THẦY HIỆU TRƯỞNG ĐẦU TIÊN CỦA NGÔI TRƯỜNG 80 NĂM TUỔI Ở TUYÊN QUANG
TS.NGƯT Nguyễn Phú Tuấn
Nguyên Phó hiệu Trưởng Trường Tân Trào 1974-1985
Email: [email protected]
Trường Trung học phổ thông Tân Trào (Tuyên Quang), thành lập năm 1946, là một trong những ngôi trường Trung học đầu tiên của nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Tiền thân là trường mang tên Thi Sách, trường chuẩn bị kỷ niệm 80 năm ngày thành lập. Xin viết đôi lời về thầy giáo hiệu trưởng đầu tiên của trường – Thầy giáo Nguyễn Đình Hạp để tỏ lòng tri ân đến thầy và các thế hệ thầy cô của trường.
|
|
Thầy giáo Nguyễn Đình Hạp, sinh năm 1899, tại Làng Hối, thôn Hải Yến, xã Hải Triều, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên (nay là thôn Hải Triều, xã Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên). Thiếu thời, cụ là người học rất giỏi. Học xong bậc thành chung cụ đi dạy học. Sau đó cụ thi đỗ vào trường Cao đẳng Canh nông Đông Dương và tốt nghiệp năm 1929. Năm 1930, cụ được bổ nhiệm lên Tuyên Quang làm Phó chủ sự đồn điền thí nghiệm Canh nông và Phó hiệu trưởng trường Canh nông Tuyên Quang. Đồng thời là quan khuyến nông xứ Hưng – Bắc – Hải (Hưng Yên – Bắc Ninh – Hải Dương) (năm 1940-1945). |
Tuyên Quang từng là căn cứ địa của cách mạng Tháng Tám, là “Thủ đô kháng chiến” của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Nơi đóng chân của nhiều bộ ngành, chính phủ và các cơ quan Trung ương. Nhiều cán bộ, trí thức, nhà khoa học cùng gia đình đi kháng chiến, rất cần có trường lớp cho con em theo học. Trong khi đó, Tuyên Quang mới chỉ có một trường tiểu học cho con em những người giàu theo học. Mặc dù trong hoàn cảnh vô cùng khó khăn, thiếu thốn những ngày tháng đầu tiên của nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nhưng Chính phủ và lãnh đạo chính quyền tỉnh Tuyên Quang vẫn nỗ lực, tích cực xây dựng cơ sở làm việc để các cơ quan Trung ương chuyển lên Thủ đô kháng chiến chuẩn bị cho cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp xâm lược.
Ông Nguyễn Công Bình Chủ tịch Ủy ban Hành chính kháng chiến tỉnh Tuyên Quang đã mời thầy giáo Nguyễn Đình Hạp nguyên là phó hiệu trưởng trường Canh Nông thời Pháp đứng ra mở trường. Khoảng trung tuần tháng 9/1946 thầy Hạp về Hà Nội gặp ông Nguyễn Xiển, Chủ tịch Ủy ban Hành chính kháng chiến Bắc Bộ xin mở trường trung học. Ông Nguyễn Xiển chấp nhận. Ngôi trường Trung học đầu tiên của tỉnh Tuyên Quang được thành lập, đây cũng là một trong những trường trung học đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Trường lấy tên là trường Thi Sách, tiền thân của trường trung học phổ thông Tân Trào Tuyên Quang ngày nay.
Lớp đệ nhất trung học đầu tiên (lớp đầu cấp II) gồm mấy chục học sinh đặt ở trường trẻ con Tây, sang học kỳ hai số học sinh đông hơn vì có thêm học sinh theo gia đình từ Hà Nội và một số tỉnh miền xuôi tản cư lên. Thầy Nguyễn Đình Hạp người được tỉnh đứng ra tổ chức trường làm hiệu trưởng dạy Quốc Văn, Hán tự. Các thầy giáo dạy học tại trường những năm học đầu tiên có thầy Vũ Quốc Trinh giáo viên trường Canh Nông dạy môn Khoa học tự nhiên. Thầy Trần Tự Sán, thầy Tự một viên chức cũ ở ty Công Chính dạy Toán...vv. Những năm tháng đầu tiên nhà trường không có địa điểm cố định, thiếu chương trình, thiếu sách, các thầy dạy học không có lương nhưng thầy trò miệt mài bám trường, bám lớp. Được sự yêu thương đùm bọc của nhân dân, sự lãnh đạo của tỉnh, của sở giáo dục Liên khu 10, trường đã khắc phục được khó khăn, duy trì dạy học,làm cơ sở cho những năm sau này. Năm học 1947-1948 trường Thi Sách chuyển địa điểm về An Bảo đổi tiên thành trường Tân Trào. Bộ Giáo dục cử cô Nguyễn Thị Thục Viên giáo sư trường nữ học Đồng Khánh, là đại b iểu Quốc hội khóa I làm hiệu trưởng.
Không còn ở trường Thi Sách – Tân Trào nữa, thầy Nguyễn Đình Hạp tiếp tục tham gia các hoạt động cách mạng, kháng chiến cụ Nguyễn Đình Hạp được bầu vào Hội đồng nhân dân tỉnh Tuyên Quang khóa I, nhiệm kỳ 1946-1949 và được bầu giữ chức ủy viên Thường trực ủy ban kháng chiến Hành chính tỉnh Tuyên Quang. Cụ Nguyễn Đình Hạp được điều động, phân công đảm nhiệm nhiều công việc khác nhau như ở Cục Nông trường, Tổng cục hậu cần quân đội; cán bộ tại Bộ Nông trường quốc doanh; giảng dạy tại trường trung cấp Sông Lô. Năm 1956, cụ Nguyễn Đình Hạp mở trường tư thục cấp 2 Thống Nhất. Năm học 1961-1962, khi khối cấp 3 của trường cấp 2, 3 Tân Trào tách thành trường cấp 3 Tân Trào. Khối cấp 2 của trường nhập với trường cấp 2 Thống Nhất thành trường cấp 2 thị xã Tuyên Quang, sau đổi tên thành trường cấp 2 Hồng Thái (Trường trung học cơ sở Hồng Thái ngày nay).
Cụ Nguyễn Đình Hạp mất ngày 6/5/1974 thọ 75 tuổi. Ghi nhận những đóng góp của cụ trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, cụ đã được Nhà nước tặng thưởng Huân chương kháng chiến hạng 3 và Bảng gia đình vẻ vang.
Noi theo gương thầy Nguyễn Đình Hạp, 10 người con trai, gái, dâu, rể của thầy đã chọn nghề sư phạm và đóng góp cho sự nghiệp giáo dục Tuyên Quang như cô giáo Nguyễn Thị Ngà, Nguyễn Thị Bang, thầy giáo Nguyễn Thế Hiền, Nguyễn Thế Hùng...cô giáo Nguyễn Thị Ngà đã ngoài 90 tuổi vẫn đang sinh hoạt tại hội Cựu giáo chức trường Trung học phổ thông Tân Trào.
Trường phổ thông trung học Tân Trào đã qua 80 năm xây dựng, trưởng thành. Trường đã từng được nhà nước phong tặng danh hiệu đơn vị Anh hùng thời kỳ đổi mới. Nhiều thế hệ thầy cô giáo đã giảng dạy, công tác tại trường. Hàng ngàn, hàng vạn học sinh đã được học tập, rèn luyện và trưởng thành từ mái trường Tân Trào thân yêu. Kỷ niệm 80 năm ngày thành lập trường, chúng ta tưởng nhớ và biết ơn thầy giáo Nguyễn Đình Hạp, người đã đặt nền móng đầu tiên xây dựng nhà trường.
Cụ Nguyễn Đình Hạp -Ủy viên thư ký tỉnh Tuyên Quang (1946) tiếp Hoàng hậu Xu Pha Nu Vong- Chủ tịch Mặt trận Lào yêu nước tại khu ATK (Mỹ Bằng, Yên Sơn, Tuyên Quang). Cụ Hạp người thứ 2 từ trái qua phải
Tài liệu tham khảo:
1. Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Tuyên Quang (2024): Địa chí tỉnh Tuyên Quang – NXB Chính trị Quốc gia
2. Thành ủy Tuyên Quang (2016): Địa chí thành phố Tuyên Quang – NXB Thanh Niên
3. Nguyễn Phú Tuấn (chủ biên 2011): Tân Trào mái trường mến yêu – NXB Văn học