Nhu cầu cấp thiết trong giai đoạn mới đó là tăng cường đội ngũ cán bộ giáo dục cấp xã, phường

TCGCVN - Từ đầu năm 2025, sau khi hoàn tất sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, nhiều địa phương trên cả nước, đặc biệt là Hà Nội – đang đối mặt với thực trạng thiếu hụt nghiêm trọng cán bộ phụ trách công tác giáo dục tại cấp xã, phường. Trước yêu cầu đổi mới quản trị giáo dục ở cơ sở, việc bổ sung kịp thời, đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ này đã trở thành nhiệm vụ cấp thiết.

Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính theo chủ trương của Bộ Chính trị, cả nước hiện có hơn 3.300 đơn vị hành chính cấp xã mới, song chỉ có khoảng 1.000 công chức phụ trách lĩnh vực giáo dục, trong đó chưa đến 40% có trình độ sư phạm. Nhiều nơi như Hà Nội, Lạng Sơn, Phú Thọ... ghi nhận có xã không có cán bộ chuyên trách giáo dục, hoặc một cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực, dẫn đến quá tải và thiếu chuyên môn sâu.

Riêng tại Hà Nội, toàn thành phố có 347 cán bộ công chức văn hóa – xã hội cấp xã, nhưng chỉ có 212 người từng được đào tạo ngành sư phạm. Nghĩa là còn hơn 100 xã, phường chưa có người phụ trách công tác giáo dục đủ điều kiện chuyên môn. Nhiều cán bộ đang làm công tác giáo dục xuất thân từ ngành khác như văn hóa, đoàn thể, hoặc mới nhận nhiệm vụ sau khi sáp nhập đơn vị hành chính.

Sự thiếu hụt cán bộ chuyên trách dẫn đến việc quản lý giáo dục ở cơ sở bị gián đoạn. Không ít địa phương phản ánh tình trạng kế hoạch giáo dục không được phổ biến đúng quy trình, các hoạt động phối hợp giữa nhà trường – chính quyền địa phương – phụ huynh bị xao lãng, ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học.

Một số xã phải "chắp vá" bằng cách điều động giáo viên, cán bộ quản lý trường học sang kiêm nhiệm công tác giáo dục cấp xã. Tuy nhiên, cách làm này chỉ là giải pháp tạm thời, không đảm bảo tính bền vững, đồng thời làm phát sinh thêm áp lực cho nhà trường.

Trước tình hình trên, các cấp ngành đã khẩn trương vào cuộc. Tại Hà Nội, Sở GD&ĐT đã chủ động phối hợp với các phòng GD&ĐT quận, huyện để điều động tạm thời đội ngũ phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn về xã, phường hỗ trợ công tác giáo dục trong thời gian ngắn hạn (45 ngày). Đồng thời, tổ chức các đợt tập huấn về kỹ năng quản lý hành chính – nghiệp vụ công cho đội ngũ cán bộ cơ sở, điển hình như lớp đào tạo 650 giáo viên tin học về dịch vụ công.

Bà Nguyễn Diệu Bình, cán bộ Phòng văn hóa - xã hội, phường Láng, TP Hà Nội, phát biểu trong tọa đàm về Tổ chức và quản lý giáo dục cấp xã do Bộ GD-ĐT tổ chức

Song song, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã làm việc với Bộ Nội vụ để sớm ban hành hướng dẫn tuyển dụng công chức chuyên trách giáo dục cấp xã, trong đó tạo cơ chế linh hoạt cho ứng viên có thể đăng ký nhiều nguyện vọng theo vị trí việc làm. Mô hình “cụm chuyên môn giáo dục” tại cấp xã cũng đang được đề xuất, nhằm khắc phục tình trạng phân tán, khó quản lý hiện nay.

Việc bổ sung nhân lực là cần thiết, song về lâu dài, cần một khung pháp lý rõ ràng và cơ chế hỗ trợ phù hợp để công chức giáo dục cấp xã phát huy vai trò thực chất, không chỉ là “kiêm nhiệm”. Các địa phương cần có kế hoạch luân chuyển, tuyển dụng và bồi dưỡng cán bộ bài bản, coi đây là một phần trong chiến lược phát triển nhân lực ngành giáo dục.

Bộ Chính trị đã yêu cầu hoàn tất bố trí nhân sự, chính sách cho đội ngũ bị ảnh hưởng bởi sáp nhập trước ngày 31/8/2025. Đây là thời hạn để các tỉnh, thành phố xác lập mô hình tổ chức quản lý giáo dục cơ sở phù hợp với yêu cầu mới, đảm bảo công bằng, hiệu quả và đồng bộ.

Khi chất lượng giáo dục phụ thuộc nhiều vào tính kết nối giữa nhà trường và cộng đồng, thì vai trò của cán bộ phụ trách giáo dục cấp xã, phường càng trở nên quan trọng. Việc “lấp đầy khoảng trống” nhân lực không thể chỉ là giải pháp tình thế, mà cần được nhìn nhận như một bước tiến chiến lược – tạo nền tảng để ngành giáo dục phát triển bền vững từ cơ sở.