TCGCVN - Ngày 12/9, tại thành phố Đà Nẵng, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã tổ chức Hội nghị tổng kết các nội dung về giáo dục và đào tạo trong Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025, đồng thời định hướng cho giai đoạn 2026-2030. Hội nghị cũng kết hợp với Hội thảo đánh giá tình hình thực hiện các chỉ tiêu giáo dục trong Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới các cấp và đề xuất giải pháp cho giai đoạn tới.
Thứ trưởng Lê Tấn Dũng chủ trì Hội nghị
Thứ trưởng Lê Tấn Dũng chủ trì Hội nghị. Tham dự hội nghị có đại diện các bộ, ngành trung ương; lãnh đạo UBND các tỉnh, thành phố; giám đốc sở GD&ĐT; các chuyên gia, nhà quản lý cùng nhiều tập thể, cá nhân điển hình trong phong trào xây dựng nông thôn mới. Hội nghị nhằm đánh giá kết quả 5 năm thực hiện chương trình trong lĩnh vực giáo dục & đào tạo, rút ra bài học kinh nghiệm và đề ra phương hướng cho giai đoạn mới, góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng nông thôn mới hiện đại, bền vững.
Cải thiện cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng giáo dục
Báo cáo tổng kết cho thấy, trong 5 năm qua, diện mạo trường lớp ở nông thôn có sự thay đổi rõ rệt. Nếu năm 2020, tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia mới ở mức 10,9%, thì đến năm 2024 con số này đã tăng lên 62,8%.
Ở bậc mầm non, 59,5% trường đạt chuẩn quốc gia.
Bậc tiểu học có 43,4% trường đạt chuẩn mức 1 và 18,2% đạt chuẩn mức 2.
Cục trưởng Cục GDNN và GDTX Trương Anh Dũng báo cáo tại Hội nghị
Trung học cơ sở đạt lần lượt 52,4% và 13,9%. Trên cả nước, 87,5% xã đạt tiêu chí về trường học; riêng Đồng bằng sông Hồng đạt 100%, Đông Nam Bộ đạt 98%. Tuy nhiên, tại miền núi phía Bắc và Tây Nguyên, tỷ lệ này còn thấp do khó khăn về điều kiện kinh tế và địa hình. Song song với việc nâng cấp cơ sở vật chất, chất lượng giáo dục cũng có bước tiến đáng kể. Công tác phổ cập được duy trì và nâng cao. Đến nay, 100% tỉnh, thành phố đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học và trung học cơ sở, trong đó 64% địa phương đạt chuẩn tiểu học mức độ 3.
Riêng năm học 2024-2025, tỷ lệ huy động học sinh tiểu học đúng độ tuổi đạt 99,7%; tỷ lệ học sinh hoàn thành tiểu học tiếp tục học trung học cơ sở đạt 98,23%. Ở vùng khó khăn, các tỉnh miền núi phía Bắc và Tây Nguyên đã duy trì chuẩn phổ cập mầm non cho trẻ 5 tuổi với tỷ lệ huy động trẻ ra lớp đạt từ 98% trở lên. Chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng được cải thiện: 97,7% trẻ học 2 buổi/ngày, 95,1% trẻ ăn bán trú. Công tác xóa mù chữ cũng đạt kết quả tích cực. Tỷ lệ người biết chữ độ tuổi 15–60 tăng từ 97,85% năm 2021 lên 99,1% năm 2025; 84% xã đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2. Trong 5 năm, cả nước huy động hơn 261.000 người tham gia học, trung bình trên 52.000 người mỗi năm. Mạng lưới trung tâm học tập cộng đồng, trung tâm giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên đã phát huy tốt vai trò, mở rộng cơ hội học tập, kể cả trong các trại giam, cơ sở cai nghiện và đơn vị quân đội.
Đào tạo nghề gắn với nhu cầu thực tiễn
Quang cảnh Hội nghi
Đào tạo nghề cho lao động nông thôn là một điểm sáng. Giai đoạn 2021–2025, gần 300.000 lao động được hỗ trợ học nghề từ nguồn kinh phí chương trình và các nguồn lồng ghép khác. Hơn 1.200 chương trình, giáo trình đào tạo sơ cấp và dưới 3 tháng được biên soạn; 76 bộ chuẩn giáo dục nghề nghiệp được ban hành; hàng nghìn lượt cán bộ quản lý, giáo viên được bồi dưỡng, tập huấn. Các ngành nghề đào tạo bám sát thực tiễn sản xuất: nông nghiệp hữu cơ, bảo quản nông sản, vận hành máy nông nghiệp, thương mại điện tử, ứng dụng công nghệ số… Nhiều lớp học tổ chức ngay tại mô hình sản xuất của doanh nghiệp, hợp tác xã, tạo điều kiện cho học viên thực hành, nâng cao kỹ năng, sẵn sàng tham gia thị trường lao động tại chỗ. Nhờ đó, thu nhập bình quân khu vực nông thôn năm 2024 đạt khoảng 54 triệu đồng/người/năm, tăng 1,3 lần so với năm 2020.
Huy động nguồn lực, phát huy giải pháp đồng bộ
Công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò của giáo dục trong xây dựng nông thôn mới được triển khai mạnh mẽ. Các hội nghị, tập huấn, hội thảo chuyên đề cùng hệ thống truyền thông đã tạo hiệu ứng tích cực, khuyến khích người dân, doanh nghiệp, tổ chức xã hội tham gia đóng góp nguồn lực.
Trong giai đoạn này, kinh phí sự nghiệp trung ương dành cho Bộ GD&ĐT để triển khai các hoạt động hướng dẫn, kiểm tra, hỗ trợ kỹ thuật được giải ngân đạt 95 – 100% mỗi năm. Tuy nhiên, ngành giáo dục vẫn đối mặt với thách thức: chênh lệch vùng miền, thiếu hụt nguồn lực, khó khăn trong duy trì kết quả lâu dài. Điều này đòi hỏi các giải pháp đồng bộ, bền vững trong giai đoạn tới.
Hướng tới giai đoạn 2026–2030
Tại hội nghị, các đại biểu đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn:
-Lâm Đồng: thực hiện tốt công tác xóa mù chữ, 124/124 xã đạt chuẩn; mở 215 lớp cho 6.500 học viên; huy động sự tham gia của trại giam, đoàn thể, cộng đồng.
- Tây Ninh: tập trung đào tạo nghề cho hơn 22.000 học viên, 89% có việc làm sau đào tạo; nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên 76% năm 2025. Tuy nhiên, vẫn còn hạn chế về đa dạng ngành nghề, cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên. Các địa phương kiến nghị cần gắn đào tạo chặt chẽ hơn với nhu cầu thị trường lao động. Các giải pháp trọng tâm cho giai đoạn tới gồm:
+ Nâng cao nhận thức xã hội, đổi mới quản lý, hoàn thiện cơ chế chính sách.
+Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, xây dựng mô hình giáo dục gắn đặc thù địa phương.
+Thúc đẩy chuyển đổi số, đẩy mạnh xã hội hóa.
+ Chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ, phát triển giáo viên sáng tạo.
+Tăng cường giám sát, đánh giá và nhân rộng điển hình tiên tiến.
Giáo dục - then chốt của xây dựng nông thôn mới
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Tấn Dũng nhấn mạnh: “Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021–2025 là chương trình trọng điểm của Chính phủ, trong đó giáo dục giữ vai trò then chốt để nâng cao chất lượng nhân lực, hoàn thành các tiêu chí về trường học, phổ cập, xóa mù chữ.” Sau 5 năm, giáo dục nông thôn đã đạt nhiều kết quả tích cực: cơ sở vật chất được nâng cấp, tỷ lệ phổ cập, xóa mù chữ được duy trì, đào tạo nghề gắn hơn với nhu cầu sản xuất và thị trường lao động. Tuy nhiên, tính bền vững và sự chênh lệch giữa các vùng vẫn là thách thức. Thứ trưởng đề nghị các địa phương tiếp tục:
- Hoàn thiện cơ chế, chính sách về phổ cập, giáo dục bắt buộc, đào tạo nghề, xóa mù chữ.
- Tăng đầu tư cơ sở vật chất, chế độ cho giáo viên, nhất là ở vùng khó khăn.
- Đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng hệ thống dữ liệu giáo dục.
-Huy động nguồn lực xã hội hóa, hợp tác công – tư và quốc tế.
- Phát triển văn hóa học tập suốt đời, xây dựng mô hình trường học gắn nông thôn mới. Ngành giáo dục sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương và toàn xã hội để thực hiện hiệu quả mục tiêu giai đoạn 2026–2030, góp phần xây dựng nông thôn mới hiện đại, bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, hướng tới “nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh.”
Cũng tại hội nghị, Bộ GD&ĐT đã tổng kết phong trào thi đua “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới” và khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc, cách làm sáng tạo trong lĩnh vực giáo dục nông thôn.
Ý kiến bạn đọc