BẢN LĨNH CỦA GIẢNG VIÊN QUÂN SỰ TRONG BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG HIỆN NAY

Đinh Xuân Thủy

Khoa quân sự chung, Trường Cao đẳng Công nghiệp quốc phòng

Tóm tắt: Không gian mạng đang tác động trực tiếp đến nhận thức chính trị, niềm tin và hành vi của cán bộ, học viên trong các nhà trường quân đội. Vì vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan chính trị hay giảng viên khoa học xã hội và nhân văn, mà còn là trách nhiệm trực tiếp của giảng viên quân sự thông qua giảng dạy, huấn luyện và rèn luyện tác phong quân sự cho học viên. Trên cơ sở quán triệt Nghị quyết số 35-NQ/TW và Nghị quyết số 57-NQ/TW, bài viết làm rõ vai trò, yêu cầu mới đối với giảng viên quân sự; đồng thời chỉ ra những hạn chế hiện nay và đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy vai trò của đội ngũ này trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ giảng đường đến không gian mạng.

Từ khóa: Giảng viên quân sự; Không gian mạng; Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; Bản lĩnh chính trị.

1. Đặt vấn đề

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới là yêu cầu có ý nghĩa sống còn đối với sự vững mạnh về chính trị của Đảng, Nhà nước, Quân đội và chế độ. Trong điều kiện chuyển đổi số diễn ra nhanh, sâu, rộng, yêu cầu đó không còn chủ yếu đặt ra trong không gian xã hội truyền thống, mà ngày càng diễn ra trực diện trên không gian mạng, nơi thông tin lan truyền với tốc độ rất cao, phạm vi rất rộng, mức độ tác động rất mạnh và khả năng dẫn dắt nhận thức ngày càng tinh vi. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định “phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang là yếu tố quyết định phát triển của các quốc gia” (1) và đồng thời nhấn mạnh yêu cầu “Bảo đảm chủ quyền quốc gia trên không gian mạng; bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu, an toàn thông tin” (2). Điều đó cho thấy không gian mạng không chỉ là phương tiện truyền tải thông tin, mà đã trở thành môi trường trực tiếp liên quan đến an ninh quốc gia, an ninh tư tưởng và nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

Đối với nhà trường quân đội, vấn đề này càng trở nên cấp thiết bởi học viên vừa là đối tượng giáo dục, đào tạo, vừa là lực lượng sẽ trực tiếp đảm nhiệm hoạt động quân sự, quốc phòng trong tương lai. Nếu trên giảng đường chỉ dừng ở truyền đạt kiến thức, thao tác, điều lệnh mà không đồng thời rèn luyện cho người học phương pháp nhận thức đúng, năng lực kiểm chứng thông tin, ý thức kỷ luật phát ngôn và bản lĩnh chính trị trước các luận điệu xuyên tạc, thì khoảng trống sư phạm hôm nay rất dễ trở thành điểm hở tư tưởng ngày mai. Các thế lực thù địch, phần tử cơ hội chính trị và các nguồn tin xấu, độc đang triệt để lợi dụng không gian mạng để xuyên tạc đường lối của Đảng, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Quân đội, bôi nhọ hình ảnh Quân đội nhân dân Việt Nam, công kích phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, gieo rắc hoài nghi, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Vì vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong nhà trường quân đội không thể chỉ hiểu là phản ứng khi xuất hiện thông tin sai trái, mà phải là quá trình giáo dục phòng ngừa, xây dựng sức đề kháng tư tưởng và giữ vững thế trận lòng dân trên không gian mạng ngay từ quá trình đào tạo.

Trong hệ thống các chủ thể tham gia thực hiện nhiệm vụ đó, giảng viên quân sự giữ vị trí đặc thù. Họ không trực tiếp giảng dạy các môn lý luận chính trị như đội ngũ giảng viên khoa học xã hội và nhân văn, nhưng lại trực tiếp huấn luyện, rèn luyện tác phong, xây dựng ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm, phương pháp xử trí tình huống và thái độ nghề nghiệp quân sự cho học viên. Chính thông qua con đường sư phạm ấy, giảng viên quân sự góp phần hình thành ở người học không chỉ năng lực chuyên môn quân sự mà còn cả bản lĩnh chính trị, kỷ luật nhận thức và khả năng đứng vững trước các thông tin bóp méo, xuyên tạc về quân đội, về nhiệm vụ quốc phòng và về người quân nhân cách mạng. Bởi vậy, vấn đề đặt ra không phải là mở rộng tùy tiện chức năng của giảng viên quân sự, mà là xác định đúng vị trí, giới hạn trách nhiệm, nội hàm bản lĩnh và cơ chế tác động của đội ngũ này trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ giảng đường đến không gian mạng

2. Yêu cầu mới đối với giảng viên quân sự trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng

Trước bối cảnh chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc môi trường giáo dục, đào tạo và huấn luyện trong quân đội, yêu cầu đặt ra đối với giảng viên quân sự không còn chỉ là hoàn thành tốt nhiệm vụ truyền thụ kiến thức, rèn luyện thao tác và tổ chức huấn luyện theo chương trình, mà phải chủ động tham gia giữ vững trận địa tư tưởng ngay trong quá trình dạy học quân sự. Yêu cầu này càng trở nên rõ hơn khi Báo cáo chính trị tại Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh: “Lãnh đạo tốt công tác tuyên truyền, báo chí, xuất bản, truyền thông; quản lý có hiệu quả an ninh mạng; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, cơ hội chính trị. Nghiên cứu xây dựng chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số” (3). Từ đó có thể thấy, trong nhà trường quân đội, nhiệm vụ của giảng viên quân sự không chỉ dừng ở mặt chuyên môn huấn luyện, mà phải được nhận thức như một mắt khâu trực tiếp góp phần xây dựng sự vững vàng về chính trị, tư tưởng và kỷ luật cho người học.

Trước hết, giảng viên quân sự phải chuyển mạnh từ tư duy truyền thụ nội dung sang tư duy giáo dục định hướng và giáo dục phòng ngừa. Không gian mạng đã trở thành môi trường tác động thường xuyên đến nhận thức, tâm lý, thái độ và hành vi của học viên. Bởi vậy, giảng viên quân sự không thể chỉ dừng ở việc dạy đúng động tác, đúng điều lệnh, đúng quy trình, mà còn phải giúp người học hiểu đúng bản chất nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, hiểu đúng vị trí, chức năng, truyền thống và kỷ luật của quân đội cách mạng, từ đó hình thành khả năng đứng vững trước các thông tin bóp méo, xuyên tạc liên quan đến quân đội và sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Giảng viên quân sự phải giữ vững kỷ luật phát ngôn, chuẩn mực nghề nghiệp và văn hóa hiện diện số của người thầy quân đội. Trong môi trường số, hình ảnh, lời nói, cách ứng xử và thái độ của giảng viên không còn bó hẹp trong phạm vi lớp học, mà có thể tác động trực tiếp đến học viên và môi trường sư phạm quân sự. Vì vậy, yêu cầu mới đặt ra không phải là nói nhiều hay tham gia tranh luận bằng mọi giá, mà là biết nói đúng nguyên tắc, đúng thẩm quyền, đúng giới hạn trách nhiệm; biết giữ bí mật quân sự, bí mật công tác; biết thể hiện chính kiến chính trị rõ ràng nhưng không cực đoan, có tinh thần đấu tranh nhưng không tùy tiện, có bản lĩnh số nhưng không buông lỏng kỷ luật tổ chức.

Vì vậy, giảng viên quân sự phải thực hiện vai trò của mình trong một cơ chế phối hợp chặt chẽ, đúng chức trách và đúng vị trí. Họ không phải lực lượng chuyên trách về kỹ thuật an ninh mạng, cũng không phải chủ thể xử lý mọi vấn đề nảy sinh trên không gian mạng. Yêu cầu mới đối với họ là phải phát huy đúng chức năng của người thầy quân đội trong mối liên kết với cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chính trị, đơn vị quản lý học viên và các lực lượng có liên quan. Chỉ trong cơ chế đó, giảng viên quân sự mới có thể vừa phát huy tính chủ động trong giáo dục, định hướng và phòng ngừa, vừa bảo đảm chặt chẽ về nguyên tắc tổ chức, vừa góp phần thiết thực vào nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong nhà trường quân đội.

3. Nội hàm bản lĩnh của giảng viên quân sự trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng

Trong bối cảnh không gian mạng trở thành địa bàn tác động trực tiếp đến nhận thức chính trị, niềm tin, tâm trạng xã hội và hành vi của cán bộ, học viên trong quân đội, bản lĩnh của giảng viên quân sự không thể chỉ hiểu như phẩm chất kiên định chung chung, mà phải được nhận thức như một chỉnh thể thống nhất giữa bản lĩnh chính trị, bản lĩnh nghề nghiệp sư phạm quân sự và bản lĩnh số. Chỉ khi ba phương diện này gắn kết chặt chẽ với nhau, người giảng viên quân sự mới có thể giữ vững vai trò định hướng, phòng ngừa và giáo dục người học trong môi trường số.

Bản lĩnh nghề nghiệp sư phạm quân sự là khả năng chuyển hóa yêu cầu chính trị thành quá trình huấn luyện, rèn luyện và giáo dục người học. Điểm đặc thù của giảng viên quân sự không nằm ở chỗ trực tiếp tham gia tranh luận trên không gian mạng, mà ở năng lực đưa tinh thần chính trị, kỷ luật quân đội, phương pháp tư duy quân sự, ý thức trách nhiệm và chuẩn mực hành động vào chính quá trình giảng dạy, huấn luyện. Một giảng viên có bản lĩnh không chỉ dạy đúng nội dung, thao tác, điều lệnh, mà còn làm cho học viên hiểu vì sao phải tuyệt đối chấp hành kỷ luật, vì sao phải cảnh giác trước thông tin xấu, độc, vì sao bản lĩnh nghề nghiệp quân sự luôn gắn với bản lĩnh chính trị. Do đó, nội hàm bản lĩnh ở đây phải được hiểu như năng lực giáo dục người học bằng chính uy tín nghề nghiệp, bằng tính mô phạm và bằng sức thuyết phục của phương pháp sư phạm quân sự, chứ không phải bằng những lời hô gọi chung chung.

Bản lĩnh số không chỉ là biết sử dụng công nghệ, mà trước hết là biết tiếp cận thông tin một cách tỉnh táo, biết kiểm chứng, sàng lọc, phân tích và đánh giá thông tin liên quan đến quân sự, quốc phòng, an ninh; không bị cuốn theo hiệu ứng đám đông, không phản ứng theo cảm xúc tức thời, không phát ngôn tùy tiện về các vấn đề phức tạp, nhạy cảm. Đồng thời, bản lĩnh số còn thể hiện ở chỗ người giảng viên biết giữ đúng giới hạn trách nhiệm, đúng thẩm quyền, đúng quy định bảo mật, đúng tư cách của người thầy quân đội khi hiện diện trên không gian mạng. Cách hiểu này phù hợp với định hướng của Đại hội XIV khi đặt yêu cầu “quản lý có hiệu quả an ninh mạng” (5); bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia, an ninh con người, an ninh văn hóa - tư tưởng, an ninh kinh tế - tài chính, an ninh mạng - dữ liệu (6) trong tổng thể nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.

Từ ba phương diện trên có thể khẳng định: bản lĩnh của giảng viên quân sự trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng không phải là một phẩm chất tĩnh, càng không phải là khẩu hiệu chính trị chung chung, mà là năng lực tổng hợp được kết tinh từ sự vững vàng về lập trường, sự mẫu mực về nghề nghiệp và sự chuẩn xác trong hành vi số. Nếu thiếu bản lĩnh chính trị, người giảng viên sẽ mất phương hướng; nếu thiếu bản lĩnh nghề nghiệp, họ không thể chuyển hóa nhận thức thành tác động giáo dục; nếu thiếu bản lĩnh số, họ khó giữ được vai trò nêu gương và định hướng trong môi trường thông tin đầy biến động hiện nay. Chính vì vậy, làm rõ đúng nội hàm bản lĩnh không chỉ có ý nghĩa lý luận, mà còn là tiền đề trực tiếp để nhận diện đúng hạn chế và đề xuất đúng giải pháp trong các phần tiếp theo.

4. Giải pháp phát huy vai trò của giảng viên quân sự trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng

Thứ nhất, phải thống nhất nhận thức và chuẩn hóa rõ vị trí, giới hạn trách nhiệm của giảng viên quân sự trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.

Đây là giải pháp có tính mở đường. Nếu chưa xác định đúng vai trò thì mọi khâu bồi dưỡng, tổ chức thực hiện và đánh giá kết quả đều dễ chệch hướng. Trọng tâm của giải pháp này không chỉ là quán triệt về mặt nhận thức, mà phải chuyển thành quy định, hướng dẫn và tiêu chí công việc rõ ràng. Cần làm rõ giảng viên quân sự tham gia nhiệm vụ này trước hết bằng chính hoạt động dạy học, huấn luyện, rèn luyện tác phong, xây dựng ý thức tổ chức kỷ luật, định hướng phương pháp nhận thức và giáo dục phòng ngừa cho học viên; không giao khoán cho họ những nhiệm vụ vượt quá chức trách, nhưng cũng không thu hẹp vai trò của họ vào truyền đạt chuyên môn đơn thuần. Khi vị trí được chuẩn hóa rõ, đội ngũ này mới có cơ sở để hành động đúng, cấp ủy và chỉ huy mới có cơ sở để giao việc đúng, còn cơ quan chức năng mới có căn cứ để bồi dưỡng và kiểm tra đúng trọng tâm.

Thứ hai, phải đổi mới thực chất nội dung và phương pháp giảng dạy các môn quân sự theo hướng tích hợp giáo dục bản lĩnh, kỷ luật nhận thức và năng lực phòng ngừa trên không gian mạng.

Đây là giải pháp trung tâm vì nó tác động trực tiếp vào hoạt động nghề nghiệp hằng ngày của giảng viên quân sự. Điều cần làm không phải là thêm vào bài giảng những lời cảnh báo chung chung về thông tin xấu, độc, mà là thiết kế lại cách dạy để từ nội dung quân sự có thể dẫn người học tới nhận thức đúng về trách nhiệm, kỷ luật, cảnh giác, phương pháp kiểm chứng và cách phản ứng đúng trước thông tin sai trái. Mỗi học phần, mỗi bài giảng, mỗi giờ huấn luyện cần được rà soát để xác định những điểm có thể lồng ghép giáo dục phòng ngừa một cách tự nhiên, không gượng ép. Cùng với đó, cần xây dựng ngân hàng tình huống sư phạm gắn với các biểu hiện xuyên tạc về quân đội, về nhiệm vụ quốc phòng, về hình ảnh người quân nhân cách mạng trên không gian mạng để giảng viên khai thác trong thảo luận, xử trí tình huống, luyện tập tư duy và giáo dục thái độ. Khi làm được điều này, bài giảng quân sự mới không chỉ truyền đạt kiến thức và thao tác, mà còn thực sự trở thành môi trường rèn bản lĩnh cho người học.

Thứ ba, phải bồi dưỡng bản lĩnh số cho giảng viên quân sự theo hướng gắn chặt kỹ năng công nghệ với kỷ luật phát ngôn, kỷ luật bảo mật và phương pháp xử lý thông tin.

Việc bồi dưỡng không nên dừng ở hướng dẫn sử dụng nền tảng số hay công cụ hỗ trợ dạy học, mà cần tập trung vào những năng lực trực tiếp liên quan đến nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong nhà trường quân đội: nhận diện thủ đoạn cắt ghép, xuyên tạc, dẫn dắt sai lệch; kỹ năng kiểm chứng và sàng lọc thông tin; cách ứng xử đúng thẩm quyền trước những vấn đề phức tạp, nhạy cảm; khả năng giữ gìn hình ảnh, uy tín và tư cách của người thầy quân đội trên môi trường số. Quan trọng hơn, bồi dưỡng bản lĩnh số phải đi theo hướng huấn luyện tình huống, chứ không chỉ phổ biến quy định. Chỉ khi được đặt trong các tình huống cụ thể, người giảng viên mới hình thành được phản xạ nghề nghiệp và phản xạ chính trị đúng trên không gian mạng.

Thứ tư, phải thiết lập cơ chế phối hợp sư phạm - chính trị - quản lý đủ chặt để biến yêu cầu thành sức mạnh tổ chức. Một mình giảng viên quân sự không thể gánh vác trọn vẹn nhiệm vụ này.

Nếu thiếu sự liên kết với cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chính trị, đơn vị quản lý học viên và lực lượng chuyên trách, mọi nỗ lực đổi mới của giảng viên rất dễ rơi vào tình trạng đơn lẻ, manh mún và thiếu chiều sâu. Vì vậy, cần xây dựng quy chế phối hợp rõ theo từng khâu: trao đổi thông tin về diễn biến tư tưởng của học viên; cung cấp tình huống, tài liệu, chủ đề cần lồng ghép vào giảng dạy; hỗ trợ xử lý những vấn đề vượt quá thẩm quyền của giảng viên; tổ chức sơ kết, rút kinh nghiệm định kỳ. Cơ chế phối hợp ấy phải làm cho giảng viên quân sự không đứng ngoài trận địa tư tưởng, nhưng cũng không bị đặt vào vị trí thay thế các lực lượng chuyên trách.

Kết luận

Không gian mạng đang trở thành một mặt trận tư tưởng đặc biệt nhạy cảm đối với nhà trường quân đội. Trong điều kiện đó, giảng viên quân sự không chỉ là người truyền thụ tri thức và rèn luyện kỹ năng, mà còn là chủ thể trực tiếp góp phần xây dựng kỷ luật nhận thức, bản lĩnh nghề nghiệp và sức đề kháng chính trị cho học viên. Vì vậy, phát huy vai trò của đội ngũ này trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng thực chất là phát huy sức mạnh giáo dục phòng ngừa ngay từ giảng đường. Khi giảng viên quân sự vững về lập trường, chuẩn về nghề nghiệp, nghiêm về kỷ luật số và được đặt trong cơ chế tổ chức đồng bộ, họ sẽ trở thành một lực lượng quan trọng giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trong nhà trường quân đội.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

(1), (2), Ban Chấp hành Trung ương (2024), Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, Văn phòng Trung ương Đảng, Hà Nội, tr.1, 2.

(3), (4). (5), (6), ĐCSVN: Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự Thật, 2026, Hà Nội, tr.131, 113. 131, 131.

THE POLITICAL RESOLUTENESS OF MILITARY INSTRUCTORS IN PROTECTING THE IDEOLOGICAL FOUNDATION OF THE PARTY IN CYBERSPACE TODAY

Dinh Xuan Thuy
Faculty of General Military Education, College of Defense Industry

Abstract:
Cyberspace is directly affecting the political awareness, beliefs, and behavior of cadres and cadets in military schools. Therefore, protecting the ideological foundation of the Party is not only the responsibility of political agencies or lecturers in social sciences and humanities, but also the direct duty of military instructors through teaching, training, and fostering military discipline and style among cadets. Based on the implementation of Resolution No. 35-NQ/TW and Resolution No. 57-NQ/TW, this article clarifies the role and new requirements for military instructors, identifies current limitations, and proposes several solutions to enhance their role in protecting the Party’s ideological foundation from classrooms to cyberspace.

Keywords: Military instructors; Cyberspace; Protection of the Party’s ideological foundation; Political resoluteness.