TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM “HÀNH TRÌNH TỔ QUỐC BÊN BỜ SÓNG” TRONG GIÁO DỤC BIỂN ĐẢO CHO HỌC SINH LỚP 8 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
TS. Lê Thị Lành; Nguyễn Thị Thu Hiền; Trần Quang Khiêm;
Nguyễn Thị Ngọc Quyên; Huỳnh Thị Cẩm Tiên; Mai Thị Hồng Phấn.
Đơn vị công tác: Khoa Sư phạm, Trường Đại học Quy Nhơn; Email: [email protected]
Tóm tắt
Giáo dục biển đảo có vai trò quan trọng trong việc bồi dưỡng nhận thức, tình cảm và trách nhiệm công dân cho học sinh phổ thông. Tuy nhiên, trong thực tiễn dạy học hiện nay, việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm về biển đảo cho học sinh THCS còn hạn chế, chưa tạo được nhiều cơ hội để học sinh tham gia, trải nghiệm và thể hiện hiểu biết của bản thân. Bài viết trình bày quá trình thiết kế và tổ chức hoạt động trải nghiệm “Hành trình Tổ quốc bên bờ sóng” dành cho học sinh lớp 8 tại Trường Trung học Cơ sở (THCS) Lê Hồng Phong, phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai. Hoạt động được xây dựng theo hướng trải nghiệm với bốn phần thi: “Khởi động”, “Vượt sóng”, “Truy tìm mật mã”, “Sứ giả hòa bình”, kết hợp minigame tương tác dành cho khán giả. Kết quả triển khai cho thấy hoạt động đã tạo hứng thú học tập, tăng cường sự tham gia tích cực của học sinh, góp phần củng cố kiến thức, phát triển năng lực và bồi dưỡng ý thức trách nhiệm đối với chủ quyền biển đảo. Đồng thời, hoạt động cũng giúp sinh viên sư phạm phát triển năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động trải nghiệm trong thực tiễn giáo dục.
Từ khóa: Giáo dục biển đảo; hoạt động trải nghiệm; học sinh THCS; Lịch sử và Địa lí 8; chủ quyền biển đảo.
Nhận bài:15/ 5/2026 ;Biên tập:15/5/2026; Phản biện:17/5/2026 ; Duyệt đăng: 20/5/2026.
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo hiện nay, giáo dục phổ thông không chỉ hướng đến trang bị tri thức mà còn chú trọng phát triển phẩm chất, năng lực và ý thức trách nhiệm công dân cho học sinh. Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 xác định hoạt động trải nghiệm là một trong những định hướng quan trọng nhằm tạo cơ hội cho người học được tham gia, khám phá và vận dụng kiến thức vào thực tiễn [1], [2]. Đối với môn Lịch sử và Địa lí ở trường THCS, việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm góp phần làm cho nội dung học tập trở nên sinh động, gần gũi và có ý nghĩa hơn đối với học sinh [3].
Biển Đông tiếp tục có nhiều diễn biến phức tạp, giáo dục biển đảo càng trở thành nội dung có ý nghĩa quan trọng trong nhà trường phổ thông [4], [5]. Việc giúp học sinh hiểu biết về vị trí, vai trò của biển đảo Việt Nam, tài nguyên và môi trường biển, đồng thời hình thành ý thức trách nhiệm đối với chủ quyền quốc gia là yêu cầu cần thiết trong giáo dục hiện nay. Nội dung giáo dục biển đảo đã được tích hợp trong môn Lịch sử và Địa lí lớp 8 với nhiều chủ đề liên quan đến biển, đảo, tài nguyên và môi trường biển đảo Việt Nam [3],[6]. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức theo phương pháp truyền thống thì khó tạo được sự hứng thú, trải nghiệm và tác động sâu sắc đến nhận thức, tình cảm của học sinh.
Thực tiễn khảo sát trong quá trình nghiên cứu cho thấy, mặc dù giáo viên và học sinh đều đánh giá cao vai trò của hoạt động trải nghiệm trong giáo dục biển đảo, song việc tổ chức các hoạt động này ở trường THCS vẫn còn hạn chế. Một số hoạt động còn mang tính hình thức, thiếu sự tham gia thực sự của học sinh hoặc chưa tạo được môi trường để học sinh thể hiện hiểu biết, suy nghĩ và tiếng nói của bản thân về các vấn đề biển đảo và chủ quyền quốc gia. Trong khi đó, học sinh THCS có nhu cầu cao đối với các hoạt động học tập mang tính trải nghiệm, tương tác và sáng tạo.
Xuất phát từ thực tiễn trên, nhóm nghiên cứu đã thiết kế và tổ chức hoạt động trải nghiệm “Hành trình Tổ quốc bên bờ sóng” dành cho học sinh lớp 8 tại Trường THCS Lê Hồng Phong, phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai. Hoạt động được xây dựng theo hướng trải nghiệm với nhiều hình thức đa dạng như trò chơi học tập, giải mã mật mã, thuyết trình, tương tác khán giả và hoạt động sáng tạo. Điểm mới của hoạt động không chỉ nằm ở việc tích hợp kiến thức giáo dục biển đảo với hình thức trải nghiệm phù hợp tâm lí lứa tuổi học sinh THCS mà còn ở sự tham gia trực tiếp của sinh viên sư phạm trong quá trình thiết kế và tổ chức chương trình. Qua đó, hoạt động vừa góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục biển đảo cho học sinh, vừa tạo môi trường thực tiễn để sinh viên rèn luyện năng lực nghề nghiệp.
Kết quả triển khai tại Trường THCS Lê Hồng Phong cho thấy hoạt động đã tạo được hứng thú học tập, tăng cường sự tham gia tích cực của học sinh, góp phần củng cố kiến thức, phát triển năng lực và bồi dưỡng ý thức trách nhiệm đối với chủ quyền biển đảo. Đồng thời, mô hình hoạt động có tính khả thi cao, phù hợp với điều kiện thực tiễn của nhà trường phổ thông và có khả năng triển khai rộng rãi trong giáo dục hiện nay. Từ cơ sở đó, bài viết tập trung trình bày quá trình thiết kế, tổ chức và hiệu quả của hoạt động trải nghiệm “Hành trình Tổ quốc bên bờ sóng” trong giáo dục biển đảo cho học sinh lớp 8 ở trường THCS.
2. NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
2.1. Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc tổ chức hoạt động trải nghiệm giáo dục biển đảo cho học sinh lớp 8
Hoạt động trải nghiệm là một trong những định hướng quan trọng của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 nhằm góp phần phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh. Thông qua các hoạt động trải nghiệm, học sinh không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn được tham gia vào các tình huống học tập gắn với thực tiễn, từ đó hình thành khả năng vận dụng kiến thức, phát triển các năng lực và bồi dưỡng thái độ, tình cảm tích cực [1]. Đối với học sinh THCS, hoạt động trải nghiệm có ý nghĩa đặc biệt bởi đây là lứa tuổi có nhu cầu cao về giao tiếp, khám phá, thể hiện bản thân và tham gia các hoạt động mang tính tương tác, sáng tạo.
Trong môn Lịch sử và Địa lí lớp 8, giáo dục biển đảo là nội dung có vai trò quan trọng trong việc giúp học sinh hiểu biết về vị trí, vai trò của biển đảo Việt Nam, tài nguyên và môi trường biển đảo, đồng thời góp phần bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước và ý thức trách nhiệm đối với chủ quyền quốc gia [2]. Việc tổ chức hoạt động trải nghiệm trong giáo dục biển đảo không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách sinh động mà còn tạo cơ hội để các em được tham gia, trải nghiệm và thể hiện suy nghĩ, quan điểm của bản thân về các vấn đề liên quan đến biển đảo Việt Nam.
Bên cạnh cơ sở lí luận, thực tiễn giáo dục hiện nay cho thấy việc tổ chức hoạt động trải nghiệm giáo dục biển đảo ở trường THCS vẫn còn những hạn chế nhất định. Kết quả khảo sát 14 giáo viên, 300 học sinh tại 3 trường: THCS Lê Hồng Phong, THCS Lương Thế Vinh, THCS Quang Trung trên địa bàn phường Quy Nhơn, Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai cho thấy giáo viên và học sinh đều đánh giá cao vai trò của hoạt động trải nghiệm trong dạy học môn Lịch sử và Địa lí. 100% giáo viên cho rằng hoạt động trải nghiệm giúp học sinh hứng thú hơn trong học tập, tăng cường khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn và phát triển các năng lực cần thiết. Tuy nhiên, 12/14 (85,7%) giáo viên cho rằng việc tổ chức các hoạt động này ở trường phổ thông còn chưa thường xuyên, hình thức tổ chức chưa thật sự đa dạng và thiếu các mô hình hoạt động cụ thể phù hợp với điều kiện thực tiễn của nhà trường.
Bảng 1. Mức độ tham gia và hứng thú của học sinh với các phương thức hoạt động trải nghiệm giáo dục biển đảo trong môn Lịch sử và Địa lí lớp 8
|
TT |
Phương thức hoạt động trải nghiệm |
Đã được tham gia (%) |
Cảm thấy hứng thú (%) |
|
1 |
Tham quan, cắm trại, thực địa về biển đảo |
11,0 |
89,0 |
|
2 |
Tổ chức diễn đàn, hội thi, trò chơi |
35,7 |
64,3 |
|
3 |
Hoạt động tình nguyện, tuyên truyền |
28,0 |
72,0 |
|
4 |
Làm dự án, nghiên cứu nhỏ về biển đảo |
34,0 |
66,0 |
(Nguồn: Kết quả khảo sát học sinh của nhóm nghiên cứu, n=300)
Kết quả khảo sát cho thấy mức độ tham gia của học sinh vào các hoạt động trải nghiệm giáo dục biển đảo còn hạn chế, trong khi mức độ hứng thú của học sinh đối với các hoạt động này lại khá cao. Tỉ lệ học sinh đã từng tham gia các hoạt động chỉ dao động từ 11,0% đến 35,7%, trong đó thấp nhất là hoạt động tham quan, cắm trại, thực địa về biển đảo (11,0%). Tuy nhiên, mức độ hứng thú của học sinh đối với các hoạt động trải nghiệm lại rất cao, dao động từ 64,3% đến 89,0%. Đặc biệt, hoạt động tham quan, thực địa có mức độ hứng thú cao nhất (89,0%). Kết quả này cho thấy nhu cầu được tham gia các hoạt động trải nghiệm thực tế của học sinh là rất lớn, đồng thời đặt ra yêu cầu cần đa dạng hóa hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm giáo dục biển đảo trong nhà trường phổ thông.
Từ cơ sở lí luận và thực tiễn trên, nhóm nghiên cứu đã xây dựng và tổ chức hoạt động trải nghiệm ngoại khóa “Hành trình Tổ quốc bên bờ sóng” dành cho học sinh lớp 8 tại Trường THCS Lê Hồng Phong nhằm góp phần đổi mới hình thức giáo dục biển đảo theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh.
2.2. Mô hình thiết kế và tổ chức hoạt động trải nghiệm ngoại khóa “Hành trình Tổ quốc bên bờ sóng”
2.2.1. Mô hình thiết kế và tổ chức hoạt động trải nghiệm giáo dục biển đảo theo hình thức ngoại khóa
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận, khảo sát thực tiễn và đặc điểm tâm lí học sinh THCS, nhóm nghiên cứu xây dựng mô hình tổ chức hoạt động trải nghiệm giáo dục biển đảo theo hình thức ngoại khóa gồm 5 bước:
Bước 1. Xác định mục tiêu hoạt động
Mục tiêu của hoạt động không chỉ hướng tới củng cố kiến thức về biển đảo Việt Nam mà còn phát triển năng lực và bồi dưỡng phẩm chất cho học sinh. Hoạt động tập trung vào các mục tiêu: Củng cố kiến thức về chủ quyền biển đảo, tài nguyên và môi trường biển đảo; Phát triển năng lực giao tiếp, hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo; Bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước và ý thức trách nhiệm đối với chủ quyền biển đảo.
Bước 2. Xây dựng chủ đề và lựa chọn hình thức tổ chức
Chủ đề hoạt động cần có tính giáo dục, giàu cảm xúc và phù hợp với tâm lí lứa tuổi học sinh. Hình thức tổ chức được lựa chọn theo hướng sân chơi học tập, kết hợp giữa trò chơi học tập, thi kiến thức, hoạt động sáng tạo và tương tác nhằm tạo môi trường học tập tích cực cho học sinh.
Bước 3. Thiết kế nội dung chương trình và nhiệm vụ học tập
Nội dung hoạt động được thiết kế bám sát Chương trình môn Lịch sử và Địa lí lớp 8, đồng thời bảo đảm tính hấp dẫn và khả năng phát huy sự tham gia của học sinh. Các nhiệm vụ học tập được xây dựng theo hướng tăng dần mức độ tham gia và sáng tạo của học sinh.
Bước 4. Tổ chức thực hiện hoạt động
Hoạt động được tổ chức theo kịch bản cụ thể với sự phối hợp giữa giáo viên, học sinh, sinh viên sư phạm và nhà trường. Giáo viên đóng vai trò định hướng và hỗ trợ; học sinh là chủ thể tham gia; sinh viên sư phạm tham gia thiết kế, điều hành và xử lí các tình huống trong quá trình tổ chức.
Bước 5. Đánh giá và lan tỏa hoạt động
Hoạt động được đánh giá thông qua mức độ tham gia của học sinh, sản phẩm học tập, phản hồi sau hoạt động và nhận xét của giáo viên, nhà trường. Đồng thời, kết quả hoạt động được lan tỏa thông qua các hình thức truyền thông trong nhà trường nhằm tăng hiệu quả giáo dục biển đảo.
Từ quy trình trên, mô hình tổ chức hoạt động trải nghiệm giáo dục biển đảo được khái quát như sau:

Hình 1. Mô hình tổ chức hoạt động trải nghiệm giáo dục biển đảo theo hình thức ngoại khóa
2.2.2. Vận dụng mô hình trong tổ chức hoạt động trải nghiệm ngoại khóa
Trên cơ sở mô hình đã xây dựng, nhóm nghiên cứu tiến hành thiết kế và tổ chức hoạt động trải nghiệm ngoại khóa “Hành trình Tổ quốc bên bờ sóng”. Hoạt động được tổ chức tại Hội trường Trường THCS Lê Hồng Phong từ 7 giờ 00 đến 8 giờ 35 phút ngày 02/02/2026 với sự tham gia của học sinh khối 8, giáo viên, Ban Giám hiệu nhà trường, Tổng phụ trách Đội và sinh viên sư phạm.
Chủ đề “Hành trình Tổ quốc bên bờ sóng” được lựa chọn nhằm tạo sự gần gũi, khơi gợi cảm xúc và ý thức trách nhiệm của học sinh đối với biển đảo Việt Nam. Hoạt động được tổ chức theo hình thức sân chơi học tập giữa các đội thi, kết hợp giữa thi kiến thức, giải mã, hoạt động sáng tạo và tương tác với khán giả. Nội dung chương trình gồm:
- Phần thi “Khởi động” với trò chơi “Sóng biển” cho tất cả học sinh tham dự và ba phần thi chính dành cho 4 đội thi:
- Phần thi “Vượt sóng”: Các đội trả lời câu hỏi trắc nghiệm về biển đảo, tài nguyên và môi trường biển đảo Việt Nam;

Các đội tranh tài trong phần thi "Vượt sóng". (Nguồn: Nhóm nghiên cứu, 2026)
- Phần thi “Truy tìm mật mã”: học sinh sắp xếp chữ cái thành từ khóa và giải mã thông điệp liên quan đến biển đảo;
- Phần thi “Sứ giả hòa bình”: học sinh ghép tranh, xây dựng thông điệp và thuyết trình về chủ đề biển đảo.

Hình 3: Sản phẩm và thuyết trình và thuyết trình của các đội trong phần Sứ giả hòa bình. (Nguồn: Nhóm nghiên cứu.2026)
Ngoài ra, chương trình còn tổ chức các minigame tương tác dành cho khán giả nhằm mở rộng cơ hội tham gia cho học sinh toàn trường và tăng tính lan tỏa của hoạt động.
Các phần thi được thiết kế theo hướng tăng dần mức độ tham gia của học sinh, từ nhận biết kiến thức đến vận dụng, sáng tạo và thể hiện quan điểm cá nhân. Việc kết hợp giữa trò chơi học tập, hoạt động nhóm và thuyết trình giúp tạo môi trường học tập tích cực, phát huy vai trò chủ thể của học sinh trong quá trình trải nghiệm.
2.3. Kết quả thử nghiệm mô hình hoạt động trải nghiệm “Hành trình Tổ quốc bên bờ sóng”
2.3.1. Dữ liệu khảo sát và đánh giá mô hình
Để đánh giá hiệu quả của mô hình hoạt động trải nghiệm “Hành trình Tổ quốc bên bờ sóng”, nhóm nghiên cứu tiến hành thu thập và xử lí dữ liệu từ nhiều đối tượng tham gia và quan sát hoạt động, bao gồm: 55 học sinh lớp 8 tham gia trực tiếp Chương trình; 03 cán bộ quản lí và phụ trách công tác Đội của Trường THCS Lê Hồng Phong; 05 giáo viên bộ môn; 01 giảng viên hướng dẫn, 05 sinh viên trong nhóm nghiên cứu và 07 sinh viên tham dự và hỗ trợ hoạt động.
Dữ liệu được thu thập thông qua phiếu khảo sát, quan sát trực tiếp và phản hồi sau hoạt động. Các tiêu chí đánh giá tập trung vào mức độ hấp dẫn của hoạt động, khả năng tạo hứng thú học tập, mức độ phù hợp của nội dung và hình thức tổ chức, hiệu quả phát triển năng lực và ý nghĩa giáo dục biển đảo đối với học sinh và giá trị rèn luyện nghề nghiệp đối với sinh viên sư phạm.
2.3.2. Hiệu quả của mô hình hoạt động trải nghiệm ngoại khóa
2.3.1.1. Về mức độ hứng thú của học sinh
Bảng 2. Phản hồi của học sinh về mức độ hứng thú với các phần thi trong hoạt động trải nghiệm “Hành trình Tổ quốc bên bờ sóng”
|
TT |
Nội dung khảo sát |
Rất thích (%) |
Thích (%) |
Bình thường |
Không thích |
Hoàn toàn không thích |
ĐTB |
|
1 |
Phần “Khởi động” |
72,7 |
25,5 |
0 |
0 |
0 |
4,7 |
|
2 |
Phần thi “Vượt sóng” |
78,2 |
21,8 |
0 |
0 |
0 |
4,8 |
|
3 |
Phần thi “Truy tìm mật mã” |
83,6 |
16,4 |
0 |
0 |
0 |
4,8 |
|
4 |
Phần thi “Sứ giả hòa bình” |
83,6 |
16,4 |
0 |
0 |
0 |
4,8 |
(Nguồn: Kết quả khảo sát học sinh sau hoạt động, n = 55)
Kết quả khảo sát cho thấy học sinh có phản hồi rất tích cực đối với hoạt động. Các phần thi đều nhận được mức đánh giá cao với điểm trung bình từ 4,7 đến 4,8/5. Trong đó, phần “Truy tìm mật mã” và “Sứ giả hòa bình” nhận được mức độ yêu thích cao nhất với 83,6% học sinh lựa chọn mức “rất thích”. Điều này cho thấy các hoạt động mang tính tương tác, sáng tạo và cho phép học sinh thể hiện quan điểm cá nhân có sức hấp dẫn lớn đối với học sinh THCS.
2.3.3.2. Hiệu quả của hoạt động đối với việc phát triển phẩm chất, năng lực học sinh
Bảng 3. Phản hồi của học sinh về hiệu quả của hoạt động trải nghiệm “Hành trình Tổ quốc bên bờ sóng”
|
TT |
Nội dung khảo sát |
Rất đồng ý (%) |
Đồng ý (%) |
Bình thường |
Không đồng ý |
Rất không đồng ý |
ĐTB |
|
|
1 |
Học sinh hiểu rõ hơn về chủ quyền biển đảo Việt Nam |
83,6
|
16,4 |
0 |
0 |
0 |
4.8 |
|
|
2 |
Học sinh hiểu rõ hơn về chủ quyền của 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa |
83,6 |
14,5 |
0 |
0 |
0 |
4.8 |
|
|
3 |
Học sinh được rèn luyện kĩ năng làm việc nhóm |
74,5 |
21,8 |
0 |
0 |
0 |
4.7 |
|
|
4 |
Học sinh được rèn luyện kĩ năng quan sát, giải quyết vấn đề và tuyên truyền về biển đảo |
72,7 |
27,3 |
0 |
0 |
0 |
4.7 |
|
|
5 |
Hoạt động giúp học sinh thêm yêu và tự hào về biển đảo quê hương Việt Nam |
92,7 |
7,3 |
0 |
0 |
0 |
4.9 |
|
|
6 |
Học sinh có ý thức hơn trong việc bảo vệ môi trường biển và chủ quyền biển đảo |
87,3 |
10,9 |
0 |
0 |
0 |
4.9 |
(Nguồn: Kết quả khảo sát học sinh sau hoạt động, n = 55)
Kết quả khảo sát cho thấy hoạt động trải nghiệm “Hành trình Tổ quốc bên bờ sóng” mang lại hiệu quả tích cực đối với học sinh cả về nhận thức, năng lực và phẩm chất. Không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về chủ quyền biển đảo Việt Nam, quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, hoạt động còn góp phần rèn luyện các kĩ năng như làm việc nhóm, quan sát, giải quyết vấn đề và tuyên truyền về biển đảo. Đặc biệt, các tiêu chí liên quan đến tình yêu quê hương, biển đảo và ý thức trách nhiệm của học sinh đạt mức đánh giá rất cao, với điểm trung bình 4,9/5. Điều này cho thấy hoạt động trải nghiệm không chỉ có giá trị về mặt kiến thức mà còn góp phần giáo dục tình yêu Tổ quốc, nâng cao ý thức trách nhiệm đối với biển đảo và chủ quyền quốc gia cho học sinh THCS.
Ban Giám hiệu, giáo viên bộ môn và Tổng phụ trách Đội của Nhà trường đánh giá cao nội dung, hình thức và ý nghĩa giáo dục của hoạt động. Chương trình được nhận xét là bám sát Chương trình môn Lịch sử và Địa lí lớp 8, phù hợp với điều kiện thực tiễn của nhà trường, có tính mới và sáng tạo trong tổ chức. Sau chương trình, nhà trường đã đăng tải hoạt động trên fanpage nhằm lan tỏa thông điệp giáo dục biển đảo đến học sinh và cộng đồng.
Bên cạnh hiệu quả đối với học sinh, mô hình còn góp phần gắn kết hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên sư phạm với thực tiễn giáo dục phổ thông. Thông qua việc trực tiếp thiết kế và tổ chức chương trình, sinh viên được rèn luyện năng lực chuyên môn, năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm, kĩ năng giải quyết vấn đề, giao tiếp và làm việc nhóm; đồng thời được bồi dưỡng tình yêu nghề giáo và ý thức trách nhiệm đối với giáo dục biển đảo.
3. KẾT LUẬN
Hoạt động trải nghiệm là một trong những hướng tiếp cận phù hợp trong giáo dục biển đảo cho học sinh THCS theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Trên cơ sở nghiên cứu lí luận, khảo sát thực tiễn và thử nghiệm tại Trường THCS Lê Hồng Phong, nhóm nghiên cứu đã xây dựng mô hình thiết kế và tổ chức hoạt động trải nghiệm giáo dục biển đảo theo hình thức ngoại khóa gồm 5 bước: xác định mục tiêu; xây dựng chủ đề và hình thức tổ chức; thiết kế nội dung chương trình; tổ chức thực hiện; đánh giá và lan tỏa hoạt động.
Việc vận dụng mô hình trong hoạt động trải nghiệm “Hành trình Tổ quốc bên bờ sóng” cho học sinh lớp 8 cho thấy hoạt động có tính khả thi, phù hợp với điều kiện thực tiễn của trường THCS và đặc điểm tâm lí học sinh. Các phần thi như “Khởi động”, “Vượt sóng”, “Truy tìm mật mã”, “Sứ giả hòa bình” cùng các hoạt động tương tác đã tạo môi trường học tập tích cực, giúp học sinh được tham gia, trải nghiệm và thể hiện hiểu biết, suy nghĩ của bản thân về biển đảo và chủ quyền quốc gia.
Kết quả khảo sát và phản hồi sau hoạt động cho thấy mô hình mang lại hiệu quả tích cực trong giáo dục biển đảo cho học sinh lớp 8. Hoạt động không chỉ góp phần củng cố kiến thức về chủ quyền biển đảo, tài nguyên và môi trường biển đảo Việt Nam mà còn giúp học sinh phát triển các năng lực như giao tiếp, hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo. Đồng thời, hoạt động góp phần bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước, ý thức trách nhiệm đối với chủ quyền biển đảo Việt Nam và tạo được hứng thú học tập đối với môn Lịch sử và Địa lí.
Bên cạnh hiệu quả đối với học sinh, mô hình còn tạo môi trường thực tiễn để sinh viên sư phạm rèn luyện năng lực chuyên môn, năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động trải nghiệm, kĩ năng xử lí tình huống sư phạm và làm việc nhóm. Điều này góp phần tăng cường sự gắn kết giữa hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên với thực tiễn giáo dục phổ thông.
Từ kết quả nghiên cứu và thử nghiệm, có thể khẳng định rằng hoạt động trải nghiệm giáo dục biển đảo theo hình thức ngoại khóa là hướng tiếp cận có ý nghĩa trong dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở trường THCS. Mô hình “Hành trình Tổ quốc bên bờ sóng” có thể tiếp tục được điều chỉnh, phát triển và vận dụng trong các hoạt động giáo dục biển đảo ở nhà trường phổ thông, các hoạt động Đoàn, Hội, nghiệp vụ sư phạm trong đào tạo giáo viên nhằm góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục, bồi dưỡng tình yêu biển đảo và ý thức trách nhiệm công dân cho học sinh, sinh viên sư phạm hiện nay.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2018). Chương trình giáo dục phổ thông - Chương trình tổng thể (Ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018). Hà Nội.
[2]. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2018). Chương trình giáo dục phổ thông môn Lịch sử và Địa lí. Hà Nội.
[3]. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2018). Chương trình giáo dục phổ thông Hoạt động trải nghiệm và hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp (Ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT). Hà Nội.
[4]. Nguyễn Bá Diến (2012). Về chủ quyền lịch sử, pháp lý của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. VNU Journal of Science: Legal Studies, 28(3).
[5]. Hồ Văn Toàn (2020). Giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho học sinh trong dạy học lịch sử Việt Nam ở trường THPT (thực nghiệm tại các tinh Duyên hải Nam Trung Bộ). Luận án tiến sĩ Khoa học Giáo dục.
[6]. Lê Anh Vinh, Nguyễn Thu Hà, Nguyễn Thị Hương Lan, Đỗ Đức Lân, Nguyễn Lê Vân Dung & Bùi Thu Hương (2025). Tích hợp giáo dục bảo tồn biển và đại dương trong chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở Việt Nam. Tạp chí Giáo dục, 2(9).
ORGANIZING THE EXPERIENTIAL ACTIVITY “JOURNEY OF THE HOMELAND BY THE WAVES” IN MARINE AND ISLAND EDUCATION FOR GRADE 8 STUDENTS IN LOWER SECONDARY SCHOOLS
Abstract
Marine and island education plays an important role in fostering students’ awareness, emotions, and civic responsibility. However, in current teaching practice, experiential activities related to marine and island issues for lower secondary students remain limited, providing insufficient opportunities for students to participate, experience, and express their understanding. This article presents the design and implementation of the experiential activity Journey of the Homeland by the Waves for Grade 8 students at Le Hong Phong Secondary School, Quy Nhon Ward, Gia Lai Province. The activity was designed following an experiential approach through four components: Warm-up, Overcoming the Waves, Decoding the Mystery, and Messengers of Peace, combined with interactive minigames for the audience. The findings indicate that the activity enhanced students’ learning engagement and active participation, while contributing to the reinforcement of knowledge, the development of competencies, and the cultivation of responsibility toward national marine sovereignty. In addition, the activity provided pre-service teachers with valuable opportunities to develop competencies in designing and organizing experiential learning activities in educational practice.
Keywords
Marine and island education; experiential activities; lower secondary students; History and Geography 8; marine sovereignty.
[1] Giảng viên Trường Đại học Quy Nhơn; Email: [email protected]
[2] SV ngành Sư phạm Lịch sử - Địa lý, Trường Đại học Quy Nhơn