Phương hướng, giải pháp nâng cao chất lượng Dạy học trực tuyến ở Phổ thông hiện nay

1.Vài nét về giáo dục  trực tuyến

- Việc học trực tuyến đã có từ khá lâu. Các lớp học trực tuyến online đầu tiên được đưa ra vào năm 1986 ở trường Đại học John F. Kennedy ở California (Mỹ). Cho đến ngày nay, tại Mỹ đã có tổng số 21 triệu đăng ký học tập qua website học online. Theo một nghiên cứu của tổ chức Babson Survey Research Group cho thấy vào năm 2013 tại Mỹ đã có trên 7 triệu sinh viên đăng ký tham gia lớp học online.

 - Dạy và học tập trực tuyến đang ngày càng phát triển và lan rộng. Các nghiên cứu cho thấy, ở các nước phát triển hiện nay có trên 80% các tổ chức và trường đại học cung cấp và thiết kế website trường học trực tuyến online trong đó có cả những trường Đại học hàng đầu như: Đại học California – Berkeley, Đại học Harvard và Đại học Chicago.

- Về chất lượng dạy và học, các chuyên gia giáo dục đã có nhiều năm nghiên cứu cho thấy kết quả học tập tại các website học trực tuyến không vẫn đảm bảo chất lượng như các lớp học truyền thống. Dựa vào ưu điểm về sự tiện ích của học online nên nhiều người cho rằng nó dễ dàng hơn dạy và học truyền thống. Tuy nhiên, khóa học trực tuyến đại học qua mạng có nghiêm ngặt và khó khăn hay không cũng tùy thuộc vào giảng viên và sự đánh giá của web elearning.

- Không có hình thức duy nhất cho dạy học trực tuyến. Các tổ chức và cá nhân thiết kế web Elearning luôn có nhiều định dạng và phương thức cho quá trình học tập như: đào tạo bằng các văn bản thuần túy thông qua thư điện tử, đào tạo bằng phương pháp đặc trưng tương tác ở mức độ cao thông qua các dịch vụ phương tiện phong phú. Ngoài ra, học trực tuyến qua mạng còn có thể cho phép học viên truy cập các liên kết bên ngoài, những mô phỏng chất lượng cao và các hiệu ứng sinh động. Chính vì thế, tùy thuộc vào mức độ học tập của học viên và quy mô của website học tập trực tuyến mà có nội dung cũng như phương pháp đào tạo thích hợp nhất.

- Học qua mạng không phù hợp cho học sinh nhỏ tuổi nhưng lại thích hợp cho học sinh lớn tuổi. Cũng theo những nghiên cứu gần đây của trường Columbia Teachers College cho thấy học online phù hợp với người đã trưởng thành có tuổi nhưng năng động. Những người trên 25 tuổi, học trực tuyến mang đến cho họ kết quả học tập tốt hơn học theo kiểu truyền thống, vì ở tuổi này con người đã có nghề nghiệp, có nhu cầu cao về học vấn và đặc biệt là họ có khả năng tập trung và kiên trì học tập. Ngược lại, đối với người có độ tuổi thấp hơn thì lớp học online không mang lại kết quả cao vì khả năng tập trung và kiên trì của họ kém, thông tin họ tiếp thu không chắc chắn.

- Về mặt tài chính, đào tạo theo dạy học trực tuyến tiết kiệm được chi phí khi xây dựng trường học, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học. Bên cạnh đó, với thiết kế website thanh toán online còn hỗ trợ nhanh chóng và hiệu quả trong việc đóng học phí của học viên.

          2.Về dạy và học trực tuyến ở Việt nam hiện nay

- Trong năm học này, hơn 20 triệu học sinh, sinh viên và gần 2 triệu nhà giáo các cấp chưa thể tiếp tục dạy và học theo phương thức dạy học trực tiếp. Nhiều cơ sở giáo dục và đào tạo phải đóng cửa kéo dài hoặc chuyển sang dạy học trực tuyến trong điều kiện thiếu sự chuẩn bị và bị động về năng lực đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý và cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật. Tình trạng này bị gián đoạn và kéo dài qua các đợt bùng phát dịch COVID-19 đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc bảo đảm chương trình, kế hoạch tổ chức dạy và học, hoạt động của trường.

Thực tế cho thấy, dạy học trực tuyến là giải pháp được nhiều quốc gia và các tổ chức giáo dục lựa chọn trong thời kỳ COVID-19. Dạy và học trực tuyến là cách thức tổ chức giảng dạy khá hiệu quả mà giáo viên và học sinh, cần áp dụng một cách có định hướng để truyền tải kiến thức đến người học một cách linh hoạt, giúp cho người học theo được mạch bài giảng đạt được mục tiêu của bài học và môn học... Dạy học trực tuyến đã, đang và sẽ trở thành xu hướng được tăng cường, củng cố và dần trở thành một xu thế tất yếu, nhiệm vụ chính trong các nhiệm vụ triển khai năm học để thích ứng với tình hình mới.

- Đứng trước tình hình dịch bệnh Covid-19 phức tạp và kéo dài, ngành Giáo dục và đào tạo ở nước ta đã có nhiều đổi mới, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, cải thiện cơ sở vật chất, thiết bị dạy học; thay đổi, điều chỉnh các hoạt động dạy học, tổ chức dạy học trực tuyến góp phần phát triển năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy-học, thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo; mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục cho học sinh, tạo điều kiện để học sinh được học ở mọi nơi, mọi lúc và bảo đảm công tác phòng, chống dịch, thích ứng với tình hình của dịch COVID-19; đồng thời thực hiện tốt phương châm “tạm dừng đến trường, không dừng việc học” đáp ứng mục tiêu chương trình, kế hoạch công tác của năm học.

- Năm học 2021-2022, ngành giáo dục đã tổ chức khai giảng trực tuyến hoặc trên truyền hình vào đúng ngày 5/9, đảm bảo các quy định về giãn cách xã hội theo Chỉ thị 16 của Chính phủ. Sau ngày khai giảng năm học mới, Bộ giáo dục và đào tạo đã chỉ đạo các cấp học tổ chức học trực tuyến một cách linh hoạt và hiệu quả:

Đối với giáo dục mầm non, ngành giáo dục đã tổ chức triển khai nhiều giải pháp, kịch bản ứng phó; tổ chức dạy học trực tuyến qua truyền hình xây dựng kế hoạch chăm sóc, nuôi dưỡng, lựa chọn nội dung giáo dục cần thiết đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục mầm non theo quan điểm “học mà chơi, chơi mà học”; linh hoạt trong công tác quản lý, chỉ đạo hướng dẫn giáo viên chủ động điều chỉnh kế hoạch giáo dục phù hợp với khả năng của trẻ em trong mỗi lớp phù hợp với tình hình dịch bệnh kéo dài và phức tạp và theo tình hình thực tế của từng địa phương. Nhờ đó, đảm bảo thực hiện theo mục tiêu của chương trình giáo dục mầm non.

Đối với giáo dục tiểu học, Bộ đã chỉ đạo cho các địa phương, tổ chức dạy học trực tuyến qua truyền hình. Có thể nói đây là giải pháp hữu hiệu của các nhà trường nhằm giúp học sinh không quên kiến thức, duy trì nền nếp học tập. Để triển khai tổ chức dạy học trên truyền hình hiệu quả, phù hợp với đặc trưng cấp tiểu học, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức xây dựng bộ tài liệu hướng dẫn xây dựng kế hoạch và tổ chức dạy học trên truyền hình thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới cấp tiểu học. Bộ tài liệu hướng dẫn kỹ thuật, sử dụng phương pháp dạy học qua truyền hình cho giáo viên tiểu học nhằm trang bị cho giáo viên các phương pháp, kĩ thuật cơ bản trong thực hiện quy trình tổ chức dạy học qua truyền hình.

Đối với giáo dục trung học (trung học cơ sở và trung học phổ thông), Bộ đã chỉ đạo, triển khai tổ chức dạy học trực tuyến qua internet và trên truyền hình phù hợp với nhu cầu và điều kiện thực tế của dịch COVID-19 và phù hợp với điều kiện của từng trường, bảo đảm tổ chức dạy học qua mạng có chất lượng, bảo đảm theo kế hoạch thời gian năm học của địa phương. Tổ chuyên môn các trường xây dựng kế hoạch, nội dung ôn tập, ngân hàng đề thi, đề kiểm tra đăng tải trên website của trường để học sinh theo dõi nghiên cứu bài học, ôn tập. Đặc biệt, một số địa phương khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xã đã chỉ đạo các trường photo bài học và chuyển về cho từng thôn đối với những học sinh không có điều kiện tiếp cận học tập trực tuyến.

          3.Một số hạn chế của dạy và học trực tuyến

          Trước hết, dạy và học trực tuyến hạn chế sự tương tác, trao đổi giữa giáo viên và học sinh. Khi đến các lớp học theo kiểu truyền thống, học sinh và giáo viên sẽ trao đổi và tương tác trực tiếp. Nếu có bất kỳ vấn đề nào với bài giảng, học sinh có thể hỏi lại và đưa ý kiến ngay lập tức. Ngược lại, giáo viên cũng có thể quan sát quá trình học tập, tiếp thu của học sinh thông qua việc theo dõi bài giảng trên lớp.

Bằng kinh nghiệm và phương pháp thích hợp, giáo viên còn có thể khuyến khích, tạo động lực cho học sinh học tập tốt hơn. Ngược lại, phương pháp dạy học online, việc tương tác, trao đổi này được thực hiện thông qua các công cụ hỗ trợ như tính năng chat, nhắn tin, hoặc gửi âm thanh sẽ làm cho học sinh cảm thấy nhàn chán, thu động tiếp thu tri thức.

Thứ hai, dạy và học trực tuyến, kém hiệu quả với những học sinh thiếu chủ động, tự giác. Vì học sinh nắm quyền chủ động nhiều hơn trong việc lựa chọn thời gian, không gian học tập nên nếu không có sự chủ động, việc học tập sẽ không đạt được hiệu quả. Trong trường hợp đến lớp học, giáo viên có thể phụ trách nhắc nhở, yêu cầu học sinh tập trung, hoàn thành bài. Còn với các phương pháp dạy học trực tuyến, toàn bộ quá trình đều cần đến sự tự giác của học sinh.

Thứ ba, Cơ sở vật chất không đồng bộ. Tùy vào điều kiện và nhu cầu của từng học sinh, việc đầu tư vào các trang thiết bị để học online như điện thoại, máy tính bảng, laptop cũng như dịch vụ internet là vô cùng khác biệt. Trong trường hợp tham gia vào những buổi dạy học trực tuyến chung, sẽ có những trường hợp học sinh không thể theo kịp bài giảng vì lỗi kỹ thuật. Bởi vậy, đôi khi việc học online sẽ bị ngắt quãng, đứt đoạn nhiều lần trong quá trình giảng dạy, không được liền mạch như thông thường. Vấn đề này không chỉ làm giảm chất lượng bài giảng mà còn khiến học sinh mất tập trung.

Thứ tư, Trong thời gian đầu, việc triển khai hình thức dạy học trực tuyến còn có sự lúng túng. Cán bộ quản lý, giáo viên chưa được tập huấn hình thức dạy học mới; học sinh chưa được chuẩn bị tâm thế; điều kiện hạ tầng kỹ thuật còn tự phát, chưa đồng bộ… Những điều này tác động không nhỏ đến chất lượng, hiệu quả của việc dạy và học trực tuyến.

- Đặc biệt đối với giáo dục mầm non, do dịch COVID-19 kéo dài, trẻ em phải nghỉ ở nhà trong thời gian dài, ảnh hưởng đến nền nếp, thói quen thực hiện chế độ sinh hoạt theo yêu cầu phát triển của độ tuổi. Việc chuyển đổi phương pháp giáo dục mầm non thích ứng với diễn biễn của từng thời điểm dịch còn hạn chế. Các nhà trường thiếu điều kiện về cơ sở vật chất, thiết bị, thiếu nguồn tài liệu, học liệu số. Nhiều cơ sở giáo dục mầm non chưa được đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin để phục vụ công tác phối hợp giữa nhà trường với cha mẹ trong việc nuôi dưỡng chăm sóc giáo dục trẻ. Đội ngũ giáo viên mặc dù đã được bồi dưỡng về nghiệp vụ nhưng còn hạn chế trong việc tiếp cận công nghệ để thực hiện chương trình giáo dục mầm non. Đặc biệt, nhiều cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập gặp khó khăn về nguồn kinh phí để chi trả lương cho đội ngũ và các chi phí khác để duy trì hoạt động của trường. Bên cạnh đó, theo quy định, cơ sở giáo dục mầm non không thu được học phí để tổ chức chăm sóc, giáo dục trẻ em mầm non bằng hình thức trực tuyến dẫn đến nguy cơ giáo viên mầm non ngoài công lập chuyển đổi nghề nghiệp, bỏ việc, nhiều đơn vị phải dừng hoạt động và có nguy cơ giải thể.

Để khắc phục hạn chế này, các cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo đã kịp thời ban hành nhiều văn bản hướng dẫn, chỉ đạo các cấp học tổ chức triển khai dạy học trực tuyến và đánh giá kết quả học tập của học sinh. Từ đó, đã tạo hành lang pháp lý với mục đích hỗ trợ hoặc thay thế dạy học trực tiếp tại cơ sở giáo dục.

4.Bàn về các giải pháp nâng cao chất lượng dạy và học trực tuyến.

- Trước tình hình dịch bệnh COVID-19 kéo dài và xu hướng phát triển ngày càng nhanh của công nghệ và cuộc cách mạng 4.0, ngành GD&ĐT cần xác định việc dạy học trực tuyến không còn là giải pháp tạm thời mà là xu thế tất yếu trong chuyển đổi số. Nhận thức được vấn đề như vậy, Bộ GD&ĐT đã ban hành kịp thời Thông tư 09/2021/TT-BGDĐT quy định về quản lý và tổ chức dạy học trực tuyến. Đây là cơ sở pháp lý cao nhất cho việc triển khai, thực hiện tổ chức dạy và học trực tuyến cho tất cả các đối tượng, với học sinh.

Trong thông tư này quy định rất cụ thể về quản lý và tổ chức dạy học trực tuyến chương trình giáo dục phổ thông và các loại chương trình giáo dục, đào tạo khác, bao gồm: tổ chức dạy học và các hoạt động giáo dục trực tuyến; hạ tầng kỹ thuật dạy học trực tuyến; trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Đặc biệt, Bộ đề nghị các sở GD&ĐT cần chỉ đạo các phòng chức năng tham mưu triển khai nhiều giải pháp kịp thời như giới thiệu các nền tảng dạy học và kiểm tra đánh giá trực tuyến. Bên cạnh đó, Sở cần tăng cường các giải pháp chỉ đạo các cơ sở giáo dục thực hiện nhiệm vụ “Hướng dẫn dạy học trực tuyến thích ứng với dịch bệnh COVID-19”.  

- Bộ GD&ĐT cần tổ chức rà soát, hoàn thiện ban hành các văn bản hướng dẫn dạy học trực tuyến và đào tạo từ xa, phát triển các nguồn học liệu điện tử phong phú, hợp lý, dễ sử dụng. Thiết kế các bài giảng phù hợp, xây dựng kho học liệu điện tử, số hóa và chia sẻ dùng chung cho cả nước để sẵn sàng cho tổ chức dạy học trực tuyến, dạy học qua truyền hình trong điều kiện dịch COVID-19 diễn biến ngày càng phức tạp, cũng như xuất hiện ngày càng nhiều loại dịch mới, khó lường. Theo chúng tôi được biết, hiện nay, đã có gần 7.000 bài giảng trực tuyến, trong đó có 1.500 video bài giảng trên truyền hình có chất lượng. Có 14 kênh truyền hình của Trung ương và địa phương thường xuyên phát chương trình ôn tập và dạy học. Như vậy vẫn chưa đủ cần xây dựng các bài giảng nhiều hơn nữa để đáp ứng nhu cầu học trực tuyến của các đối tượng khác nhau.

- Bộ GD&ĐT, cần tiếp tục chỉ đạo, hướng dẫn các cơ sở giáo dục xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch năm học linh hoạt và sáng tạo, triển khai hiệu quả các phương pháp và hình thức dạy học tích cực, có chất lượng phù hợp bối cảnh của từng cơ sở giáo dục và của địa phương.

Tổ chức xây dựng kế hoạch dạy học trực tuyến bảo đảm các yêu cầu về phương pháp dạy học, kỹ thuật dạy học, thiết bị dạy học và học liệu, phương án kiểm tra, đánh giá trong quá trình dạy học. Tổ chức xây dựng các video bài giảng để tổ chức dạy học trên truyền hình cho trẻ em mẫu giáo hay học sinh đầu cấp tiểu học hoặc theo chương trình các môn học, hoạt động giáo dục; bảo đảm giờ phát sóng cụ thể theo từng bài học, môn học, lớp học được phổ biến đến các đối tượng người học. Tăng cường kết hợp dạy học qua truyền hình với dạy học trực tiếp tại trường. Hướng dẫn học sinh, tham gia học tập các bài học trên truyền hình phù hợp với kế hoạch giáo dục nhà trường.

Cơ sở giáo dục và đào tạo chủ động điều chỉnh, tinh giản nội dung, thay đổi phương thức và cập nhật nội dung giáo dục và đào tạo; phối hợp với các cơ quan, tổ chức có liên quan xây dựng kế hoạch dạy học trực tuyến, dạy học trên truyền hình; cung cấp cho người học nhiều kỹ năng mới hơn để đáp ứng yêu cầu thị trường lao động; phát triển kho học liệu điện tử, các video hỗ trợ việc chăm sóc, giáo dục trẻ em, học sinh, sinh viên để sử dụng hiệu quả trong việc tổ chức dạy học trực tuyến, dạy học trên truyền hình; khai thác, chia sẻ hiệu quả các công cụ hỗ trợ, kho tài liệu, học liệu trực tuyến.

- Cơ quan quản lý giáo dục cần xây dựng hệ thống đề thi, bài kiểm tra, ngân hàng câu hỏi; chuẩn bị tốt các điều kiện để thực hiện kiểm tra, đánh giá trực tuyến theo quy định, bảo đảm chất lượng, chính xác, công bằng, khách quan, trung thực; đánh giá đúng năng lực của học sinh, phù hợp với tình hình dịch bệnh. Hướng dẫn các cơ sở giáo dục tổ chức tuyển sinh, đào tạo trực tuyến tạo hành lang pháp lý cho cơ sở thực hiện.

- Cần thiết phải nâng cao năng lực chuyển đổi số cho đội ngũ giáo viên, giảng viên, cán bộ quản lý giáo dục, thực hiện các nhiệm vụ chuyển đổi số để đáp ứng yêu cầu của các phương thức dạy học mới. Tổ chức tập huấn dạy học trực tuyến cho đội ngũ giáo viên bao gồm ứng dụng các phần mềm (công nghệ giáo dục) trong phương pháp dạy học, kỹ năng, phương pháp dạy học trên truyền hình cho giáo viên và ứng dụng công nghệ số trong quản lý giáo dục. Hướng dẫn về chuẩn tối thiểu cho một bài giảng trên truyền hình. Giáo viên tăng cường giao nhiệm vụ cho học sinh, tự nghiên cứu sách giáo khoa và tài liệu tham khảo, xem video, thí nghiệm mô phỏng để tiếp nhận và vận dụng kiến thức trả lời các câu hỏi, bài tập được giao thực hiện ở nhà hoặc qua mạng; tổ chức cho học sinh, báo cáo, thuyết trình, thảo luận, luyện tập, thực hành, kết quả tự học của mình phù hợp trên môi trường mạng.

- Bộ Thông tin và Truyền thông sớm ban hành hướng dẫn sử dụng an toàn các phần mềm, công cụ dạy học trực tuyến; chỉ đạo các tập đoàn, doanh nghiệp viễn thông, công nghệ thông tin nghiên cứu, phát triển các giải pháp, nền tảng dạy và học trực tuyến, học liệu số; hỗ trợ các cơ sở giáo dục, học sinh, sinh viên, giáo viên tiếp cận hạ tầng số, dịch vụ truy cập internet tốc độ cao an toàn, dễ sử dụng; chỉ đạo các doanh nghiệp viễn thông xem xét, miễn giảm giá cước truy cập Internet cho học sinh, sinh viên, giáo viên, giá cước sử dụng giải pháp giáo dục, đào tạo và quản lý giáo dục cho các cơ sở giáo dục, giá dịch vụ thuê máy chủ, băng thông phục vụ đào tạo từ xa cho các cơ sở giáo dục đại học.

- Các cấp chính quyền các địa phương cần có các giải pháp ưu tiên nguồn lực bảo đảm điều kiện để dạy học trực tuyến, có chính sách hỗ trợ giáo viên, trẻ em, học sinh, khó khăn không có phương tiện để dạy và học trực tuyến, tiếp cận phương thức dạy học mới. Huy động các nguồn lực từ các tổ chức, doanh nghiệp, tập đoàn hỗ trợ, tạo điều kiện cho các nhà trường, gia đình học sinh, giáo viên gặp khó khăn về tài chính, cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật, công nghệ để trang bị thiết bị dạy và học tối thiểu phục vụ học tập và giảng dạy trực tuyến, phù hợp phương thức dạy học mới. Vận động các cơ quan, ban ngành và toàn xã hội thực hiện tốt phong trào “sóng và máy tính cho em” mà Thủ tướng Chính phủ đã kêu gọi, tạo những điều kiện cho các em học sinh, đặc biệt là học sinh ở vùng kinh tế khó khăn có thể tham gia học trực tuyến đạt được những yêu cầu như mong muốn.

- Đối với cha mẹ học sinh: Cha mẹ phải luôn đồng hành cùng con em của mình. Phải làm tốt công tác tư tưởng cho các em đối với việc học trực tuyến để học sinh hiểu rõ, chuẩn bị tâm thế để tiếp cận phương pháp này nên tạo không gian yên tĩnh, cố định, sắp xếp đồ dùng học tập gọn gàng và dễ lấy khi cần. Nên loại bỏ tất cả những đồ vật gây phiền nhiễu và mất tập trung như ti vi, đồ chơi, vật nuôi,… ra khỏi tầm mắt của học sinh.

Điều quan trọng cha mẹ cần rèn nền nếp học tập tự lập, động viên, khen ngợi tạo sự hưng phấn trong học tập cho học sinh. Ngoài ra, cha mẹ còn phải chủ động tìm hiểu công nghệ thông tin, phương pháp sư phạm giúp các em sử dụng thành thạo, an toàn các thiết bị học trực tuyến. Thường xuyên, cập nhật kiến thức chăm sóc con cái đúng cách trong mùa dịch, tạo bầu không khí tâm lý thoải mái trong gia đình. Hướng dẫn các em hoạt động nhẹ nhàng như vệ sinh nhà cửa, chăm sóc cây cảnh, thú cưng...

- Đối với học sinh: Học sinh cần chuẩn bị tâm lý, tâm thế sẵn sàng, trang phục nghiêm túc khi tham gia học trực tuyến và chuẩn bị đầy đủ dụng cụ, thiết bị học tập quan trọng nhất là điện thoại thông minh, máy vi tính, máy tính bảng, tai nghe và sách giáo khoa.

Kết luận

Từ những tác động do đại dịch Covid-19 mang tới, “học online” không còn là khái niệm xa lạ mà đang dần trở nên phổ biến hơn bao giờ hết từ môi trường giáo dục phổ thông cho đến các bậc Đại học và còn nhiều chương trình đào tạo khác. Đây được ví như “cuộc cách mạng” về phương thức giáo dục mới, chính thức thay đổi hoàn toàn thói quen học tập trực tiếp như trước đây và sẽ định hình một diện mạo mới cho tương lai. Học online đối với giáo dục tại Việt Nam không còn là giải pháp tình thế mà được đánh giá là một xu hướng tất yếu, lâu dài. Ngay cả khi hoạt động dạy học trực tiếp trở lại, thì học online cũng sẽ trở thành một phần trong việc dạy và học.

-----------------

TÀI LÊU THAM KHẢO

[1].Bộ GD&ĐT, Thông tư Số: 09/2021/TT-BGDĐT Hà Nội, ngày 30 tháng 03 năm 2021, Quy đinh về quản lý và tổ chức dạy học trực tuyến trong cơ sở giáo dục phổ thông và có sở giáo dục thường xuyên.

[2].Lê Thị Mai Hoa (2021), Dạy học trực tuyến để ứng phó với dịch Covid-19

[3].Báo điện tử VnExpress (2021), Học trực tuyến-Xu hướng tất yếu của tương lai.

[3].Minh Thuận (2022),Nâng cao chất lượng việc học trực tuyến trong xu thế chuyển đổi số.

[4].Nguyễn Đặng An Long (2021), Làm thế nào để dạy học trực tuyến mang lại hiệu quả nhất?

[5].Công Chương (2020), Hiểu đúng những giá trị của lớp học trực tuyến.

[6].Bích Kiên, Giải pháp phát huy hiệu quả dạy và học trực tuyến.

[7].Đặng Tự Ân (2021), Đề xuất một số giải pháp nâng cao việc dạy và học trực tuyến hiện nay.

[8].Việt Phương (2021), Để học trực tuyến hiệu quả, quan trọng là phương pháp

     Hà Nội, ngày 09 tháng 9 năm 2021.

[9].Nguyễn Trường Giang (2021), Chia sẻ những quan điểm về dạy học trực tuyến trong mùa dịch covid 19./.

PGS.TS Tô Bá Trượng