Phát huy hiệu quả chính quyền hai cấp trong lĩnh vực giáo dục, bảo đảm năm học mới diễn ra thuận lợi trên toàn quốc

TCGCVN - Năm học mới 2025–2026 đang đến gần. Trong bối cảnh hệ thống giáo dục tiếp tục triển khai các đổi mới mang tính toàn diện, yêu cầu đặt ra là phải có sự phối hợp đồng bộ, hiệu quả từ nhiều cấp, nhiều ngành. Một trong những yếu tố mang tính quyết định đến thành công của công tác chuẩn bị năm học chính là việc phát huy hiệu quả mô hình quản lý nhà nước theo hướng chính quyền hai cấp trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo.

Tại nhiều địa phương trên cả nước, đặc biệt là ở các tỉnh, thành phố lớn, mô hình quản lý nhà nước theo hướng phân cấp rõ ràng đang phát huy hiệu quả tích cực trong lĩnh vực giáo dục. Trong đó, Sở Giáo dục và Đào tạo chịu trách nhiệm quản lý chuyên môn, định hướng chiến lược; còn Phòng Giáo dục và Đào tạo trực thuộc UBND cấp phường (xã) có nhiệm vụ tổ chức triển khai tại cơ sở.

Mô hình này đã tạo điều kiện thuận lợi để giải quyết nhanh chóng và sát thực tế các vấn đề như: thiếu giáo viên, cơ sở vật chất xuống cấp, quá tải sĩ số học sinh, tổ chức bán trú, phân luồng học sinh sau THCS... Nhờ có sự phối hợp hiệu quả giữa chính quyền hai cấp, nhiều địa phương đã chủ động xây dựng kế hoạch năm học mới sớm, huy động tốt các nguồn lực xã hội, đảm bảo cơ sở vật chất, đội ngũ, học liệu đúng tiến độ.

Tại các địa bàn có tốc độ đô thị hóa nhanh, dân cư tăng cơ học cao, mô hình phân cấp quản lý hai cấp giúp địa phương linh hoạt trong xử lý tình huống phát sinh. Việc cấp phường (xã) được trao quyền chủ động hơn trong đầu tư cơ sở vật chất, điều động giáo viên, xây dựng kế hoạch tuyển sinh… không chỉ giúp giảm tải cho cấp tỉnh mà còn phát huy được tính chủ động, sáng tạo của địa phương.

Thực tế cho thấy, khi chính quyền cấp tỉnh và cấp phường (xã) phối hợp hiệu quả thì ngành giáo dục địa phương có thể tổ chức năm học mới một cách thuận lợi, đúng tiến độ, giảm thiểu tối đa sự chồng chéo trong quản lý. Đây cũng là nền tảng để triển khai các chính sách giáo dục đặc thù như dạy học 2 buổi/ngày, tăng cường giáo dục địa phương, mô hình trường học mới, hay giáo dục hòa nhập.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn phát biểu tại tọa đàm

Đặc biệt, trong các tình huống khẩn cấp như thiên tai, dịch bệnh, hoặc cần điều chỉnh kế hoạch giáo dục theo bối cảnh thực tiễn, mô hình quản lý hai cấp cho phép phản ứng nhanh, chính xác và hiệu quả hơn. Đây là ưu điểm rất cần được tiếp tục phát huy, nhất là trong giai đoạn ngành giáo dục đang thực hiện chuyển đổi số, tăng cường tự chủ và nâng cao chất lượng quản trị.

Năm học 2025–2026 tiếp tục là năm trọng điểm thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018, đồng thời triển khai các chính sách lớn về đổi mới giáo dục, tăng cường năng lực đội ngũ, xây dựng trường học an toàn, xanh – sạch – đẹp. Để hoàn thành các mục tiêu đề ra, cần có sự chỉ đạo thống nhất từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, đồng thời phát huy tối đa vai trò điều hành, phối hợp giữa chính quyền các cấp tại địa phương.

Với sự chuẩn bị tích cực từ cơ sở, cùng sự phối hợp hiệu quả giữa chính quyền cấp tỉnh và cấp phường (xã), ngành giáo dục các địa phương đã sẵn sàng bước vào năm học mới với tâm thế chủ động, tự tin và quyết tâm đổi mới.

Hiệu quả quản lý nhà nước hai cấp trong giáo dục không chỉ là bài toán tổ chức bộ máy, mà còn là yếu tố then chốt tạo nên nền giáo dục chất lượng và phát triển bền vững. Khi chính quyền các cấp thực sự đồng hành với ngành giáo dục, lấy học sinh làm trung tâm, lấy thực tiễn làm nền tảng, thì mỗi năm học mới không chỉ bắt đầu thuận lợi mà còn hứa hẹn nhiều thành quả tích cực, lan tỏa niềm tin trong toàn xã hội.

PV: Quang Binh, Hoàng Sơn