Trần Duy Dương
Trường Sĩ quan Pháo binh
Tóm tắt
Phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” là biểu tượng cao đẹp, kết tinh tinh thần cách mạng, đạo đức trong sáng và ý chí kiên cường của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong các nhà trường quân đội hiện nay, giảng viên không chỉ là người truyền thụ tri thức mà còn là tấm gương sáng về nhân cách, bản lĩnh và lối sống. Việc rèn luyện, bồi dưỡng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho đội ngũ giảng viên là yêu cầu cấp thiết, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo, xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị trong thời kỳ mới.
Từ khóa: Phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”; giảng viên quân đội; đào tạo và bồi dưỡng.
Nhận bài: 19/5/2026; Biên tập: 22.5.2026; Phản biện: 24.5.2026; Duyệt đăng 27/5/2026.
1. Đặt vấn đề
Phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” là biểu tượng cao đẹp, kết tinh những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tinh thần cách mạng kiên cường của Quân đội nhân dân Việt Nam, đồng thời thể hiện sâu sắc tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Suốt chặng đường hơn 79 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, hình ảnh người chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam luôn gắn liền với lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, với Tổ quốc, hết lòng phụng sự nhân dân, sẵn sàng hy sinh vì độc lập dân tộc, chủ nghĩa xã hội. Phẩm chất ấy đã trở thành một giá trị chuẩn mực, là cốt lõi của bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng, phong cách quân nhân và lối sống văn hóa của người lính Cụ Hồ trong mọi thời kỳ lịch sử.
Trong bối cảnh hiện nay, sự nghiệp cách mạng và công cuộc xây dựng Quân đội vững mạnh toàn diện, nhất là trong thời đại chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ cán bộ, giảng viên ở các trường quân đội. Họ không chỉ là người truyền thụ tri thức quân sự, chính trị, khoa học kỹ thuật mà còn là người giáo dục, hình thành và bồi dưỡng phẩm chất chính trị, đạo đức, phong cách quân nhân cho các thế hệ sĩ quan tương lai. Vì vậy, việc không ngừng bồi dưỡng, rèn luyện và phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trong đội ngũ giảng viên các trường quân đội có ý nghĩa quyết định đến chất lượng giáo dục - đào tạo, xây dựng quân đội chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại.
Tuy nhiên, trước những tác động đa chiều của mặt trái cơ chế thị trường, cuộc cách mạng công nghệ, sự chống phá quyết liệt từ các thế lực thù địch cùng với những khó khăn đặc thù của môi trường quân sự, quá trình rèn luyện phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” ở một bộ phận giảng viên vẫn còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ. Do đó, nhận diện đúng những nội dung cốt lõi của phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trong điều kiện mới, phân tích rõ thực trạng, chỉ ra những nguyên nhân và đề xuất giải pháp thiết thực nhằm nâng cao chất lượng rèn luyện, bồi dưỡng phẩm chất ấy cho giảng viên các nhà trường quân đội là yêu cầu cấp bách hiện nay.
2. Khái quát về phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” và yêu cầu đặt ra trong thời kỳ mới
Phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” là sự kết tinh những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam với bản chất cách mạng, khoa học, nhân văn của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và truyền thống vẻ vang của Quân đội nhân dân Việt Nam. Đây là khái niệm được hình thành và phát triển từ thực tiễn lịch sử đấu tranh cách mạng của dân tộc, trong đó hình ảnh người chiến sĩ quân đội gắn liền với nhân dân, gần gũi, giản dị, giàu lòng yêu nước và tinh thần trách nhiệm. Phẩm chất ấy được Đảng, Nhà nước, Nhân dân và Chủ tịch Hồ Chí Minh đúc kết, khẳng định là biểu tượng cao đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, là niềm tự hào và cũng là mục tiêu rèn luyện của mỗi quân nhân.
Phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” thể hiện trên nhiều bình diện, nhưng tựu trung lại gồm các giá trị nổi bật như: tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc, với nhân dân; kiên định mục tiêu lý tưởng cách mạng; có đạo đức cách mạng trong sáng, lối sống giản dị, trong sạch, chan hòa với đồng chí, đồng đội và nhân dân; gương mẫu trong công tác, sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ; có ý chí quyết chiến quyết thắng, tinh thần vượt khó, dám nghĩ, dám làm; đoàn kết nội bộ, có kỷ luật nghiêm, tác phong khoa học, tinh thần trách nhiệm cao.
Đối với giảng viên ở các trường quân đội, việc rèn luyện và phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” không chỉ là yêu cầu đạo đức cá nhân mà còn là điều kiện tiên quyết để đảm bảo chất lượng giáo dục - đào tạo. Giảng viên là người truyền thụ tri thức quân sự, khoa học, kỹ thuật, đồng thời là người trực tiếp hình thành nhân cách, đạo đức, bản lĩnh chính trị cho thế hệ sĩ quan tương lai. Vì thế, phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” ở người giảng viên không chỉ được thể hiện trong nhận thức, lời nói, mà còn trong hành động, thái độ giảng dạy, sinh hoạt và ứng xử hằng ngày với học viên, đồng chí, đồng nghiệp và nhân dân.
Trong thời kỳ mới, khi cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang phát triển mạnh mẽ, chuyển đổi số diễn ra sâu rộng trong mọi lĩnh vực, trong đó có giáo dục - đào tạo quân sự, thì yêu cầu về phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” ở giảng viên càng trở nên cấp thiết và toàn diện hơn. Người giảng viên không chỉ cần trung thành với lý tưởng cách mạng mà còn phải chủ động, sáng tạo trong giảng dạy; không chỉ cần sống mẫu mực về đạo đức mà còn phải tích cực đổi mới phương pháp giáo dục, ứng dụng công nghệ hiện đại, làm chủ kỹ năng số, kỹ năng mềm trong môi trường giáo dục quân sự hiện đại.
Ngoài ra, tình hình thế giới và khu vực diễn biến phức tạp, các thế lực thù địch không ngừng đẩy mạnh chiến lược “diễn biến hòa bình”, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ quân đội, đặc biệt trên không gian mạng. Nhiều luận điệu xuyên tạc, kích động sai trái về lịch sử, tư tưởng, chế độ và vai trò của Quân đội nhân dân Việt Nam được tung ra với cường độ cao, gây ảnh hưởng trực tiếp đến nhận thức và niềm tin của cán bộ, giảng viên, học viên. Trước tình hình đó, việc rèn luyện phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho giảng viên không chỉ là biện pháp củng cố bản lĩnh chính trị mà còn là vũ khí sắc bén để chủ động đấu tranh tư tưởng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngay trong môi trường học đường quân sự.
Cùng với những thách thức về chính trị, tư tưởng, đời sống kinh tế - xã hội với những mặt trái của cơ chế thị trường, lối sống thực dụng, cá nhân chủ nghĩa, ảnh hưởng của mạng xã hội và những tác động tiêu cực từ môi trường xã hội bên ngoài cũng tạo ra sức ép không nhỏ đối với quá trình rèn luyện đạo đức, tác phong của giảng viên. Một số biểu hiện lệch chuẩn trong lời nói, hành vi, lối sống, tư duy “an phận”, ngại đổi mới, ngại phấn đấu đang âm thầm diễn ra trong một bộ phận giảng viên, ảnh hưởng đến môi trường sư phạm quân sự.
Chính vì vậy, để phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” tiếp tục là nền tảng đạo đức – chính trị vững chắc của đội ngũ giảng viên trong các trường quân đội, rất cần có sự đổi mới đồng bộ trong nhận thức, cơ chế, phương pháp giáo dục và môi trường rèn luyện. Cần xác định rõ yêu cầu của phẩm chất ấy trong điều kiện mới, xây dựng tiêu chí cụ thể, tạo điều kiện để giảng viên có môi trường học tập, công tác, cống hiến và hoàn thiện bản thân. Đồng thời, phải gắn chặt việc rèn luyện phẩm chất với việc nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực sư phạm, khả năng ứng dụng công nghệ và bản lĩnh tư tưởng trước những tác động đa chiều của thời đại.
Tóm lại, phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” là cội nguồn của niềm tin, là động lực tinh thần to lớn để mỗi giảng viên quân đội không ngừng nỗ lực phấn đấu, cống hiến. Trong thời kỳ mới, việc bồi dưỡng và rèn luyện phẩm chất ấy cần được đặt trong tầm nhìn chiến lược, toàn diện và gắn chặt với yêu cầu hiện đại hóa quân đội, đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục - đào tạo trong quân đội hiện nay.
3. Thực trạng rèn luyện, bồi dưỡng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho giảng viên ở các trường quân đội hiện nay
Trong quá trình xây dựng và phát triển Quân đội nhân dân Việt Nam, các nhà trường quân đội có vai trò rất quan trọng trong đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ sĩ quan có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, năng lực toàn diện. Trong đó, đội ngũ giảng viên đóng vai trò then chốt, vừa là người truyền thụ tri thức quân sự, vừa là người định hướng tư tưởng, đạo đức, hình thành nhân cách cho học viên. Việc rèn luyện, bồi dưỡng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho giảng viên vì vậy giữ một vị trí đặc biệt quan trọng, góp phần xây dựng đội ngũ giảng viên mẫu mực, toàn diện, xứng đáng là người lính - người thầy trong thời kỳ mới.
Trong những năm gần đây, công tác giáo dục, rèn luyện phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho đội ngũ giảng viên trong các trường quân đội đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Trước hết, về nhận thức chính trị, hầu hết giảng viên đều thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, trung thành tuyệt đối với Đảng, với sự nghiệp cách mạng của dân tộc và mục tiêu xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Nhiều giảng viên có ý thức rõ ràng về vai trò, vị trí của phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trong công việc và cuộc sống hằng ngày. Họ thường xuyên tham gia học tập nghị quyết, chỉ thị của Đảng, tích cực rèn luyện phẩm chất đạo đức, tác phong quân nhân, không ngừng hoàn thiện bản thân để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Thực tế cho thấy, nhiều giảng viên trong các trường quân đội không chỉ có trình độ chuyên môn sâu, phương pháp giảng dạy khoa học, mà còn là những tấm gương sáng về đạo đức, lối sống, trách nhiệm với nghề và với học viên. Họ thể hiện tinh thần vượt khó, ý chí vươn lên trong công tác, tích cực đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy, gắn lý luận với thực tiễn, chú trọng giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học viên thông qua bài giảng, tác phong sư phạm và lối sống thường ngày. Một số giảng viên còn tích cực tham gia nghiên cứu khoa học, viết sách, báo, góp phần lan tỏa hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” trong môi trường sư phạm quân sự.
Các cơ sở giáo dục đào tạo trong quân đội cũng đã quan tâm triển khai nhiều biện pháp nhằm bồi dưỡng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho giảng viên. Các hoạt động sinh hoạt chính trị tư tưởng, học tập tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, các phong trào thi đua, diễn đàn, tọa đàm về đạo đức, tác phong giảng viên quân đội được tổ chức thường xuyên, góp phần nâng cao nhận thức, bồi dưỡng niềm tin, lòng tự hào về danh hiệu cao quý của người quân nhân cách mạng. Nhiều đơn vị đã chủ động xây dựng tiêu chí giảng viên mẫu mực, tổ chức bình chọn, tôn vinh những tấm gương tiêu biểu, từ đó tạo động lực và môi trường thi đua rèn luyện sôi nổi trong toàn trường.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, công tác rèn luyện, bồi dưỡng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho giảng viên trong các nhà trường quân đội vẫn còn một số hạn chế đáng chú ý. Trước hết, nhận thức về nội hàm, ý nghĩa và yêu cầu cụ thể của phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trong điều kiện mới ở một bộ phận giảng viên vẫn chưa sâu sắc, toàn diện. Một số giảng viên chưa thật sự ý thức được rằng, việc giữ gìn và phát huy phẩm chất ấy không chỉ là yêu cầu chính trị mà còn là tiêu chí nghề nghiệp, là căn cứ đánh giá năng lực và mức độ hoàn thành nhiệm vụ.
Thứ hai, việc triển khai các nội dung rèn luyện phẩm chất vẫn còn thiếu tính hệ thống, chưa được tổ chức đồng bộ giữa cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chính trị và các tổ chức quần chúng. Một số đơn vị chưa gắn việc rèn luyện phẩm chất với kiểm tra, đánh giá thực chất hiệu quả công việc, chưa xây dựng được cơ chế giám sát, phản biện xã hội để phát hiện, uốn nắn kịp thời những biểu hiện lệch chuẩn trong đội ngũ giảng viên.
Thứ ba, trong quá trình hội nhập quốc tế và ứng dụng công nghệ thông tin, sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội và truyền thông số đã tạo ra môi trường thuận lợi để học tập, nghiên cứu nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến phẩm chất đạo đức, tư tưởng, bản lĩnh chính trị của giảng viên nếu không có sự định hướng đúng đắn và khả năng tự kiểm soát. Một bộ phận giảng viên có biểu hiện nhẹ dạ, cả tin trước những thông tin sai trái, thậm chí chia sẻ hoặc bình luận thiếu cẩn trọng, làm ảnh hưởng đến hình ảnh người thầy trong quân đội.
Thứ tư, một số biểu hiện lệch chuẩn trong ứng xử, sinh hoạt, lối sống cũng đã xuất hiện trong môi trường nhà trường quân đội. Có giảng viên còn thiếu gương mẫu trong lời nói, hành động; biểu hiện tâm lý thờ ơ, ít tham gia các hoạt động tập thể; ngại đổi mới, chưa chủ động trong tự học, tự bồi dưỡng. Những hạn chế này tuy không phổ biến nhưng nếu không được kịp thời chấn chỉnh sẽ tạo tiền lệ không tốt, ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục và môi trường rèn luyện chung.
Như vậy, có thể thấy rằng, công tác rèn luyện, bồi dưỡng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho giảng viên trong các trường quân đội đã có nhiều chuyển biến tích cực, tuy nhiên vẫn còn không ít khó khăn, thách thức cần tiếp tục tháo gỡ. Để phẩm chất cao quý ấy thật sự được lan tỏa, ăn sâu, bén rễ trong từng giảng viên, đòi hỏi sự nỗ lực đồng bộ từ cấp ủy, ban giám hiệu nhà trường, cơ quan chức năng và chính bản thân mỗi giảng viên. Đây là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài và có ý nghĩa chiến lược trong quá trình xây dựng đội ngũ giảng viên quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong thời kỳ mới.
4.
Một số yêu cầu đặt ra trong rèn luyện phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho giảng viên quân đội
Rèn luyện phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” đối với giảng viên quân đội không chỉ là quá trình tu dưỡng đạo đức cá nhân, mà còn là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, gắn liền với mục tiêu đào tạo con người mới xã hội chủ nghĩa trong quân đội. Trong bối cảnh toàn Đảng, toàn quân, toàn dân đang đẩy mạnh xây dựng và chỉnh đốn Đảng, học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, yêu cầu đối với giảng viên các nhà trường quân đội ngày càng cao, sâu và toàn diện hơn. Đặc biệt, khi quân đội đang đẩy mạnh hiện đại hóa, đổi mới giáo dục - đào tạo theo hướng “chuẩn hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế”, thì phẩm chất đạo đức, lối sống, bản lĩnh chính trị của giảng viên càng phải là nền tảng vững chắc.
Trước hết, yêu cầu hàng đầu trong rèn luyện phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” đối với giảng viên là phải tuyệt đối trung thành với Đảng, với lý tưởng cách mạng, với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đây là yêu cầu xuyên suốt, có ý nghĩa nền tảng trong hình thành tư tưởng, bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định lập trường, thái độ rõ ràng trước đúng - sai, tích cực - tiêu cực. Trong môi trường giáo dục quân sự, người giảng viên cần không ngừng nâng cao trình độ lý luận chính trị, nắm chắc đường lối, quan điểm của Đảng, hiểu sâu sắc bản chất, nội dung cốt lõi của tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm quân sự của Đảng. Chỉ khi có bản lĩnh chính trị vững, có niềm tin sâu sắc vào con đường cách mạng của Đảng, người giảng viên mới đủ sức làm chủ diễn đàn giảng dạy, dẫn dắt học viên vượt qua những ảnh hưởng sai lệch của tư tưởng thù địch, phản động.
Thứ hai, giảng viên quân đội phải gương mẫu trong đạo đức, lối sống, có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc và trong quan hệ ứng xử với đồng chí, đồng đội, học viên và nhân dân. Phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” không chỉ nằm ở nhận thức hay lời nói mà thể hiện rõ ràng, cụ thể qua những hành vi, thái độ thường ngày. Một giảng viên mẫu mực phải là người có tác phong sư phạm chuẩn mực, trung thực, khiêm tốn, tận tụy, cầu thị, không ngừng học hỏi. Đồng thời, cần giữ gìn mối quan hệ đoàn kết, thân ái, không để xảy ra biểu hiện chia rẽ, bè phái, cục bộ hay vụ lợi cá nhân. Lối sống trong sạch, giản dị, gần gũi với học viên, không ngại khó, ngại khổ, tích cực tham gia các hoạt động chung của đơn vị cũng là những biểu hiện cụ thể của phẩm chất người lính Cụ Hồ trong thời kỳ mới.
Thứ ba, giảng viên phải chủ động, tích cực đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy, không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực ứng dụng công nghệ và đổi mới sư phạm. Trong thời đại số, việc dạy học không thể theo lối mòn, giảng viên không chỉ cần truyền đạt kiến thức mà còn phải truyền cảm hứng, hình thành kỹ năng tư duy, phẩm chất đạo đức và tinh thần trách nhiệm cho học viên. Do đó, phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” ở giảng viên còn được thể hiện ở tinh thần đổi mới sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, không ngừng học tập để theo kịp yêu cầu hiện đại hóa quân đội và xu thế giáo dục thế giới.
Thứ tư, rèn luyện phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” đòi hỏi giảng viên phải có tinh thần đấu tranh không khoan nhượng với các biểu hiện sai trái, lệch lạc về tư tưởng, đạo đức trong môi trường nhà trường. Họ phải là người giữ vững chuẩn mực tư tưởng chính trị, sẵn sàng bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, tích cực tuyên truyền, giáo dục học viên hiểu rõ âm mưu thủ đoạn của các thế lực thù địch, nâng cao “sức đề kháng” tư tưởng trước các tác động mặt trái từ mạng xã hội, truyền thông xuyên tạc. Giảng viên phải là chỗ dựa tin cậy về tư tưởng, bản lĩnh và đạo đức trong đơn vị, là tấm gương để học viên noi theo trong quá trình hình thành nhân cách quân nhân cách mạng.
Cuối cùng, một yêu cầu quan trọng nữa là phải xây dựng môi trường sư phạm quân sự lành mạnh, dân chủ, kỷ cương, nhân văn để tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình rèn luyện phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”. Trong môi trường đó, mỗi giảng viên vừa là chủ thể rèn luyện, vừa là người truyền cảm hứng, vừa chịu sự giám sát và lan tỏa giá trị đạo đức đến đồng nghiệp, học viên. Việc duy trì nền nếp sinh hoạt chính trị, học tập nghị quyết, tổ chức đối thoại, đánh giá phẩm chất đạo đức cần được tiến hành thường xuyên, thực chất và gắn với việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
Tóm lại, trong bối cảnh mới, rèn luyện phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho giảng viên không chỉ là yêu cầu về đạo đức cá nhân mà còn là trách nhiệm chính trị, là nền tảng để nâng cao chất lượng giáo dục – đào tạo, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức. Những yêu cầu đặt ra phải được thực hiện bằng ý chí tự giác, bằng hệ thống giải pháp đồng bộ và bằng môi trường rèn luyện thực tiễn phong phú, toàn diện và nhân văn.
5. Một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả rèn luyện, bồi dưỡng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho giảng viên quân đội
Để nâng cao hiệu quả rèn luyện, bồi dưỡng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho giảng viên trong các nhà trường quân đội, cần triển khai đồng bộ, toàn diện nhiều giải pháp, kết hợp giữa nhận thức, tổ chức, phương pháp và môi trường rèn luyện. Dưới đây là một số giải pháp trọng tâm:
Thứ nhất, tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng, làm sâu sắc nhận thức về phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trong điều kiện mới
Nâng cao nhận thức là khâu then chốt, có ý nghĩa mở đường cho sự chuyển biến về hành động. Vì vậy, cần tiếp tục đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho đội ngũ giảng viên, làm rõ ý nghĩa, nội dung, tiêu chí của phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” gắn với yêu cầu mới của sự nghiệp giáo dục, đào tạo trong quân đội. Các nhà trường cần tổ chức thường xuyên các đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng, các lớp bồi dưỡng lý luận chính trị, các buổi tọa đàm, hội thảo chuyên đề, sinh hoạt chuyên môn với chủ đề gắn liền với việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
Trong quá trình giáo dục tư tưởng, cần nhấn mạnh rằng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” không phải là khái niệm trừu tượng, mà là những giá trị cụ thể, sống động, biểu hiện qua lòng trung thành với Đảng, tinh thần phục vụ nhân dân, ý chí vượt khó, lối sống trong sạch, gương mẫu, đoàn kết và sáng tạo. Cũng cần phân tích, làm rõ các yếu tố tác động đến sự hình thành và phát triển phẩm chất này trong môi trường nhà trường, từ đó giúp giảng viên có cơ sở để tự soi, tự sửa và chủ động rèn luyện trong thực tiễn.
Thứ hai, phát huy vai trò nêu gương, tự giác rèn luyện của giảng viên
Giảng viên quân đội vừa là người lính, vừa là người thầy. Do đó, phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” phải được thể hiện một cách sinh động qua mỗi hành vi, lời nói, tác phong và lối sống hàng ngày. Một trong những phương thức giáo dục đạo đức hiệu quả là nêu gương, đặc biệt là gương mẫu từ chính đội ngũ giảng viên. Cần khuyến khích tinh thần tự soi, tự sửa, tự phê bình và phê bình, để mỗi giảng viên tự giác đặt mình dưới “tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” và chuẩn mực người cán bộ, đảng viên để tu dưỡng, rèn luyện bản thân.
Bên cạnh đó, nhà trường cần có cơ chế khuyến khích, động viên kịp thời những tấm gương giảng viên tiêu biểu trong rèn luyện phẩm chất, xây dựng các điển hình tiên tiến để nhân rộng. Thông qua việc biểu dương, lan tỏa những hình mẫu tích cực, sẽ tạo hiệu ứng lôi cuốn, nâng cao động lực rèn luyện trong toàn thể đội ngũ giảng viên. Cần gắn việc nêu gương với đánh giá, phân loại, xét thi đua, khen thưởng hàng năm một cách công bằng, khách quan và đúng thực chất.
Thứ ba, xây dựng môi trường văn hóa sư phạm quân sự trong sạch, lành mạnh, nhân văn
Môi trường giáo dục có ảnh hưởng sâu sắc đến việc hình thành và phát triển nhân cách con người. Do đó, việc xây dựng môi trường văn hóa sư phạm quân sự trong sạch, dân chủ, kỷ cương, đoàn kết, giàu tính nhân văn là điều kiện không thể thiếu để rèn luyện phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho giảng viên. Các nhà trường cần chú trọng tạo lập mối quan hệ gắn bó giữa cán bộ quản lý, giảng viên, học viên và nhân viên, xây dựng bầu không khí học tập tích cực, tôn trọng lẫn nhau, đề cao tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến.
Để làm được điều đó, mỗi cán bộ, giảng viên cần tuân thủ nghiêm kỷ luật, quy chế làm việc, phát huy tính dân chủ, lắng nghe và tiếp thu ý kiến đóng góp của đồng nghiệp và học viên. Lãnh đạo nhà trường cần quan tâm chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho đội ngũ giảng viên, giải quyết kịp thời những khó khăn, vướng mắc phát sinh, nhất là đối với cán bộ trẻ, mới vào nghề. Khi môi trường làm việc tích cực, cởi mở, minh bạch, mỗi giảng viên sẽ có điều kiện thuận lợi để phát triển toàn diện cả về chuyên môn và đạo đức.
Thứ tư, đẩy mạnh đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức rèn luyện phẩm chất trong nhà trường
Muốn rèn luyện phẩm chất đạt hiệu quả thì nội dung và phương pháp tổ chức phải phù hợp với thực tiễn, phong phú và hấp dẫn. Hiện nay, nhiều hình thức giáo dục đạo đức vẫn còn nặng về tuyên truyền lý thuyết, chưa gắn với hành động cụ thể. Vì vậy, cần đa dạng hóa nội dung và phương thức tổ chức hoạt động rèn luyện phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”. Có thể lồng ghép vào các hoạt động chuyên môn như giảng dạy, nghiên cứu khoa học, sinh hoạt tổ bộ môn, sinh hoạt chính trị, ngoại khóa, các phong trào thi đua.
Cần tổ chức cho giảng viên tham gia các hoạt động trải nghiệm thực tiễn, về nguồn, tham quan học tập tại các đơn vị chiến đấu, địa danh lịch sử để tăng thêm nhận thức thực tế và lòng yêu nước. Việc ứng dụng công nghệ thông tin cũng cần được đẩy mạnh trong tuyên truyền, giáo dục giá trị đạo đức, tạo ra các sản phẩm truyền thông nội bộ có chất lượng cao, giúp lan tỏa phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trên nền tảng số.
Ngoài ra, các nhà trường cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá, kiểm tra, giám sát việc rèn luyện phẩm chất đạo đức của giảng viên một cách khoa học, cụ thể, minh bạch. Việc đánh giá không nên chỉ dừng ở nhận xét định tính mà cần có chỉ số, tiêu chuẩn định lượng rõ ràng, tránh tình trạng hình thức, chiếu lệ.
Thứ năm, nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ đạo và phát huy hiệu quả vai trò của tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể trong nhà trường
Công tác rèn luyện, bồi dưỡng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho giảng viên là một nội dung quan trọng trong xây dựng đội ngũ nhà giáo quân đội, đòi hỏi phải có sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, thống nhất từ cấp ủy, ban giám hiệu nhà trường. Các cấp ủy cần đưa nội dung này vào nghị quyết lãnh đạo thường kỳ, phân công rõ người phụ trách, có kế hoạch kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả theo từng thời điểm cụ thể.
Đồng thời, cần phát huy vai trò của tổ chức công đoàn, đoàn thanh niên, hội phụ nữ trong tuyên truyền, giáo dục, tổ chức các phong trào, hoạt động thiết thực nhằm hỗ trợ giảng viên trong rèn luyện phẩm chất đạo đức. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa các tổ chức trong nhà trường sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp, đồng thuận và lan tỏa mạnh mẽ những giá trị tích cực.
Bên cạnh đó, công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên cũng cần được gắn với yêu cầu về đạo đức, phẩm chất chính trị. Khi xét tuyển, bổ nhiệm, luân chuyển cán bộ giảng dạy cần xem xét đầy đủ về uy tín cá nhân, tinh thần trách nhiệm, khả năng truyền cảm hứng đạo đức, thái độ với nghề và sự tin tưởng của đồng nghiệp, học viên.
6. Kết luận
Việc nâng cao hiệu quả rèn luyện, bồi dưỡng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho giảng viên quân đội là một nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài, có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng giáo dục - đào tạo trong quân đội. Giải pháp thực hiện cần toàn diện, thiết thực, hiệu quả, trong đó phải lấy tự rèn luyện là nền tảng, môi trường là động lực, tổ chức là bảo đảm, gương mẫu là phương pháp. Khi phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” thật sự trở thành giá trị cốt lõi của mỗi giảng viên, thì nhà trường quân đội sẽ có được đội ngũ người thầy vừa hồng, vừa chuyên, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.
Phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” là kết tinh những giá trị đạo đức, chính trị, văn hóa cao đẹp của Quân đội nhân dân Việt Nam, được hun đúc từ thực tiễn chiến đấu, công tác, học tập, rèn luyện trong suốt chiều dài lịch sử cách mạng. Đối với đội ngũ giảng viên trong các nhà trường quân đội hiện nay, việc rèn luyện, bồi dưỡng phẩm chất này không chỉ là yêu cầu đạo đức cá nhân mà còn là trách nhiệm chính trị, nhiệm vụ chuyên môn, là thước đo bản lĩnh, năng lực và hiệu quả giáo dục - đào tạo.
Trong điều kiện đổi mới, hiện đại hóa và hội nhập sâu rộng, giảng viên quân đội cần kiên định lý tưởng cách mạng, nêu gương sáng về phẩm chất đạo đức, có tư duy đổi mới, tích cực học tập và cống hiến. Đồng thời, cần được tạo điều kiện thuận lợi thông qua môi trường sư phạm lành mạnh, cơ chế chính sách hợp lý và sự lãnh đạo sâu sát của cấp ủy, chỉ huy các cấp. Các giải pháp nâng cao hiệu quả rèn luyện phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” phải được triển khai toàn diện, đồng bộ, gắn kết giữa “xây” và “chống”, giữa lý luận và thực tiễn, giữa cá nhân và tổ chức.
Chỉ khi đội ngũ giảng viên thật sự là tấm gương sáng về đạo đức cách mạng, phẩm chất quân nhân, mới có thể truyền cảm hứng, định hướng lý tưởng sống đúng đắn cho học viên, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại trong thời kỳ mới./.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Ban Tuyên giáo Trung ương (2021), Hướng dẫn số 52-HD/BTGTW về học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh năm 2022, Hà Nội.
[2]. Cục Nhà trường - Bộ Tổng Tham mưu (2023), Báo cáo tổng kết công tác giáo dục - đào tạo trong quân đội năm 2022 và phương hướng nhiệm vụ năm 2023, Hà Nội.
[3]. Đảng ủy Quân sự Trung ương (2019), Chỉ thị số 855-CT/QUTW ngày 12/8/2019 về đẩy mạnh thực hiện Cuộc vận động phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời kỳ mới, Hà Nội.
[4]. Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, tập 5, 6, 10, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
[5]. Học viện Chính trị (2022), Giáo trình Công tác tư tưởng văn hóa trong Quân đội nhân dân Việt Nam, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội.
CULTIVATING AND STRENGTHENING THE QUALITIES OF “UNCLE HO’S SOLDIERS” FOR LECTURERS AT MILITARY SCHOOLS TODAY
Trần Duy Dương
The Artillery Officer College
ABSTRACT
The quality of "Uncle Ho's Soldiers" is a noble symbol, embodying the revolutionary spirit, pure ethics, and resilient will of the Vietnam People's Army. In today's military schools, instructors are not only knowledge transmitters but also shining examples of character, courage, and lifestyle. The training and cultivation of the "Uncle Ho's Soldiers" quality for the teaching staff is an urgent requirement, contributing to the enhancement of education and training quality, and building a politically strong army in the new era.
Keywords: The qualities of "Uncle Ho's Soldiers"; military instructors; training and fostering
Ý kiến bạn đọc