THANH NIÊN QUÂN ĐỘI TRÊN MẶT TRẬN KHÔNG TIẾNG SÚNG: BẢN LĨNH CHÍNH TRỊ ĐỂ BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG TRONG MÔI TRƯỜNG SỐ

Phạm Văn Long

Lữ đoàn 604, Quân khu 2

[email protected]

Tóm tắt: Trong bối cảnh chuyển đổi số, không gian mạng đã trở thành mặt trận đấu tranh tư tưởng quyết liệt, nơi các thế lực thù địch lợi dụng internet, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo để xuyên tạc chủ trương của Đảng, bôi nhọ hình ảnh Quân đội, kích động hoài nghi và chia rẽ niềm tin chính trị. Trong bối cảnh đó, thanh niên quân đội vừa là đối tượng chịu tác động trực tiếp, vừa là lực lượng xung kích bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Bài viết phân tích cơ sở lý luận, thực tiễn, thực trạng và nguyên nhân của những hạn chế; đồng thời đề xuất các mô hình, giải pháp nhằm phát huy vai trò thanh niên quân đội trong đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường số.

Từ khóa: Thanh niên quân đội; nền tảng tư tưởng của Đảng; môi trường số; bản lĩnh chính trị; đấu tranh phản bác.

Nhận bài: 10/5/2026; Biên tập:11/5/2026; Phản biện: 15/5/2026; Duyệt đăng: 18/5/2026.

1. Đặt vấn đề

Bước vào kỷ nguyên chuyển đổi số, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của internet, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng truyền thông số, không gian mạng đã trở thành môi trường có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội. Đây không chỉ là nơi trao đổi thông tin mà còn là địa bàn diễn ra cạnh tranh chiến lược, đấu tranh tư tưởng, tác động tâm lý xã hội và định hướng dư luận. Nếu trong chiến tranh truyền thống, mục tiêu của đối phương là phá hủy tiềm lực vật chất, thì trong chiến tranh hiện đại, đặc biệt là chiến tranh thông tin và chiến tranh nhận thức, mục tiêu trước hết là làm lung lay niềm tin chính trị, gây nhiễu loạn nhận thức, chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc và làm suy yếu nội lực quốc gia. Vì vậy, không gian mạng đã trở thành mặt trận không tiếng súng nhưng có tính chất đặc biệt quyết liệt.

Nghị quyết số 35-NQ/TW khẳng định: “Bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác có hiệu quả các quan điểm sai trái, thù địch là một nội dung cơ bản, hệ trọng, sống còn” [2]. Trong bối cảnh đó, thanh niên quân đội giữ vị trí đặc biệt quan trọng bởi đây là lực lượng trẻ, nhạy bén với công nghệ, có khả năng thích ứng nhanh với môi trường số, đồng thời được giáo dục, rèn luyện trong môi trường chính quy, kỷ luật, có bản lĩnh chính trị và tinh thần trách nhiệm cao.

Tuy nhiên, môi trường số cũng đặt ra nhiều thách thức. Việt Nam hiện có hàng chục triệu người sử dụng internet và mạng xã hội, trong đó thanh niên là nhóm tiếp cận thông tin với cường độ cao nhất, đồng thời cũng dễ bị tác động bởi tin giả, nội dung xuyên tạc và các chiến dịch thao túng nhận thức. Các thế lực thù địch ngày càng sử dụng thủ đoạn tinh vi như deepfake, video cắt ghép, tài khoản ẩn danh và nội dung giả mạo để chống phá. Trong bối cảnh đó, phát huy vai trò thanh niên quân đội trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ có ý nghĩa lý luận mà còn mang giá trị thực tiễn sâu sắc, góp phần giữ vững trận địa tư tưởng trong kỷ nguyên số.

2. Nội dung nghiên cứu

2.1. Cơ sở lý luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường số

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là yêu cầu khách quan, xuất phát từ bản chất cách mạng, khoa học của Đảng Cộng sản Việt Nam và yêu cầu giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước, xã hội. Mọi chính đảng cầm quyền muốn duy trì vai trò lãnh đạo đều phải bảo vệ hệ tư tưởng, cương lĩnh chính trị và đường lối phát triển trước những nguy cơ xuyên tạc, phủ nhận hoặc chống phá từ bên ngoài cũng như những biểu hiện lệch lạc từ bên trong. Đối với Đảng Cộng sản Việt Nam, nền tảng tư tưởng là chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, là cơ sở lý luận, kim chỉ nam cho toàn bộ hoạt động cách mạng.

Trong tiến trình cách mạng Việt Nam, bảo vệ nền tảng tư tưởng luôn gắn với bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ, bảo vệ thành quả cách mạng và lợi ích quốc gia, dân tộc. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Trong lúc này quyền lợi dân tộc giải phóng cao hơn hết thảy” [3, tr.230]. Luận điểm này không chỉ có giá trị trong đấu tranh giải phóng dân tộc mà còn là nguyên tắc phương pháp luận cho công cuộc bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Trong bối cảnh mới, nguy cơ đối với lợi ích dân tộc không chỉ đến từ xâm phạm chủ quyền theo nghĩa truyền thống mà còn từ chiến tranh thông tin, thao túng nhận thức, xuyên tạc lịch sử, phá hoại niềm tin chính trị và sự đồng thuận xã hội trên không gian mạng.

Nhận thức rõ tính chất đặc biệt quan trọng của nhiệm vụ này, Bộ Chính trị khẳng định trong Nghị quyết số 35-NQ/TW: “Bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác có hiệu quả các quan điểm sai trái, thù địch là một nội dung cơ bản, hệ trọng, sống còn của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng” [2]. Tính chất “sống còn” cho thấy nếu nền tảng tư tưởng bị lung lay, niềm tin chính trị sẽ suy giảm, ý chí cách mạng bị bào mòn, khối đại đoàn kết dân tộc bị ảnh hưởng, từ đó tác động trực tiếp đến ổn định chính trị và an ninh quốc gia.

Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh: “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ đơn thuần là bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh mà còn là bảo vệ Đảng, bảo vệ Cương lĩnh chính trị, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước” [1, tr.18]. Điều đó cho thấy nội hàm của nhiệm vụ này không chỉ giới hạn ở lý luận học thuật mà bao trùm toàn bộ hệ giá trị chính trị cốt lõi của chế độ.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng đứng trước những yêu cầu mới. Các thế lực thù địch không còn chủ yếu sử dụng phương thức tuyên truyền trực diện mà chuyển sang các hình thức tinh vi hơn như ngụy tạo thông tin, bóp méo phát ngôn, cắt ghép hình ảnh, sử dụng trí tuệ nhân tạo để tạo nội dung giả, thao túng cảm xúc đám đông và khai thác tâm lý hoài nghi xã hội. Vì vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng ngày nay không chỉ là phản bác lý luận mà còn là bảo vệ sự thật, bảo vệ niềm tin và khả năng nhận diện đúng sai của cán bộ, đảng viên, nhân dân.

Nguyễn Đình Thái khẳng định bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ của toàn hệ thống chính trị [7, tr.49]. Trong đó, thanh niên quân đội giữ vai trò đặc biệt quan trọng nhờ được giáo dục chính trị bài bản, rèn luyện trong môi trường kỷ luật nghiêm minh, có tinh thần xung kích và khả năng thích ứng nhanh với công nghệ. Đại hội XIV của Đảng xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng của phát triển đất nước [9]. Điều này đặt ra yêu cầu tất yếu phải đổi mới phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng theo hướng chủ động, hiện đại, kết hợp chặt chẽ giữa bản lĩnh chính trị, năng lực công nghệ và truyền thông số phù hợp với bối cảnh mới.

2.2. Cơ sở thực tiễn về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường số

Trong bối cảnh chuyển đổi số, đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không còn chủ yếu diễn ra trên báo chí truyền thống, diễn đàn chính trị hay các hình thức tuyên truyền trực tiếp như trước đây, mà đã chuyển mạnh sang không gian mạng, một địa bàn tác chiến tư tưởng rộng lớn, phức tạp và có tốc độ lan truyền thông tin cực nhanh. Theo báo cáo Digital 2025 của DataReportal, Việt Nam hiện có khoảng 79,8 triệu người sử dụng internet, tương đương gần 79% dân số, với hơn 76,2 triệu tài khoản mạng xã hội; trung bình mỗi người dành trên 6 giờ mỗi ngày cho internet. Thanh niên là nhóm sử dụng mạng xã hội với tần suất cao nhất, tiếp cận đa nền tảng và có mức độ tương tác mạnh mẽ nhất.

Thực tiễn này vừa tạo cơ hội, vừa đặt ra thách thức lớn. Một mặt, không gian mạng là môi trường thuận lợi để tuyên truyền, giáo dục chính trị, lan tỏa thông tin tích cực và định hướng nhận thức xã hội. Mặt khác, đây cũng là địa bàn mà các thế lực thù địch triệt để lợi dụng để phát tán thông tin xấu độc, xuyên tạc chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng và chống phá Nhà nước, Quân đội. Nguyễn Phú Trọng khẳng định, kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là nguyên tắc có ý nghĩa sống còn đối với Đảng. Vì vậy, mọi sự xuyên tạc nền tảng tư tưởng thực chất đều nhằm làm suy yếu vai trò lãnh đạo của Đảng.

Đáng chú ý, phương thức chống phá hiện nay ngày càng tinh vi. Các đối tượng không chỉ sử dụng luận điệu công kích trực diện mà còn khai thác tâm lý bức xúc, hoài nghi, tâm lý đám đông; sử dụng video cắt ghép, nội dung “giả trung lập”, trí tuệ nhân tạo, deepfake để thao túng nhận thức. Chúng đặc biệt tập trung xuyên tạc hình ảnh Quân đội, bịa đặt thông tin tiêu cực nhằm làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với lực lượng vũ trang. Trong bối cảnh đó, thanh niên Quân đội trở thành đối tượng tác động trọng điểm. Dù điều kiện tiếp cận không gian mạng có những đặc thù riêng, song là lực lượng dự bị tin cậy của Đảng, được rèn luyện trong môi trường kỷ cương, họ chính là lực lượng xung kích, gánh vác trách nhiệm chính trị trực tiếp trong bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng.

2.3. Thực trạng phát huy vai trò thanh niên quân đội trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong Quân đội đã được triển khai nghiêm túc, đồng bộ và đạt nhiều kết quả tích cực. Thanh niên quân đội ngày càng thể hiện rõ vai trò xung kích trên mặt trận tư tưởng, nhất là trong môi trường số. Nhiều mô hình sáng tạo được triển khai như lực lượng phản ứng nhanh trên không gian mạng, đội ngũ tuyên truyền số, fanpage lan tỏa thông tin tích cực, nhóm đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, sản phẩm truyền thông số như video ngắn, infographic, podcast chính trị và chuyên mục “mỗi ngày một tin tốt”. Những mô hình này góp phần đưa thông tin chính thống đến gần hơn với thanh niên, nâng cao hiệu quả giáo dục chính trị, tư tưởng.

Đặc biệt, Lực lượng 47 là mô hình tiêu biểu, giữ vai trò nòng cốt trong đấu tranh trên không gian mạng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, phản bác thông tin sai trái, thù địch và định hướng nhận thức xã hội. Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, thực tiễn vẫn còn một số hạn chế.

Trước hết, nhận thức của một bộ phận thanh niên quân đội về trách nhiệm đấu tranh trên không gian mạng chưa thực sự đồng đều. Một số người vẫn cho rằng đây là nhiệm vụ của lực lượng chuyên trách, từ đó xuất hiện tâm lý né tránh, ngại va chạm, sợ phát ngôn sai hoặc không chủ động tham gia. Bên cạnh đó, kỹ năng số và kỹ năng phản biện truyền thông của một bộ phận đoàn viên còn hạn chế. Dù sử dụng mạng xã hội thường xuyên, nhưng không phải ai cũng có khả năng kiểm chứng thông tin, nhận diện thủ đoạn thao túng nhận thức hay xử lý đúng khi tiếp cận tin giả, tin xuyên tạc.

Ngoài ra, nội dung giáo dục chính trị ở một số nơi vẫn còn khô cứng, nặng lý thuyết, thiếu tính tương tác, chưa thật sự phù hợp với thói quen tiếp nhận thông tin nhanh, trực quan của thế hệ trẻ. Khả năng phản ứng trước các tình huống phát sinh trên không gian mạng có lúc chưa kịp thời, trong khi thông tin xấu độc có thể lan truyền chỉ trong thời gian rất ngắn. Cùng với đó, nguy cơ vi phạm kỷ luật phát ngôn vẫn hiện hữu, như chia sẻ nội dung chưa kiểm chứng, bình luận cảm tính hoặc vô tình để lộ thông tin, ảnh hưởng đến hình ảnh cá nhân và uy tín đơn vị.

2.4. Nguyên nhân của những hạn chế

Bên cạnh những kết quả tích cực, việc phát huy vai trò của thanh niên quân đội trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng vẫn còn một số hạn chế, xuất phát từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan.

Về nguyên nhân khách quan, trước hết, môi trường số biến đổi rất nhanh với sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, deepfake, bot mạng xã hội, thuật toán lan truyền và các nền tảng truyền thông đa phương tiện, khiến việc nhận diện thông tin sai trái ngày càng khó khăn. Nếu trước đây các nội dung chống phá thường khá dễ nhận biết, thì hiện nay chúng được ngụy trang tinh vi, có khả năng mô phỏng hình ảnh, giọng nói và ngữ cảnh gần như thật. Bên cạnh đó, chiến lược chống phá của các thế lực thù địch cũng thay đổi theo hướng tinh vi hơn, không công kích trực diện mà sử dụng nội dung “giả trung lập”, ngôn ngữ cảm xúc, dẫn chứng cắt ghép hoặc núp bóng “phân tích khách quan” để thao túng nhận thức. Đặc biệt, thanh niên là nhóm chịu tác động mạnh nhất bởi truyền thông số do có tần suất sử dụng internet cao, thói quen tiếp nhận thông tin nhanh và dễ bị ảnh hưởng bởi tâm lý đám đông nếu thiếu bản lĩnh và kỹ năng số.

Về nguyên nhân chủ quan, ở một số đơn vị, tổ chức đoàn chưa thực sự đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương pháp giáo dục chính trị phù hợp với đặc điểm của môi trường số. Hình thức tuyên truyền đôi khi còn khô cứng, thiếu tính tương tác, chưa đáp ứng nhu cầu tiếp nhận thông tin của thanh niên hiện đại. Bên cạnh đó, kỹ năng truyền thông số, phản biện và xử lý tình huống trên không gian mạng của một bộ phận thanh niên quân đội còn hạn chế, dẫn đến lúng túng khi tiếp cận thông tin xấu độc. Ngoài ra, cơ chế phối hợp giữa tổ chức đoàn với cơ quan chính trị, lực lượng chuyên trách và các bộ phận chức năng có lúc chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến hiệu quả phản ứng nhanh. Đồng thời, vai trò chủ động, sáng tạo của thanh niên trong sản xuất nội dung tích cực và tham gia chiếm lĩnh không gian mạng chưa được phát huy đầy đủ.

2.5. Mô hình hay, cách làm mới, sáng tạo

Thực tiễn cho thấy, để nâng cao hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường số, nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo đã và đang được triển khai, mang lại giá trị tham khảo thiết thực.

Tiêu biểu nhất là Lực lượng 47, lực lượng nòng cốt trong Quân đội tham gia đấu tranh trên không gian mạng. Mô hình này có ưu điểm nổi bật ở tổ chức chặt chẽ, khả năng phản ứng nhanh, tính chuyên môn hóa cao và hiệu quả định hướng thông tin tốt, góp phần quan trọng trong phát hiện, phản bác thông tin sai trái, bảo vệ hình ảnh Quân đội.

Bên cạnh đó, mô hình “mỗi đoàn viên là một chiến sĩ thông tin” là cách tiếp cận phù hợp với đặc điểm chiến tranh thông tin hiện đại. Theo đó, mỗi đoàn viên không chỉ là người tiếp nhận thông tin mà còn phải biết nhận diện tin giả, kiểm chứng nguồn tin, chủ động chia sẻ nội dung tích cực và phản bác thông tin sai trái bằng thái độ văn minh, có trách nhiệm. Đây là mô hình tạo thế trận rộng khắp, phù hợp với hình thức đấu tranh phân tán trên không gian mạng.

Một mô hình có tính thực tiễn cao ở cấp cơ sở là tổ phản ứng nhanh số cấp đại đội, gồm bí thư chi đoàn, cán bộ chính trị và đoàn viên có hiểu biết công nghệ. Tổ này có nhiệm vụ theo dõi thông tin, phát hiện nội dung độc hại, báo cáo nhanh, xử lý bước đầu và định hướng nhận thức nội bộ. Mô hình này đặc biệt phù hợp với môi trường quân đội bởi bảo đảm tính chủ động, kịp thời và sát thực tiễn đơn vị.

Ngoài ra, mô hình podcast chính luận ngắn cũng là hướng tiếp cận sáng tạo phù hợp với thế hệ trẻ. Các chuyên mục như “3 phút nhận diện tin giả”, “Hiểu đúng nghị quyết”, “Thanh niên quân đội và trách nhiệm số” có thể giúp truyền tải nội dung chính trị một cách gần gũi, dễ tiếp cận, tăng tính lan tỏa và hiệu quả giáo dục trong môi trường truyền thông số hiện nay.

2.6. Một số tình huống điển hình trong môi trường số và cách xử lý của thanh niên quân đội

Đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng không chỉ là nhiệm vụ lý luận mà là hoạt động thực tiễn diễn ra thường xuyên, trực diện, đòi hỏi thanh niên quân đội phải có bản lĩnh chính trị, kỹ năng số và phương pháp xử lý phù hợp.

Tình huống điển hình thứ nhất là xuất hiện video deepfake xuyên tạc lãnh đạo, gây nhiễu loạn nhận thức. Một tài khoản ẩn danh đăng tải video giả mạo phát biểu của lãnh đạo cấp cao về vấn đề chính trị nhạy cảm, nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, khiến một số đoàn viên hoang mang hoặc chia sẻ lại vì tò mò. Trong trường hợp này, nguyên tắc quan trọng nhất là tuyệt đối không chia sẻ khi chưa xác minh. Thanh niên quân đội cần bình tĩnh kiểm tra nguồn phát hành, xác minh tính chính thống của thông tin, đồng thời báo cáo ngay cho cán bộ phụ trách hoặc tổ phản ứng nhanh của đơn vị. Cơ quan chính trị và tổ chức đoàn phải kịp thời định hướng nhận thức, cảnh báo nguy cơ deepfake và chủ động lan tỏa thông tin chính xác để ổn định tư tưởng.

Tình huống thứ hai là tin giả bôi nhọ hình ảnh Quân đội thông qua hình ảnh cắt ghép, chú thích xuyên tạc hoặc thông tin bịa đặt nhằm làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với lực lượng vũ trang. Trước tình huống này, thanh niên quân đội cần tránh phản ứng cảm tính hoặc tranh cãi thiếu kiểm soát. Thay vào đó, cần bình tĩnh xác minh nguồn gốc thông tin, phối hợp với lực lượng chức năng để xử lý và sử dụng hình thức phản bác phù hợp như clip ngắn, infographic hoặc nội dung trực quan, bảo đảm tính chính xác và hiệu quả truyền thông.

Tình huống thứ ba là đoàn viên chia sẻ nội dung sai trái do thiếu hiểu biết. Đây là nguy cơ phổ biến trong môi trường số. Việc xử lý cần lấy giáo dục làm chính, phân biệt rõ giữa vô ý, thiếu hiểu biết và cố tình vi phạm. Nếu do nhận thức hạn chế, cần phân tích, hướng dẫn kỹ năng số, yêu cầu gỡ bỏ nội dung; nếu tái phạm hoặc cố ý, phải xử lý theo quy định. Mục tiêu cốt lõi là xây dựng “miễn dịch số”, giúp thanh niên quân đội đủ năng lực tự nhận diện và tự bảo vệ mình trước các nguy cơ thông tin độc hại.

2.7. Giải pháp phát huy vai trò thanh niên quân đội trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường số

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, không gian mạng đã trở thành địa bàn đấu tranh tư tưởng đặc biệt quan trọng, nơi các thế lực thù địch triệt để lợi dụng công nghệ số, mạng xã hội và truyền thông đa nền tảng để xuyên tạc, chống phá Đảng, Nhà nước, Quân đội và chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Trước yêu cầu đó, phát huy vai trò của thanh niên quân đội trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là nhiệm vụ mang tính trước mắt mà còn là yêu cầu chiến lược lâu dài. Để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ này, cần triển khai đồng bộ năm giải pháp trọng tâm sau:

Thứ nhất, xây dựng bản lĩnh chính trị số vững vàng gắn với nâng cao năng lực số cho thanh niên quân đội.

Bản lĩnh chính trị là yếu tố cốt lõi tạo nên sức đề kháng tư tưởng của mỗi quân nhân trước sự chống phá tinh vi trên không gian mạng. Trong môi trường truyền thông số, nơi thông tin lan truyền với tốc độ tức thời, thật giả đan xen, đúng sai khó phân định nếu thiếu năng lực nhận thức, thì bản lĩnh chính trị chính là “lá chắn” đầu tiên giúp thanh niên quân đội giữ vững lập trường, không dao động trước các thông tin xuyên tạc, không bị dẫn dắt bởi tâm lý đám đông hay tác động bởi các chiến dịch thao túng nhận thức. Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Đảng ta vĩ đại, vì ngoài lợi ích của giai cấp, của nhân dân, của dân tộc, Đảng ta không có lợi ích gì khác” [4, tr.402]. Đây không chỉ là chân lý chính trị mà còn là nền tảng niềm tin để thanh niên quân đội kiên định trong mọi hoàn cảnh. Vì vậy, công tác giáo dục chính trị cần hướng tới xây dựng niềm tin nội tâm vững chắc, giúp mỗi đoàn viên, thanh niên không chỉ học nghị quyết để ghi nhớ mà phải thực sự hiểu đúng bản chất, tin tưởng vào con đường cách mạng mà Đảng và nhân dân đã lựa chọn, biết vận dụng vào thực tiễn và có trách nhiệm bảo vệ bằng hành động cụ thể.

Tuy nhiên, trong điều kiện hiện nay, bản lĩnh chính trị thôi chưa đủ, bởi một người có tinh thần tốt nhưng thiếu kỹ năng số vẫn có thể vô tình trở thành nạn nhân hoặc trung gian phát tán thông tin sai lệch. Các thế lực thù địch hiện sử dụng ngày càng nhiều công cụ công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo, deepfake, video cắt ghép, bot mạng xã hội và các nền tảng truyền thông thuật toán để dẫn dắt dư luận. Vì vậy, thanh niên quân đội cần được trang bị kiến thức và kỹ năng số một cách bài bản, bao gồm khả năng nhận diện tin giả, kiểm chứng nguồn tin, phân tích mục đích truyền thông, phát hiện dấu hiệu thao túng nhận thức, nhận biết nội dung deepfake, đồng thời hình thành kỹ năng ứng xử văn minh, chuẩn mực trên không gian mạng. Khi bản lĩnh chính trị kết hợp với năng lực số, thanh niên quân đội mới thực sự đủ khả năng trở thành lực lượng xung kích bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường số.

Thứ hai, đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục chính trị, tư tưởng phù hợp với đặc điểm thế hệ số.

Một trong những hạn chế hiện nay là phương thức giáo dục chính trị ở một số đơn vị vẫn còn nặng về truyền đạt một chiều, thiếu tính tương tác, chưa phù hợp với đặc điểm tiếp nhận thông tin của thanh niên trong môi trường số. Thế hệ trẻ ngày nay quen với nhịp độ thông tin nhanh, nội dung trực quan, khả năng tương tác cao và phương thức truyền thông đa phương tiện. Vì vậy, nếu tiếp tục duy trì hoàn toàn cách tuyên truyền truyền thống sẽ khó tạo được sức hấp dẫn và hiệu quả lan tỏa. Đổi mới giáo dục chính trị cần được thực hiện theo hướng hiện đại hóa hình thức truyền tải, kết hợp giữa nội dung chính trị với công nghệ truyền thông số như video ngắn, podcast, infographic, clip mô phỏng tình huống, tọa đàm trực tuyến, diễn đàn trao đổi tương tác, ứng dụng học tập số. Nội dung giáo dục phải bảo đảm ngắn gọn, rõ ràng, chính xác nhưng vẫn đủ chiều sâu tư tưởng và sức thuyết phục. Quan trọng hơn, giáo dục chính trị không chỉ dừng ở truyền đạt thông tin mà phải khơi dậy khả năng tư duy phản biện, ý thức trách nhiệm và tinh thần chủ động đấu tranh của thanh niên quân đội trước các quan điểm sai trái trên không gian mạng.

Thứ ba, xây dựng thế trận bảo vệ nền tảng tư tưởng rộng khắp theo phương châm mỗi đoàn viên là một chiến sĩ trên không gian mạng.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không thể chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chuyên trách mà phải trở thành trách nhiệm chính trị của mọi cán bộ, đoàn viên, thanh niên trong quân đội. Trong chiến tranh thông tin hiện đại, các cuộc tấn công không diễn ra theo hình thức tập trung mà lan tỏa rộng khắp, phân tán và liên tục trên nhiều nền tảng. Vì vậy, cần xây dựng mô hình “mỗi đoàn viên là một chiến sĩ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng”, trong đó mỗi đoàn viên phải trở thành một điểm chốt thông tin tích cực, có khả năng tiếp nhận, sàng lọc, nhận diện nguy cơ và chủ động lan tỏa nội dung chính thống; đồng thời sẵn sàng đấu tranh phản bác các thông tin sai trái bằng thái độ chuẩn mực, lập luận khoa học và tinh thần trách nhiệm cao. Khi mỗi thanh niên đều có ý thức như vậy, lực lượng bảo vệ nền tảng tư tưởng sẽ được mở rộng theo chiều sâu, tạo thành mạng lưới phòng thủ tư tưởng rộng khắp, có tính tự giác và bền vững. Đây chính là phương thức xây dựng “thế trận lòng dân trên không gian mạng” trong môi trường quân đội.

Thứ tư, xây dựng cơ chế phản ứng nhanh số tại đơn vị cơ sở để giữ vững thế chủ động.

Không gian mạng vận hành theo thời gian thực, thông tin sai lệch có thể lan truyền mạnh chỉ trong vài phút. Nếu phản ứng chậm, nguy cơ bị động về tư tưởng là rất lớn. Vì vậy, tại mỗi đơn vị cơ sở cần xây dựng tổ phản ứng nhanh số với thành phần gồm cán bộ chính trị, cán bộ đoàn và những đoàn viên có kiến thức công nghệ, kỹ năng truyền thông số tốt. Tổ này có nhiệm vụ theo dõi thông tin liên quan đến đơn vị, phát hiện sớm nguy cơ, nhận diện dấu hiệu thông tin độc hại, báo cáo cấp trên, xử lý bước đầu và kịp thời định hướng nhận thức nội bộ. Đây sẽ là “tai mắt số” của đơn vị, giúp nâng cao khả năng phản ứng nhanh, giữ vững thế chủ động trên mặt trận tư tưởng. Trong bối cảnh chiến tranh thông tin ngày càng tinh vi, khả năng phát hiện sớm và xử lý nhanh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần ngăn chặn nguy cơ lan rộng của thông tin sai trái ngay từ cơ sở.

Thứ năm, phát huy vai trò sáng tạo của thanh niên quân đội trong truyền thông tích cực và tăng cường phối hợp giữa các lực lượng.

Thanh niên quân đội không nên chỉ được xem là người tiếp nhận thông tin, mà cần trở thành chủ thể sáng tạo nội dung tích cực trên không gian mạng. Trong môi trường truyền thông hiện đại, việc chiếm lĩnh không gian thông tin bằng các nội dung tích cực có ý nghĩa quan trọng không kém phản bác thông tin sai trái. Thanh niên có lợi thế về công nghệ, tư duy nhanh, khả năng sáng tạo và nắm bắt xu hướng truyền thông mới, vì vậy cần được khuyến khích tham gia sản xuất các sản phẩm truyền thông như clip ngắn về truyền thống Quân đội, podcast giải thích chủ trương, nghị quyết, infographic phản bác luận điệu xuyên tạc, chiến dịch lan tỏa thông điệp tích cực như “mỗi ngày một tin tốt”. Cách tiếp cận này không chỉ giúp tăng hiệu quả tuyên truyền mà còn tạo môi trường để thanh niên phát huy năng lực sáng tạo, từ đó chủ động chiếm lĩnh trận địa tư tưởng trên không gian mạng.

Bên cạnh đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ tổng hợp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa tổ chức đoàn với cơ quan chính trị, lực lượng kỹ thuật, lực lượng chuyên trách đấu tranh trên không gian mạng và các cơ quan truyền thông. Sự phối hợp đồng bộ sẽ giúp chia sẻ thông tin nhanh, thống nhất định hướng, phát huy thế mạnh chuyên môn của từng lực lượng và nâng cao hiệu quả xử lý các tình huống phát sinh. Tính liên thông trong phối hợp chính là yếu tố quyết định để xây dựng thế trận bảo vệ nền tảng tư tưởng vững chắc, linh hoạt và hiệu quả trong môi trường số hiện nay.

3. KẾT LUẬN

Trong kỷ nguyên số, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không còn chỉ là nhiệm vụ lý luận truyền thống mà đã trở thành cuộc đấu tranh trực diện trên một mặt trận mới, nơi thông tin thật giả đan xen, các thế lực thù địch triệt để lợi dụng công nghệ số để xuyên tạc, thao túng nhận thức, làm suy giảm niềm tin chính trị và gây bất ổn từ bên trong. Đây là mặt trận không tiếng súng nhưng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự ổn định và phát triển của đất nước.

Trong bối cảnh đó, thanh niên quân đội giữ vai trò xung kích, tiên phong bởi đây là lực lượng có sức trẻ, tinh thần trách nhiệm, khả năng thích ứng nhanh với công nghệ, đồng thời được giáo dục, rèn luyện trong môi trường chính quy, kỷ luật, có bản lĩnh chính trị vững vàng. Nếu được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng số, năng lực phản biện và phương pháp truyền thông hiện đại, thanh niên quân đội hoàn toàn có thể trở thành lực lượng nòng cốt trên mặt trận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường số.

Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, phải có con người xã hội chủ nghĩa” [4, tr.604]. Trong thời đại số, điều đó càng đòi hỏi xây dựng lớp thanh niên quân đội không chỉ có lý tưởng cách mạng, mà còn có bản lĩnh số, trí tuệ số và năng lực đấu tranh bảo vệ chân lý. Phát huy vai trò của thanh niên quân đội trên mặt trận tư tưởng số chính là góp phần bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, vì sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Ban Tuyên giáo Trung ương. (2020). Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới. Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật.

[2] Bộ Chính trị. (2018). Nghị quyết số 35-NQ/TW về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới. Hà Nội.

[3] Hồ Chí Minh. (2011). Hồ Chí Minh toàn tập (Tập 3). Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật.

[4] Hồ Chí Minh. (2011). Hồ Chí Minh toàn tập (Tập 12). Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật.

[5] Nguyễn Đình Thái. (2024). Vận dụng Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị vào giảng dạy môn khoa học lãnh đạo. Tạp chí Lãnh đạo và Chính sách, 6(9), 47-53.

[6] Nguyễn Phú Trọng. (2022). Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật.

[7] Nguyễn Thị Xuyên. (2025). Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh (Tóm tắt luận án tiến sĩ). Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội.

[8] Vũ Hoàng Công. (2020). Chân lý và sự thật. Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật.

[9] Đảng Cộng sản Việt Nam. (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV (Tập I). Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật.

[10] Đảng Cộng sản Việt Nam. (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV (Tập II). Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật.