Kỷ niệm 78 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (6/1/1946 - 6/1/2024)

TCGCVN - Kỷ niệm 78 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên và việc bầu Quốc hội Việt Nam (6/1/1946 - 6/1/2024) là dịp quan trọng để tưởng nhớ sự kiện lịch sử quan trọng, đánh dấu bước khởi đầu quan trọng trong hành trình xây dựng chế độ dân chủ và lập quốc tại Việt Nam. Sự kiện này không chỉ là cột mốc quan trọng trong lịch sử chính trị Việt Nam mà còn thể hiện sự đoàn kết và quyết tâm của nhân dân Việt Nam trong việc xây dựng và bảo vệ quốc gia.

Kỷ niệm 78 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (6/1/1946 - 6/1/2024)

Vào ngày 16/8/1945, tại đình Tân Trào (Tuyên Quang), Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Tổng bộ Việt Minh đã chính thức khai mạc Đại hội đại biểu quốc dân. Hơn 60 đại biểu đến từ cả ba miền Bắc - Trung - Nam, đại diện cho đa dạng các ngành, giới, dân tộc, đảng phái chính trị, và các đoàn thể cứu quốc, kèm theo một số Việt kiều ở Thái Lan và Lào, tham gia bàn bạc kế hoạch Tổng khởi nghĩa nhằm chiến đấu giành lại quyền lực cho nhân dân. Đại hội đã quyết định biểu tượng Quốc kỳ là lá cờ đỏ với ngôi sao vàng 5 cạnh ở giữa, cũng như quy định Quốc ca là bài "Tiến quân ca". Ngày 17/8/1945, trong không khí hân hoan của Tổng khởi nghĩa, Chủ tịch Hồ Chí Minh, đại diện cho Uỷ ban Dân tộc giải phóng Việt Nam, đọc lời tuyên thệ, khẳng định: "Chúng tôi, được quốc dân đại biểu bầu vào Uỷ ban Dân tộc giải phóng để hướng dẫn cuộc cách mạng của nhân dân, cam kết dẫn dắt nhân dân chiến đấu kiên quyết, chống lại thù địch, và giành lại độc lập cho Tổ quốc. Chúng tôi sẵn sàng hy sinh đến giọt máu cuối cùng, không từ bước nào."

Đến ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội), trước hàng chục vạn đồng bào, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời trịnh trọng đọc bản Tuyên ngôn độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Ngày 8/9/1945, Chủ tịch Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa ban hành Sắc lệnh số 14-SL quy định mở cuộc Tổng tuyển cử để bầu Quốc hội và ghi rõ: “Chiếu theo Nghị quyết của Quốc dân Đại hội ngày 16, 17 tháng 8 năm 1945 tại khu giải phóng, ấn định rằng nước Việt Nam sẽ theo chính thể dân chủ cộng hòa và Chính phủ nhân dân toàn quốc sẽ do một Quốc dân đại hội bầu theo lối phổ thông đầu phiếu cử lên.”

Sau khi sắc lệnh được ban hành, việc chuẩn bị cho cuộc Tổng tuyển cử diễn ra với sự khẩn trương trong bối cảnh thù trong và giặc ngoài, cũng như trong tình hình kinh tế - xã hội đầy khó khăn. Tổ chức Tổng tuyển cử và các ban bầu cử được giao cho Ủy ban nhân dân tại các cấp, ngay tại cấp làng xã. Nhiều cá nhân có uy tín và đức vọng đã tự nguyện ứng cử hoặc được cộng đồng đề xuất. Danh sách cử tri và ứng cử viên được hoàn thiện và công bố một cách minh bạch. Cả cộng đồng trở nên sôi nổi, tham gia trao đổi ý kiến, tranh luận và chất vấn nhằm chọn lựa những đại diện xứng đáng nhất, đồng thời hạn chế những phần tử có thể lợi dụng cuộc Tổng tuyển cử để tranh giành quyền lực.

Ngày 6/1/1946, cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội đầu tiên đã diễn ra trên cả nước, kể cả các vùng đang có chiến sự ở Nam bộ, Nam Trung bộ và Tây Nguyên. Hà Nội có 91,95% cử tri của 74 khu nội thành và 118 làng ngoại thành đi bỏ phiếu trong không khí tràn đầy phấn khởi của ngày hội dân chủ. Kết quả, có 6 trong số 74 ứng cử viên đã trúng cử đại biểu Quốc hội. Chủ tịch Hồ Chí Minh trúng cử với số phiếu cao nhất (98,4%).

Cuộc Tổng tuyển cử được tiến hành sôi nổi trên khắp cả nước. Riêng các tỉnh phía Bắc, mặc dù phải đối phó với âm mưu phá hoại hết sức tinh vi và trắng trợn của kẻ thù nhưng cuộc Tổng tuyển cử diễn ra an toàn. Các tỉnh phía Nam, nhất là ở Nam bộ, cuộc bầu cử diễn ra dưới bom đạn rất ác liệt của giặc Pháp.

Tổng số cử tri đi bỏ phiếu đạt 89%, trừ một số nơi phải bầu bổ sung còn tuyệt đại đa số các địa phương chỉ bầu một lần. Cuộc Tổng tuyển cử đã bầu được 333 đại biểu, trong đó có 57% số đại biểu thuộc các đảng phái khác nhau; 43% số đại biểu không đảng phái; 87% số đại biểu là công nhân, nông dân, chiến sĩ cách mạng; 10 đại biểu nữ và 34 đại biểu dân tộc thiểu số. Trong thành phần của Quốc hội có đại biểu đại diện cho cả ba miền Bắc - Trung - Nam, các giới từ những nhà cách mạng lão thành, thương gia, nhân sỹ, trí thức và các nhà hoạt động văn hóa, đến đại biểu các thành phần tôn giáo, những người không đảng phái và các đảng phái chính trị.

Cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của Việt Nam năm 1946 được tiến hành theo những nguyên tắc dân chủ, tiến bộ nhất: Phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín đã hoàn toàn thắng lợi. Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa ra đời. Thắng lợi đó là một mốc son đánh dấu bước phát triển nhảy vọt đầu tiên về thể chế dân chủ của nước Việt Nam.

Cuộc bầu cử là căn cứ để khẳng định Nhà nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa có tính chất hợp pháp, dân chủ - Nhà nước của dân, do dân và vì dân, được quốc dân giao phó trọng trách điều hành đất nước, tổ chức toàn dân kháng chiến, kiến quốc, giải quyết mọi quan hệ của Việt Nam trên trường quốc tế.

Trong bối cảnh cách mạng Việt Nam đang đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức, việc tổ chức Tổng tuyển cử là một quyết định đầy tầm quan trọng của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Dù nhân dân vừa mới giành được độc lập từ ách nô lệ, quyết định này vẫn được thực hiện một cách sáng tạo, kịp thời, và nhạy bén chính trị. Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử không chỉ khẳng định đúng đắn và sáng tạo của đường lối và chủ trương của Đảng, mà còn thể hiện lòng yêu nước và khát vọng tự do của nhân dân Việt Nam. Đây là một biểu tượng cho niềm tin không ngừng của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh vào tinh thần yêu nước của nhân dân, đồng thời là sự phản ánh của khát vọng dân chủ và sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc.