BỒI DƯỠNG ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG CHO THANH NIÊN QUÂN ĐỘI TRONG KỶ NGUYÊN MỚI

Đinh Việt Dũng

Trường Đại học Nguyễn Huệ

Tóm tắt

Bồi dưỡng đạo đức cách mạng cho thanh niên quân đội là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược trong xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức, nhất là trong bối cảnh hội nhập quốc tế, chuyển đổi số và toàn cầu hóa hiện nay. Kỷ nguyên mới đặt ra yêu cầu thanh niên quân đội phải có bản lĩnh chính trị kiên định, phẩm chất đạo đức trong sáng, lối sống lành mạnh, biết gắn lý tưởng cách mạng với khát vọng cống hiến cho Tổ quốc và Nhân dân. Bài viết tập trung phân tích cơ sở lý luận, thực tiễn, các yếu tố tác động, yêu cầu đặt ra, đồng thời đề xuất những giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả công tác bồi dưỡng đạo đức cách mạng cho thanh niên quân đội trong giai đoạn hiện nay.

Từ khóa: Bồi dưỡng, đạo đức cách mạng, thanh niên quân đội, kỷ nguyên mới.

Ngày nhận: 25/10/2025; Biên tập 26/10/2025; Duyệt đăng: 27/10/2025

1. Đặt vấn đề

Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thanh niên quân đội là lực lượng xung kích, trực tiếp đảm nhiệm các nhiệm vụ chính trị, huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và lao động sản xuất. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, tác động của nền kinh tế thị trường, sự lan tỏa của mạng xã hội, xu hướng lối sống thực dụng và những âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch đang ảnh hưởng tiêu cực đến một bộ phận thanh niên. Trước thực tế đó, công tác bồi dưỡng đạo đức cách mạng cho thanh niên quân đội trong kỷ nguyên mới không chỉ là yêu cầu cấp bách mà còn là nhiệm vụ cơ bản, lâu dài, có ý nghĩa quyết định trong việc giữ vững và phát huy phẩm chất cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ”, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại.

2. Nội dung nghiên cứu

2.1. Cơ sở lý luận của việc bồi dưỡng đạo đức cách mạng cho thanh niên quân đội

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, đạo đức cách mạng là “cái gốc của người cách mạng”, là nền tảng hình thành nhân cách, bản lĩnh, ý chí của người quân nhân. Trong Quân đội nhân dân Việt Nam, đạo đức cách mạng thể hiện ở lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân; tinh thần cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; ý thức tổ chức kỷ luật, đoàn kết, nhân ái, khiêm tốn, giản dị.

Kỷ nguyên mới đang đặt ra yêu cầu mới đối với việc bồi dưỡng đạo đức cách mạng. Thanh niên quân đội phải vừa có phẩm chất chính trị kiên định, vừa có năng lực chuyên môn, trình độ công nghệ, tư duy khoa học và khả năng thích ứng linh hoạt. Do đó, bồi dưỡng đạo đức cách mạng cần gắn với bồi dưỡng năng lực, khát vọng và bản lĩnh của thế hệ trẻ trong Quân đội.

Về phương diện lý luận, việc bồi dưỡng đạo đức cách mạng cho thanh niên quân đội dựa trên hệ giá trị của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các nghị quyết của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 847-NQ/QUTW ngày 28/12/2021 của Quân ủy Trung ương về phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới. Hệ giá trị đạo đức cách mạng cần được cụ thể hóa phù hợp với đặc thù nghề nghiệp quân sự và bối cảnh xã hội hiện nay.

2.2. Thực trạng đạo đức cách mạng của thanh niên quân đội trong kỷ nguyên mới

Thực tiễn cho thấy, đại đa số thanh niên quân đội có phẩm chất đạo đức tốt, tuyệt đối trung thành với Đảng, gắn bó với Nhân dân, sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ. Các phong trào “Tuổi trẻ Quân đội học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, “Thanh niên quân đội rèn đức, luyện tài, xung kích, sáng tạo, quyết thắng” đã góp phần hình thành bản lĩnh, lý tưởng, ý chí chiến đấu của lớp trẻ.

Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn tồn tại một số biểu hiện đáng lo ngại: Một bộ phận thanh niên quân đội giảm sút ý chí phấn đấu, thiếu ý thức tự rèn luyện, ngại học, ngại khó, chạy theo lối sống thực dụng, ảnh hưởng của mạng xã hội và tác động tiêu cực của văn hóa ngoại lai. Một số trường hợp vi phạm kỷ luật, đạo đức, lối sống làm giảm hình ảnh người chiến sĩ cách mạng trong lòng Nhân dân. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ: (1) tác động mặt trái của cơ chế thị trường; (2) công tác giáo dục đạo đức ở một số đơn vị chưa thường xuyên, thiếu tính đổi mới; (3) ảnh hưởng tiêu cực từ không gian mạng và xu hướng cá nhân hóa trong giới trẻ.

2.3. Các yếu tố tác động đến công tác bồi dưỡng đạo đức cách mạng cho thanh niên quân đội

Một là, yếu tố khách quan từ bối cảnh thời đại. Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và chuyển đổi số toàn cầu đang làm thay đổi phương thức sống, học tập, giao tiếp của thanh niên. Môi trường mạng vừa là cơ hội để lan tỏa giá trị tích cực, vừa là thách thức khi các quan điểm sai trái, phản động dễ dàng thâm nhập.

Hai là, yếu tố xã hội – kinh tế. Sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế thị trường kéo theo xu hướng đề cao vật chất, thực dụng, hưởng thụ, ảnh hưởng đến thang giá trị đạo đức truyền thống.

Ba là, yếu tố môi trường quân sự. Dù Quân đội là môi trường kỷ luật, tập thể, song cường độ huấn luyện cao, điều kiện công tác xa gia đình, tâm lý tuổi trẻ dễ biến động cũng ảnh hưởng đến việc tu dưỡng đạo đức.

Bốn là, yếu tố chủ quan của thanh niên. Một bộ phận thanh niên chưa nhận thức đầy đủ ý nghĩa của việc tu dưỡng đạo đức cách mạng, thiếu ý chí tự học, tự rèn, chưa gắn lý tưởng cá nhân với lý tưởng cách mạng.

2.4. Yêu cầu đặt ra trong bồi dưỡng đạo đức cách mạng cho thanh niên quân đội

Thứ nhất, bồi dưỡng đạo đức cách mạng phải gắn chặt với giáo dục chính trị, tư tưởng và học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

Thứ hai, bảo đảm tính toàn diện – gắn đạo đức với kỷ luật, năng lực chuyên môn và phong trào hành động cách mạng.

Thứ ba, lấy tự tu dưỡng, tự rèn luyện là trung tâm, kết hợp giữa giáo dục tập thể và nêu gương cá nhân.

Thứ tư, gắn việc bồi dưỡng đạo đức với xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, dân chủ, kỷ cương, nhân văn.

Thứ năm, ứng dụng công nghệ số trong giáo dục, tăng cường truyền thông tích cực, xây dựng hình mẫu “Bộ đội Cụ Hồ” trên không gian mạng.

2.5. Giải pháp chủ yếu bồi dưỡng đạo đức cách mạng cho thanh niên quân đội trong kỷ nguyên mới

Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng và cơ quan chính trị các cấp. Cấp ủy cần quán triệt sâu sắc các nghị quyết của Đảng về công tác thanh niên và đạo đức cách mạng, coi đây là nội dung trọng tâm trong xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức. Cơ quan chính trị các cấp phải thường xuyên kiểm tra, giám sát, đánh giá công tác giáo dục đạo đức của đơn vị.

Hai là, đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục đạo đức cách mạng. Giáo dục đạo đức không chỉ dừng lại ở tuyên truyền, mà cần gắn với thực hành, trải nghiệm. Đưa nội dung đạo đức cách mạng vào huấn luyện, sinh hoạt Đoàn, các mô hình “Ngày chính trị – văn hóa – tinh thần”, “Diễn đàn thanh niên tự soi, tự sửa”. Tăng cường giáo dục trực quan, tình huống, tọa đàm, phim tư liệu, kết hợp truyền thông đa phương tiện để hấp dẫn giới trẻ.

Ba là, xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, giàu tính nhân văn. Môi trường văn hóa là yếu tố quyết định hình thành nhân cách. Cần phát huy dân chủ, đoàn kết, kỷ luật, tình đồng chí, đồng đội; kịp thời biểu dương gương người tốt, việc tốt; tạo không gian sinh hoạt văn hóa, thể thao, nghệ thuật lành mạnh để định hướng giá trị, thẩm mỹ và hành vi đạo đức.

Bốn là, phát huy vai trò tự giáo dục, tự rèn luyện của thanh niên. Bồi dưỡng đạo đức cách mạng không thể áp đặt từ bên ngoài, mà phải khơi dậy động lực bên trong. Mỗi thanh niên cần có kế hoạch tu dưỡng cụ thể, thực hiện “tự soi, tự sửa”, tự phê bình và phê bình thường xuyên. Đạo đức cách mạng không chỉ là thước đo nhân cách người quân nhân mà còn là yếu tố quyết định sức mạnh chiến đấu của Quân đội. Mỗi thanh niên quân đội cần ý thức sâu sắc rằng, tu dưỡng đạo đức chính là tự hoàn thiện bản thân, góp phần giữ vững hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” trong lòng Nhân dân, hiện thực hóa khát vọng cống hiến cho Tổ quốc Việt Nam hùng cường, thịnh vượng. Khi thanh niên quân đội có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, ý chí phấn đấu cao, họ sẽ trở thành lực lượng nòng cốt xây dựng Quân đội hiện đại, góp phần đưa đất nước vươn mình trong kỷ nguyên mới. Tổ chức Đoàn cần phát huy cơ chế thi đua – khen thưởng, nhân rộng mô hình “Chi đoàn không có đoàn viên vi phạm kỷ luật”.

Năm là, phát huy giá trị truyền thống “Bộ đội Cụ Hồ” và học tập, làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Coi việc học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là nhiệm vụ thường xuyên. Qua đó, khơi dậy niềm tự hào, ý chí phấn đấu, trách nhiệm công dân, tinh thần “Trung với Đảng, hiếu với dân; sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc”.

Sáu là, tăng cường ứng dụng chuyển đổi số trong giáo dục đạo đức cách mạng. Xây dựng các nền tảng học tập trực tuyến, thư viện số, diễn đàn trao đổi tư tưởng cho thanh niên. Đẩy mạnh tuyên truyền gương sáng trên mạng xã hội, phản bác quan điểm sai trái, tạo “lá chắn” tư tưởng vững chắc trên không gian mạng. Cùng với đó, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa nhà trường, đơn vị và gia đình trong giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên quân đội.

3. Kết luận

Bồi dưỡng đạo đức cách mạng cho thanh niên quân đội trong kỷ nguyên mới là nhiệm vụ trọng yếu, có ý nghĩa nền tảng trong việc củng cố vững chắc bản chất cách mạng, nền tảng chính trị, tư tưởng và đạo đức của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, chuyển đổi số mạnh mẽ và toàn cầu hóa ngày càng sâu sắc, thanh niên quân đội đang đứng trước nhiều thời cơ và thách thức đan xen, đòi hỏi họ phải có phẩm chất đạo đức trong sáng, bản lĩnh chính trị vững vàng, lý tưởng sống cao đẹp và niềm tin tuyệt đối vào Đảng, vào con đường cách mạng. Vì vậy, công tác giáo dục, rèn luyện và bồi dưỡng đạo đức cách mạng cho thanh niên quân đội cần được tiến hành thường xuyên, toàn diện, với nội dung, hình thức phong phú, sáng tạo; bảo đảm sự gắn kết chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn, giữa giáo dục tập thể và nỗ lực tự rèn luyện của cá nhân, giữa kế thừa truyền thống với phát huy yếu tố hiện đại.

Tài liệu tham khảo

[1] Phan Anh. (2020, ngày 09 tháng 02). Tuổi trẻ Quân đội xung kích thực hiện nhiệm vụ. Tạp chí Cộng sản điện tử.

[2] Kim Ngọc Đại. (2022, ngày 24 tháng 01). Đấu tranh phòng, chống suy thoái về đạo đức, lối sống của đội ngũ sĩ quan trẻ trong Quân đội. Tạp chí Quốc phòng toàn dân điện tử.

[3] Lê Thanh Huế. (2015). Chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ trong thời kỳ mới và trách nhiệm của thanh niên quân đội. Tạp chí Thanh niên, (47), 12–13.

[4] Quân ủy Trung ương. (2021, ngày 18 tháng 12). Nghị quyết số 847-NQ/QUTW về phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trong tình hình mới.