PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA SINH VIÊN TRONG THỰC HIỆN NGHỊ QUYẾT SỐ 71-NQ/TW VỀ ĐỘT PHÁ PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO

Ths. Đinh Thị Chung

Trường Đại học Nguyễn Huệ

Tóm tắt: Trong quá trình phát triển đất nước, Đảng và Nhà nước ta luôn khẳng định giáo dục và đào tạo cùng với khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, quyết định trực tiếp đến tương lai dân tộc. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, hệ thống giáo dục Việt Nam vẫn còn những hạn chế, bất cập. Trước bối cảnh đó, ngày 22/8/2025 Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục - đào tạo. Đây là một bước ngoặt quan trọng nhằm xây dựng hệ thống giáo dục hiện đại, hội nhập, góp phần tạo ra thế hệ công dân Việt Nam vừa mang bản sắc dân tộc, vừa đủ năng lực cạnh tranh toàn cầu. Đối với sinh viên, Nghị quyết 71-NQ/TW-NQ/TW không chỉ mang tính định hướng chiến lược mà còn tác động trực tiếp đến con đường học tập, rèn luyện và khởi nghiệp. Đồng thời, việc phát huy vai trò của sinh viên trong thực hiện Nghị quyết này là việc làm cần thiết và quan trọng.

Từ khoá: Phát huy vai trò; sinh viên; Nghị quyết số 71-NQ/TW; giáo dục – đào tạo

Ngày nhận: 27/9/2025; Biên tập: 30/8/2025; Duyệt đăng:

1. Đặt vấn đề

Trong lịch sử phát triển nhân loại, giáo dục luôn được coi là nền tảng của mọi tiến bộ xã hội. Các quốc gia thành công trong việc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đều có điểm chung là đầu tư mạnh mẽ và hiệu quả vào giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực. Đối với Việt Nam, Đảng và Nhà nước ta từ lâu đã xác định giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu. Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị một lần nữa khẳng định vị thế đặc biệt đó, coi đây là yếu tố quyết định sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước

2. Nội dung nghiên cứu

2.1. Tầm quan trọng Nghị quyết 71-NQ/TW-NQ/TW đối với sinh viên

Nghị quyết 71-NQ/TW-NQ/TW nhấn mạnh rằng mặc dù Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu quan trọng, trong đó có việc sớm hoàn thành một số Mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc về giáo dục, nhưng vẫn còn không ít hạn chế: cơ hội tiếp cận giáo dục chưa bình đẳng, sự chênh lệch vùng miền lớn, hệ thống giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp còn manh mún, chưa đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, trong khi tiêu cực và bệnh thành tích vẫn tồn tại phổ biến. Chính vì vậy, Nghị quyết 71-NQ/TW được ban hành như một chiến lược toàn diện nhằm khắc phục những hạn chế này, đồng thời mở ra đột phá cho giáo dục Việt Nam trong giai đoạn mới. Đặt trong bối cảnh toàn cầu hóa, chuyển đổi số và sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo, Nghị quyết 71-NQ/TW không chỉ mang tính cải cách nội bộ mà còn là sự chuẩn bị chiến lược để Việt Nam không bị tụt hậu trong cuộc cạnh tranh tri thức quốc tế. Đặc biệt, Nghị quyết này có ý nghĩa sâu sắc đối với sinh viên, cụ thể như sau:

Trước hết, Nghị quyết 71-NQ/TW có ý nghĩa mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng và bình đẳng cho mọi người học. Văn kiện khẳng định: “Mở rộng các chính sách hỗ trợ tài chính, tín dụng ưu đãi cho người học, không để học sinh, sinh viên nào bỏ học vì điều kiện tài chính; thành lập Quỹ học bổng quốc gia”. Điều này mang lại tác động thiết thực cho sinh viên, đặc biệt là những người thuộc diện khó khăn, vùng sâu, vùng xa, dân tộc thiểu số. Trong thực tiễn, vấn đề kinh tế vẫn là rào cản lớn đối với nhiều sinh viên, bởi sinh viên là đối tượng sống phụ thuộc vào gia đình và vẫn còn không ít trường hợp trong số họ có hoàn cảnh gia đình khó khăn. Việc Nhà nước cam kết mở rộng tín dụng ưu đãi và quỹ học bổng giúp đảm bảo quyền được học tập, tạo điều kiện để sinh viên toàn quốc được tiếp cận môi trường giáo dục chất lượng. Đây cũng là minh chứng cho tinh thần nhân văn, coi con người là trung tâm trong chính sách phát triển giáo dục.

Thứ hai, Nghị quyết 71-NQ/TW định hướng phát triển toàn diện đức, trí, thể, mỹ, hình thành hệ giá trị con người Việt Nam thời đại mới. Nghị quyết khẳng định cần “tập trung hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách nhằm bảo đảm yêu cầu giáo dục đạo đức, nhân cách và hệ giá trị chuẩn mực con người Việt Nam”. Điều này có nghĩa sinh viên không chỉ được đào tạo về chuyên môn, mà còn được giáo dục về lý tưởng, trách nhiệm xã hội, lối sống văn hóa. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, khi mà các giá trị truyền thống dễ bị mai một trước tác động của văn hóa ngoại lai và sự chi phối của mạng xã hội, việc giáo dục hệ giá trị con người Việt Nam là cơ sở quan trọng để sinh viên giữ vững bản lĩnh, biết tiếp thu tinh hoa nhân loại mà vẫn giữ gìn bản sắc dân tộc. Đây cũng là cách để hình thành thế hệ trí thức vừa có trình độ cao vừa có nhân cách và lý tưởng trong sáng.

Thứ ba, Nghị quyết 71-NQ/TW đề cao vai trò của khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số trong giáo dục. Văn kiện nêu rõ: “Xây dựng chiến lược dữ liệu phục vụ cho chuyển đổi số và phát triển nền tảng giáo dục quốc gia ứng dụng trí tuệ nhân tạo có kiểm soát; xây dựng trường học số, lớp học thông minh, giáo trình thông minh”. Đây là định hướng mang tính thời đại, khi mà cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang định hình lại mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Đối với sinh viên, điều này đồng nghĩa với việc được tiếp cận môi trường giáo dục hiện đại, nơi kỹ năng số, tư duy công nghệ và năng lực sáng tạo được coi trọng. Việc được đào tạo trong một môi trường như vậy giúp sinh viên Việt Nam không bị tụt hậu trước xu thế toàn cầu, đồng thời có đủ năng lực cạnh tranh trong thị trường lao động quốc tế.

Thứ tư, Nghị quyết 71-NQ/TW khẳng định đại học phải trở thành trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp. Mục tiêu được đặt ra là đến năm 2030 có ít nhất 8 trường đại học Việt Nam lọt top 200 đại học hàng đầu châu Á và 1 trường lọt top 100 thế giới trong một số lĩnh vực. Nghị quyết cũng nhấn mạnh việc “có cơ chế hỗ trợ hiệu quả đối với giảng viên và người học triển khai các dự án khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, thành lập công ty khởi nguồn”. Như vậy, sinh viên không chỉ học tập trong khuôn khổ lý thuyết mà còn có điều kiện để nghiên cứu, sáng tạo, khởi nghiệp ngay trong quá trình học tập. Đây là động lực quan trọng để hình thành thế hệ sinh viên có khả năng biến ý tưởng thành sản phẩm, đóng góp trực tiếp vào sự phát triển của nền kinh tế tri thức.

Thứ năm, Nghị quyết đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng và uy tín của các cơ sở giáo dục đại học, hướng đến chuẩn mực quốc tế. Điều này trực tiếp nâng cao giá trị bằng cấp, đồng thời mở rộng cơ hội việc làm cho sinh viên trong môi trường toàn cầu hóa. Khi các trường đại học Việt Nam đạt chuẩn quốc tế, sinh viên sẽ được thụ hưởng các chương trình đào tạo chất lượng cao, bằng cấp được công nhận rộng rãi, từ đó nâng cao khả năng hội nhập và cạnh tranh quốc tế

2.2. Những khó khăn thách thức

Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội, sinh viên cũng đối diện với nhiều thách thức. Nghị quyết số 71-NQ/TW đã vạch ra những định hướng chiến lược nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Mặc dù sinh viên được kỳ vọng là lực lượng tiên phong trong việc hiện thực hóa các mục tiêu này, họ cũng phải đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức mang tính hệ thống. Cụ thể như sau:

Sự không đồng bộ giữa chính sách và thực tiễn. Nghị quyết đề cao việc đổi mới tư duy, chuyển từ quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển, nhưng trên thực tế, sinh viên vẫn còn chịu ảnh hưởng nặng nề của lối tư duy cũ, đề cao bằng cấp hơn thực lực.

Hạn chế về nguồn lực cũng là một rào cản đáng kể. Mặc dù Nghị quyết đặt mục tiêu hiện đại hóa cơ sở vật chất, nhưng không phải tất cả các trường đại học đều có đủ trang thiết bị, phòng thí nghiệm hiện đại để sinh viên thực hành và nghiên cứu. Sự thiếu hụt này làm giảm hiệu quả của các chương trình đào tạo, đặc biệt trong các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật.

Thiếu nguồn tài chính hỗ trợ cho các dự án khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo cũng khiến nhiều ý tưởng tiềm năng của sinh viên không thể được triển khai.

Mối liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp còn lỏng lẻo. Ở một số cơ sở giáo dục - đào tạo chương trình giảng dạy vẫn nặng về lý thuyết, thiếu các hoạt động thực hành, thực tập có ý nghĩa. Điều này dẫn đến việc sinh viên thiếu các kỹ năng mềm quan trọng như làm việc nhóm, tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề trong môi trường thực tế.

2.2.3 Phát huy vai trò của sinh viên trong thực hiện Nghị quyết

Do đó, để đưa Nghị quyết vào cuộc sống, sinh viên cần thực hiện đồng bộ, hiệu quả những nội dung, biện pháp chủ yếu sau:

Một là, sinh viên cần đổi mới tư duy và nhận thức. Thay vì là người tiếp nhận kiến thức một chiều, sinh viên phải trở thành chủ thể của quá trình giáo dục và đào tạo. Điều này đòi hỏi các bạn phải chủ động tìm tòi, nghiên cứu, tự học và tự trau dồi kiến thức. Cần thoát khỏi lối tư duy học thụ động, chạy theo bằng cấp và điểm số, bởi Nghị quyết đã chỉ ra rằng tâm lý trọng danh vị trong xã hội còn nặng nề, chính sách sử dụng cán bộ còn coi trọng bằng cấp hơn thực lực. Việc học không chỉ để lấy bằng mà là để nâng cao năng lực bản thân, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động. Sinh viên cần ý thức rằng kiến thức thực tế, kỹ năng mềm và thái độ chuyên nghiệp mới là những yếu tố quyết định sự thành công trong sự nghiệp. Đồng thời, các bạn cần xem việc học là một hành trình không ngừng nghỉ, không chỉ giới hạn trong giảng đường.

Hai là, Nghị quyết 71-NQ/TW-NQ/TW đề cao việc giáo dục toàn diện, hình thành hệ giá trị con người Việt Nam thời đại mới. Do đó, sinh viên cần nhận thức rằng để trở thành công dân toàn cầu, cần phát triển đồng đều cả về phẩm chất, năng lực và thể chất. Việc rèn luyện đạo đức, nhân cách, trách nhiệm với bản thân và cộng đồng là điều cốt lõi. Sinh viên cũng cần tích cực tham gia các hoạt động xã hội, tình nguyện, đóng góp vào các dự án cộng đồng để phát triển lòng nhân ái, sự sẻ chia và tinh thần trách nhiệm. Bên cạnh đó, việc nâng cao năng lực chuyên môn và đặc biệt là năng lực tiếng Anh, ngoại ngữ là yếu tố then chốt để hội nhập quốc tế. Song song với đó, việc rèn luyện thể chất, tham gia các hoạt động thể dục thể thao cũng rất quan trọng, giúp sinh viên có một sức khỏe tốt, đáp ứng được cường độ học tập và làm việc cao.

Ba là, một trong những đột phá quan trọng của Nghị quyết là chuyển đổi số toàn diện. Sinh viên, với lợi thế về sự nhạy bén công nghệ, cần trở thành lực lượng dẫn dắt quá trình này. Những chủ nhân tương lai của đất nước cần tận dụng các nền tảng giáo dục thông minh, sách giáo khoa, giáo trình thông minh, các công cụ học tập ứng dụng trí tuệ nhân tạo để nâng cao hiệu quả. Sinh viên cũng cần tích cực tham gia vào các dự án nghiên cứu khoa học, các cuộc thi khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, bởi Nghị quyết khuyến khích thành lập các công ty khởi nguồn, công ty khởi nghiệp từ chính các cơ sở giáo dục. Đây là cơ hội để các bạn biến ý tưởng thành sản phẩm thực tế, đóng góp vào sự phát triển kinh tế-xã hội. Đồng thời, sinh viên cần chủ động học hỏi, trau dồi các kỹ năng về năng lực số và trí tuệ nhân tạo để không bị tụt hậu.

Bốn là, Nghị quyết 71-NQ/TW cũng nhấn mạnh “học đi đôi với hành”, “lý thuyết gắn liền với thực tiễn”, “nhà trường gắn liền với xã hội”. Sinh viên không nên chỉ tập trung vào lý thuyết trên sách vở. Tham gia các chương trình thực tập, làm thêm, các dự án cộng đồng hoặc các hoạt động ngoại khóa sẽ giúp các bạn áp dụng kiến thức vào thực tế, tích lũy kinh nghiệm và rèn luyện kỹ năng mềm. Hơn nữa, việc chủ động tìm kiếm các cơ hội hợp tác với doanh nghiệp, tham gia các buổi hội thảo, chương trình đào tạo sẽ giúp sinh viên nắm bắt nhu cầu thị trường và chuẩn bị tốt nhất cho công việc sau này. Cùng với đó, sinh viên phải có tinh thần hội nhập, tham gia các chương trình trao đổi, các cuộc thi quốc tế. Việc mở rộng quan hệ, học hỏi từ bạn bè quốc tế sẽ giúp sinh viên có cái nhìn đa chiều, phát triển tư duy toàn cầu.

3. Kết luận

Thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW là một quá trình lâu dài và đầy thử thách, đòi hỏi sự chung tay của toàn xã hội, trong đó sinh viên là một trong những nhân tố quyết định. Với nhiệt huyết của tuổi trẻ, sự nhạy bén với công nghệ, và tinh thần chủ động, sáng tạo, sinh viên Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành những hạt nhân, những người tiên phong, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu của Nghị quyết, đưa nền giáo dục nước nhà phát triển bứt phá, vươn tầm thế giới. Vai trò của sinh viên trong thực hiện Nghị quyết không chỉ là trách nhiệm mà còn là vinh dự. Mỗi sinh viên cần ý thức được sứ mệnh lịch sử của mình, không ngừng học hỏi, rèn luyện, để trở thành những công dân ưu tú, những người lao động có kỹ năng cao, những nhà khoa học, những nhà lãnh đạo tương lai, góp phần xây dựng đất nước Việt Nam phồn vinh, thịnh vượng. Đây không chỉ là việc thực hiện một nghị quyết, mà còn là hành trình xây dựng tương lai cho chính bản thân họ và cho cả dân tộc.

Tài liệu tham khảo

[1] Bộ Chính trị. Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục - đào tạo. Hà Nội; 2025.