Lê Minh Tình - Phó Chính ủy eBB335/f324/QK4
Phan Công Hùng - Phó Chủ nhiệm Chính trị eBB335/f324/QK4
Lê Quang Phước - Hệ 5/ Học viện Chính trị
Email:[email protected]
Tóm tắt: Trong giai đoạn hiện nay, khẩu hiệu “Không để lửa độc bén vào mái nhà hậu phương Quân đội” không chỉ là một mục tiêu chính trị, mà đã trở thành một cuộc chiến thực tế trên không gian ảo và trong đời sống hằng ngày. Sự cộng hưởng giữa cách mạng công nghiệp 4.0, trí tuệ nhân tạo (AI) và những mặt trái của kinh tế thị trường đang đặt ra những thách thức chưa từng có đối với công tác hậu phương Quân đội.
Từ khóa: Công nghệ số, kinh tế thị trường, hậu phương quân đội.
1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh hiện nay sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ; cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư; tình hình thế giới có nhiều biến đổi mạnh mẽ; cục diện thế giới thay đổi theo hướng đa cực, đa trung tâm, đa tầng nấc; hòa bình, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế lớn; các nước cạnh tranh gay gắt vì lợi ích quốc gia dân tộc. Bên cạnh đó, hơn 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước, dưới sự lãnh đạo của Đảng, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, với bản lĩnh cách mạnh và khoa học, trên cơ sở vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta kịp thời nắm bắt, dự báo những chuyển biến của tình hình và xử lý thích ứng, linh hoạt những biến động khó lường, tận dụng các cơ hội, vượt qua thách thức lãnh đạo Nhân dân xây dựng và phát triển đất nước đạt được những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử. Văn kiện Đại hội lần thứ XIV Đảng ta khẳng định: “Xác lập mô hình chủ nghĩa xã hội Việt Nam với 3 trụ cột nền tảng: Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam; nền dân chủ xã hội chủ nghĩa”. Vì vậy, việc bảo vệ "mái nhà" hậu phương quân đội không chỉ là trách nhiệm của riêng ngành quốc phòng mà đã trở thành nhiệm vụ cấp bách để giữ vững "thế trận lòng dân".
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Từ những "mũi tên độc" trên không gian mạng
Thời gian qua, lợi dụng tính ẩn danh và khả năng lan tỏa cực nhanh của mạng xã hội, các thế lực thù địch đã tung ra nhiều luồng "lửa độc" nhằm vào quân đội và hậu phương quân đội (gia đình các quân nhân). Chúng không chỉ xuyên tạc nói xấu bôi nhọ Đảng, nhà nước ta, đường lối quân sự mà còn nhắm trực tiếp vào đời sống, tình cảm của gia đình các quân nhân.
Thông tin xấu độc là những thông tin bịa đặt, sai sự thật, bóp méo sự thật, xuyên tạc vấn đề, làm lẫn lộn đúng sai, thật giả; hoặc có một phần sự thật nhưng được đưa tin với dụng ý xấu, phân tích và định hướng dư luận bằng luận điệu sai trái, thù địch trên các trang mạng phản động … Các thông tin xấu độc nhằm vào hậu phương quân đội được các thế lực thù địch phát tán trên internet và mạng xã hội, bao gồm: Các thông tin xuyên tạc, phủ nhận nền tảng tư tưởng của Quân đội nhân dân Việt Nam; phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Quân đội; chia rẽ Đảng, Nhà nước đối với Quân đội và nhân dân… Theo đó, các thế lực thù địch cho rằng, chủ nghĩa Mác - Lênin đã “lỗi thời”, “lạc hậu”; và quân đội phải “trung lập, đứng ngoài chính trị và đấu tranh giai cấp”, “không cần đặt dưới sự lãnh đạo của đảng phái nào, lực lượng chính trị nào”, “chỉ hành động dưới sự điều hành của nhà nước và tuân theo pháp luật”; Quân đội “chỉ của quốc gia dân tộc”, “chỉ để bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia và phục vụ nhân dân” … Do vậy, quân đội phải “thoát ly” chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và sự lãnh đạo của Đảng.
Không những thế, các thế lực thù địch còn triệt để lợi dụng khuyết điểm, hạn chế, những hiện tượng tiêu cực nảy sinh từ một số ít cán bộ, chiến sĩ trong quân đội để xuyên tạc, bóp méo bản chất cách mạng, truyền thống vẻ vang của Quân đội và mối quan hệ tình quân dân, hậu phương với quân đội “cá, nước” giữa Quân đội với nhân dân; rằng quân đội hiện giờ “không còn là quân đội cách mạng nữa”, “quân đội đã không còn gần gũi, gắn bó với nhân dân”; quân đội đã “không thực hiện đúng” nhiệm vụ của mình là bảo vệ nhân dân, “chỉ lo bảo vệ Đảng, Nhà nước” … Qua đó, chúng muốn tạo ra “khoảng trống” về tư tưởng để dễ bề truyền bá tư tưởng tư sản đến các gia đình hậu phương quân nhân và quân đội, phá vỡ cơ sở chính trị – xã hội tạo nên sức mạnh của quân đội, làm cho quân đội thiếu niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, mất phương hướng hành động, mơ hồ về mục tiêu, lý tưởng chiến đấu…
Các thông tin xấu độc nhằm vào hậu phương quân đội trên internet và mạng xã hội được thể hiện dưới dạng chữ viết và hình ảnh. Trong đó đáng chú ý, các thông tin được các đối tượng “lựa chọn, tạo dựng” là những thông tin, hình ảnh về quân nhân vi phạm kỷ luật, pháp luật, như: Hình ảnh chiến sĩ cũ bắt nạt chiến sĩ mới; cán bộ, sĩ quan uống rượu, bia say; bộ đội xô xát với nhân dân; quân nhân vi phạm luật giao thông… Trong số đó, có không ít vụ việc, thông tin đã cũ, đã được xử lý nhưng lại được “làm mới” và tô vẽ, nhào nặn, bóp méo, nhằm bôi nhọ, xuyên tạc hình ảnh và phẩm chất truyền thống tốt đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ”. Nguy hiểm hơn, các thông tin bịa đặt, xuyên tạc đó được chúng tán phát vào các thời điểm khá “nhạy cảm” như: Trước mùa tuyển quân, giao nhận quân, hoặc trước các sự kiện chính trị trọng đại của đất nước, của quân đội,… để tạo sự chú ý của dư luận. Cùng với tính chất lan truyền nhanh, rộng của internet và mạng xã hội, nhất là với người sử dụng còn thiếu kiến thức, không phân biệt được thông tin tốt – xấu, làm cho các thông tin xuyên tạc, bịa đặt đó càng được phát tán rộng khắp. Điều này đã gây tác động tiêu cực đến tư tưởng, tình cảm, gieo rắc sự hoài nghi, hoang mang, dao động, làm giảm sút lòng tin của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân đối với quân đội; ảnh hưởng đến quan hệ đoàn kết quân dân; đến ý thức, trách nhiệm của người dân nói chung, của thanh niên nói riêng trong thực hiện nghĩa vụ xây dựng Quân đội và bảo vệ Tổ quốc. Đây thực sự là thủ đoạn rất nguy hiểm mà các thế lực thù địch sử dụng nhằm thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” và “phi chính trị hóa” quân đội.
2.2. Các thủ đoạn chính hiện nay các thế lực thù địch sử dụng trên không gian mạng để tấn công vào hậu phương quân đội
Một là, tấn công tâm lý và thông tin (Chiến tranh thông tin): Đây là thủ đoạn phổ biến nhất nhằm gây hoang mang dư luận và chia rẽ mối quan hệ giữa quân đội với nhân dân. Xuyên tạc và bóp méo thông tin, cắt ghép hình ảnh, video về các sự việc trong quân đội để tạo ra nhận thức sai lệch, gây "khủng hoảng niềm tin" đối với hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ. Phát tán tin giả (Fake news) sử dụng các tài khoản mạng xã hội giả mạo để đăng tải thông tin sai sự thật về các chế độ chính sách, tình hình sức khỏe hoặc nhiệm vụ của quân nhân nhằm tác động tiêu cực đến tâm lý người thân ở hậu phương. Kích động cộng đồng mạng tham gia phát tán thông tin nhạy cảm sai sự thật
Hai là, tấn công lừa đảo và chiếm đoạt: Lập các trang mạng, nhóm (như trên Facebook) giả danh đơn vị quân đội để kêu gọi quyên góp, ủng hộ nhưng yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân. Nhắm vào vợ/chồng hoặc con cái quân nhân qua các nhóm "việc làm online" hoặc hỗ trợ gia đình chính sách để chiếm đoạt tài sản. Chiếm quyền điều khiển tài khoản mạng xã hội của quân nhân để nhắn tin vay tiền hoặc lừa đảo người thân trong gia đình
Ba là, tấn công kỹ thuật và gián điệp mạng: Gửi các tệp đính kèm hoặc liên kết chứa mã độc thông qua tin nhắn, email giả danh thông báo về chính sách hậu phương để xâm nhập điện thoại, máy tính của gia đình quân nhân. Khai thác các thông tin chia sẻ trên mạng xã hội (vị trí, hình ảnh đơn vị, thông tin gia đình) để xây dựng hồ sơ mục tiêu, phục vụ cho các cuộc tấn công có chủ đích
2.3. Một số giải pháp ngăn chặn đẩy lùi các thông tin xấu độc trên không gian mạng ảnh hưởng đến hậu phương quân đội trong bối cảnh hiện nay
Để ngăn chặn và hạn chế đến mức thấp nhất những thông tin xấu độc nói chung, thông tin xấu độc nhằm vào quân đội nói chung và hậu phương quân đội nói riêng trước tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp khoa học công nghệ 4.0 như hiện nay, sự xung đột của một số nước trên thế giới đang diễn ra rất căng thẳng và trong khu vực, nhất là vấn đề tranh chấp chủ quyền trên biển đông, đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, của các cấp, các ngành, các địa phương, của mỗi cán bộ, chiến sĩ và mỗi người dân. Cấp ủy, chỉ huy các cơ quan, đơn vị trong quân đội cần tập trung thực hiện tốt một số giải pháp cơ bản sau:
Một là, tiếp tục quán triệt và thực hiện nghiêm các chỉ thị, quy định của Nhà nước, Bộ Quốc phòng về công tác bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ bí mật Nhà nước, bí mật quân đội, nhất là Nghị định số 72/2013/NĐ-CP ngày 15-7- 2013 của Chính phủ về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ internet và thông tin trên mạng; Thông tư số 110/2014/TT-BQP ngày 22-6-2014 của Bộ Quốc phòng ban hành Quy chế quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ internet trong Quân đội nhân dân Việt Nam. Qua đó, góp phần ngăn chặn, hạn chế các thông tin xấu độc nhằm vào quân đội trên internet và các mạng xã hội.
Hai là, nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền, giáo dục, làm cho cán bộ, chiến sĩ nhận thức rõ tác hại của các thông tin xấu độc nhằm vào quân đội và âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch lợi dụng internet và mạng xã hội để tán phát các thông tin xấu độc nhằm chống phá cách mạng Việt Nam và bôi nhọ hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ”. Và thông qua đó để tuyên truyền, cho hậu phương gia đình và nhân dân trên địa bàn đóng quân nắm được, hiểu được để ngăn chặn, đẩy lùi các thông tin sai sự thật, không để các thế lực thù địch lợi dụng các trang mạng xã hội tiêm nhiễm các thông tin bôi nhọ, nói xấu, sai sự thật…Làm ảnh hưởng đến uy tín của Đảng, nhà nước, quân đội ta. Chú trọng tuyên truyền, giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối quan điểm của Đảng, pháp luật Nhà nước, chức năng, nhiệm vụ quân đội; mọi người dân nói chung, hậu phương gia đình quân nhân nói riêng, có nhận thức đúng về tính cách mạng, khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và sự lựa chọn con đường cách mạng xã hội chủ nghĩa của Đảng, Bác Hồ và nhân dân ta là phù hợp với quy luật lịch sử và thực tiễn Việt Nam. Trên cơ sở đó, không chỉ là những người lính đang ngày đêm cầm súng để bảo vệ từng tấc đất của dân tộc ta mà toàn bộ nhân dân Việt Nam luôn kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc và nhân dân, giữ vững bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân, tính dân tộc của quân đội; xác định tốt nhiệm vụ, chức trách, không dao động trước những thông tin xuyên tạc, bịa đặt.
Xây dựng cho bộ đội chúng ta về văn hóa sử dụng internet và mạng xã hội phục vụ có hiệu quả cho công việc; không để bị lôi cuốn vào việc truy cập, bình luận, tán phát và chia sẻ các thông tin xấu độc. Chấp hành nghiêm túc, đầy đủ các quy định của quân đội trong việc tạo lập và sử dụng các thông tin, hình ảnh với tư cách quân nhân trong các giao dịch trên internet và các trang mạng xã hội. Không để lộ, lọt các thông tin, hình ảnh liên quan đến hoạt động của đơn vị và cá nhân để các thế lực thù địch có thể lợi dụng, xuyên tạc.
Ba là, làm tốt công tác quản lý kỷ luật, xây dựng nền nếp chính quy, môi trường văn hóa trong từng cơ quan, đơn vị. Thực hiện có nền nếp chế độ kiểm tra, giám sát, xử lý dứt điểm các vụ việc vi phạm kỷ luật, không để tồn đọng kéo dài. Giải quyết có hiệu quả các chế độ, chính sách đối với quân nhân và chính sách hậu phương quân đội, không để các phần tử xấu lợi dụng xuyên tạc, kích động. Chủ động phát hiện và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng, tiến hành các biện pháp xử lý hiệu quả thông tin xấu độc nhằm vào quân đội trên internet và các trang mạng xã hội. Kịp thời thông tin định hướng tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ và các tầng lớp nhân dân trước các thông tin xấu độc đó.
Bốn là, phát huy vai trò các tổ chức, các lực lượng, tăng cường đấu tranh phản bác các luận điệu xuyên tạc, bịa đặt với dụng ý xấu nhằm chống phá cách mạng Việt Nam và quân đội của các thế lực thù địch. Đẩy mạnh tuyên truyền làm cho cán bộ, chiến sĩ và các tầng lớp nhân dân hiểu rõ bản chất, truyền thống tốt đẹp của Quân đội nhân dân Việt Nam. Thông qua các hoạt động huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và thực hiện chức năng, nhiệm vụ, nhất là chức năng đội quân công tác của quân đội để tạo dựng hình ảnh tốt đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ” trong lòng nhân dân, góp phần quan trọng để mỗi cán bộ, chiến sĩ và người dân có thể “miễn dịch” trước các thông tin xấu độc nhằm vào quân đội.
Năm là, tăng cường các biện pháp kỹ thuật để ngăn chặn sự tán phát các thông tin xấu độc nhằm vào quân đội trên internet và mạng xã hội. Phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị liên quan trong điều tra, xử lý nghiêm theo pháp luật các trường hợp lợi dụng internet và mạng xã hội để tán phát các thông tin xuyên tạc, bịa đặt nhằm chống phá Đảng, Nhà nước và Quân đội.
3. Kết luận
Cảnh giác, đấu tranh làm thất bại âm mưu, thủ đoạn xấu độc của các thế lực thù địch nhằm vào Quân đội và hậu phương quân đội, chúng ta cần tiến hành đồng bộ các biện pháp giáo dục chính trị, tư tưởng, nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, ngăn ngừa “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Cấp ủy, người chỉ huy, cơ quan chính trị, chính ủy, chính trị viên các cơ quan, đơn vị cần đẩy mạnh đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục chủ nghĩa Mác, Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối quan điểm của Đảng, chính sách và luật pháp của Nhà nước, nhiệm vụ, chức năng, bản chất, truyền thống của Quân đội, làm cho chủ nghĩa Mác, Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh thực sự là nền tảng và sức mạnh tinh thần của mọi cán bộ, chiến sĩ trong toàn quân bên cạnh đó làm tốt quan tâm chăm lo đến chính sách hậu phương quân đội và công tác dân vận. Đồng thời, nâng cao cảnh giác, kịp thời nhận diện và chủ động đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch. Cùng với đó, có biện pháp quản lý, ngăn chặn, vô hiệu hóa các “kênh” thông tin mà kẻ địch thường sử dụng để truyền bá quan điểm, luận điểm xuyên tạc, phản động; phát huy vai trò và nâng cao chất lượng hoạt động của lực lượng 47,…; dự báo những tình huống phức tạp nảy sinh về tư tưởng chính trị trong cán bộ, chiến sĩ và xác định biện pháp giải quyết phù hợp, hiệu quả; khắc phục tình trạng triển khai hoạt động đấu tranh chống “diễn biến hòa bình” một cách hình thức, thụ động, mang tính “thời vụ”./.
Tài liệu tham khảo
1. Báo Nhân Dân (2026), “Gỡ những vướng mắc trong triển khai chính sách người có công”, truy cập ngày 25/4/2026, tại: https://nhandan.vn/go-nhung-vuong-mac-trong-trien-khai-chinh-sach-nguoi-co-cong-post831375.html
2. Báo Quân đội nhân dân điện tử (2026), “Thủ tướng Phạm Minh Chính: Chiến dịch Quang Trung thần tốc đã chiến thắng giòn giã”, ngày 16/01/2026, truy cập ngày 25/4/2026, tại: https://www.qdnd.vn/chinh-tri/tin-tuc/thu-tuong-pham-minh-chinh-chien-dich-quang-trung-than-toc-da-chien-thang-gion-gia-1021781
3. Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) (2025), “Quân nhân Nguyễn Văn Nghiệp tử vong do sốc nhiễm khuẩn não mô cầu”, đăng ngày 12/02/2025, truy cập ngày 25/4/2026, tại: https://vov.vn/xa-hoi/quan-nhan-nguyen-van-nghiep-tu-vong-do-soc-nhiem-khuan-nao-mo-cau-post1154278.vov
4. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
5. Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 6, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
6. Thông tấn xã Việt Nam (2024), “Tăng tốc hơn nữa, quyết tâm hoàn thành mục tiêu xóa nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2025”, đăng ngày 06/11/2024, truy cập ngày 25/4/2026, tại: https://nvsk.vnanet.vn/tang-toc-hon-nua-quyet-tam-hoan-thanh-muc-tieu-xoa-nha-tam-nha-dot-nat-trong-nam-2025-1-155708.vna
7. Ủy ban Thường vụ Quốc hội (2020), Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng, số 02/2020/UBTVQH14.
Ý kiến bạn đọc