Nguyễn Thanh Hùng
Học viện Hậu cần
Gmail: [email protected]
Tóm tắt: Tư tưởng đại đoàn kết toàn dân tộc của Hồ Chí Minh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với thanh niên Quân đội trong kỷ nguyên mới. Bài viết phân tích sự cần thiết và đề xuất các giải pháp giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc cho thanh niên Quân đội trong kỷ nguyên mới.
Từ khóa: Đại đoàn kết toàn dân tộc; giáo dục; tư tưởng Hồ Chí Minh; thanh niên Quân đội.
Nhận bài: 20/5/2026; Biên tập: 20/5/2026; Phản biện: 23/5/2026; Duyệt đăng: 25/5/2026.
1. Mở đầu
Trong suốt tiến trình cách mạng Việt Nam, tư tưởng đại đoàn kết toàn dân tộc của Hồ Chí Minh luôn giữ vai trò là sợi chỉ đỏ xuyên suốt, là nguồn sức mạnh vô địch đưa dân tộc vượt qua mọi khó khăn, thử thách để đi tới thắng lợi. Bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên phát triển đất nước giàu mạnh, hùng cường, hội nhập quốc tế sâu rộng và chuyển đổi số mạnh mẽ - việc giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc cho thanh niên Quân đội càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là yêu cầu cấp thiết nhằm xây dựng bản lĩnh chính trị, củng cố niềm tin, ý chí chiến đấu cho thế hệ trẻ quân đội, mà còn là điều kiện bảo đảm để Quân đội nhân dân Việt Nam thực sự là lực lượng chính trị trung thành, tin cậy của Đảng, Nhà nước và nhân dân.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Sự cần thiết phải giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc cho thanh niên Quân đội trong kỷ nguyên mới
Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc được hình thành trên cơ sở kế thừa truyền thống yêu nước, nhân nghĩa, cố kết cộng đồng của dân tộc Việt Nam; đồng thời vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của cách mạng Việt Nam. Người khẳng định, cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhân dân; nhân dân là chủ thể sáng tạo lịch sử và là nguồn gốc của mọi thắng lợi. Từ nhận thức sâu sắc đó, Người đặc biệt coi trọng xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xem đây là chiến lược cơ bản, lâu dài của cách mạng Việt Nam.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần nhấn mạnh chân lý nổi tiếng: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết; thành công, thành công, đại thành công”. Câu nói ấy không chỉ là tổng kết thực tiễn cách mạng mà còn là phương châm hành động mang tính chiến lược đối với toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta. Theo Người, đại đoàn kết phải được xây dựng trên nền tảng liên minh công – nông – trí thức dưới sự lãnh đạo của Đảng; đồng thời phải đoàn kết rộng rãi mọi giai tầng xã hội, mọi lực lượng yêu nước, không phân biệt dân tộc, tôn giáo, nghề nghiệp, quá khứ hay thành phần xã hội.
Trong thời đại ngày nay, tư tưởng đại đoàn kết của Hồ Chí Minh tiếp tục được Đảng ta khẳng định là nguồn sức mạnh nội sinh to lớn để phát triển đất nước nhanh và bền vững. Đặc biệt, trong bối cảnh toàn cầu hóa, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, sự phát triển mạnh mẽ của không gian mạng và những biến động phức tạp của tình hình thế giới, nhiệm vụ xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc đứng trước cả thời cơ và thách thức mới. Các thế lực thù địch đẩy mạnh chiến lược “diễn biến hòa bình”, tăng cường chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng, chia rẽ mối quan hệ đoàn kết quân – dân, kích động tư tưởng cực đoan, cá nhân chủ nghĩa, thực dụng trong một bộ phận thanh niên. Vì vậy, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc cho thanh niên Quân đội không chỉ là nhiệm vụ giáo dục chính trị thông thường mà còn là yêu cầu chiến lược nhằm bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới.
Thanh niên Quân đội là bộ phận ưu tú của thanh niên Việt Nam, là lực lượng xung kích trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, lao động sản xuất, phòng chống thiên tai, cứu hộ cứu nạn và tham gia xây dựng cơ sở chính trị địa phương. Đây là lực lượng có vai trò đặc biệt quan trọng trong kế tục sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, thanh niên Quân đội luôn là lực lượng đi đầu trong thực hiện nhiệm vụ khó khăn, gian khổ, nơi biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa. Chính thực tiễn ấy đòi hỏi mỗi quân nhân trẻ phải có nhận thức sâu sắc về vai trò của đại đoàn kết toàn dân tộc, biết gắn lợi ích cá nhân với lợi ích tập thể, lợi ích của Quân đội với lợi ích của nhân dân và dân tộc.
Những năm qua, việc giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc cho thanh niên trong Quân đội đã đạt nhiều kết quả tích cực. Các cơ quan, đơn vị thường xuyên tổ chức học tập nghị quyết, chuyên đề về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; đẩy mạnh các phong trào thi đua yêu nước, các hoạt động “Đền ơn đáp nghĩa”, “Uống nước nhớ nguồn”, hành quân dã ngoại làm công tác dân vận, giúp dân phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới. Thông qua các hoạt động đó, thanh niên Quân đội được rèn luyện bản lĩnh chính trị, bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước và nâng cao ý thức trách nhiệm với cộng đồng. Nhiều mô hình, cách làm sáng tạo đã góp phần củng cố mối quan hệ đoàn kết quân – dân, lan tỏa hình ảnh cao đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời kỳ mới. Trong đại dịch COVID-19, hàng vạn cán bộ, chiến sĩ trẻ không quản hiểm nguy, gian khổ tham gia tuyến đầu chống dịch; dựng bệnh viện dã chiến, vận chuyển lương thực, chăm sóc nhân dân trong các khu cách ly. Trong thiên tai, bão lũ, thanh niên Quân đội luôn có mặt ở những nơi khó khăn, nguy hiểm nhất để cứu giúp nhân dân. Những hình ảnh ấy chính là minh chứng sinh động cho sức mạnh của tinh thần đoàn kết, gắn bó máu thịt giữa Quân đội với nhân dân theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc cho thanh niên Quân đội vẫn còn một số hạn chế. Một bộ phận thanh niên nhận thức chưa đầy đủ về vai trò của khối đại đoàn kết toàn dân tộc; chưa thật sự chủ động trong học tập lý luận chính trị; còn biểu hiện ngại khó, ngại khổ, thiếu ý thức rèn luyện, dễ bị tác động bởi mặt trái của kinh tế thị trường và thông tin xấu độc trên mạng xã hội. Cá biệt có trường hợp giảm sút niềm tin, sống thực dụng, đề cao lợi ích cá nhân, thiếu tinh thần trách nhiệm với tập thể.
2.2. Giải pháp giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc cho thanh niên Quân đội trong kỷ nguyên mới
Một là, cần tăng cường giáo dục nâng cao nhận thức cho thanh niên Quân đội về vị trí, vai trò và ý nghĩa chiến lược của đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Nội dung giáo dục phải làm cho thanh niên hiểu rõ rằng đoàn kết là truyền thống quý báu của dân tộc, là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Thông qua học tập lý luận chính trị, sinh hoạt chi bộ, sinh hoạt đoàn, tọa đàm, diễn đàn thanh niên, cần giúp quân nhân trẻ nhận thức sâu sắc trách nhiệm của mình trong việc giữ gìn và phát huy khối đại đoàn kết toàn dân tộc hiện nay. Cùng với đó, cần đổi mới nội dung, hình thức giáo dục theo hướng hiện đại, phù hợp với đặc điểm tâm lý của thanh niên trong thời đại số. Thay vì chỉ truyền đạt lý thuyết một chiều, cần kết hợp giữa giáo dục truyền thống với ứng dụng công nghệ số, xây dựng các sản phẩm truyền thông đa phương tiện, video, infographic, diễn đàn trực tuyến, podcast chính trị nhằm tăng tính hấp dẫn và hiệu quả tiếp nhận. Các cơ quan, đơn vị cần phát huy hiệu quả mạng xã hội quân đội, các nền tảng số chính thống để lan tỏa giá trị đoàn kết, nhân văn, tinh thần phụng sự Tổ quốc và nhân dân.
Một nội dung rất quan trọng là phải gắn giáo dục tư tưởng đại đoàn kết với thực tiễn hoạt động của thanh niên Quân đội. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định, lý luận phải gắn với thực tiễn. Vì vậy, việc giáo dục chỉ thật sự hiệu quả khi thanh niên được trải nghiệm, được cống hiến và trưởng thành qua thực tiễn. Các đơn vị cần đẩy mạnh hoạt động dân vận, hành quân dã ngoại, kết nghĩa với địa phương, tham gia xây dựng nông thôn mới, hỗ trợ đồng bào vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Chính trong môi trường ấy, thanh niên Quân đội sẽ hiểu sâu sắc hơn giá trị của tình đồng chí, nghĩa đồng bào và trách nhiệm phục vụ nhân dân.
Các tổ chức đoàn trong Quân đội phải thực sự là môi trường để thanh niên rèn luyện, cống hiến và trưởng thành; là cầu nối giữa cấp ủy, chỉ huy với đoàn viên thanh niên. Cần chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ đoàn có bản lĩnh chính trị vững vàng, năng động, sáng tạo, gần gũi thanh niên; biết lắng nghe, chia sẻ và định hướng tư tưởng cho đoàn viên.
Hai là, tích cực đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch nhằm chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc và mối quan hệ đoàn kết quân - dân
Trong điều kiện bùng nổ thông tin hiện nay, thanh niên Quân đội là đối tượng thường xuyên bị các thế lực xấu lợi dụng không gian mạng để xuyên tạc lịch sử, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, kích động tư tưởng cực đoan và lối sống cá nhân chủ nghĩa. Vì vậy, mỗi quân nhân trẻ cần được trang bị “sức đề kháng” tư tưởng vững chắc, có khả năng nhận diện, phân tích và phản bác các luận điệu sai trái trên không gian mạng. Cùng với giáo dục nhận thức, cần xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, đoàn kết, dân chủ, kỷ cương trong các cơ quan, đơn vị. Môi trường ấy phải tạo điều kiện để thanh niên phát huy năng lực, sở trường, tinh thần sáng tạo; đồng thời nuôi dưỡng tình yêu thương đồng chí, đồng đội, ý thức tập thể và tinh thần trách nhiệm cộng đồng. Người chỉ huy, cán bộ các cấp phải thực sự là tấm gương về phẩm chất đạo đức, lối sống, tác phong công tác và tinh thần đoàn kết để thanh niên noi theo.
Ba là, gắn giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc với việc đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh
Thông qua các phong trào thi đua, các mô hình sáng tạo, các cuộc vận động trong Quân đội, cần khơi dậy ở thanh niên khát vọng cống hiến, tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân. Khi mỗi thanh niên Quân đội nhận thức rõ trách nhiệm của mình đối với đất nước và nhân dân, họ sẽ tự giác rèn luyện, tu dưỡng, góp phần xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc ngày càng vững chắc. Phát huy truyền thống vẻ vang của Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng, thanh niên Quân đội hôm nay cần tiếp tục khắc ghi lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, không ngừng học tập, rèn luyện, hun đúc tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Đó chính là nền tảng tinh thần vững chắc để xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ mới.
3. Kết luận
Kỷ nguyên mới đang mở ra nhiều thời cơ và vận hội lớn cho đất nước, nhưng cũng đặt ra không ít khó khăn, thách thức. Trong bối cảnh đó, việc giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc cho thanh niên Quân đội vừa là nhiệm vụ cấp bách, vừa mang ý nghĩa chiến lược lâu dài. Đây chính là cơ sở quan trọng để xây dựng thế hệ quân nhân trẻ có bản lĩnh chính trị vững vàng, có lý tưởng cách mạng cao đẹp, có ý chí cống hiến và tinh thần đoàn kết, sẵn sàng nhận và hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Ban Chấp hành Trung ương, Nghị quyết số 24‑NQ/TW về công tác dân tộc, Văn phòng Trung ương Đảng, H.2003.
[2]. Chính phủ, Nghị quyết số 10/NQ-CP ngày 28/01/2022 ban hành Chiến lược công tác dân tộc giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045.
[3]. Đỗ Văn Chiến, Đại đoàn kết toàn dân tộc - cội nguồn của ý chí, niềm tin, sức mạnh để xây dựng, bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới, https://www.tapchicongsan.org.vn/, 2025.
HO CHI MINH’S EDUCATION ON GREAT NATIONAL UNITY
FOR YOUNG SOLDIERS IN THE NEW ERA
Nguyen Thanh Hung
Military Academy of Logistics
Summary: Ho Chi Minh's thought on great national unity holds special significance for young people in the Army in the new era. The article analyzes the necessity and proposes solutions for educating Ho Chi Minh's ideology on great national unity to young military personnel in the new era.
Keywords: Great national unity; Education; Ho Chi Minh Thought; Military youth
Ý kiến bạn đọc