viện. Thực hiện tốt những giải pháp trên sẽ phát huy vai trò của thanh niên trong thực hiện chuyển đổi số, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học và xây dựng Học viện chính quy, hiện đại.

Tài liệu tham khảo

[1]. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

[2]. https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn, Toàn văn Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22-1202024 của Bộ Chính trị khoá XIII về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

[3]. https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn, Toàn văn Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22-8-2025 của Bộ Chính trị khoá XIII về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

PROMOTING THE ROLE OF YOUTH IN DIGITAL TRANSFORMATION AT THE POLITICAL ACADEMY TODAY

Pham Minh Phong
Political Academy, Ministry of National Defence, Vietnam

Abstract: This article clarifies the role of youth in digital transformation at the Political Academy, based on an assessment of strengths, weaknesses, and proposed solutions. The content affirms that youth are a pioneering and creative force, capable of quickly adapting to technology, contributing to improving the quality of education, training, and scientific research. The article proposes solutions such as raising awareness, developing digital skills, building incentive mechanisms, and strengthening infrastructure. Through these efforts, the aim is to unleash the potential of youth, promote effective digital transformation, and build a modern and robust Academy.

Key words: Promoting the role of youth; digital transformation, Political Academy.