Ths. Hoàng Xuân Hùng
Trường Đại học Nguyễn Huệ
Địa chỉ gmail: [email protected]
Tóm tắt
Nâng cao tinh thần yêu thể thao cho học viên trong các nhà trường quân đội là một trong những yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với việc phát triển toàn diện năng lực thể chất, tinh thần và phẩm chất quân nhân cách mạng. Trên cơ sở luận giải nội hàm và vai trò của tinh thần yêu thể thao đối với quá trình đào tạo sĩ quan, bài viết tiến hành đánh giá thực trạng, chỉ ra những hạn chế và nguyên nhân chủ yếu trong công tác giáo dục thể chất hiện nay. Từ đó, đề xuất năm nhóm giải pháp mang tính hệ thống, hướng đến việc khơi dậy niềm đam mê vận động, xây dựng môi trường rèn luyện tích cực, khoa học và bền vững, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục thể chất, hình thành nhân cách, bản lĩnh và năng lực công tác cho học viên. Kết quả nghiên cứu kỳ vọng góp phần phát triển toàn diện người học, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại” trong giai đoạn mới.
Từ khóa: tinh thần yêu thể thao, học viên quân đội, giáo dục thể chất, rèn luyện thể lực, phát triển toàn diện, đào tạo sĩ quan.
Nhận ngày: 28/10/2025; Biên tập: 29/10/2025; Duyệt đăng: 29/10/2025
1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh hiện nay, khi yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam theo hướng “tinh, gọn, mạnh” ngày càng cao, hoạt động thể chất và thể thao không chỉ mang ý nghĩa nâng cao sức khỏe mà còn là phương thức quan trọng trong giáo dục ý chí, kỷ luật, tinh thần đồng đội và bản lĩnh người quân nhân cách mạng. Việc bồi dưỡng và nâng cao tinh thần yêu thể thao cho học viên ở các nhà trường quân đội vì thế không chỉ góp phần cải thiện thể trạng, mà còn hình thành tác phong chủ động, tự tin, kiên cường và tinh thần sẵn sàng chiến đấu, những phẩm chất cốt lõi của người sĩ quan tương lai.
Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, mặc dù các nhà trường đã chú trọng tổ chức nhiều hoạt động thể thao, phong trào rèn luyện thể chất, song tinh thần yêu thích vận động, thái độ tích cực và ý thức tự giác của một bộ phận học viên vẫn chưa thực sự sâu sắc và bền vững. Trước yêu cầu đổi mới công tác giáo dục – đào tạo trong quân đội hiện nay, việc nghiên cứu làm rõ nội dung, giá trị, biểu hiện và thực trạng tinh thần yêu thể thao, đồng thời đề xuất các giải pháp đồng bộ nhằm khơi dậy, phát triển và duy trì lâu dài tinh thần ấy là vấn đề có ý nghĩa cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1 Tầm quan trọng của thể thao đối với học viên ở các nhà trường quân đội
Tinh thần yêu thể thao ở học viên các nhà trường quân đội được biểu hiện qua những thái độ tích cực đối với hoạt động vận động và thi đấu, sự chủ động tham gia các chương trình thể thao và rèn luyện thể chất, lòng nhiệt huyết trong tập luyện, ý thức vươn lên vượt khó, và tinh thần đồng đội gắn kết trong các hoạt động tập thể. Khi học viên chủ động tham gia thể dục, buổi chạy buổi sáng, tham gia thi đấu các môn thể thao, ta nhìn thấy rõ nét tinh thần yêu thích thể thao khi họ không xem đó chỉ là nhiệm vụ bắt buộc mà là niềm hứng khởi, là sân chơi để thể hiện bản thân, để sát cánh cùng đồng đội và để trải nghiệm khắc nghiệt nhưng đầy tính kích thích. Việc chấp nhận thử thách, vượt qua mệt mỏi, phục hồi nhanh và tiếp tục luyện tập cho thấy tinh thần rèn luyện mạnh mẽ, không khuất phục, đặc trưng của con người hoạt động trong lĩnh vực quân sự.
Giá trị và tầm quan trọng của hoạt động thể thao đối với học viên nhà trường quân đội rất đa chiều.
Trước hết, thể thao là công cụ hiệu quả để nâng cao thể lực, sức bền, sức mạnh và tốc độ - những yêu cầu cơ bản của học viên đào tạo sĩ quan ở các nhà trường quân đội. Một học viên có nền tảng thể lực tốt sẽ hoàn thành tốt hơn các môn huấn luyện, thực hành và trực tiếp phát huy năng lực khi thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu.
Thứ hai, rèn thể thao còn đóng vai trò giáo dục ý chí và rèn tính cách, việc vượt qua thử thách thể lực, chấp nhận thiệt thòi, cạnh tranh lành mạnh trên sân vận động góp phần xây dựng bản lĩnh, tính kiên trì, sự tự tin và khả năng phục hồi. Đối với môi trường quân sự, phẩm chất này vô cùng quan trọng vì chiến đấu, huấn luyện hoặc làm nhiệm vụ nhiều khi đòi hỏi sự bền bỉ và ý chí sắt đá.
Thứ ba, thể thao là phương tiện hình thành tinh thần tập thể, đoàn kết và hỗ trợ lẫn nhau, trong các môn đồng đội như bóng đá, bóng chuyền, các học viên học cách phối hợp, tin tưởng lẫn nhau, cùng mục tiêu chung, chia sẻ khó khăn và tạo nên sức mạnh tập thể vượt trội. Trong nhà trường quân đội, tinh thần đồng đội chính là yếu tố quyết định sự thành công của tập thể lớp, của đơn vị.
Thứ tư, hoạt động thể thao còn hỗ trợ rèn luyện kỹ năng chỉ huy, quan lý, kỷ luật và tự quản. Người học viên khi tham gia tổ chức, điều phối hoạt động thể dục, thể thao, dẫn dắt đồng đội trong tập luyện hay thi đấu sẽ phát triển năng lực chỉ huy, tư duy chiến thuật và khả năng ra quyết định nhanh.
Thứ năm, thể thao góp phần nâng cao đời sống tinh thần và tạo điều kiện cân bằng tâm lý. Học viên thường xuyên chịu áp lực huấn luyện với cường độ cao, tính nghiêm minh và kỷ luật thép. Việc vận động thể chất giúp giải tỏa căng thẳng, tăng sản xuất endorphin và xây dựng thái độ tích cực, giúp họ hào hứng hơn với môi trường quân sự và tăng cường trách nhiệm với bản thân và đồng đội. Từ những biểu hiện trên và giá trị đa dạng đó, có thể khẳng định tinh thần yêu thể thao không chỉ là sở thích cá nhân mà là một phần cấu thành nhân cách và năng lực toàn diện của học viên trong các nhà trường quân đội, góp phần thiết thực vào việc hoàn thành mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục – đào tạo ở các học viện, trường sĩ quan quân đội.
2.2. Đánh giá thực trạng tinh thần yêu thể thao của học viên
Thực tế hiện nay tại nhiều nhà trường quân đội cho thấy mặc dù chương trình giáo dục thể chất và hoạt động thể thao được quan tâm, nhưng tinh thần yêu thể thao của một bộ phận học viên chưa đạt được mức phát triển như mong muốn. Có nơi học viên tham gia thể thao theo hình thức bắt buộc, với thái độ thụ động, nhẹ nhàng, thiếu hứng khởi và không gắn kết sâu đậm giữa luyện tập và tình yêu thể thao. Trong nhiều trường hợp, phần lớn học viên chỉ tham gia cho có mà thiếu sự chủ động, thiếu sáng tạo và thiếu tinh thần hăng say luyện tập, thi đâus thực sự. Ngoài ra, số lượng học viên duy trì luyện tập thường xuyên ngoài giờ huấn luyện chuyên môn còn thấp, nhiều người ngại ép bản thân, ngại thi đấu, ngại rèn luyện trong điều kiện khắc nghiệt. Đội ngũ cán bộ quản lý, lực lượng tổ chức thể thao đôi khi chưa tạo được môi trường vận động phong phú, thách thức và khích lệ phù hợp, dẫn đến việc học viên khó cảm nhận rõ giá trị và vui thú trong thể thao.
Nguyên nhân của thực trạng này rất đa dạng. Cụ thể như sau:
Trước hết, áp lực học tập, huấn luyện chuyên môn và kỷ luật quân đội khiến học viên đầu tư cho thể thao ít thời gian hơn; họ thường ưu tiên nhiệm vụ huấn luyện, các nhiệm vụ khác mà bỏ chưa tập trung chịu khó rèn thể chất ngoài giờ.
Thứ hai, mặc dù được đầu tư song cơ sở vật chất thể thao trong một số đơn vị còn chưa đồng bộ, sân bãi chưa đa dạng, dụng cụ tập luyện chưa hiện đại, giờ giấc tổ chức thể thao còn eo hẹp do bị chi phối bởi nhiệm vụ khác khiến hoạt động vận động trở nên đơn điệu và thiếu hấp dẫn.
Thứ ba, văn hóa thể thao trong môi trường quân đội đôi khi chưa được nhấn mạnh, thiếu mô hình điển hình học viên rèn luyện xuất sắc để học viên noi theo, nên tình yêu thể thao chưa lan tỏa mạnh mẽ.
Thứ tư, phương pháp tổ chức và truyền cảm hứng còn chưa tối ưu, các buổi tập thể thao đôi khi mang tính hình thức, thiếu đổi mới sáng tạo, thiếu cơ hội để học viên trải nghiệm, cạnh tranh và tự lựa chọn môn thể thao mình yêu thích, dẫn đến sự nhàm chán và thiếu gắn kết lâu dài.
Thứ năm, động lực cá nhân của một số học viên còn yếu, có trường hợp không nhận thức sâu sắc vai trò của thể thao đối với bản thân và nghề nghiệp tương lai, hoặc bị ảnh hưởng bởi tâm lý “tập cho xong” thay vì “tập vì đam mê”, khiến tinh thần rèn luyện thiếu bền vững và hiệu quả.
2.3 Giải pháp nâng cao tinh thần yêu thể thao cho học viên
Để khơi dậy và nâng cao tinh thần yêu thể thao cho học viên trong các nhà trường quân đội, cần triển khai một hệ thống giải pháp đồng bộ và toàn diện, trong đó có năm hướng đi trọng tâm.
Một là, nhà trường cần xây dựng môi trường văn hóa thể thao sinh động bằng cách tổ chức thường xuyên các hoạt động vận động đa dạng, từ các giải thể thao nội bộ đến thi đấu liên trường, hành trình vận động ngoài trời, các lớp vận động tự chọn và khuyến khích học viên thử sức nhiều môn như bóng đá, bóng chuyền, cầu lông, bóng bàn, quần vợt, Picleball. Khí thế lan tỏa từ những hoạt động đó sẽ làm tăng hứng khởi và tạo dựng niềm vui khi vận động.
Hai là, cần đầu tư cơ sở vật chất và phương tiện luyện tập hiện đại, thiết bị thể thao đúng chuẩn, khu vực tập luyện đa năng và khu vực tự rèn ngoài giờ huấn luyện. Khi học viên thấy điều kiện tốt, môi trường mới thì họ có động lực hơn để tham gia và duy trì luyện tập.
Ba là, phát triển phương pháp giáo dục thể chất và hoạt động thể thao theo hướng sáng tạo, cá nhân hóa và dựa trên động lực nội tại, huấn luyện viên và cán bộ quản lý, giảng viên chuyên ngành thể thao cần thiết kế các chương trình luyện tập thích hợp với từng học viên, tạo ra thử thách nhưng khả thi, gắn kết với nhiệm vụ giáo dục – đào tạo, đặt mục tiêu rõ ràng và thúc đẩy sự tiến bộ từng bước. Việc tạo không khí thi đua cấp tiểu đội đến tiểu đoàn và ghi nhận thành tích sẽ góp phần tăng tinh thần hứng khởi.
Bốn là, xây dựng và lan tỏa những tấm gương học viên xuất sắc trong rèn luyện thể thao, từ đó tạo hiệu ứng truyền cảm hứng. Khi một học viên vượt qua khó khăn, giành giải thể thao hoặc thể hiện xuất sắc về sức bền, tinh thần đồng đội và khả năng tự rèn, họ sẽ trở thành biểu tượng để đồng nghiệp noi theo, từ đó hình thành phong trào yêu thể thao bền vững.
Năm là, cần kết nối hoạt động thể thao với việc giáo dục lý tưởng, mục tiêu nghề nghiệp và trách nhiệm của người sĩ quan tương lai, thông qua việc làm rõ cho học viên thấy rằng yêu thể thao không chỉ là hoạt động giải trí mà là yếu tố thiết yếu giúp hoàn thành nhiệm vụ quân sự, xây dựng bản lĩnh của người quân nhân cách mạng và góp phần vào xây dựng đơn vị mạnh. Khi học viên hiểu rõ ý nghĩa lớn lao của thể thao trong môi trường quân đội, họ sẽ chủ động hơn, tự giác hơn và bền bỉ hơn trong luyện tập.
Thực hiện đồng thời năm giải pháp này với sự chỉ đạo chặt chẽ, phối hợp giữa các cơ quan, khoa giáo viên, đơn vị trong nhà trường, giữa cán bộ quản lý, giảng viên chuyên ngành thể dục - thể thao và học viên sẽ tạo ra “vòng xoáy tích cực”, từ việc học viên tham gia hứng khởi, đến việc nâng cao thể lực, tăng kỷ luật, hình thành phong trào thể thao và cuối cùng tạo nên thế hệ học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội khỏe mạnh, yêu thể thao để thực hiện tốt nhiệm vụ xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.
3. Kết luận
Tinh thần yêu thể thao của học viên trong các nhà trường quân đội không chỉ là yếu tố góp phần nâng cao sức khỏe, tăng cường thể lực mà còn là nền tảng quan trọng trong việc hình thành nhân cách, ý chí, bản lĩnh và năng lực hợp tác tập thể, những phẩm chất cốt lõi của người sĩ quan trong tương lai. Thông qua việc luận giải nội dung, biểu hiện và giá trị của tinh thần yêu thể thao, bài viết đã phân tích thực trạng, chỉ ra những hạn chế, nguyên nhân và đề xuất năm nhóm giải pháp thiết thực nhằm khơi dậy niềm đam mê vận động, xây dựng môi trường rèn luyện tích cực, khoa học và bền vững.
Việc triển khai đồng bộ, thường xuyên và có hệ thống các giải pháp này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục thể chất, phát triển toàn diện học viên cả về thể lực, trí lực và tinh thần; từ đó hình thành đội ngũ sĩ quan trẻ năng động, bản lĩnh, kỷ luật và sẵn sàng hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong tình hình mới.
Danh mục tài liệu tham khảo
- Chung An. (2023, ngày 16 tháng 11). Học Bác rèn luyện sức khỏe. https://hochiminh.vn/hoc-va-lam-theo-bac/hoc-va-lam-theo-bac/hoc-bac-ren-luyen-suc-khoe-9929.
- Thạch Phan. (2025, ngày 10 tháng 11). Tầm quan trọng của thể thao học đường.https://nhandan.vn/tam-quan-trong-cua-phat-trien-the-thao-hoc-duong-post85546html.
Ý kiến bạn đọc