TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA Ở CÁC TRƯỜNG SĨ QUAN QUÂN ĐỘI THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN NGƯỜI HỌC TRONG KỶ NGUYÊN MỚI

Đại tá, TS Nguyễn Đỗ Phú -

Trường Đại học Chính trị

Tóm tắt: Hoạt động ngoại khóa ở các nhà trường quân đội là vấn đề đã có nhiểu công trình nghiên cứu dưới những góc độ tiếp cận khác nhau. Tuy nhiên, hoạt động ngoại khóa ở các nhà trường quân đội trong những giai đoạn lịch sử khác nhau có những phương thức tổ chức khác nhau. Bài viết này trình bày khái quát kết quả nghiên cứu về thực trạng hoạt động ngoại khóa ở các trường sĩ quan quân đội và đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng của hình thức tổ chức dạy học này trong bối cảnh hiện nay.

Từ khóa: Hoạt động ngoại khóa; Nhà trường quân đội; Phát triển toàn diện; người học

Nhận bài: 5/9/2025; Biên tập:6/9/2025; Duyệt đăng:8/9/2025

1. Đặt vấn đề

Nghị quyết số 29-NQ/TƯ, ngày 04 tháng 11 năm 2013, Hội nghị lần thứ Tám Ban chấp hành Trung ương Khóa XI, Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế đã chỉ rõ: “Chuyển từ chủ yếu học trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khoá, nghiên cứu khoa học”. Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, ngày 22 tháng 8 năm 2025, Về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo một lần nữa nhấn mạnh quan điểm: Giáo dục, đào tạo phải bảo đảm "học đi đôi với hành", "lý thuyết gắn liền với thực tiễn", "nhà trường gắn liền với xã hội". Những quan điểm chỉ đạo trên đây đã vạch ra phương hướng cho quá trình đổi mới giáo dục, đào tạo cở các nhà trường nói chung và nhà trường quân đội nói riêng.

Về lý luận, hoạt động ngoại khóa ở các nhà trường quân đội là vấn đề đã có nhiểu công trình nghiên cứu dưới những góc độ tiếp cận khác nhau. Nhìn chung, các nhà khoa học cả trên thế giới và trong nước đều đi đến thống nhất nhận thức, đề cao vị trí, vai trò, tác dụng và tầm quan trọng của hoạt động ngoại khóa và công tác quản lý hoạt động ngoại khóa trong quá trình giáo dục, đào tạo.

Trong thực tiễn, hoạt động ngoại khóa là một hình thức tổ chức dạy học bắt buộc, được thực hiện phổ biến ở các nhà trường quân đội. Tuy nhiên, hoạt động ngoại khóa ở các nhà trường quân đội trong những giai đoạn lịch sử khác nhau có những yêu cầu khác nhau và có phương thức tổ chức khác nhau.

Nghiên cứu tìm kiếm giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả tổ chức hoạt động ngoại khóa ở các nhà trường sĩ quan quân đội theo hướng phát triển toàn diện người học là một trong những nhiệm vụ quan trọng, nhằm tăng cường gắn lý luận với thực tiễn đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong kỷ nguyên mới. Đây cũng là giải pháp góp phần thực hiện tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, ngày 22 tháng 8 năm 2025, về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo trong nhà trường quân đội.

2. Nội dung nghiên cứu

2.1. Khái quát lý luận về hoạt động ngoại khóa ở các trường sĩ quan quân đội

Hoạt động ngoại khóa là một hình thức tổ chức ngoài giờ lên lớp chính khoá được tổ chức có mục đích, có chương trình, kế hoạch do nhà trường, khoa giáo viên và các lực lượng liên quan tiến hành góp phần hoàn thiện phẩm chất và năng lực của người học theo mục tiêu yêu cầu đào tạo xác định.

Hoạt động ngoại khóa ở các trường sĩ quan quân đội theo hướng phát triển toàn diện người học là một hình thức tổ chức trong quá trình đào tạo được nhằm củng cố kiến thức, xây dựng tình cảm, đạo đức, hình thành những phẩm chất nhân cách tốt đẹp, phát triển năng lực người cán bộ, sĩ quan quân đội đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đào tạo đã xác định.

Mục đích của hoạt động ngoại khoá chính là tạo cơ hội để học viên củng cố, ôn lại kiến thức và mở rộng kiến thức cơ bản mà người học đã được trang bị trên lớp, nhằm giúp họ khắc sâu hơn kiến thức đã học mà bản thân những giờ trên lớp không đủ điều kiện trang bị toàn bộ những tri thức có liên quan đến nội dung học, đồng thời mở rộng vốn sống, nâng tầm hiểu biết, tích luỹ kinh nghiệm thực tiễn trong học tập, công tác. Hoạt động ngoại khóa sẽ cung cấp làm phong phú thêm tri thức cho học viên, nhất là tri thức gắn với thực tiễn, có tính cụ thể và thiết thực. Mặt khác, hoạt động ngoại khóa nhắm đưa người học tham gia vào các hoạt động trải nghiệm thực tiễn, thông qua đó mà rén luyện, hình thành các kỹ năng cần thiết, phát triển toàn diện năng lực và thích ứng với thực tiễn.

Nội dung hoạt động ngoại khóa rất đa dạng. Có nhiều loại hình hoạt động ngoại khóa khác nhau. Tùy theo đối tượng học viên và ngành nghề đào tạo mà lựa chọn nội dung, phương thức tổ chức hoạt động ngoại khóa cho phù hợp. Yêu cầu chung đối với hoạt động goại khóa ở các nhà trường sĩ quan quân đội là phải bám sát thực tiễn nhiệm vụ chính trị của quân đội và yêu cầu của phương thức tác chiến trong từng giai đoạn cụ thể.

2.2. Thực trạng hoạt động ngoại khóa ở các trường sĩ quan quân đội

Để đánh giá thực trạng hoạt động ngoại khóa ở các trường sĩ quan quân đội tác giả đã tiến hành khảo sát đối với đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục các cấp, giảng viên và học viên ở các nhà trường. Kết quả như sau:

2.2.1. Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giảng viên về tính cần thiết của hoạt động ngoại khóa

Bảng 1: Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giảng viên về tính cần thiết của hoạt động ngoại khóa

Qua kết quả khảo sát thực trạng nhận thức được thể hiện ở bảng thống kê có thể đưa ra những nhận định ban đầu về nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên và học viên về sự cần thiết tổ chức hoạt động ngoại khóa ở các trường sĩ quan quân đội như sau: Đa số cán bộ quản lý và giáo viên ở các trường đều đã nhận thức được vai trò quan trọng của hoạt động ngoại khóa, xác định được sự cần thiết của hoạt động này trong nhà trường. Đây chính là nền tảng vững chắc, cơ sở cho sự tồn tại của loại hình hoạt động này.

2.2.2. Thực trạng thái độ của cán bộ quản lý, giảng viên khi tham gia các hoạt động ngoại khóa

Bảng 2. Đánh giá thái độ của cán bộ quản lý, giảng viên khi tham gia hoạt động ngoại khóa

Qua nhận định của đội ngũ cán bộ quản lý thì 37.5% ý kiến cho rằng học viên hưởng ứng rất nhiệt tình, 47.5% cho rằng học viên hưởng ứng nhiệt tình, nghĩa là 85% thống nhất học viên đều có nhu cầu và hứng thú khi tham gia các hoạt động ngoại khóa. Còn số đồng tình của giáo viên về vấn đề này tuy có thấp hơn nhưng cũng chiếm tỷ lệ 80%, còn 20% cho rằng học viên chưa quan tâm đến hoạt động ngoại khóa.

2.2.3. Thực trạng nội dung, hình thức hoạt động ngoại khóa ở các trường sĩ quan quân đội

* Hoạt động ngoại khóa về tổ chức học tập sau bài giảng

Bảng 3. Các loại hình hoạt động ngoại khóa về tổ chức học tập sau bài giảng

Qua bảng 3 cho thấy, các trường sĩ quan quân đội đã luôn chú trọng và có nhiều hình thức tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp nhưng mức độ thực hiện các hoạt động cũng chưa được cao, cơ bản chỉ được đánh giá ở mức độ thỉnh thoảng; trong đó có hai nội dung hoạt động “Tổ chức tổ, nhóm học tập”, “Tự học, tự nghiên cứu, tham khảo tài liệu tại thư viện, phòng thí nghiệm” được đánh giá ở mức độ từ thường xuyên trở lên (trên 91%). Đối với các nội dung hoạt động còn lại cũng là một trong những hoạt động cơ bản trong hoạt động học tập ngoài giờ lên lớp của học viên nhưng trên thực tế thì các hoạt động này tổ chức chưa được thường xuyên và hiệu quả chưa được cao.

Ở phần đánh giá kết quả thực hiện các hoạt động trên, cơ bản từ mức khá trở xuống, trong đó có hoạt động “Tham gia sinh hoạt các câu lạc bộ ngoại ngữ, tin học” có đến 33.4 đánh giá ở mức trung bình. Từ kết quả trên cho thấy, khả năng quản lý, tổ chức, chỉ đạo, hướng dẫn của nhà quản lý cấp trường, đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý học viên có lúc chưa cao.

* Hoạt động ngoại khóa về thực hành giao lưu trong học tập

Bảng 4. Nội dung, hình thức hoạt động ngoại khóa về thực hành giao lưu trong học tập

Nhìn vào kết quả khảo sát ở bảng 4 cho thấy, các hoạt động bồi dưỡng kiến thức chuyên môn có tổ chức thực hiện nhưng vẫn chưa được tổ chức thường xuyên, có hoạt động “Giao lưu, trao đổi kinh nghiệm với các bộ môn, khoa chuyên ngành” được học viên đánh giá thỉnh thoảng với tỷ lệ cao (75.2%). Về kết quả thực hiện các hoạt động thì cơ bản được đánh giá từ mức khá trở lên, tuy nhiên với hoạt động “Tổ chức thực hành, bồi dưỡng các hoạt động chuyên ngành nâng cao kỹ năng nghề nghiệp” được đánh giá ở mức trung bình tương đối cao (19.4%). Kết quả trên thể hiện đúng thực trạng hiện nay ở các trường sĩ quan quân đội trong việc tổ chức các hoạt động bồi dưỡng kiến thức chuyên ngành và thực hành tay nghề cho học viên. Việc tổ chức các hoạt động trên còn chưa chủ động, chưa phong phú và hiệu quả chưa cao.

* Hoạt động ngoại khóa về thực hành văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao

Ở các trường sĩ quan quân đội, việc tham gia các hoạt động văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao là rất thiết yếu đối với học viên, thông qua đó giúp người học rèn luyện kỹ năng tổ chức hoạt động, kỹ năng giao tiếp có văn hóa, phát triển các hành vi văn hóa trong đời sống học tập hàng ngày; rèn luyện thể chất với tinh thần “khỏe để phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân”. Do đó, cấp ủy, chỉ huy các nhà trường luôn quan tâm, chỉ đạo các cơ quan, đơn vị liên quan trong nhà trường tổ chức nhiều các hoạt động có ý nghĩa, thiết thực, lôi cuốn được đông đảo cán bộ, học viên tham gia.

Bảng 5. Nội dung, hình thức hoạt động ngoại khóa về thực hành văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao

Kết quả ở bảng 5 cho thấy, tỷ lệ học viên đánh giá hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao chưa được tổ chức thường xuyên; trong đó hoạt động “giao lưu văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao đối với các đơn vị kết nghĩa trên địa bàn đóng quân” được học viên ở các trường cho là không tổ chức thực hiện với tỷ lệ 10.6%. Ngoài hoạt động “Tham gia các hoạt động thể thao hàng ngày” có tỷ lệ đánh giá ở mức độ tốt chiếm 76.2% thì các hoạt động khác cơ bản được đánh giá từ 64% trở xuống; trong đó có hoạt động tỷ lệ đánh giá ở mức trung bình tương đối cao như “Tham gia câu lạc bộ thể thao năng khiếu”, chiếm 29.4% và “giao lưu văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao đối với các đơn vị kết nghĩa trên địa bàn đóng quân”, chiếm 21%. Điều này chứng tỏ ngoài công tác tổ chức, quản lý ở các trường sĩ quan có lúc, có nơi chưa tốt thì con nguyên nhân nữa ảnh hưởng tới chất lượng các hoạt động, đó là điều kiện sân bãi chưa đủ, chật hẹp, vật chất, trang thiết bị… chưa đáp ứng đủ nhu cầu cần thiết của học viên.

2.3. Đánh giá chung về thực trạng tổ chức hoạt động ngoại khóa ở các trường sĩ quan quân đội

2.3.1. Ưu điểm

Trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị trung tâm của từng nhà trường, Đảng uỷ, Ban Giám đốc (Ban Giám hiệu) đã đề ra những chủ trương, biện pháp đúng đắn, sáng tạo, thường xuyên quan tâm đổi mới nội dung, qui trình, phương pháp đào tạo, sắp xếp kế hoạch, xây dựng nội dung, chương trình cân đối và hợp lý giữa chính khoá và ngoại khoá. Đồng thời tạo điều kiện thuận lợi về thời gian, nhân lực và các yếu tố đảm bảo khác để hoạt động ngoại khoá được tổ chức và phát huy hiệu quả.

Cấp uỷ, chỉ huy các cấp thường xuyên lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát và làm tốt công tác giáo dục nâng cao nhận thức về sự cần thiết cũng như xác định đúng ý nghĩa, tầm quan trọng của việc tiến hành hoạt động ngoại khoá trong đào tạo học viên, làm cho mỗi cán bộ, giảng viên, học viên có sự chuyển biến về nhận thức và trách nhiệm đối với hoạt động này.

Các lực lượng trong nhà trường, đặc biệt là đội ngũ cán bộ quản lý học viên luôn đề cao trách nhiệm, nỗ lực trong công tác tổ chức và quản lý hoạt động ngoại khoá, là chủ thể trực tiếp với vai trò là “người thầy tại chỗ” đã phát huy tính tích cực, chủ động trong xây dựng kế hoạch, tiến hành hoạt động và quản lý hoạt động ngoại khoá.

Đội ngũ học viên luôn tích cực học tập, lĩnh hội, tiếp thu kiến thức trong hoạt động ngoại khoá. Học viên vừa là đối tượng đào tạo, vừa là chủ thể của các hoạt động ngoại khoá. Vì vậy, nhận thức và trách nhiệm của họ đối với hoạt động này có ý nghĩa quyết định đến chất lượng và hiệu quả hoạt động ngoại khoá.

2.3.2. Hạn chế

Trong công tác tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động ngoại khóa của các nhà quản lý và các cấp quản lý dù được đánh giá là chặt chẽ, nghiêm túc nhưng thực tế cho thấy việc phân công phụ trách triển khai và phát huy vai trò, xác định rõ trách nhiệm của các lực lượng trong tổ chức hoạt động này cũng chưa thực sự hiệu quả do đó dẫn tới các hoạt động ngoại khóa chưa được tổ chức thường xuyên và chất lượng không đồng đều.

Công tác kiểm tra, đánh giá việc tổ chức hoạt động ngoại khóa, qua khảo sát và nghiên cứu thực tế cho thấy, việc xây dựng các thang đánh giá hoạt động này cũng chưa được thể hiện rõ nét, cơ bản các nội dung được sử dụng để đánh giá hoạt động ngoại khóa được dựa vào các điều khoản được xác định trong quy chế giáo dục đào tạo ở các trường do đó cũng chưa sát với nội dung đánh giá, các mức độ đánh giá, sử dụng các hình thức đánh giá cũng còn chưa phù hợp, chưa thường xuyên.

Nội dung, hình thức, phương pháp tổ chức hoạt động ngoại khóa còn sơ sài, chưa đi vào chiều sâu, thiếu tính sáng tạo nên chưa thu hút được học viên tích cực tham gia.

Công tác tổ chức, phối hợp thực hiện giữa các lực lượng, các đơn vị chưa nhịp nhàng, chưa chặt chẽ và hiệu quả nên chưa khai thác triệt để được các nguồn lực và tiềm năng các các lực lượng.

Điều kiện cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật và kinh phí tổ chức hoạt động ngoại khóa còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu hoạt động của học viên.

2.4. Giải pháp tổ chức hoạt động ngoại khóa ở các trường sĩ quan quân đội theo hướng phát triển toàn diện người học trong kỷ nguyên mới

2.4.1. Giáo dục nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho các lực lượng giáo dục và học viên về vai trò và ý nghĩa của hoạt động ngoại khóa

Đây là một trong những giải pháp cơ bản, nền tảng, là nhân tố bên trong góp phần thúc đẩy chất lượng tổ chức và quản lý hoạt động ngoại khóa ở các trường sĩ quan quân đội theo hướng phát triển toàn diện người học. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các lực lượng trên là cơ sở để xây dựng ý thức tự giác, tích cực chủ động, sáng tạo, ý thức tự lực, tự cường biến quá trình tổ chức hoạt động ngoại khóa thành nhu cầu tất yếu trong quá trình tổ chức đào tạo, quản lý rèn luyện học viên. Mục tiêu của biện pháp chính là làm cho các các lực lượng giáo dục và học viên hiểu rõ và ý thức sâu sắc hơn nữa về vai trò, ý nghĩa của hoạt động ngoại khóa đối với mục tiêu giáo dục - đào tạo của nhà trường. Từ đó nâng cao trách nhiệm của cán bộ quản lý, giáo viên và các lực lượng giáo dục khác tạo mối quan hệ giữa các lực lượng để phối hợp với nhau trong việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa cho học viên với tinh thần tích cực đạt được các mục tiêu đề ra một cách hiệu quả.

2.4.2. Cập nhật thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp 4,0 trong xây dựng quy trình tổ chức hoạt động ngoại khóa theo hướng phát triển toàn diện người học

Xây dựng quy trình tổ chức hoạt động ngoại khóa ở các trường sĩ quan quân đội theo hướng phát triển toàn diện người học có ý nghĩa rất lớn, nó tạo điều kiện cho việc tổ chức hoạt động ngoại khóa của trường đảm bảo hợp quy luật, khoa học, chặt chẽ, thống nhất, đúng tiến trình, có tính logic, hệ thống.

Một trong những nguyên nhân dẫn đến kết quả hoạt động ngoại khóa của các trường sĩ quan quân đội chưa cao, chưa thiết thực, hiệu quả chính là bởi các lực lượng giáo dục ở các Nhà trường, nhất là cán bộ quản lý học viên, giáo viên còn lúng túng trong các khâu, các bước: từ xác định mục tiêu, phương hướng, nội dung, biện pháp, cách thức tiến hành, đến tổ chức thực hiện trên thực tế. Có nhiều câu hỏi đặt ra cho cán bộ quản lý học viên, giáo viên người chủ trì tổ chức hoạt động ngoại khóa, trong đó vấn đề cơ bản là làm thế nào giải quyết được mối quan hệ giữa thời gian, nội dung, chương trình học chính khóa với hoạt động ngoại khóa? Xác định hoạt động ngoại khóa như thế nào trong tiến trình hình thành, phát triển các phẩm chất, năng lực nghề nghiệp của học viên theo mục tiêu, yêu cầu đào tạo của từng trường… Những câu hỏi đó sẽ rất khó có câu trả lời thỏa đáng, nếu như việc tổ chức và quản lý hoạt động ngoại khóa vẫn mang tính tự phát, tùy hứng; không được chuẩn hóa về mặt quy trình.

2.4.3. Chỉ đạo đổi mới nội dung, hình thức và phương pháp hoạt động ngoại khoá, theo hướng phát triển toàn diện người học trong kỷ nguyên mới

Đây là giải pháp có tính chất quyết định trực tiếp đến việc nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động ngoại khóa của học viên đào tạo cấp phân đội ở các trường sĩ quan quân đội hiện nay. Thực tế cho thấy, qua thăm dò ý kiến tại các nhà trường, đa số học viên cho rằng: một trong những nguyên nhân cơ bản khiến cho hoạt động ngoại khóa chưa phát huy được tác dụng, hiệu quả góp phần nâng cao chất lượng đào tạo là do nội dung, hình thức hoạt động còn nghèo nàn, chậm đổi mới. Mặt khác, việc đổi mới nội dung, hình thức hoạt động ngoại khóa cũng là nhằm đáp ứng xu thế chung của sự nghiệp đổi mới giáo dục - đào tạo nói chung, đổi mới nội dung, chương trình giáo dục - đào tạo nói riêng ở các trường sĩ quan quân đội hiện nay.

Nội dung, hình thức và phương pháp tổ chức hoạt động ngoại khóa rất đa dạng và phong phú do vậy để tạo sự hứng thú và phát huy tính hiệu quả của hoạt động ngoại khóa thì trong công tác tổ chức cần luôn chú ý đến việc đầu tư đổi mới đồng bộ hoặc từng phần về nội dung, hình thức và phương pháp tổ chức hoạt động ngoại khóa để đạt hiệu quả cao. Việc đổi mới các nội dung, hình thức hoạt động ngoại khóa thực chất là xác định lại những nội dung, hình thức hoạt động phù hợp với đặc điểm nhiệm vụ, mục tiêu, yêu cầu đào tạo cán bộ cấp phân đội, đặt trong môi trường hoạt động chung của Nhà trường và khả năng, điều kiện cụ thể của đơn vị quản lý học viên. Đây cũng là những định hướng chính giúp cho các cơ quan, đơn vị của từng Nhà trường chỉ đạo, hướng dẫn, tổ chức thực hiện hoạt động ngoại khóa của học viên.

Mục tiêu của việc đổi mới các nội dung, hình thức của hoạt động ngoại khoá là nội dung, quan trọng tạo ra sự phong phú, sinh động, lôi cuốn, hấp dẫn cho hoạt động và làm cho hoạt động đạt hiệu quả cao về các mặt giáo dục, kinh tế, chính trị xã hội... đáp ứng được mục tiêu củng cố, mở rộng kiến thức của học viên. Các biện pháp quản lý nội dung với các biện pháp quản lý hình thức của hoạt động ngoại khoá phải gắn kết với nhau, thống nhất và hỗ trợ cho nhau.

2.4.4. Đổi mới phương thức quản lý hoạt động ngoại khóa theo hướng tăng tính tự chủ của đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên và học viên

Đây là giải pháp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc định hướng tư tưởng, tạo động lực thúc đẩy tính tích cực, chủ động, tự chủ, sáng tạo của các lực lượng trong từng Nhà trường cũng như chính đội ngũ học viên trong mọi hoạt động giáo dục đào tạo nói chung và quá trình tổ chức, tham gia hoạt động ngoại khóa, quản lý hoạt động ngoại khóa nói riêng. Bởi trong quá trình quản lý giáo dục đào tạo, hoạt động ngoại khoá mặc dù có kế hoạch và bám sát nội dung huấn luyện chính khoá thì cũng không thể thiếu vai trò cũng như tính chủ động, tích cực, tự giác, tự chủ, sáng tạo của các chủ thể tham gia. Chính những yếu tố đó làm cho hoạt động ngoại khóa luôn được đổi mới về nội dung, hình thức, phương pháp hoạt động đem lại hiệu quả cao.

2.4.5. Xây dựng các điều kiện đảm bảo cho tổ chức hoạt động ngoại khóa trong bối cảnh mới

Đây là giải pháp có ý nghĩa quan trọng tạo điều kiện thuận lợi cho các lực lượng trong tổ chức và tiến hành hoạt động ngoại khóa cho học viên. Tận dụng điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị, tài liệu đã có ở các nhà trường để bố trí hợp lý, khoa học nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng trong quá trình học tập, rèn luyện và hoạt động. Thực tế cho thấy, hoạt động ngoại khóa những năm qua chưa có chiều sâu, chưa đạt hiệu quả mong muốn cũng xuất phát từ nguyên nhân chúng ta thiếu cơ sở vật chất, trang thiết bị, tài liệu cần thiết cho các hoạt động này. Việc trang thiết bị, tài liệu không đầy đủ cũng dẫn tới các chủ thể của hoạt động này, nhất là chính người học cảm thấy không mấy hứng thú khi tham gia hoạt động. Mặt khác, chỉ khi có đầy đủ trang thiết bị theo hướng ngày càng hiện đại mới có thể giúp cho hoạt động ngoại khóa ngày càng phát triển theo đổi mới tư duy giáo dục đào tạo đại học hiện nay. Bởi vậy, các trường sĩ quan quân đội cần nâng cao điều kiện cơ sở vật chất, kỹ thuật, trang thiết bị dạy - học một cách đồng bộ. Đây là cơ sở qua trọng cho giáo dục toàn diện của các nhà trường, khắc phục những điểm yếu về kỹ năng thực hành cho học viên, đáp ứng yêu cầu nguyên lý giáo dục “học đi đôi với hành”.

3. Kết luận

Tổ chức hoạt động ngoại khóa ở các trường sĩ quan quân đội theo hướng phát triển toàn diện người học là một nhiệm vụ thiết thực, hoàn toàn phù hợp với chủ trương của Đảng và Nhà nước ta đối với các nhà trường trong giai đoạn hiện nay. Tổ chức tốt các hoạt động ngoại khóa là con đường quan trọng để thực hiện quan điểm gắn lý luận với thực thực tiễn, nhằm mục tiêu giáo dục toàn diện, đào tạo đội ngũ cán bộ, sĩ quan có đủ phẩm chất, năng lực xây dựng quân đội, bảo vệ và phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động ngoại khóa ở các trường sĩ quan quân đội trong bối cảnh hiện nay đòi hỏi cán bộ quản lý nhà trường cần nắm vững chủ trương, chính sách giáo dục, đào tạo của nhà nước nói chung và quân đội nói riêng. Mặt khác, phải thường xuyên cập nhật trình độ phát triển của lý luận và thực tiễn hoạt động ngoại khóa. Trên cơ sở đó, vận dụng theo các chức năng của quản lý để tổ chức các hoạt động ngoại khóa theo hướng phát triển toàn diện người học một cách linh hoạt, mềm dẻo phù hợp với thực tiễn.

Tài liệu tham khảo

1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2013), Nghị quyết số 29-NQ/TƯ, Hà Nội ngày 04 tháng 11 năm 2013. Hội nghị lần thứ Tám Ban chấp hành Trung ương Khóa XI, Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Văn phòng Trung ương Đảng. Hà Nội

2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2025), Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, ngày 22 tháng 8 năm 2025, Về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo

3. Nguyễn Đỗ Phú, (2015), “Hiệu quả của hoạt động ngoại khóa với việc nâng cao chất lượng dạy - học trong nhà trường quân đội”, tạp chí Giáo chức Việt nam, Hội cựu Giáo chức Việt nam, số 93, (tháng 01), tr. 47- 50.

4. Nguyễn Đỗ Phú, (2016), “Hoạt động ngoại khóa của học viên ở các Trường Đại học quân sự hiện nay”, Tạp chí Giáo dục, số đặc biệt, (tháng 12), tr.134-136.

5. Nguyễn Đỗ Phú, (2017), “Quản lý hoạt động ngoại khóa ở các trường sĩ quan quân đội theo hướng phát triển toàn diện người học”, Tạp chí Thiết bị Giáo dục, số 161, (kỳ 2, tháng 12), tr. 74 - 76.

6. Nguyễn Đỗ Phú, (2018), “Biện pháp quản lý hoạt động ngoại khóa ở các trường sĩ quan quân đội theo hướng phát triển toàn diện người học”, Tạp chí giáo dục và xã hội, số đặc biệt, (tháng 1/2018), tr. 244-246.