Lan tỏa tri thức: Ý nghĩa và sức sống của phong trào tặng sách xây dựng thư viện trường học

TCGCVN - phong trào “Hội Cựu giáo chức tặng một triệu cuốn sách xây dựng Thư viện trường học” được cụ thể hóa trong Công văn số 224/HCGCVN-VP ngày 06/4/2026 do PGS.TS.NGƯT Trần Quang Quý - Chủ tịch Hội Cựu giáo chức Việt Nam ký ban hành. Công văn không chỉ mang tính chỉ đạo hành chính mà còn thể hiện rõ tư duy định hướng phát triển giáo dục theo chiều sâu, gắn kết giữa truyền thống và hiện đại.

 Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo hiện nay, việc phát triển văn hóa đọc, nâng cao chất lượng nguồn học liệu trong nhà trường đang trở thành một trong những nhiệm vụ quan trọng, góp phần hình thành thế hệ công dân học tập, sáng tạo và thích ứng với thời đại số. Trong bối cảnh đó, phong trào “Hội Cựu giáo chức tặng một triệu cuốn sách xây dựng Thư viện trường học” do Trung ương Hội Cựu giáo chức Việt Nam phát động không chỉ mang ý nghĩa thiết thực mà còn thể hiện chiều sâu nhân văn, trí tuệ và trách nhiệm xã hội của đội ngũ nhà giáo qua các thế hệ.

Một chủ trương giàu ý nghĩa trong bối cảnh đổi mới giáo dục

Nội dung công văn đã nhấn mạnh việc phát động phong trào trong toàn hệ thống Hội, hướng tới mục tiêu trong nhiệm kỳ V (2024 - 2029) vận động tặng một triệu cuốn sách cho các cơ sở giáo dục trên cả nước. Đây không chỉ là một chỉ tiêu mang tính số lượng mà còn là thông điệp về sự huy động nguồn lực trí tuệ, tinh thần trách nhiệm và tình cảm của đội ngũ cựu giáo chức đối với sự nghiệp giáo dục.

Công văn số 224/HCGCVN-VP.

Thực tiễn giáo dục Việt Nam cho thấy, bên cạnh những kết quả tích cực trong đầu tư cơ sở vật chất, đổi mới chương trình và phương pháp dạy học, nhiều cơ sở giáo dục, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, vẫn gặp khó khăn trong việc xây dựng và phát triển thư viện trường học. Nguồn sách tham khảo còn hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu học tập, nghiên cứu của giáo viên và học sinh. Điều này phần nào ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học, cũng như việc hình thành thói quen đọc sách, một yếu tố nền tảng của năng lực tự học.

Trong bối cảnh đó, Trung ương Hội Cựu giáo chức Việt Nam phát động phong trào tặng sách xây dựng thư viện trường học là một bước đi kịp thời, phù hợp với chủ trương xã hội hóa giáo dục, đồng thời cụ thể hóa tinh thần “xây dựng xã hội học tập” mà Đảng và Nhà nước đã xác định trong nhiều văn kiện quan trọng.

Không chỉ dừng lại ở việc bổ sung sách, phong trào còn mang thông điệp sâu sắc về việc khơi dậy, lan tỏa giá trị của tri thức, của văn hóa đọc trong cộng đồng giáo dục và toàn xã hội.

Trao tri thức, gửi gắm tâm huyết của người thầy

Điểm đặc biệt và cũng là giá trị cốt lõi của phong trào nằm ở chủ thể thực hiện: đội ngũ cựu giáo chức, những người đã dành trọn cuộc đời cho sự nghiệp “trồng người”. Với mỗi nhà giáo, sách không chỉ là công cụ giảng dạy mà còn là người bạn đồng hành, là kết tinh của quá trình tự học, tự bồi dưỡng không ngừng.

Trong suốt hành trình nghề nghiệp, mỗi thầy cô đều tích lũy cho mình một “gia tài tri thức” thông qua những tủ sách cá nhân. Đó có thể là những cuốn sách chuyên môn, sách tham khảo, sách văn học, khoa học… gắn với từng giai đoạn giảng dạy, từng bài giảng, từng thế hệ học trò. Khi nghỉ hưu, những cuốn sách ấy trở thành kỷ niệm, lưu giữ dấu ấn nghề nghiệp.

Điểm đáng trân trọng trong Công văn 224 /HCGCVN-VP, là cách tiếp cận rất thực tiễn và nhân văn: xuất phát từ chính nguồn lực sẵn có của mỗi nhà giáo, những tủ sách cá nhân được tích lũy qua nhiều năm giảng dạy. Từ những cuốn sách tưởng chừng “nằm im trên giá”, công văn đã “đánh thức” giá trị sử dụng và giá trị lan tỏa của tri thức, biến đó thành nguồn học liệu quý giá cho nhà trường, cho đồng nghiệp trẻ và học sinh, sinh viên.

Trao tặng những cuốn sách cho các nhà trường, cho đồng nghiệp trẻ và học sinh không chỉ là một hành động chia sẻ vật chất mà còn là sự gửi gắm tâm huyết, kinh nghiệm và tình cảm của người thầy đối với thế hệ kế cận. Đó là sự tiếp nối thầm lặng nhưng bền bỉ của sứ mệnh giáo dục, thể hiện tinh thần “còn sức còn cống hiến”, “nghỉ hưu nhưng không nghỉ tâm huyết”.

Ở góc độ này, phong trào mang đậm giá trị nhân văn, góp phần làm đẹp thêm hình ảnh người thầy trong xã hội,  những con người luôn tận tụy, giàu trách nhiệm và sẵn sàng sẻ chia.

Góp phần xây dựng và lan tỏa văn hóa đọc

Trong thời đại công nghệ số, khi các phương tiện giải trí đa dạng ngày càng chiếm ưu thế, thói quen đọc sách truyền thống có dấu hiệu suy giảm, đặc biệt trong giới trẻ. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải khôi phục và phát triển văn hóa đọc như một nền tảng của xã hội tri thức.

Phong trào tặng sách xây dựng thư viện trường học chính là một giải pháp thiết thực để thúc đẩy mục tiêu này. Khi thư viện nhà trường được bổ sung nguồn sách phong phú, đa dạng, học sinh sẽ có điều kiện tiếp cận với nhiều lĩnh vực tri thức khác nhau ngoài sách giáo khoa. Từ đó, các em không chỉ mở rộng hiểu biết mà còn hình thành tư duy độc lập, khả năng tự học, những năng lực cốt lõi trong giáo dục hiện đại.

Quan trọng hơn, khi việc đọc sách trở thành một hoạt động thường xuyên trong nhà trường, nó sẽ lan tỏa ra gia đình và cộng đồng. Mỗi học sinh trở thành một “hạt nhân” lan tỏa văn hóa đọc, góp phần xây dựng một xã hội học tập,  nơi tri thức được trân trọng và chia sẻ.

Một hình thức xã hội hóa giáo dục hiệu quả và bền vững

Phong trào tặng sách của Hội Cựu giáo chức Việt Nam là một minh chứng sinh động cho chủ trương xã hội hóa giáo dục, huy động sự tham gia của toàn xã hội vào phát triển giáo dục. Điểm đáng chú ý là sự tham gia này không mang tính hình thức mà gắn liền với chuyên môn, kinh nghiệm và trách nhiệm của đội ngũ trí thức.

Không cần đến những nguồn lực tài chính lớn, phong trào tận dụng chính nguồn lực sẵn có trong cộng đồng cựu giáo chức, đó là những tủ sách cá nhân giàu giá trị. Việc chuyển hóa những “tài sản tri thức” này thành nguồn học liệu chung cho xã hội vừa tiết kiệm, vừa hiệu quả, lại mang ý nghĩa lan tỏa sâu rộng.

Bên cạnh đó, phong trào còn tạo điều kiện để tăng cường mối liên kết giữa các thế hệ nhà giáo, giữa nhà trường với cộng đồng. Đây chính là yếu tố quan trọng để xây dựng một nền giáo dục mở, gắn với xã hội, đúng như định hướng đổi mới giáo dục hiện nay.

Tính khả thi cao từ nền tảng thực tiễn

Một trong những điểm nổi bật của phong trào là tính khả thi cao. Khác với nhiều chương trình cần nguồn lực lớn, việc tặng sách hoàn toàn phù hợp với điều kiện thực tế của đội ngũ cựu giáo chức.

Thứ nhất, nguồn sách là sẵn có. Mỗi nhà giáo, trong suốt quá trình công tác, đều tích lũy cho mình một lượng sách đáng kể. Nhiều cuốn sách vẫn còn nguyên giá trị sử dụng, thậm chí có giá trị tham khảo cao đối với giáo viên và học sinh hiện nay.

Thứ hai, phong trào phù hợp với tâm lý và truyền thống của nhà giáo. Việc trao tặng sách không chỉ là hành động cho đi mà còn là niềm vui, là sự tiếp nối tình yêu nghề. Chính điều này tạo nên động lực nội sinh, giúp phong trào dễ dàng nhận được sự hưởng ứng tự nguyện và tích cực.

Thứ ba, cách thức tổ chức linh hoạt. Việc lồng ghép hoạt động tặng sách vào các dịp như khai giảng năm học, tổng kết năm học, Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 hay ngày thành lập trường… không chỉ thuận tiện trong triển khai mà còn tăng thêm ý nghĩa và sức lan tỏa của phong trào.

Lan tỏa những giá trị tốt đẹp của nghề giáo

Không chỉ dừng lại ở những con số, một triệu cuốn sách, điều quan trọng hơn mà phong trào mang lại chính là giá trị tinh thần và sự lan tỏa trong xã hội. Đó là sự khẳng định vai trò, vị thế của đội ngũ cựu giáo chức trong đời sống xã hội; là minh chứng cho tinh thần trách nhiệm, lòng yêu nghề và ý thức cống hiến không ngừng.

Công văn cũng thể hiện rõ tính khả thi thông qua việc định hướng các hình thức tổ chức linh hoạt, gắn với các sự kiện giáo dục có ý nghĩa như khai giảng, tổng kết năm học, Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 hoặc ngày truyền thống của nhà trường. Điều này không chỉ tạo thuận lợi trong triển khai mà còn góp phần nâng cao ý nghĩa biểu tượng và sức lan tỏa xã hội của phong trào.

Trong bối cảnh giáo dục đang đứng trước nhiều yêu cầu đổi mới, những hành động giản dị nhưng ý nghĩa như tặng sách chính là những “hạt giống tri thức” được gieo trồng bền bỉ. Từ những cuốn sách được trao đi hôm nay, có thể sẽ hình thành những ước mơ, khát vọng học tập và sáng tạo của thế hệ trẻ trong tương lai.

Phong trào “Hội Cựu giáo chức tặng sách xây dựng Thư viện trường học” là một chủ trương đúng đắn, giàu ý nghĩa nhân văn và có tính khả thi cao. Không chỉ góp phần bổ sung nguồn học liệu cho các nhà trường, phong trào còn lan tỏa văn hóa đọc, kết nối các thế hệ nhà giáo và khơi dậy tinh thần trách nhiệm xã hội.

Hành trình đổi mới giáo dục, những đóng góp thầm lặng nhưng sâu sắc như vậy chính là nền tảng quan trọng để xây dựng một nền giáo dục nhân văn, hiện đại và bền vững, nơi tri thức được sẻ chia, giá trị được lan tỏa và con người được phát triển toàn diện.

Trung ương Hội Cựu giáo chức Việt Nam ban hành Công văn số 224/HCGCVN-VP, khẳng định sự vào cuộc kịp thời, cụ thể hóa chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển văn hóa đọc, xây dựng xã hội học tập, đồng thời phát huy hiệu quả vai trò của đội ngũ trí thức đã nghỉ hưu trong việc tiếp tục đóng góp cho sự nghiệp giáo dục nước nhà.

Linh Tuệ