Sự phát triển nhanh của Internet, mạng xã hội và các nền tảng số tạo ra môi trường thông tin đa chiều, trong đó thông tin đúng - sai, thật - giả, chính thống - phi chính thống đan xen và ngày càng khó phân định. Đối với thanh niên Quân đội, bên cạnh những thông tin sai trái, thù địch biểu hiện rõ ràng còn xuất hiện những trạng thái mơ hồ, lưng chừng trong nhận thức, thái độ và hành vi, có thể xem là “vùng xám” tư tưởng trên không gian mạng. Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và kết quả khảo sát 300 cán bộ, đoàn viên, thanh niên tại 5 đơn vị, bài viết đề xuất mô hình nhận diện và xử lý “vùng xám” tư tưởng theo cấu trúc “5 thành tố - 5 bước - 5 lực lượng”. Mô hình kết hợp giữa nhận diện, kiểm chứng, phân tích, định hướng và hành động; giữa vai trò của tổ chức, cán bộ với năng lực tự nhận diện, tự kiểm chứng và tự điều chỉnh của thanh niên Quân đội, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục chính trị tư tưởng, công tác thanh niên và quản lý, định hướng quân nhân trẻ trên không gian mạng