NỮ GIẢNG VIÊN NHÀ TRƯỜNG QUÂN ĐỘI TRƯỚC YÊU CẦU CHUYỂN ĐỔI SỐ TRONG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO

Nguyễn Thị Hồng Phượng -

Trường Đại học Nguyễn Huệ

Gmail: [email protected]

Tóm tắt: Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và quá trình chuyển đổi số đang diễn ra sâu rộng, giáo dục – đào tạo trong Quân đội đứng trước yêu cầu đổi mới toàn diện về nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học. Đội ngũ giảng viên, trong đó có nữ giảng viên, giữ vai trò trực tiếp quyết định chất lượng và hiệu quả chuyển đổi số ở Nhà trường Quân đội. Bài viết phân tích yêu cầu đặt ra đối với nữ giảng viên trong quá trình chuyển đổi số giáo dục – đào tạo, đánh giá thực trạng tham gia chuyển đổi số của nữ giảng viên ở Nhà trường Quân đội hiện nay, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy vai trò của nữ giảng viên, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục – đào tạo, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội trong tình hình mới.

Từ khóa: Nữ giảng viên; chuyển đổi số; giáo dục – đào tạo; Nhà trường Quân đội.

1. Đặt vấn đề

Chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó giáo dục – đào tạo được xác định là một trong những lĩnh vực tiên phong. Đối với Nhà trường Quân đội, chuyển đổi số không chỉ nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, mà còn góp phần xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Trong tiến trình đó, đội ngũ giảng viên là lực lượng nòng cốt, trực tiếp triển khai và hiện thực hóa các mục tiêu chuyển đổi số.

Nữ giảng viên Nhà trường Quân đội, với những đặc điểm riêng về vai trò xã hội, nghề nghiệp và điều kiện công tác, vừa có nhiều tiềm năng, thế mạnh, vừa đối mặt với không ít khó khăn, thách thức trước yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục – đào tạo. Do đó, việc nghiên cứu, làm rõ vai trò, thực trạng và đề xuất giải pháp phát huy nữ giảng viên trong chuyển đổi số là yêu cầu cấp thiết hiện nay.

2. Nội dung nghiên cứu

2.1. Yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục – đào tạo ở Nhà trường Quân đội

Chuyển đổi số trong giáo dục – đào tạo ở Nhà trường Quân đội không đơn thuần là việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động giảng dạy, mà là quá trình đổi mới toàn diện từ tư duy quản lý, tổ chức đào tạo đến nội dung, phương pháp và hình thức dạy học, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực quân sự đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội trong tình hình mới. Quá trình này đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ giảng viên, trước hết là sự thích ứng nhanh với môi trường giáo dục số và khả năng làm chủ các phương thức dạy học hiện đại.

Trước hết, chuyển đổi số đòi hỏi sự đổi mới căn bản phương thức tổ chức dạy học trong Nhà trường Quân đội. Mô hình dạy học truyền thống, chủ yếu dựa vào giảng dạy trực tiếp, đang từng bước được thay thế bằng các hình thức dạy học linh hoạt, kết hợp giữa trực tiếp và trực tuyến, giữa học tập trên lớp với tự học trên môi trường số. Việc triển khai các nền tảng số, hệ thống quản lý học tập, lớp học thông minh không chỉ mở rộng không gian và thời gian học tập, mà còn tạo điều kiện để cá thể hóa quá trình đào tạo, nâng cao tính chủ động và khả năng tự học của học viên.

Cùng với đó, chuyển đổi số đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương pháp giảng dạy. Nội dung giáo dục – đào tạo cần được số hóa một cách hệ thống, bảo đảm tính khoa học, cập nhật và gắn chặt với thực tiễn nhiệm vụ xây dựng, bảo vệ Tổ quốc cũng như sự phát triển nhanh chóng của khoa học – công nghệ quân sự. Phương pháp giảng dạy chuyển từ lối truyền thụ một chiều sang phát huy vai trò trung tâm của người học, tăng cường các phương pháp dạy học tích cực, tương tác, trải nghiệm, qua đó hình thành năng lực tư duy độc lập, sáng tạo và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn quân sự.

Một yêu cầu mang tính then chốt của chuyển đổi số trong giáo dục – đào tạo ở Nhà trường Quân đội là nâng cao năng lực số cho đội ngũ giảng viên. Giảng viên không chỉ cần vững vàng về bản lĩnh chính trị, sâu sắc về chuyên môn, mà còn phải có trình độ công nghệ, biết thiết kế và tổ chức bài giảng số, khai thác và xử lý dữ liệu học tập, sử dụng hiệu quả các công cụ dạy học hiện đại. Năng lực số trở thành một tiêu chí quan trọng phản ánh mức độ đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong bối cảnh chuyển đổi số.

Những yêu cầu trên đã và đang đặt ra những đòi hỏi mới đối với đội ngũ nữ giảng viên Nhà trường Quân đội. Trước sự thay đổi nhanh chóng của môi trường giáo dục số, nữ giảng viên không chỉ cần nỗ lực khắc phục khó khăn, thách thức đặc thù, mà còn phải không ngừng đổi mới tư duy, phương pháp và phong cách giảng dạy, từng bước khẳng định vai trò, vị trí của mình trong quá trình chuyển đổi số giáo dục – đào tạo của Nhà trường Quân đội hiện nay.

2.2. Vai trò của nữ giảng viên trong chuyển đổi số giáo dục – đào tạo

Trong tiến trình chuyển đổi số giáo dục – đào tạo ở Nhà trường Quân đội, nữ giảng viên giữ một vai trò đặc biệt quan trọng, vừa là lực lượng trực tiếp tổ chức, triển khai các hoạt động dạy học trên môi trường số, vừa là chủ thể góp phần thúc đẩy đổi mới phương pháp và nâng cao chất lượng giáo dục – đào tạo. Vai trò đó được thể hiện một cách toàn diện, xuyên suốt từ khâu chuẩn bị nội dung, tổ chức dạy học đến đánh giá kết quả học tập của học viên.

Trước hết, nữ giảng viên là lực lượng trực tiếp tham gia hiện thực hóa các mục tiêu chuyển đổi số trong giảng dạy. Thông qua việc xây dựng bài giảng điện tử, số hóa học liệu, tổ chức lớp học trực tuyến và lớp học kết hợp, nữ giảng viên góp phần làm thay đổi căn bản cách thức truyền tải tri thức trong Nhà trường Quân đội. Việc ứng dụng các công cụ, nền tảng công nghệ số trong kiểm tra, đánh giá không chỉ giúp nâng cao tính khách quan, chính xác mà còn tạo điều kiện theo dõi, điều chỉnh quá trình học tập của học viên một cách kịp thời, khoa học.

Bên cạnh đó, nữ giảng viên đóng vai trò tích cực trong đổi mới phương pháp giảng dạy và nâng cao chất lượng giáo dục – đào tạo. Với đặc điểm nổi bật là sự mềm dẻo, linh hoạt trong xử lý tình huống sư phạm, cùng tinh thần trách nhiệm cao đối với nghề nghiệp, nữ giảng viên có điều kiện thuận lợi để vận dụng hiệu quả các phương pháp dạy học tích cực, lấy người học làm trung tâm. Trong môi trường giáo dục số, họ không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn đóng vai trò định hướng, hỗ trợ, tạo lập không gian học tập thân thiện, khuyến khích học viên chủ động khám phá tri thức, rèn luyện tư duy độc lập và khả năng sáng tạo.

Quan trọng hơn, nữ giảng viên còn là tấm gương tiêu biểu trong quá trình học tập, rèn luyện và thích ứng với những yêu cầu mới của chuyển đổi số. Tinh thần tự học, tự bồi dưỡng nâng cao năng lực số của nữ giảng viên không chỉ giúp bản thân họ đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ, mà còn tạo ra hiệu ứng lan tỏa tích cực trong đội ngũ giảng viên Nhà trường Quân đội. Chính sự nỗ lực không ngừng ấy góp phần hình thành môi trường giáo dục đổi mới, sáng tạo, thúc đẩy quá trình chuyển đổi số diễn ra thực chất, hiệu quả và bền vững.

2.3. Thực trạng tham gia chuyển đổi số của nữ giảng viên Nhà trường Quân đội

Thực tiễn triển khai chuyển đổi số trong giáo dục – đào tạo ở Nhà trường Quân đội cho thấy, đội ngũ nữ giảng viên đã và đang thể hiện sự chủ động, trách nhiệm trong việc tiếp cận và thích ứng với những yêu cầu mới của môi trường giáo dục số. Nhiều nữ giảng viên tích cực tự học, tự bồi dưỡng nhằm nâng cao trình độ công nghệ thông tin, từng bước làm chủ các nền tảng số, phần mềm dạy học và hệ thống quản lý đào tạo. Việc ứng dụng công nghệ số trong xây dựng bài giảng điện tử, tổ chức lớp học trực tuyến, cũng như trong hoạt động nghiên cứu khoa học và quản lý đào tạo đã góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong bối cảnh hiện nay.

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình tham gia chuyển đổi số của nữ giảng viên Nhà trường Quân đội vẫn còn bộc lộ một số hạn chế nhất định. Nhận thức về bản chất, mục tiêu và yêu cầu của chuyển đổi số ở một bộ phận nữ giảng viên chưa thật sự đầy đủ, dẫn đến việc ứng dụng công nghệ còn mang tính hình thức, chưa phát huy hết hiệu quả. Trình độ và năng lực số giữa các nữ giảng viên còn có sự chênh lệch, nhất là trong việc thiết kế bài giảng số, khai thác dữ liệu và vận dụng các công cụ dạy học hiện đại. Bên cạnh đó, đặc thù công tác trong môi trường Quân đội cùng với áp lực công việc chuyên môn và trách nhiệm gia đình đã ảnh hưởng không nhỏ đến quỹ thời gian, điều kiện tự học, tự bồi dưỡng nâng cao năng lực số của nữ giảng viên.

Ngoài những yếu tố chủ quan, một số hạn chế còn bắt nguồn từ điều kiện khách quan của Nhà trường Quân đội. Hạ tầng công nghệ thông tin, trang thiết bị phục vụ dạy học số ở một số cơ sở đào tạo chưa được đầu tư đồng bộ; việc hỗ trợ kỹ thuật, hướng dẫn chuyên môn trong quá trình triển khai chuyển đổi số còn chưa kịp thời. Những yếu tố này đã tác động nhất định đến hiệu quả và tính bền vững của quá trình chuyển đổi số, đòi hỏi phải có những giải pháp đồng bộ, phù hợp nhằm phát huy tốt hơn vai trò của nữ giảng viên trong thời gian tới.

2.4. Giải pháp phát huy vai trò nữ giảng viên trước yêu cầu chuyển đổi số

Để phát huy tốt vai trò của nữ giảng viên Nhà trường Quân đội trong chuyển đổi số giáo dục – đào tạo, cần thực hiện đồng bộ một số giải pháp sau:

Trước hết, nâng cao nhận thức về chuyển đổi số cho đội ngũ nữ giảng viên Nhà trường Quân đội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi nhận thức đúng là tiền đề quyết định đến thái độ, hành động và hiệu quả tham gia chuyển đổi số trong giáo dục – đào tạo. Khi hiểu rõ bản chất, mục tiêu và tầm quan trọng của chuyển đổi số, nữ giảng viên sẽ chủ động, tích cực hơn trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy, ứng dụng công nghệ và tự bồi dưỡng năng lực số, qua đó góp phần nâng cao chất lượng đào tạo trong Nhà trường Quân đội.

Nội dung nâng cao nhận thức cần tập trung làm rõ những vấn đề cốt lõi của chuyển đổi số trong giáo dục – đào tạo Quân đội, bao gồm: ý nghĩa chiến lược của chuyển đổi số đối với nhiệm vụ xây dựng Quân đội hiện đại; vai trò, trách nhiệm và vị trí của đội ngũ nữ giảng viên trong quá trình đổi mới giáo dục trên nền tảng số; những yêu cầu mới về năng lực, phương pháp và phong cách giảng dạy trong môi trường giáo dục số. Qua đó giúp nữ giảng viên nhận thức đầy đủ, sâu sắc và toàn diện về nhiệm vụ chuyển đổi số gắn với chức trách, nhiệm vụ được giao.

Về biện pháp thực hiện, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục thông qua các hội nghị, tọa đàm, sinh hoạt chuyên đề, lồng ghép nội dung chuyển đổi số vào các chương trình bồi dưỡng, tập huấn giảng viên. Đồng thời, phát huy vai trò của các tổ chức, lực lượng trong Nhà trường trong việc định hướng, động viên và hỗ trợ nữ giảng viên nâng cao nhận thức, hình thành động cơ đúng đắn, tinh thần chủ động, tự giác và sẵn sàng thích ứng với những yêu cầu mới của chuyển đổi số, góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu đổi mới giáo dục – đào tạo ở Nhà trường Quân đội hiện nay.

Thứ hai, tăng cường bồi dưỡng năng lực số cho đội ngũ nữ giảng viên Nhà trường Quân đội là yêu cầu then chốt nhằm bảo đảm chuyển đổi số trong giáo dục – đào tạo được triển khai một cách thực chất và hiệu quả. Năng lực số không chỉ giúp nữ giảng viên làm chủ các công cụ công nghệ, mà còn là điều kiện để đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng yêu cầu phát triển của Nhà trường Quân đội trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.

Nội dung bồi dưỡng năng lực số cần tập trung vào việc trang bị cho nữ giảng viên hệ thống kiến thức và kỹ năng thiết yếu, như: sử dụng thành thạo các nền tảng dạy học số, hệ thống quản lý học tập; thiết kế, xây dựng bài giảng điện tử và học liệu số; khai thác, xử lý dữ liệu phục vụ giảng dạy, kiểm tra, đánh giá; bảo đảm an toàn, an ninh thông tin trong môi trường giáo dục số. Việc bồi dưỡng cần gắn chặt với yêu cầu nhiệm vụ chuyên môn và đặc thù công tác của nữ giảng viên trong Nhà trường Quân đội.

Thứ ba, tạo điều kiện thuận lợi về cơ chế, chính sách đối với đội ngũ nữ giảng viên Nhà trường Quân đội có ý nghĩa quan trọng trong việc khơi dậy động lực, phát huy tiềm năng và bảo đảm sự tham gia tích cực, bền vững của nữ giảng viên vào quá trình chuyển đổi số giáo dục – đào tạo. Cơ chế, chính sách phù hợp không chỉ góp phần tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn công tác, mà còn tạo môi trường thuận lợi để nữ giảng viên yên tâm cống hiến, sáng tạo và đổi mới.

Nội dung của giải pháp này cần tập trung vào việc hoàn thiện các quy định, chính sách liên quan đến quản lý, sử dụng và phát triển đội ngũ nữ giảng viên trong bối cảnh chuyển đổi số. Trong đó, chú trọng việc bố trí, sắp xếp thời gian và phân công nhiệm vụ chuyên môn một cách hợp lý, phù hợp với đặc thù công tác và điều kiện của nữ giảng viên; đồng thời quan tâm bảo đảm sự cân đối giữa yêu cầu nhiệm vụ giảng dạy, nghiên cứu khoa học và trách nhiệm gia đình. Bên cạnh đó, cần xây dựng các cơ chế khuyến khích, động viên nữ giảng viên tích cực tham gia chuyển đổi số, nghiên cứu khoa học và hoạt động đổi mới sáng tạo.

Về biện pháp thực hiện, các Nhà trường Quân đội cần rà soát, điều chỉnh và bổ sung các quy định, chính sách theo hướng tạo điều kiện thuận lợi cho nữ giảng viên phát huy năng lực trong môi trường giáo dục số. Thực hiện kịp thời các hình thức động viên, khen thưởng đối với những nữ giảng viên có thành tích trong ứng dụng công nghệ, đổi mới phương pháp giảng dạy và nghiên cứu khoa học; đồng thời bảo đảm sự công bằng, minh bạch trong đánh giá, sử dụng và phát triển đội ngũ. Qua đó, tạo động lực thúc đẩy nữ giảng viên tham gia tích cực, chủ động và hiệu quả vào quá trình chuyển đổi số giáo dục – đào tạo ở Nhà trường Quân đội.

Về biện pháp thực hiện, cần tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên sâu theo từng nhóm đối tượng, trình độ và lĩnh vực giảng dạy, bảo đảm tính thiết thực và khả năng vận dụng cao. Đồng thời, khuyến khích nữ giảng viên phát huy tinh thần tự học, tự nghiên cứu; xây dựng các diễn đàn, nhóm chuyên môn để trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm trong ứng dụng công nghệ số. Qua đó, từng bước nâng cao năng lực số một cách đồng đều, bền vững, tạo nền tảng vững chắc cho việc thực hiện chuyển đổi số trong giáo dục – đào tạo ở Nhà trường Quân đội.

Thứ tư, hoàn thiện hạ tầng và môi trường số trong Nhà trường Quân đội có ý nghĩa then chốt trong việc bảo đảm các điều kiện vật chất – kỹ thuật cho quá trình chuyển đổi số giáo dục – đào tạo, đồng thời tạo nền tảng để đội ngũ nữ giảng viên phát huy năng lực, tính chủ động và sáng tạo trong giảng dạy. Hạ tầng và môi trường số hiện đại, đồng bộ là điều kiện cần thiết để các giải pháp chuyển đổi số được triển khai hiệu quả, tránh tình trạng ứng dụng công nghệ mang tính hình thức, thiếu bền vững.

Nội dung của giải pháp này cần tập trung vào việc đầu tư, nâng cấp đồng bộ hệ thống công nghệ thông tin, cơ sở hạ tầng số và các nền tảng phục vụ dạy học, nghiên cứu khoa học và quản lý đào tạo. Trong đó, chú trọng xây dựng hệ thống quản lý học tập, kho học liệu số, phòng học thông minh và các công cụ hỗ trợ giảng dạy trực tuyến; đồng thời bảo đảm an toàn, an ninh thông tin trong môi trường giáo dục số của Nhà trường Quân đội. Việc hoàn thiện môi trường số cần gắn với yêu cầu thực tiễn đào tạo, phù hợp với đặc thù quân sự và nhiệm vụ của từng Nhà trường.

Về biện pháp thực hiện, các Nhà trường Quân đội cần xây dựng kế hoạch đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên các hạng mục thiết yếu phục vụ trực tiếp cho hoạt động giảng dạy và đào tạo trên nền tảng số. Đồng thời, tăng cường công tác hỗ trợ kỹ thuật, hướng dẫn sử dụng các hệ thống công nghệ, giúp nữ giảng viên tiếp cận, khai thác và sử dụng hiệu quả các nền tảng dạy học số. Qua đó, tạo môi trường thuận lợi để nữ giảng viên phát huy năng lực chuyên môn, đổi mới phương pháp và sáng tạo trong giảng dạy, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục – đào tạo ở Nhà trường Quân đội trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.

3. Kết luận

Chuyển đổi số trong giáo dục – đào tạo không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là yêu cầu chiến lược đối với các Nhà trường Quân đội trong giai đoạn hiện nay. Trong tiến trình này, nữ giảng viên với vai trò đặc thù, vị trí quan trọng và tiềm năng sáng tạo chính là lực lượng nòng cốt, góp phần thúc đẩy quá trình đổi mới giáo dục diễn ra hiệu quả và bền vững. Việc phát huy vai trò của nữ giảng viên không chỉ nâng cao chất lượng giảng dạy, đào tạo nguồn nhân lực quân sự, mà còn khẳng định vị thế, năng lực và sự đóng góp quan trọng của phụ nữ trong Quân đội. Đồng thời, đây là yếu tố then chốt để các Nhà trường Quân đội thực hiện thành công mục tiêu xây dựng lực lượng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ và hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 và chuyển đổi số sâu rộng./.

Tài liệu tham khảo

[1] Bộ Chính trị. Nghị quyết số 71‑NQ/TW, ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

[2] Chính phủ. Quyết định số 749/QĐ‑TTg ngày 03/6/2020 phê duyệt “Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”.

[3] Nguyễn Văn Cường, Trần Thị Hạnh. Ứng dụng công nghệ số trong đổi mới phương pháp giảng dạy ở Nhà trường Quân đội. Tạp chí Khoa học Giáo dục Quân sự, 2022, số 4, tr. 45–53.

[4] Lê Thị Minh Phương. Năng lực số của giảng viên trong bối cảnh chuyển đổi số: Thực trạng và giải pháp. Tạp chí Khoa học Giáo dục, 2021, số 12, tr. 21–29.

FEMALE LECTURERS IN MILITARY SCHOOLS FACING THE REQUIREMENTS OF DIGITAL TRANSFORMATION

IN EDUCATION AND TRAINING

Nguyen Thi Hong Phuong

Nguyen Hue University

Email: [email protected]

Abstract: In the context of the Fourth Industrial Revolution and the widespread process of digital transformation, military education and training face the imperative of comprehensive innovation in content, methodology, and teaching organization. The teaching staff, including female lecturers, play a direct and decisive role in determining the quality and effectiveness of digital transformation in military schools. This paper analyzes the requirements placed on female lecturers in the process of digital transformation in education and training, assesses the current participation of female lecturers in digital transformation at military schools, and proposes several solutions to enhance the role of female lecturers, contributing to improving the quality of education and training and meeting the requirements of building a modern military in the new context.

Keywords: Female lecturers; digital transformation; education and training; military schools.