Quy tắc ứng xử của nhà giáo: Giữ gìn nhân cách, nâng cao uy tín nghề dạy học

TCGCVN - Ngày 17/9/2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) đã công bố dự thảo Thông tư quy định quy tắc ứng xử của nhà giáo trong cơ sở giáo dục. Đây là bước đi quan trọng, thay thế Quyết định số 16/2008/QĐ-BGDĐT về đạo đức nhà giáo, nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo trong giai đoạn hiện nay.

Từ “Quyết định 16” đến Thông tư mới:

 Yêu cầu cấp thiết của thực tiễn Năm 2008, Bộ GDĐT ban hành Quyết định số 16/2008/QĐ-BGDĐT quy định đạo đức nhà giáo.

Trải qua 17 năm, văn bản này đã góp phần định hướng hành vi nghề nghiệp, song trước những biến đổi mạnh mẽ của đời sống xã hội, nhiều điểm bộc lộ hạn chế. Thực tế vẫn còn hiện tượng một số giáo viên vi phạm đạo đức nghề nghiệp, ứng xử thiếu chuẩn mực, gây tổn thương học sinh, làm ảnh hưởng đến uy tín và hình ảnh người thầy.

Ảnh: Minh họa

Dư luận xã hội, các chuyên gia giáo dục, cũng như bản thân đội ngũ nhà giáo đều mong đợi một bộ quy tắc mới, rõ ràng, chặt chẽ và phù hợp hơn. Đặc biệt, ngày 16/6/2025, Luật Nhà giáo số 73/2025/QH15 được Quốc hội thông qua, đã quy định cụ thể về đạo đức nghề nghiệp và giao Bộ GDĐT ban hành quy tắc ứng xử.

Đồng thời, Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị khẳng định rõ: người học là trung tâm, nhà trường là nền tảng, nhà giáo là động lực, quyết định chất lượng giáo dục. Những văn bản này đã đặt nền tảng pháp lý và chính trị cho việc ban hành Thông tư mới. Quy tắc ứng xử: Khung chuẩn mực toàn diện cho nhà giáo Dự thảo Thông tư quy định quy tắc ứng xử của nhà giáo với nhiều điểm mới, cụ thể và toàn diện.

 Bao gồm:

Quy tắc ứng xử chung: Nhà giáo phải giữ gìn phẩm chất, danh dự, nhân phẩm; tận tụy với nghề; giảng dạy đúng mục tiêu giáo dục; phòng chống bạo lực học đường; xây dựng môi trường an toàn, lành mạnh, thân thiện. Nghiêm cấm lợi dụng chức danh để vụ lợi, ép buộc đóng góp trái quy định, hoặc thờ ơ trước hành vi vi phạm.

Ứng xử với người học: Ngôn ngữ chuẩn mực, dễ hiểu; khen – chê đúng mức; đánh giá khách quan, công bằng; tạo động lực phát triển phẩm chất, năng lực; không phân biệt đối xử; không gian lận trong tuyển sinh và đánh giá.

Ứng xử với đồng nghiệp: Tôn trọng, trung thực, thân thiện; góp ý trên tinh thần xây dựng; hợp tác, hỗ trợ; tránh chia rẽ, xúc phạm, gây mất đoàn kết.

Ứng xử với cán bộ quản lý: Ngôn ngữ tôn trọng; chấp hành sự phân công; đồng thời chủ động tham mưu, bày tỏ chính kiến; thực hiện nghiêm nguyên tắc phân cấp, thứ bậc hành chính.

Ứng xử với cộng đồng: Tuân thủ nội quy nơi công cộng; tham gia các hoạt động xã hội; lan tỏa hình ảnh đẹp của người thầy; không tham gia các hoạt động trái pháp luật, mê tín dị đoan hay gây chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân. Trách nhiệm triển khai và giám sát Người đứng đầu cơ sở giáo dục sẽ căn cứ Thông tư để ban hành quy tắc ứng xử chi tiết, phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường. Quy tắc này phải được công khai, phổ biến đến giáo viên, học sinh, phụ huynh, đồng thời thường xuyên tuyên truyền, kiểm tra, giám sát thực hiện. UBND các tỉnh/thành phố và Sở GDĐT có trách nhiệm khen thưởng kịp thời tập thể, cá nhân tiêu biểu; đồng thời xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm.

Tôn vinh danh dự người thầy, khôi phục niềm tin xã hội

Ban hành quy tắc ứng xử không chỉ là yêu cầu pháp lý, mà quan trọng hơn là sự khẳng định giá trị nghề nghiệp của nhà giáo trong xã hội. Quy tắc này góp phần xây dựng môi trường giáo dục chuẩn mực, thực hiện đúng tinh thần “thầy ra thầy, trò ra trò”, đề cao nhân cách và tri thức, đồng thời kiên quyết chấn chỉnh những biểu hiện tiêu cực trong giáo dục.

Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, việc tôn vinh nghề dạy học, coi trọng danh dự người thầy chính là nền tảng để nâng cao chất lượng giáo dục và khôi phục niềm tin xã hội đối với nhà trường.

Bài báo này có thể coi là bài phân tích chuyên đề, định hướng dư luận, khẳng định giá trị nghề giáo, thay vì chỉ thông tin hành chính như bản Thông cáo. Quy tắc ứng xử của nhà giáo không phải là những dòng chữ khô cứng trên giấy. Đó chính là “kim chỉ nam” dẫn dắt hành vi nghề nghiệp, là thước đo của lòng tự trọng, danh dự và nhân cách của người thầy. Khi nhà giáo giữ đúng chuẩn mực, học trò sẽ được nuôi dưỡng trong sự công bằng, nhân ái và tri thức; đồng nghiệp sẽ gắn bó trong tinh thần hợp tác; xã hội sẽ thêm vững tin vào giáo dục.

 “người thầy là tấm gương sáng cho học trò noi theo” sẽ được khẳng định không chỉ bằng tri thức, mà bằng chính cách ứng xử hàng ngày, giản dị mà cao quý

Linh Tuệ