PHÒNG, CHỐNG NGUY CƠ “TỰ DIỄN BIẾN”, “TỰ CHUYỂN HÓA” CỦA CÁN BỘ, GIẢNG VIÊN CÁC NHÀ TRƯỜNG QUÂN ĐỘI HIỆN NAY

PGS.TS.NGƯT Trần Đình Tuấn –

Viện Nghiên cứu hợp tác phát triển giáo dục

Email: [email protected]

Tóm tắt: Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, sự tác động của mặt trái kinh tế thị trường, thông tin đa chiều trên không gian mạng và chiến lược “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch đã, đang và sẽ tiếp tục ảnh hưởng sâu sắc đến đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, giảng viên, giáo viên trong Quân đội. Một trong những nguy cơ tiềm ẩn là tình trạng “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Bài viết phân tích bản chất, biểu hiện, nguyên nhân của “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, đồng thời đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm phòng, chống hiện tượng này, góp phần xây dựng đội ngũ nhà giáo quân đội vững vàng về chính trị, tư tưởng, mẫu mực về đạo đức, lối sống và giỏi về chuyên môn, nghiệp vụ.

Từ khóa: Tự diễn biến, tự chuyển hóa, cán bộ quản lý giáo dục, giảng viên, nhà trường quân đội, chính trị tư tưởng, đạo đức nghề nghiệp.

1. Đặt vấn đề

Công tác giáo dục và đào tạo trong Quân đội nhân dân Việt Nam được xác định là một trong những lĩnh vực then chốt nhằm xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Tuy nhiên, cùng với quá trình đổi mới và hội nhập, các yếu tố tiêu cực từ bên ngoài và bên trong đang tác động mạnh mẽ đến nhận thức, tư tưởng, đạo đức của một bộ phận cán bộ, giảng viên trong nhà trường quân đội.

Biểu hiện của “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” – tức là sự suy thoái từ bên trong, biến đổi tiêu cực về lập trường, tư tưởng, niềm tin chính trị – đang trở thành một nguy cơ tiềm ẩn, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giáo dục, đào tạo và sự vững mạnh của các nhà trường quân đội. Do đó, việc nhận diện và đề ra các giải pháp phòng, chống từ sớm, từ xa có hiệu quả là vấn đề cấp thiết hiện nay.

Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng chỉ rõ: “Một bộ phận cán bộ, đảng viên phai nhạt lý tưởng, giảm sút ý chí, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”[1]. Vì thế, cùng với việc tiến hành đồng bộ các giải pháp về công tác xây dựng Đảng, các cấp cần phải quan tâm thực hiện có hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong cán bộ, đảng viên.

2. Nhận diện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong đội ngũ cán bộ, giảng viên, giáo viên quân đội

2.1. Khái niệm và bản chất

“Tự diễn biến” là quá trình tự biến đổi về nhận thức, tư tưởng, tình cảm, niềm tin chính trị theo chiều hướng tiêu cực, xa rời lập trường của Đảng. “Tự chuyển hóa” là sự chuyển biến về hành vi, lời nói, việc làm dẫn đến lệch chuẩn về chính trị, đạo đức, lối sống. Hai hiện tượng này có mối quan hệ biện chứng: “tự diễn biến” là căn nguyên, “tự chuyển hóa” là kết quả. Cán bộ quản lý, giảng viên trong nhà trường quân đội là những người được đào tạo cơ bản, được trải nghiệm thực tiễn ở các đơn vị, đa số có lập trường chính trị, tưởng vững vàng, có đạo đức, lối sống trong sáng, có trình độ hiểu biết lý luận và thực tiễn cao. Tuy nhiên, trước sự tác động của những luồng tư tưởng đa dạng trong xu thế hội nhập, hợp tác quốc tế, các mối quan hệ ảo trên không gian mạng và đặc biệt là tác động từ mặt trái của kinh tế thị trường một bộ phận cán bộ sĩ quan, có cả cán bộ cao cấp trong các nhà trường quân đội bị xoáy vào vòng lao lý.

2.2. Biểu hiện cụ thể

Trong môi trường giáo dục – đào tạo quân sự, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” có thể biểu hiện qua: Sự dao động, hoài nghi về mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của Đảng, Quân đội. Thờ ơ, giảm sút ý chí phấn đấu, thiếu tinh thần trách nhiệm trong giảng dạy và quản lý. Lối sống thực dụng, cá nhân chủ nghĩa, xa rời phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”. Tác động tiêu cực qua mạng xã hội: chia sẻ, bình luận thông tin sai lệch, phi chính trị. Suy giảm năng lực tự học, tự bồi dưỡng, dẫn đến bảo thủ, trì trệ trong chuyên môn. Đặc biệt nguy hiểm là biểu hiện trong nói và viết không theo quan điểm, đường lối của Đảng, thiếu xu hướng chính trị tưởng rõ ràng.

3. Thực trạng và nguyên nhân “Tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” của cán bộ quản lý giáo dục, giảng viên, giáo viên trong quân đội hiện nay

3.1. Thực trạng

Hiện nay, có nhiều môi trường, điều kiện thuận lợi để “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” tồn tại và được nuôi dưỡng, như: sự chống phá của các thế lực thù địch thông qua âm mưu hoạt động “diễn biến hòa bình”; tác động từ mặt trái của kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế; từ sự thoái hóa, biến chất về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên,… Vì thế, vấn đề “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong cán bộ, đảng viên nói chung trong đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, giảng viên, giáo viên các học viện, nhà trường Quân đội nói riêng ngày càng trở lên hiện hữu, nguy hiểm, diễn biến phức tạp và có những diễn biến khó lường. Đại hội XI của Đảng cũng đã chỉ rõ: “Tình trạng suy thoái về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên gắn với tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí là nghiêm trọng… Trong nội bộ, những biểu hiện xa rời mục tiêu của chủ nghĩa xã hội, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” có những diễn biến phức tạp”[2]. Đại hội XII của Đảng tiếp tục chỉ rõ: “Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên chưa bị đẩy lùi; có mặt, có bộ phận còn diễn biến phức tạp hơn; một số rất ít cán bộ, đảng viên bị phần tử xấu lợi dụng, lôi kéo, kích động, xúi giục, mua chuộc đã có tư tưởng, việc làm chống đối Đảng, Nhà nước” [3]. Kết luận số 21-KL/TW, ngày 25/10/2021, Kết huận Hội nghị lần thứ tư BCHTƯ Đảng (khóa XIIII) Về đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thồng chính trị; kiên quyết ngăn chặn, đẩy lùi, xứ lý nghiêm cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện "tự diễn biến" , “tự chuyển hóa” khẳng định: “Nguyên nhân chủ yếu của hạn chế, khuyết điểm là do một số cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ lãnh đạo, quản lý, nhất là người đứng đầu chưa nhận diện đầy đủ mức độ suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”... chưa thẳng thắn đấu tranh với những biểu hiện suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.

Vì vậy, việc ngăn ngừa, phát hiện và loại bỏ “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong cán bộ, đảng viên nói chung, trong đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, giảng viên, giáo viên trong các học viện, nhà trường Quân đội nói riêng là vấn đề rất quan trọng và không phải dễ dàng, không phải một sớm, một chiều mà là quá trình đấu tranh quyết liệt, lâu dài, kết hợp nhiều biện pháp, thực hiện cả phòng và chống, trong đó coi trọng công tác phòng, còn chống phải làm mạnh mẽ, kiên quyết, không thể đầu voi, đuôi chuột, với quyết tâm cao. Phải kết hợp giữa “xây” và “chống”; “xây” là nhiệm vụ cơ bản, chiến lược, lâu dài; “chống” là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách. Quan điểm của Đảng ta hiện nay là “Kiên quyết đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, ngăn chặn, đẩy lùi, xử lý nghiêm cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; kết hợp chặt chẽ, hài hòa giữa “xây” và “chống”, xây là nhiệm vụ cơ bản, chiến lược, lâu dài, chống là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách, thường xuyên” [4}.

3.2. Nguyên nhân chủ yếu

Nguyên nhân khách quan: Tác động của kinh tế thị trường, sự chống phá của các thế lực thù địch, bùng nổ thông tin trên không gian mạng.

Nguyên nhân chủ quan: Một số cán bộ, giảng viên thiếu bản lĩnh chính trị, yếu về năng lực tự nhận thức và “tự miễn dịch” tư tưởng; công tác giáo dục chính trị tư tưởng chưa được đổi mới, hiệu quả chưa cao; việc quản lý, kiểm tra, giám sát của tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể trong nhà trường còn hình thức.

3. Yêu cầu và giải pháp phòng, chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”

3.1. Yêu cầu

Phòng, chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” phải được đặt trong tổng thể công tác xây dựng Đảng, xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên, giáo viên trong sạch, vững mạnh; kết hợp giữa “xây” và “chống”, trong đó “xây” là cơ bản, “chống” là cấp bách.

3.2. Quan điểm chỉ đạo

Kiên định chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

Kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục chính trị tư tưởng với rèn luyện đạo đức nghề nghiệp, nâng cao năng lực chuyên môn.

Lấy tổ chức Đảng trong các học viện, nhà trường làm trung tâm lãnh đạo, chỉ đạo.

Phát huy vai trò nêu gương của cán bộ chủ trì, giảng viên đầu ngành.

3.3. Giải pháp

3.3.1. Tăng cường giáo dục nâng cao nhận thức chính trị, tư tưởng, bản chất cách mạng khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng cho đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, giảng viên, giáo viên trong các học viện, nhà trường Quân đội.

Mục tiêu và ý nghĩa của giải pháp

Đây là giải pháp hàng đầu, có ý nghĩa rất quan trọng để ngăn chặn, phòng, chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, giảng viên, giáo viên. Bởi vì, nguyên nhân sâu xa dẫn tới “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” chính là cán bộ, đảng viên nhận thức không sâu sắc, không hiểu đầy đủ bản chất cách mạng, khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng; hoặc một số trong đội ngũ này tuy có nhận thức khá sâu sắc bản chất cách mạng, khoa học của đường lối, quan điểm của Đảng nhưng do bị tác động của “diễn biến hoà bình”, lối sống thực dụng, bất mãn, thoái hóa, biến chất,… mà dẫn tới suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, từ đó sẽ dẫn tới “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Nhưng suy đến cùng vẫn là nhận thức chưa sâu sắc về bản chất cách mạng, khoa học, tính đúng đắn của đường lối, quan điểm của Đảng nên khi thực tiễn có những thay đổi, cách mạng có những bước thăng trầm hay bị âm mưu hoạt động “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch, phản động tác động sẽ dễ bị “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Vì thế, phải tăng cường giáo dục, nâng cao nhận thức chính trị, tư tưởng; phải làm cho mọi cán bộ, đảng viên nhận thức đầy đủ, sâu sắc bản chất cách mạng, đường lối, quan điểm của Đảng.

Nội dung của giải pháp

Nội dung giáo dục tập trung vào đường lối chính trị, đường lối quân sự của Đảng, cụ thể là Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng; Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XI; nghị quyết lãnh đạo của các cấp ủy đảng; gắn với thực hiện Nghị quyết số 05-NQ/TW, ngày 17/01/2022 của Bộ Chính trị về “Tổ chức Quân đội nhân dân Việt Nam giai đoạn 2021 - 2030 và những năm tiếp theo”; Kết luận số 21-KL/TW ngày 25/10/2021; Kết luận của Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về Đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị; kiên quyết ngăn chặn, đẩy lùi, xử lý nghiêm cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, gắn với Chỉ thị số 05-CT/TW, ngày 15/5/2016, của Bộ Chính trị khóa XII, “Về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”; Nghị quyết số 35-NQ/TW, ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới... làm cho cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ quản lý giáo dục, giảng viên, giáo viên các học viện, nhà trường Quân đội thật sự có lập trường tư tưởng chính trị vững vàng, kiên định mục tiêu lý tưởng cách mạng, có niềm tin vững chắc vào chủ nghĩa Mác - Lênin, vào vai trò lãnh đạo của Đảng; không ngừng nghiên cứu, học tập và quán triệt đường lối chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; tích cực tham gia vào phòng ngừa, ngăn chặn, đẩy lùi “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.

Mặt khác, công tác tuyên truyền giáo dục đường lối, quan điểm, nghị quyết của Đảng cần được quan tâm tổ chức thực hiện cả về chiều rộng, chiều sâu, đảm bảo có chất lượng tốt. Vì thế, cần phải đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền giáo dục nâng cao nhận thức chính trị, tư tưởng, bản chất cách mạng, đường lối, quan điểm của Đảng cho các đối tượng. Tránh máy móc, cứng nhắc, nhưng cũng tránh khuynh hướng tuyên truyền hời hợt, hình thức mang tính chất phong trào hơn là chú ý tới chất lượng, hiệu quả.

3.3.2. Thực hiện nghiêm và có chất lượng sinh hoạt tự phê bình và phê bình trong Đảng.

Mục tiêu và ý nghĩa của giải pháp

Tự phê bình và phê bình không chỉ là một chế độ sinh hoạt đảng mà còn là quy luật phát triển của Đảng. Thông qua tự phê bình và phê bình, tổ chức đảng được trong sạch, vững mạnh hơn; đội ngũ cán bộ, đảng viên, giảng viên, giáo viên được “gột rửa” những khuyết điểm, tẩy trừ sự thoái hóa, biến chất về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, phòng, chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Vì, “tự phê bình và phê bình là thứ vũ khí sắc bén nhất, nó giúp cho Đảng ta mạnh và ngày càng thêm mạnh”[5] như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng dạy.

Những năm qua, sinh hoạt tự phê bình và phê bình được các tổ chức đảng; nhất là ở các học viện, nhà trường Quân đội tiến hành thường xuyên, đúng chế độ, quy định. Tuy nhiên, hiệu quả, chất lượng tự phê bình và phê bình có nơi, có lúc còn chưa cao, thậm chí nhiều khi trở thành hình thức, qua loa, chiếu lệ, dĩ hòa vi quý, ngại đấu tranh phê bình khuyết điểm của đồng chí mình, nhất là đấu tranh với những cán bộ, đảng viên có chức, có quyền, cán bộ lãnh đạo, chỉ huy cơ quan đơn vị theo tư tưởng “đấu tranh, tránh đâu”. Điều đó đã làm giảm vai trò lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng, là cơ hội, mảnh đất tốt cho sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” của cán bộ, đảng viên nảy sinh, phát triển.

Nội dung của giải pháp

Trước bối cảnh tình hình mới của thế giới, sự chống phá quyết liệt bằng nhiều âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, phản động, nhất là âm mưu hoạt động “diễn biến hòa bình” đã thúc đẩy quá trình “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, sự suy thoái về chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên. Vì vậy, các tổ chức đảng, nhất là ở các nhà trường Quân đội cần phải đẩy mạnh và nâng cao chất lượng sinh hoạt tự phê bình và phê bình. Trước hết và trực tiếp là chi bộ phải tiến hành thường xuyên, tổ chức chặt chẽ, dân chủ sinh hoạt tự phê bình và phê bình. Phải thực hiện nghiêm túc sinh hoạt tự phê bình và phê bình theo theo đúng nguyên tắc, chế độ và quy định của Đảng. Mọi cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ quản lý giáo dục và giảng viên, giáo viên ở bất cứ cương vị công tác nào, giữ vị trí trọng trách gì nếu vi phạm khuyết điểm đều phải xử lý, vi phạm khuyết điểm đến đâu phải xử lý đến đó, tránh trường hợp không có chức, có quyền hoặc cán bộ, đảng viên giữ cương vị, chức trách ở cấp thấp thì xử lý kỷ luật nặng; còn cán bộ, đảng viên giữ cương vị, chức trách càng cao thì không xử lý chỉ phê bình, nhắc nhở theo kiểu “nhẹ trên, nặng dưới”, cần “đề cao và thực hiện nghiêm tự phê bình và phê bình từ Trung ương đến chi bộ, khắc phục tình trạng nể nang, né tránh, ngại va chạm, dĩ hoà vi quý”[4].

Đồng thời, để phòng, chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong cán bộ, đảng viên có hiệu quả thì việc tự phê bình và phê bình trong Đảng, trong cán bộ, đảng viên của Đảng phải được làm thường xuyên, kiên quyết hơn, thẳng thắn hơn nữa trong chỉ ra những thiếu sót, khuyết điểm của cán bộ, đảng viên. Khi cán bộ, đảng viên có khuyết điểm đến đâu thì phải xử lý đến đó. Có như vậy, mới giữ vững niềm tin của dân với Đảng, chế độ mới được giữ vững. Tuy nhiên, cũng cần phải nhìn nhận, đánh giá một cách khách quan, trung thực; việc kiểm điểm kỷ luật cán bộ, đảng viên phải nghiên cứu một cách chặt chẽ, thấu đáo theo đúng trình tự và quy định của Đảng, tránh tả khuynh, mắc mưu các thế lực thù địch, phản động để việc phòng, chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” lại rơi và bẫy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” của chúng. Thực hiện đúng tinh thần cán bộ, đảng viên mắc khuyết điểm thì phải xử lý, mắc khuyết điểm đến đâu thì xử lý đến đó, nhưng không để thực hiện tự phê bình và phê bình mà gây rối thêm tình hình. Có như vậy, mới phòng, chống được “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong cán bộ, đảng viên hiện nay.

3.3.3. Nâng cao năng lực lãnh đạo của tổ chức Đảng và vai trò nêu gương của cán bộ

Mục tiêu và ý nghĩa của giải pháp

Cấp ủy, chỉ huy các cấp phải thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình. Xây dựng đội ngũ cán bộ chủ trì có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức mẫu mực, nói đi đôi với làm. Thực hiện tốt công tác nắm tình hình và quản lý cán bộ, đảng viên, giảng viên, giáo viên trong Quân đội.

Nội dung của giải pháp

Trước hết, cấp ủy, tổ chức đảng các cấp cần làm tốt công tác giáo dục, quản lý, kiểm tra, giám sát cán bộ, đảng viên, giảng viên, giáo viên trong Quân đội, dù cán bộ quản lý giáo dục, giảng viên, giáo viên đó ở bất kỳ cương vị công tác nào. Phải phối hợp chặt chẽ với cấp ủy đảng, chính quyền địa phương nơi cán bộ, đảng viên cư trú để thực hiện tốt việc quản lý, giám sát cán bộ, đảng viên, giảng viên, giáo viên trong Quân đội theo đúng Quy định số 213-QĐ/TW “về trách nhiệm của đảng viên đang công tác thường xuyên giữ mối liên hệ với tổ chức đảng và nhân dân nơi cư trú”. Bảo đảm thực hiện công tác này chặt chẽ, tránh thực hiện hình thức, chiếu lệ. Đồng thời, cần phải có những biện pháp chặt chẽ, linh hoạt để nắm và quản lý chắc cán bộ, đảng viên về mọi mặt: tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, năng lực, chất lượng, hiệu quả công tác,... Quản lý đội ngũ này không chỉ qua hồ sơ, qua việc thực hiện nhiệm vụ hàng ngày của cán bộ, đảng viên mà còn quản lý thông qua các mối quan hệ trong công tác, trong các mối quan hệ khác của cán bộ, đảng viên và trong cách sinh hoạt hàng ngày của cán bộ, đảng viên, giảng viên, giáo viên. Thực hiện tốt việc lấy phiếu tín nhiệm, đánh giá cán bộ, đảng viên, giảng viên, giáo viên; trong đó, chú trọng tới nội dung đánh giá về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, dấu hiệu “tự diễn biễn”, “tự chuyển hóa” của cán bộ, đảng viên, giảng viên, giáo viên. Thông qua ý kiến đóng góp của các tổ chức quần chúng trong cơ quan, đơn vị nơi cán bộ, đảng viên, giảng viên, giáo viên công tác và nhân dân địa phương nơi cán bộ, đảng viên, giảng viên, giáo viên trong Quân đội cư trú. Chính các tổ chức quần chúng nơi cán bộ, đảng viên công tác và nhân dân địa phương nơi cán bộ, đảng viên cư trú là tai mắt cho cơ quan quản lý cán bộ, đảng viên và là lực lượng phản biện đánh giá phẩm chất, năng lực cán bộ, đảng viên, giảng viên, giáo viên trong Quân đội.

Để nắm chắc tình hình và quản lý chặt chẽ cán bộ, đảng viên, giảng viên, giáo viên cần phải nắm chắc mối quan hệ xã hội của bản thân, gia đình, mức sinh hoạt hàng ngày, tài sản,… của cán bộ, đảng viên, giảng viên, giáo viên và gia đình của họ so với thu nhập của bản thân và gia đình. Trên cơ sở nắm tình hình và công tác quản lý cán bộ, đảng viên, giảng viên, giáo viên, phát hiện những dấu hiệu “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, sự thoái hóa, biến chất của cán bộ, đảng viên giảng viên, giáo viên để có biện pháp ngăn ngừa, phòng, chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.

3.3.4. Xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, dân chủ, kỷ cương trong nhà trường quân đội

Mục tiêu và ý nghĩa của giải pháp

Xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, dân chủ, kỷ cương trong nhà trường quân đội là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, góp phần trực tiếp nâng cao chất lượng giáo dục – đào tạo, xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên, học viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức cách mạng trong sáng, kỷ luật tự giác, tác phong chính quy, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Môi trường giáo dục trong nhà trường quân đội không chỉ là nơi truyền thụ tri thức mà còn là môi trường rèn luyện bản lĩnh, nhân cách, phương pháp tư duy, năng lực lãnh đạo, chỉ huy cho cán bộ tương lai của quân đội.

Nội dung của giải pháp

Tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống và ý thức kỷ luật. Quán triệt sâu sắc đường lối, quan điểm của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, Nghị quyết số 1657-NQ/QUTW của Quân ủy Trung ương về công tác giáo dục – đào tạo trong quân đội. Đẩy mạnh giáo dục chính trị, tư tưởng, truyền thống “Bộ đội Cụ Hồ”, lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, Tổ quốc và nhân dân.Kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục đạo đức, lối sống, văn hóa quân sự với rèn luyện tính kỷ luật, tác phong chính quy, tinh thần đoàn kết, trách nhiệm tập thể. Đưa việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thành nền nếp, gắn với tiêu chí đánh giá kết quả rèn luyện của cán bộ, giảng viên, học viên.

Phát huy dân chủ, xây dựng quan hệ đồng chí, đồng nghiệp trong sáng, đoàn kết, tương trợ, giúp nhau cùng tiến bộ. Thực hiện nghiêm túc Quy chế dân chủ cơ sở trong nhà trường quân đội; phát huy quyền làm chủ của cán bộ, giảng viên, học viên trong mọi hoạt động giáo dục, huấn luyện, nghiên cứu khoa học và công tác tổ chức.Khuyến khích đối thoại, trao đổi thẳng thắn, cởi mở giữa cấp ủy, chỉ huy với giảng viên, học viên; lắng nghe ý kiến, đề xuất, sáng kiến trong quản lý và giảng dạy.Xây dựng môi trường sư phạm “tôn trọng – tin tưởng – trách nhiệm – hợp tác”; phát huy tinh thần đồng đội, đoàn kết nội bộ, gắn bó thầy trò, giữa cán bộ và học viên, giữa các tổ chức, khoa giáo và đơn vị quản lý.Tăng cường các hoạt động văn hóa, thể thao, giao lưu, sinh hoạt chính trị – tư tưởng để gắn kết tập thể, tạo bầu không khí thi đua, thân ái, cởi mở, đoàn kết.

Giữ vững kỷ cương, kỷ luật quân đội; xây dựng nền nếp chính quy trong dạy và học Xây dựng và thực hiện nghiêm các quy chế, quy định về công tác giảng dạy, học tập, nghiên cứu khoa học, quản lý học viên, công tác nội vụ và rèn luyện quân phong quân kỷ. Nâng cao trách nhiệm, tính nêu gương, phong cách làm việc mẫu mực, chính quy của cán bộ, giảng viên, quản lý học viên. Thường xuyên kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm trong công tác quản lý, duy trì nền nếp kỷ luật; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy định, bảo đảm tính răn đe và giáo dục. Ứng dụng công nghệ số trong quản lý, giám sát hoạt động dạy – học, rèn luyện, nhằm tăng tính minh bạch, công khai, kịp thời phát hiện, chấn chỉnh sai phạm.

Xây dựng môi trường học tập, sinh hoạt xanh – sạch – đẹp – an toàn – chính quy. Quy hoạch, xây dựng cảnh quan, cơ sở vật chất khang trang, sạch đẹp, phù hợp với đặc thù quân đội; bảo đảm doanh trại, phòng học, khu huấn luyện, ký túc xá, nhà ăn, thư viện, khu sinh hoạt tập thể đạt chuẩn. Phát huy vai trò của các tổ chức quần chúng trong phong trào “xanh, sạch, đẹp, chính quy, mẫu mực”, “đơn vị 3 không” (không khói thuốc, không rác thải, không vi phạm kỷ luật). Bảo đảm an toàn tuyệt đối về chính trị, nội bộ, vũ khí trang bị, cơ sở vật chất, và an ninh mạng trong nhà trường. Tăng cường quản lý, định hướng sử dụng mạng xã hội, phòng chống các biểu hiện tiêu cực, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong học viên, giảng viên.

Phát huy vai trò của các tổ chức, lực lượng trong nhà trường. Cấp ủy, chỉ huy các cấp trong nhà trường quân đội cần đề cao trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, dân chủ, kỷ cương như một nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên. Tổ chức Đảng, đoàn thể, Hội đồng quân nhân, Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ… cần chủ động phát hiện, nêu gương, bồi dưỡng nhân tố tích cực; đấu tranh phòng ngừa, ngăn chặn các biểu hiện tiêu cực trong tập thể. Phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, khoa giáo, đơn vị quản lý học viên và địa phương trong việc giáo dục, quản lý, tạo điều kiện để học viên yên tâm học tập, rèn luyện, phấn đấu trưởng thành.

Phát triển văn hóa học đường và văn hóa quân sự trong môi trường sư phạm. Xây dựng “văn hóa nhà trường quân đội” với các giá trị cốt lõi: trung thành – kỷ luật – sáng tạo – nhân ái – trách nhiệm – cống hiến. Đưa các giá trị văn hóa đó vào mọi hoạt động dạy – học, nghiên cứu khoa học, rèn luyện, sinh hoạt tập thể, tạo thành chuẩn mực ứng xử và nét đẹp truyền thống. Tôn vinh những tấm gương giảng viên, học viên tiêu biểu trong giảng dạy, nghiên cứu, rèn luyện; kịp thời biểu dương, khen thưởng, nhân rộng điển hình tiên tiến.

Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm. Kịp thời phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn các biểu hiện lệch lạc về tư tưởng, đạo đức. Xử lý nghiêm minh những trường hợp vi phạm, đồng thời có biện pháp giúp đỡ, giáo dục, cảm hóa.

4. Kết luận

Phòng, chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, giảng viên, giáo viên quân đội là nhiệm vụ vừa cơ bản, vừa cấp bách, có ý nghĩa trực tiếp đối với việc giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trong Quân đội. Mỗi nhà giáo quân đội cần thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện, tự soi, tự sửa, phát huy bản chất, truyền thống “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời kỳ mới; góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó.

Xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, dân chủ, kỷ cương trong nhà trường quân đội là nhiệm vụ mang tính cơ bản, lâu dài và toàn diện. Khi mỗi cán bộ, giảng viên, học viên đều nhận thức rõ vai trò, trách nhiệm, tự giác tu dưỡng, rèn luyện, phấn đấu thì nhà trường quân đội sẽ trở thành trung tâm đào tạo cán bộ vừa “hồng” vừa “chuyên”, có bản lĩnh, trí tuệ, kỷ luật, sáng tạo và khát vọng cống hiến, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam trong thời kỳ mới.

Tài liệu tham khảo

[1]. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, tr. 92.

[2]. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011, tr. 185.

[3]. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Văn phòng Trung ương Đảng, Hà Nội, 2016, tr. 185.

[4]. Ban Chấp hành Trung ương, Kết luận số 21-KL/TW ngày 25/10/2021, Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, Hà Nội, 2021.

[5]. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 7, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011, tr. 175.