GIẢI PHÁP XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ NHÀ GIÁO QUÂN ĐỘI ĐỂ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO TRONG KỶ NGUYÊN MỚI

Hoàng Văn Mạnh

Trường Đại học Trần Quốc Tuấn

Email: [email protected]

Tóm tắt: Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, công tác giáo dục, đào tạo trong Quân đội đang đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ cả về tư duy, nội dung, phương thức và nguồn lực bảo đảm. Trong đó, xây dựng đội ngũ nhà giáo Quân đội được xác định là nhân tố giữ vai trò quyết định chất lượng đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao cho Quân đội trong kỷ nguyên mới.

Từ khóa: nhà giáo Quân đội; giáo dục & đào tạo; nguồn nhân lực chất lượng cao; kỷ nguyên mới.

Nhận bài: 17/5/2026; Biên tập:17/5/2026; Phản biện: 18/5/2026; Duyệt đăng: 20/5/2026.

1. Đặt vấn đề

Nghị quyết số 71 - NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo của Bộ Chính trị khẳng định “Người học là trung tâm, là chủ thể của quá trình giáo dục và đào tạo; nhà trường là nền tảng, nhà giáo là động lực, quyết định chất lượng giáo dục, đào tạo”¹. Theo đó, để đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong kỷ nguyên mới, quán triệt sâu sắc quan điểm “người trước, súng sau”, “hiện đại hóa con người” trước khi “hiện đại hóa vũ khí trang bị”; đặt ra yêu cầu tất yếu, cấp thiết cần phải đổi mới, nâng cao chất lượng công tác giáo dục, đào tạo trong Quân đội; trong đó, “xây dựng đội ngũ nhà giáo Quân đội đáp ứng yêu cầu đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao trong kỷ nguyên mới” là giải pháp trọng yếu, mang tính quyết định; góp phần giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao, xây dựng Quân đội tinh, gọn, mạnh trong kỷ nguyên phát triển mới vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, phồn vinh, hạnh phúc.

2. Nội dung nghiên cứu

2.1. Sự cần thiết xây dựng đội ngũ nhà giáo Quân đội đáp ứng yêu cầu đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao trong kỷ nguyên mới

Những năm qua, quán triệt sâu sắc sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, cơ quan chức năng của Bộ Quốc phòng đã tích cực, chủ động nghiên cứu, ban hành, triển khai thực hiện nghị quyết về đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong Quân đội; xây dựng, triển khai thực hiện quyết liệt, hiệu quả đề án xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục trong Quân đội; các nhà trường quân đội đã quán triệt sâu sắc nghị quyết, đề án, chủ động nghiên cứu nắm chắc tình hình, chức năng, nhiệm vụ, thực trạng đội ngũ nhà giáo, đề ra chủ trương, biện pháp lãnh đạo sát đúng, triển khai thực hiện chặt chẽ, đúng quy trình, nguyên tắc, quyết liệt, hiệu quả quan điểm, chủ trương, biện pháp xây dựng đội ngũ nhà giáo của nhà trường. Do đó, “đội ngũ nhà giáo thường xuyên được kiện toàn, cơ bản đủ về số lượng, bảo đảm chất lượng và từng bước được chuẩn hóa…; cán bộ, nhân viên qua đào tạo, bồi dưỡng có phẩm chất, năng lực hoàn thành chức trách, nhiệm vụ ban đầu và có khả năng phát triển lên chức vụ cao hơn, góp phần nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của Quân đội”².

Tuy nhiên, chất lượng đội ngũ nhà giáo còn có mặt hạn chế, có khoảng cách nhất định so với chuẩn quốc gia, với sự phát triển giáo dục, đào tạo và có sự chênh lệch lớn giữa các trường cùng bậc đào tạo. Công tác quy hoạch, tạo nguồn, tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng đội ngũ nhà giáo ở một số nhà trường chưa được quan tâm đúng mức; “số lượng và tỉ lệ nhà giáo đạt trình độ tiến sĩ, đạt tiêu chuẩn chức danh giáo sư, phó giáo sư, danh hiệu nhà giáo nhân dân, nhà giáo ưu tú còn thấp, chưa đồng đều giữa các nhà trường”³. Trình độ ngoại ngữ, công nghệ thông tin của đội ngũ nhà giáo, khả năng sử dụng trang thiết bị dạy học hiện đại, tiếp cận, cập nhật thông tin, vận dụng phương pháp giảng dạy và quản lý hiện đại còn có hạn chế và bất cập. Chế độ, chính sách đối với nhà giáo hiện nay còn có những nội dung chưa phù hợp với đặc thù lao động sư phạm quân sự.

Trong khi đó, nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc có những phát triển mới; Quân đội được xây dựng theo hướng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đòi hỏi chất lượng nguồn nhân lực phải phát triển tương ứng. Tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, xây dựng cán bộ đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội hiện đại là một trong những đột phá chiến lược, yếu tố có ý nghĩa quyết định, đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với công tác giáo dục, đào tạo trong Quân đội nói chung và xây dựng đội ngũ nhà giáo Quân đội nói riêng đáp ứng yêu cầu đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao trong kỷ nguyên mới nói riêng.

2.2. Một số giải pháp chủ yếu xây dựng đội ngũ nhà giáo Quân đội đáp ứng yêu cầu đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao trong kỷ nguyên mới

Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể, lực lượng về vị trí, vai trò, sự cần thiết, mục tiêu, yêu cầu xây dựng đội ngũ nhà giáo Quân đội trong kỷ nguyên mới.

Trước hết, cần nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các chủ thể, lực lượng về vị trí, vai trò, sự cần thiết, mục tiêu và yêu cầu xây dựng đội ngũ nhà giáo Quân đội trong kỷ nguyên mới. Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, các cơ quan chức năng; cấp ủy, tổ chức đảng, chỉ huy các cấp phải thường xuyên lãnh đạo, chỉ đạo nâng cao hiệu quả công tác tư tưởng; đẩy mạnh giáo dục, tuyên truyền, nghiên cứu, học tập quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các nghị quyết, đề án của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng. Qua đó, tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ chủ trì, làm cho toàn hệ thống nhận thức sâu sắc đội ngũ nhà giáo là lực lượng nòng cốt, giữ vai trò quyết định chất lượng giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, nhân lực kỹ thuật của Quân đội; xây dựng đội ngũ nhà giáo là một trong những khâu đột phá chiến lược nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo trong tình hình mới.

Trên cơ sở đó, xác định xây dựng đội ngũ nhà giáo ở các nhà trường quân đội là trách nhiệm chung của các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị, đội ngũ cán bộ chủ trì và chính đội ngũ nhà giáo. Mỗi tổ chức, lực lượng cần nắm vững chức năng, nhiệm vụ, đề cao trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo, cụ thể hóa bằng các nghị quyết chuyên đề, kế hoạch phát triển đội ngũ nhà giáo sát thực tiễn và phù hợp định hướng phát triển của nhà trường. Quá trình tổ chức thực hiện phải bảo đảm tính chủ động, đồng bộ, hiệu quả; gắn với xây dựng môi trường sư phạm quân sự chuẩn mực và thường xuyên tôn vinh, động viên đội ngũ nhà giáo, qua đó tạo động lực, sự đồng thuận và phát huy sức mạnh tổng hợp trong xây dựng đội ngũ nhà giáo Quân đội đáp ứng yêu cầu đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao trong kỷ nguyên mới.

Hai là, thực hiện tốt công tác quy hoạch, tạo nguồn, tuyển chọn đội ngũ nhà giáo Quân đội phù hợp định hướng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong kỷ nguyên mới.

Đây là giải pháp mang ý nghĩa chiến lược lâu dài trong xây dựng đội ngũ nhà giáo Quân đội, trực tiếp góp phần thực hiện mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao cho Quân đội nhân dân Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Trên cơ sở định hướng của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, các nhà trường cần chủ động xây dựng quy hoạch tổng thể và kế hoạch cụ thể về tuyển dụng, đào tạo, sử dụng đội ngũ nhà giáo, gắn chặt với chiến lược xây dựng Quân đội tinh, gọn, mạnh, hiện đại. Công tác quy hoạch phải được tiến hành khoa học, đồng bộ, đúng nguyên tắc, quy trình, công khai, dân chủ, có tầm nhìn dài hạn; bảo đảm hài hòa giữa quy mô, cơ cấu và chất lượng, hình thành đội ngũ nhà giáo có cơ cấu độ tuổi hợp lý, bảo đảm tính kế thừa và phát triển bền vững.

Quy hoạch, tạo nguồn và tuyển chọn đội ngũ nhà giáo cần được thực hiện theo hướng “động” và “mở”, gắn kết chặt chẽ với quy hoạch cán bộ chỉ huy, quản lý, phù hợp đặc thù từng chuyên ngành và ngành gần. Cần chú trọng phát hiện, bồi dưỡng nguồn kế cận ngay từ quá trình đào tạo học viên; đồng thời, có cơ chế thu hút cán bộ có trình độ cao, giàu kinh nghiệm thực tiễn, có năng lực sư phạm từ các cơ quan, đơn vị trong toàn quân tham gia giảng dạy, nghiên cứu. Quy trình tuyển chọn phải chặt chẽ, khách quan, đúng tiêu chuẩn, không chạy theo số lượng; sau tuyển chọn, đội ngũ nhà giáo mới phải được đào tạo, bồi dưỡng bài bản và đạt chuẩn trước khi giảng dạy chính thức. Trên cơ sở khảo sát, đánh giá thực trạng đội ngũ nhà giáo, các nhà trường xây dựng kế hoạch tạo nguồn, đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng lâu dài.

Ba là, quan tâm đào tạo, bồi dưỡng nâng cao phẩm chất, năng lực, phương pháp tác phong của đội ngũ nhà giáo Quân đội ngang tầm nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới.

Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, các nhà trường quân đội cần quán triệt sâu sắc quan điểm “Giáo dục - đào tạo là quốc sách hàng đầu”, gắn chặt với mục tiêu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Trên cơ sở đó, chủ động bám sát xu thế phát triển của khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và yêu cầu xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao; căn cứ chức năng, nhiệm vụ của từng nhà trường để hoàn thiện mô hình, chương trình, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo theo hướng toàn diện, chuẩn hóa, hiện đại, có khả năng hội nhập. Công tác đào tạo, bồi dưỡng phải được tiến hành thường xuyên, liên tục, có trọng tâm, trọng điểm; tập trung nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, năng lực chuyên môn, phương pháp sư phạm hiện đại, năng lực nghiên cứu khoa học, trình độ ngoại ngữ, tin học và kỹ năng chuyển đổi số, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới.

Các cấp ủy, tổ chức đảng và cơ quan chức năng cần lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng quy hoạch, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng dài hạn và hằng năm, gắn chặt với công tác sử dụng, bố trí, luân chuyển đội ngũ nhà giáo; đa dạng hóa hình thức đào tạo, kết hợp hài hòa giữa chính quy, tại chức, trực tuyến và tự bồi dưỡng, coi trọng rèn luyện trong thực tiễn giảng dạy, nghiên cứu, huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu. Đồng thời, tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức nghề nghiệp, xây dựng môi trường văn hóa sư phạm mẫu mực, kỷ cương, nhân văn; đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, hợp tác đào tạo, gắn lý luận với thực tiễn. Qua đó, xây dựng đội ngũ nhà giáo Quân đội có trí tuệ, nhân cách, bản lĩnh và uy tín, thực sự là lực lượng nòng cốt trong đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao cho Quân đội trong kỷ nguyên mới.

Bốn là, phát huy tinh thần tích cưc, sáng tạo, tự tu dưỡng, tự học của đôị ngũ nhà giáo Quân đội.

Trong bối cảnh xây dựng đội ngũ nhà giáo Quân đội đáp ứng yêu cầu đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao trong kỷ nguyên mới, mỗi nhà giáo cần quán triệt sâu sắc quan điểm “bản thân nhà giáo dục cũng cần phải được giáo dục”, coi giáo dục và tự giáo dục là hai mặt thống nhất của quá trình phát triển. Trước sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ và yêu cầu ngày càng cao của đào tạo cán bộ quân đội trong kỷ nguyên số, nếu bằng lòng với tri thức cũ, thiếu tinh thần đổi mới, nhà giáo sẽ không đủ năng lực dẫn dắt và truyền cảm hứng cho người học. Vì vậy, tự học, tự rèn, tự đổi mới không chỉ là yêu cầu nghề nghiệp mà còn là con đường tất yếu để nhà giáo Quân đội nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm, tư duy sáng tạo và bản lĩnh khoa học, qua đó hoàn thành tốt nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao cho Quân đội hiện đại.

Cùng với tự học, cần đặc biệt coi trọng tự tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, lối sống, tác phong và phong cách sư phạm, hoàn thiện nhân cách nhà giáo. Tự tu dưỡng là quá trình tự giác vượt lên chính mình, kiên quyết đấu tranh với chủ nghĩa cá nhân, lối sống thực dụng, giữ gìn và lan tỏa phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”. Mỗi nhà giáo phải thực sự là tấm gương về nhân cách, trách nhiệm và phong cách mẫu mực; gắn rèn luyện cá nhân với tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp, với sinh hoạt phê bình và tự phê bình, xây dựng môi trường văn hóa sư phạm quân đội trong sạch, đoàn kết, dân chủ. Trên nền tảng đó, tinh thần học tập suốt đời, tự hoàn thiện không ngừng sẽ trở thành giá trị cốt lõi, góp phần xây dựng đội ngũ nhà giáo Quân đội vững mạnh, đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên mới.

Năm là, thực hiên tốt chính sách để đội ngũ nhà giáo Quân đội rèn luyện, cống hiến và phát triển.

Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, các nhà trường quân đội cần tiếp tục xác định xây dựng, duy trì môi trường sư phạm chuẩn mực, mang tính định hướng và lan tỏa cao, lấy kỷ luật, dân chủ, sáng tạo, nhân văn làm nền tảng, bảo đảm để đội ngũ nhà giáo làm việc, cống hiến và trưởng thành trong không gian giáo dục quân sự đặc thù nhưng giàu trí tuệ và đổi mới. Tăng cường cơ chế đối thoại, tham vấn, phản hồi hai chiều; kịp thời tháo gỡ khó khăn về chuyên môn, chế độ, đời sống, nghiên cứu và giảng dạy; xây dựng văn hóa “tôn sư trọng đạo, trọng dụng nhân tài” trở thành giá trị cốt lõi, qua đó khích lệ tư duy độc lập, tinh thần dấn thân khoa học và sự tỏa sáng theo năng lực, sở trường của mỗi nhà giáo.

Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng cần lãnh đạo rà soát, bổ sung, hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách đối với đội ngũ nhà giáo Quân đội theo hướng đồng bộ, ổn định, dài hạn. Chính sách phải bảo đảm tính cạnh tranh, khuyến khích và nhân văn; tập trung vào tuyển dụng, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá, tôn vinh, đãi ngộ, thu hút và giữ chân nhân tài; có cơ chế ưu tiên đặc thù về nâng ngạch, thăng quân hàm, phong tặng danh hiệu, đãi ngộ nghiên cứu khoa học và hỗ trợ đào tạo sau đại học. Đồng thời, hoàn thiện mô hình tổ chức, phương thức quản lý và bảo đảm tự chủ học thuật trong khuôn khổ kỷ luật quân đội; xây dựng môi trường văn hóa sư phạm giàu bản sắc, kết hợp hài hòa giữa kỷ luật nghiêm minh và nhân văn sâu sắc.

3. Kết luận

Xây dựng đội ngũ nhà giáo Quân đội đáp ứng yêu cầu đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao trong kỷ nguyên mới là nhiệm vụ quan trọng, then chốt, quyết định trực tiếp đến chất lượng giáo dục - đào tạo của các nhà trường quân đội. Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, đội ngũ nhà giáo Quân đội phải không ngừng được chuẩn hóa, hiện đại hóa, vững vàng về bản lĩnh chính trị, giỏi về chuyên môn, linh hoạt về tư duy và phương pháp sư phạm. Đây là nền tảng quan trọng bảo đảm sự phát triển bền vững của hệ thống nhà trường quân đội, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, thật sự là lực lượng chính trị tin cậy, trung thành để bảo vệ Đảng, Nhà nước, Nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới./.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

(1) Bộ Chính trị. (2025), Nghị quyết số 71-NQ/TW, ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Hà Nội, tr. 2

(2) Quân ủy Trung ương. (2022), Nghị quyết số 1657-NQ/QUTW, ngày 20/12/2022 về đổi mới công tác giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng Quân đội trong tình hình mới. Hà Nội, tr. 1

SOLUTIONS FOR BUILDING A TEAM OF MILITARY TEACHERS TO MEET THE REQUIREMENTS OF TRAINING AND DEVELOPING HIGH-QUALITY HUMAN RESOURCES IN THE NEW ERA

Hoang Van Manh

Tran Quoc Tuan University

Sum mary: In the context of the Fourth Industrial Revolution, the rapid development of artificial intelligence, digital transformation, and the requirements to build a revolutionary, regular, elite, and modern Vietnamese People's Army, education and training within the Army are facing a strong need for innovation in terms of thinking, content, methods, and resources. In particular, building a team of military educators is identified as a decisive factor in ensuring the quality of training and fostering high-quality human resources for the Army in the new era.

Key words: Military educators; education and training; high-quality human resources; the new era.