Trung tá Trần Thị Hiền
Khoa Ngoại Ngữ, Học viện Chính trị
Email:[email protected]
Tóm tắt: Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, hoạt động giảng dạy tiếng Anh tại các Học viện, Trường sĩ quan quân đội đang đứng trước nhiều yêu cầu đổi mới về nội dung, phương pháp và năng lực của đội ngũ giảng viên. Trước yêu cầu đó, việc bồi dưỡng kỹ năng dạy học cho giảng viên tiếng Anh có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực quân sự chất lượng cao. Trên cơ sở phân tích những yêu cầu mới của chuyển đổi số đối với hoạt động giảng dạy tiếng Anh, bài viết đề xuất một số biện pháp bồi dưỡng phương pháp dạy học đáp ứng yêu cầu trong thời kỳ công nghệ số cho giảng viên môn tiếng Anh tại Học viện Chính trị hiện nay.
Từ khóa: phương pháp dạy học môn tiếng Anh; giảng viên tiếng Anh; công nghệ số; Học viện Chính trị.
1. Đặt vấn đề
Những thành tựu của Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và chuyển đổi số đang làm thay đổi nhiệm vụ giáo dục đào tạo, đặt ra những yêu cầu ngày càng cao trong đổi mới phương pháp giảng dạy và phát triển năng lực số cho đội ngũ giảng viên dạy môn tiếng Anh hiện nay. Quán triệt tinh thần chỉ đạo của Đảng luôn coi giáo dục là quốc sách hàng đầu, nhiệm vụ này đã được định hình xuyên suốt từ Nghị quyết Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đến Đại hội XIV. Trong Đại hội XIV, Đảng ta tiếp tục xác định cần gắn kết chặt chẽ hơn nữa giữa đổi mới phương pháp giảng dạy và phát triển năng lực số cho đội ngũ giảng viên giảng dạy ngoại ngữ với việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phù hợp với tiến trình hội nhập quốc tế sâu rộng. Do đó, việc bồi dưỡng kỹ năng dạy học hiện đại và ứng dụng công nghệ cho giảng viên tiếng Anh ở các học viện, trường sĩ quan quân đội nói chung và giảng viên dạy môn tiếng Anh ở Học viện Chính trị nói riêng là đòi hỏi thực tiễn khách quan. Đây không chỉ là giải pháp then chốt để nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo, mà còn là bước đi mang tính quyết định nhằm hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược mà Đại hội XIV đã đề ra.
Trong Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Đảng bộ Học viện khóa XVI tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Học viện lần thứ XVII nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã đánh giá: “Đảng ủy Học viện, các cấp ủy, tổ chức đảng đã xác định nhiều giải pháp lãnh đạo sát, đúng; tổ chức triển khai thực hiện chặt chẽ, hiệu quả cao; thực hiện tốt đột phá “Xây dựng đội ngũ giảng viên đáp ứng yêu cầu chuẩn hóa; tiếp tục đổi mới chương trình, nội dung đào tạo gắn với đổi mới phương pháp, nâng cao chất lượng dạy học”[4, tr.25]. Cùng với chủ trương đẩy mạnh chuyển đổi số trong giáo dục đào tạo và nghiên cứu khoa học nói chung và trong dạy học môn tiếng Anh nói riêng, bước đầu đã đạt được những kết quả bước đầu đáng ghi nhận.
Tuy nhiên, trong bối cảnh chuyển đổi số, dạy học tiếng Anh ở Học viện vẫn còn tồn tại một số hạn chế như mức độ ứng dụng công nghệ chưa đồng đều, kỹ năng thiết kế bài giảng số chưa cao, phương pháp dạy học tích cực chưa được khai thác hiệu quả và năng lực dạy học trong môi trường số còn hạn chế. Do đó, việc bồi dưỡng phương pháp dạy học môn tiếng Anh cho giảng viên ở Học viện Chính trị trong thời kỳ công nghệ số là yêu cầu có tính cấp thiết, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Yêu cầu đặt ra đối với giảng viên môn tiếng Anh ở Học viện Chính trị trong thời kỳ công nghệ số
Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và xu thế chuyển đổi số quốc gia, yêu cầu phát triển năng lực cho đội ngũ nhà giáo đã được cụ thể hóa thông qua hệ thống văn kiện, nghị quyết và hướng dẫn chiến lược của Đảng và Nhà nước. Tiêu biểu là Quyết định số 131/QĐ-TTg ngày 25/01/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo giai đoạn 2022 - 2025, định hướng đến năm 2030”; Nghị quyết số 290-NQ/QUTW ngày 07/01/2026 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo trong Quân đội. Quán triệt các định hướng chiến lược này, giảng viên tiếng Anh ở Học viện Chính trị cần đáp ứng tốt những yêu cầu:
Thứ nhất, từng giảng viên phải sở hữu năng lực chuyên môn vững vàng, đồng thời có khả năng cập nhật tri thức liên tục trong môi trường học tập số hóa để không bị tụt hậu trước sự bùng nổ thông tin.
Thứ hai, bám sát các chỉ tiêu về phát triển chính phủ số và kinh tế số, giảng viên cần đặc biệt chú trọng nâng cao năng lực số; điều này bao gồm khả năng làm chủ các công cụ công nghệ, khai thác học liệu số phục vụ việc thiết kế, tổ chức và quản lý toàn diện các hoạt động dạy học.
Thứ ba, giảng viên phải có khả năng vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học hiện đại theo hướng lấy người học làm trung tâm, từ đó kích thích tính tự học, tư duy phản biện và khả năng thích ứng của học viên.
Thứ tư, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản giáo dục, giảng viên cần chuyển đổi năng lực kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học; biết kết hợp nhuần nhuyễn giữa đánh giá thường xuyên và đánh giá định kỳ trong cả môi trường trực tuyến lẫn mô hình học tập kết hợp.
Thứ năm, giảng viên môn tiếng Anh phải không ngừng rèn luyện khả năng thích ứng linh hoạt và tư duy đổi mới sáng tạo trước sự thay đổi, nâng cấp nhanh chóng của các công nghệ giáo dục mới như trí tuệ nhân tạo (AI) và thực tế ảo, nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền giáo dục mở, hiện đại và hội nhập toàn diện.
2.2. Một số biện pháp bồi dưỡng phương pháp dạy học nhằm đáp ứng yêu cầu trong thời kỳ công nghệ số cho giảng viên môn tiếng Anh ở Học viện Chính trị hiện nay
Trước những đòi hỏi mang tính bước ngoặt của kỷ nguyên số và chiến lược đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, việc nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên môn tiếng Anh không còn gói gọn trong các phương thức truyền thống. Để người học có thể làm chủ ngôn ngữ và thích ứng với môi trường làm việc toàn cầu, Học viện và các cơ quan quản lý cần triển khai một hệ thống giải pháp đồng bộ, trong đó:
Một là, bồi dưỡng năng lực chuyên môn gắn với năng lực số.
Trong môi trường giáo dục hiện đại, năng lực chuyên môn và năng lực số không còn là hai khái niệm tách biệt mà đã hòa quyện thành một thể thống nhất, bổ trợ chặt chẽ cho nhau. Công tác bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giảng viên tiếng Anh trước hết phải gắn liền với việc cập nhật liên tục hệ thống tri thức ngôn ngữ mới; các phương pháp giảng dạy tiên tiến trên thế giới và chiều sâu văn hóa của các quốc gia bản ngữ. Tuy nhiên, luồng tri thức này chỉ thực sự được truyền tải hiệu quả khi giảng viên có đủ năng lực làm chủ không gian số.
Nội dung bồi dưỡng cần tập trung nâng cao sự thành thạo của giảng viên trong việc vận hành các hệ thống quản lý học tập trực tuyến (LMS) như Moodle, Canvas, các mô hình lớp học ảo, cùng hệ thống công cụ tương tác thời gian thực. Đặc biệt, giảng viên cần được hướng dẫn cách khai thác ứng dụng của trí tuệ nhân tạo (AI) như một trợ lý học thuật để cá nhân hóa lộ trình học, sửa lỗi phát âm hay thiết kế kho ngữ liệu học tập phong phú. Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa nền tảng chuyên môn vững vàng và tư duy công nghệ nhạy bén chính là chìa khóa thúc đẩy tinh thần tự học, tự nghiên cứu, tạo động lực mạnh mẽ cho quá trình tự đổi mới phương pháp giảng dạy của mỗi nhà giáo.
Thứ hai, bồi dưỡng kỹ năng thiết kế và tổ chức dạy học trong môi trường số.
Chuyển đổi số giáo dục đòi hỏi một sự thay đổi căn bản trong cách thức xây dựng và vận hành một tiết học ngoại ngữ. Giảng viên không sử dụng nguyên quy trình của một lớp học truyền thống lên không gian trực tuyến mà phải có kỹ năng thiết kế bài giảng điện tử chuyên nghiệp và xây dựng hệ thống học liệu số đồng bộ. Khung chương trình bồi dưỡng kỹ năng này cần tập trung chuyên sâu vào bốn trụ cột cốt lõi.
Trước hết là kỹ năng thiết kế bài giảng e-learning chuẩn hóa, giúp người học có thể chủ động tiếp cận kiến thức mọi lúc mọi nơi. Hai là, năng lực tích hợp đa phương tiện vào bài giảng, kích thích tối đa các giác quan và tư duy ngôn ngữ của người học. Ba là, kỹ năng tổ chức các lớp học trực tuyến mang tính tương tác cao, xóa bỏ rào cản địa lý và sự xa cách không gian để giữ lửa hứng thú cho sinh viên. Bốn là, năng lực quản lý, giám sát và điều hướng các hoạt động học tập trên các nền tảng số một cách khoa học. Việc vận dụng tốt các kỹ năng này sẽ góp phần tối ưu hóa tính linh hoạt của chương trình đào tạo, thúc đẩy xu hướng cá thể hóa người học và nâng cao vượt bậc hiệu quả tổng thể của quá trình dạy và học ngoại ngữ.
Thứ ba, bồi dưỡng tư duy sư phạm sáng tạo trong môi trường số.
Sự bùng nổ của công nghệ giáo dục vô hình trung đặt ra thách thức lớn về vai trò độc quyền truyền thụ kiến thức của người thầy. Trong bối cảnh đó, việc bồi dưỡng tư duy sư phạm sáng tạo là giải pháp tất yếu để giảng viên chuyển đổi mạnh mẽ từ vai trò người truyền thụ tri thức duy nhất sang vai trò người thiết kế, tổ chức và hướng dẫn hoạt động học tập. Tư duy sáng tạo đòi hỏi giảng viên phải biết cách biến công nghệ từ một công cụ trình chiếu đơn thuần thành một không gian học tập mang tính mở và kết nối.
Giảng viên cần được định hướng cách khai thác các phần mềm và ứng dụng số để kiến tạo nên những môi trường học tập mang tính tương tác đa chiều, nơi người học được khuyến khích phát triển tư duy phản biện thông qua các cuộc tranh biện trực tuyến, hoặc tăng cường trải nghiệm thực tế bằng các dự án truyền thông số. Bên cạnh đó, năng lực thiết kế các hoạt động học tập mang tính đổi mới, sáng tạo, có độ mở cao và phù hợp với đặc điểm tâm lý, trình độ của từng đối tượng người học cũng là nội dung then chốt cần được trau dồi liên tục, giúp lớp học ngoại ngữ luôn tràn đầy năng lượng tươi mới.
Thứ tư, bồi dưỡng kỹ năng vận dụng phương pháp dạy học hiện đại.
Năng lực ngoại ngữ của người học chỉ được hình thành thông qua quá trình giao tiếp và thực hành liên tục. Trong thời kỳ số hóa, việc bồi dưỡng kỹ năng giảng dạy cần hướng tới sự tích hợp linh hoạt và nhuần nhuyễn giữa các phương pháp dạy học hiện đại đã được chứng minh hiệu quả. Đó là phương pháp dạy học giao tiếp nhằm tối đa hóa tần suất sử dụng ngôn ngữ thực tế; dạy học theo nhiệm vụ và dạy học giải quyết vấn đề nhằm gắn kết bài học với các tình huống thực tiễn của đời sống và công việc; cùng với phương pháp dạy học tương tác cao trên các nền tảng số.
Để các phương pháp này không dừng lại ở mức lý thuyết, công tác bồi dưỡng phải hướng dẫn giảng viên cách tích hợp các xu hướng công nghệ giáo dục tiên tiến để khuấy động không khí lớp học; sử dụng hệ thống video tương tác để kiểm tra mức độ hiểu bài ngay trong lúc xem; hoặc thiết kế các phòng học ảo để chia nhóm thảo luận chuyên sâu. Sự hỗ trợ của công nghệ kết hợp với phương pháp đúng đắn sẽ kích thích mạnh mẽ niềm đam mê học tập, giảm bớt áp lực tâm lý và nâng cao rõ rệt hiệu quả tiếp thu ngôn ngữ của người học.
Thứ năm, bồi dưỡng kỹ năng kiểm tra, đánh giá trong môi trường số.
Mắt xích cuối cùng và đóng vai trò đo lường chất lượng của toàn bộ quá trình giáo dục chính là công tác kiểm tra, đánh giá. Để đồng bộ với các đổi mới về phương pháp, hoạt động kiểm tra đánh giá môn tiếng Anh cần phải chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình truyền thống sang mô hình đánh giá theo tiến trình và đánh giá dựa trên năng lực thực tế của người học. Theo đó, giảng viên cần được đào tạo bài bản về kỹ năng sử dụng các công cụ, phần mềm khảo thí trực tuyến để thiết kế các định dạng đề thi đa dạng, bảo mật và chính xác.
Nội dung bồi dưỡng cần giúp giảng viên biết cách kết hợp hài hòa giữa hệ thống chấm điểm tự động bằng công nghệ và phương pháp chấm điểm thủ công mang tính định hướng. Đặc biệt, việc ứng dụng hồ sơ học tập điện tử cần được nhân rộng để ghi lại toàn bộ hành trình tiến bộ của học viên. Đồng thời, giảng viên phải biết cách tổ chức, hướng dẫn người học thực hiện các hoạt động tự đánh giá. Sự hỗ trợ tối ưu của công nghệ trong khâu này không chỉ giúp giảm tải áp lực hành chính cho giảng viên mà còn đảm bảo tính khách quan, minh bạch, đa chiều, từ đó phản ánh thực chất và nâng cao hiệu quả kết quả học tập của học viên.
3. Kết luận
Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và xu thế chuyển đổi số giáo dục đang diễn ra mạnh mẽ, việc bồi dưỡng phương pháp dạy học cho giảng viên môn tiếng Anh ở Học viện Chính trị không chỉ là giải pháp mang tính thời điểm, mà đã trở thành một nhiệm vụ chiến lược, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là một quá trình mang tính lâu dài, liên tục, đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ và kết hợp chặt chẽ giữa việc trau dồi năng lực chuyên môn, nâng cao năng lực số và đổi mới toàn diện tư duy, phương pháp giảng dạy hiện đại. Thực tiễn đã chứng minh rằng, công nghệ giáo dục dù tiên tiến đến đâu cũng chỉ phát huy tối đa giá trị khi được vận hành bởi những nhà giáo có đủ bản lĩnh, sự nhạy bén và tư duy sư phạm sáng tạo.
Hệ thống các biện pháp được đề xuất đều mang tính hệ thống, có cơ sở khoa học chặt chẽ và sở hữu tính khả thi cao, hoàn toàn phù hợp với thực tiễn đào tạo tại Học viện cũng như yêu cầu đổi mới giáo dục đại học trong giai đoạn hiện nay. Việc triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp này không chỉ giúp đội ngũ giảng viên môn tiếng Anh tự tin vượt qua những thách thức của kỷ nguyên công nghệ, mà còn là nhân tố quyết định nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ. Qua đó, góp phần quan trọng vào việc hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược mà Nghị quyết Trung ương 8 khóa XI và Đại hội XIV của Đảng đã đề ra, hướng tới xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, có năng lực làm việc toàn cầu, đáp ứng trọn vẹn yêu cầu hội nhập quốc tế sâu rộng và toàn diện của đất nước.
Tài liệu tham khảo
[1]. Chính phủ, Quyết định số 131/QĐ-TTg ngày 25/01/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo giai đoạn 2022 - 2025, định hướng đến năm 2030”, Hà Nội.
[2]. Quân ủy Trung ương, Nghị quyết số 1657-NQ/TW ngày 20/12/2022 của Quân ủy Trung ương về đổi mới công tác giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng Quân đội trong tình hình mới, Hà Nội.
[3]. Bộ Chính trị, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới, sáng tạo và chuyển đổi số, Hà Nội.
[4]. Đảng bộ Học viện Chính trị (2025), Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ Học viện Chính trị lần thứ XVII nhiệm kỳ 2025 - 2030, Hà Nội.
[5]. Quân ủy Trung ương, Nghị quyết số 290-NQ/QUTW ngày 07/01/2026 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo trong Quân đội, Hà Nội.
[6]. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ Học viện Chính trị lần thứ XIV, tập 1, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội.
TRAINING IN TEACHING METHODS TO MEET DIGITAL TRANSFORMATION REQUIREMENTS FOR ENGLISH LANGUAGE LECTURERS AT THE POLITICAL ACADEMY TODAY
Lieutenant Colonel Tran Thi Hien
Faculty of Foreign Languages, Political Academy
Email: [email protected]
Abstract: In the context of digital transformation and deep international integration, English language teaching at Military Academies and Officer-training colleges are facing increasing demands for innovation in curriculum content, teaching methods, and lecturer competencies. In response to these requirements, enhancing the teaching skills of English lecturers plays a vital role in improving training quality and meeting the demand for high-quality military human resources. Based on an analysis of the new requirements imposed by digital transformation on English language teaching, this article proposes several measures to improve teaching methods for English lecturers at the Political Academy.
Keywords: English language teaching methods; English lecturers; digital technology; Political Academy.
Ý kiến bạn đọc