NÂNG CAO NĂNG LỰC, TRÌNH ĐỘ VÀ RÈN LUYỆN PHƯƠNG PHÁP, TÁC PHONG CÔNG TÁC CỦA QUÂN NHÂN TRONG THỜI KỲ MỚI

Trần Đức Khánh Hùng

Khoa Giáo dục Quốc phòng và An ninh - Đại học Bách khoa Hà Nội

Tóm tắt

Quân đội nhân dân Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, tổ chức, giáo dục và rèn luyện. Sự lãnh đạo của Đảng là yếu tố then chốt quyết định sự phát triển, trưởng thành, sức mạnh chiến đấu và chiến thắng của quân đội, đảm bảo cho quân đội thực sự là công cụ bạo lực sắc bén bảo vệ Đảng, Nhà nước, Nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa. Để thực hiện tốt nhiệm vụ đó, mọi quân nhân phải quán triệt sâu sắc quan điểm, đuờng lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhiệm vụ của quân đội trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Từ khóa: năng lực; trình độ; rèn luyện; quân nhân.

          1. Đặt vấn đề

Hiện nay, tình hình thế giới và khu vực diễn biến hết sức phức tạp, khó lường, các thế lực thù địch, phản động tăng cường đẩy mạnh các hoạt động chống phá bằng nhiều âm mưu, thủ đoạn hết sức tinh vi, thâm độc và xảo quyệt. Chúng đẩy mạnh thực hiện chiến lược "diễn biến hòa bình", thúc đẩy "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ ta, hòng "phi chính trị hóa” quân đội, tách quân đội khỏi sự lãnh đạo của Đảng, làm cho quân đội mất phương hướng chiến đấu. Vì vậy, để quân đội thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình đòi hỏi mọi quân nhân phải nhận thức đầy đủ, quán triệt sâu sắc quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, điều lệnh, điều lệ, chức năng, nhiệm vụ của quân đội. Muốn vậy quân nhân phải có trình độ, năng lực, phương pháp, tác phong công tác tốt mới có khả năng tiếp thu nhanh, cỏ tính hệ thống và vận dụng sáng tạo quan điểm, đường lối, chủ trương, của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào thực hiện tốt chức trách, nhiệm vụ được giao.

2. Nội dung nghiên cứu

          2.1. Thực trạng năng tực, trình độ, phương pháp, tác phong công tác của quân nhân

Hiện nay, năng lực thực thi nhiệm vụ và tác phong công tác của quân nhân đã có sự chuyển biến mang tính hệ thống, đáp ứng yêu cầu từ lý luận đến thực tiễn theo từng chức trách cụ thể. Đại đa số quân nhân sở hữu bản lĩnh chính trị kiên định, được chuẩn hóa về nhận thức hệ tư tưởng Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các chủ trương, chính sách pháp luật hiện hành. Sự tin tưởng tuyệt đối vào vai trò lãnh đạo của Đảng và mục tiêu chủ nghĩa xã hội là nền tảng giúp quân nhân xác định rõ đối tượng, đối tác và nhiệm vụ chiến lược của lực lượng vũ trang. Đáng chú ý, đội ngũ cán bộ đã nâng cao rõ rệt trình độ quản lý, chỉ huy và khả năng làm chủ vũ khí, trang bị kỹ thuật hiện đại. Việc hình thành phương pháp làm việc khoa học, bám sát thực tiễn không chỉ giúp nhận diện chuẩn xác các âm mưu "diễn biến hòa bình" của các thế lực thù địch mà còn bảo đảm hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ quân sự, quốc phòng trong tình hình mới.

          Dù đã đạt được những kết quả nhất định, trước yêu cầu hiện đại hóa Quân đội trong giai đoạn mới, đội ngũ quân nhân vẫn bộc lộ một số tồn tại khách quan và chủ quan. Về nhận thức chính trị: Một bộ phận quân nhân chưa đạt được sự nhạy bén cần thiết về tư duy chính trị; khả năng nhận diện và phản ứng trước các tình huống thực tiễn còn lúng túng, dẫn đến biểu hiện mơ hồ, mất cảnh giác trước các thủ đoạn tinh vi. Về trình độ chuyên môn và kỹ thuật: Tồn tại tình trạng thụ động trong tự đào tạo và nâng cao nghiệp vụ. Khả năng làm chủ và khai thác vũ khí, trang bị kỹ thuật (VKTBKT), đặc biệt là các hệ thống công nghệ cao, còn hạn chế. Bên cạnh đó, kỹ năng ngoại ngữ và tin học nhìn chung chưa tương xứng với yêu cầu hội nhập và tác chiến hiện đại. Về năng lực quản lý, chỉ huy: Hiệu quả điều hành của một số cán bộ chủ chốt chưa ngang tầm nhiệm vụ. Công tác quản lý đơn vị đôi lúc thiếu tính khoa học, dẫn đến việc giải quyết các mâu thuẫn nội bộ và quan hệ cấp trên - cấp dưới chưa triệt để, chưa tuân thủ nghiêm túc điều lệnh, điều lệ quy định. Những hạn chế về phương pháp và tác phong công tác này đang tạo ra rào cản nhất định trong việc tối ưu hóa sức mạnh chiến đấu tổng hợp của đơn vị.

          2.2. Yêu cầu nâng cao năng lực, trình độ, phương pháp tác phong công tác của quân nhân

Tối ưu hóa năng lực chuyên môn và chuẩn hóa tác phong công tác của quân nhân trong giai đoạn mới đóng vai trò là động lực then chốt, thúc đẩy tiến trình xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ và hiện đại hóa.

Việc nâng cao năng lực, trình độ và chuẩn hóa tác phong công tác của quân nhân là yêu cầu khách quan nhằm đáp ứng chiến lược xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Quá trình này đòi hỏi phải quán triệt sâu sắc hệ thống quan điểm, đường lối của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước, đồng thời bám sát nhiệm vụ chính trị trọng tâm để tạo động lực nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của đơn vị. Các nội dung thực hiện cần được triển khai đồng bộ với tiến trình phát triển của quân đội, tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc xây dựng lực lượng, kết hợp giữa rèn luyện thực tiễn với công tác sơ, tổng kết để rút ra các bài học kinh nghiệm quý báu. Mục tiêu cốt lõi là tạo ra sự chuyển biến thực chất về phẩm chất đạo đức và năng lực chuyên môn, góp phần trực tiếp vào việc xây dựng tổ chức Đảng trong sạch, đơn vị vững mạnh toàn diện; đồng thời khắc phục triệt để các khâu yếu về lối sống và ý thức chấp hành kỷ luật quân đội.

Nâng cao năng tực, trình độ, phương pháp, tác phong công tác của quân nhân trong thời kỳ mới phải toàn diện, đồng bộ và chuyên sâu.

Đây là yêu cầu cốt lõi có tác động trực tiếp đến hiệu quả chuẩn hóa đội ngũ quân nhân trong tình hình mới. Việc nâng cao năng lực và tác phong công tác phải đảm bảo tính toàn diện, chú trọng tinh thông chuyên môn nghiệp vụ để sẵn sàng ứng phó và hoàn thành xuất sắc mọi chức trách được giao. Cụ thể, yêu cầu đặt ra đối với cán bộ chỉ huy là năng lực huấn luyện và điều hành cấp dưới; đối với chiến sĩ là sự thuần thục về kỹ - chiến thuật cá nhân, làm chủ vũ khí trang bị kỹ thuật hiện có và có khả năng kiêm nhiệm các vị trí khác khi cần thiết. Quá trình phát triển năng lực này phải được đặt trong tổng thể chiến lược hiện đại hóa quân đội, nhằm đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa và chủ động hội nhập quốc tế trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Nâng cao năng lực, trình độ và tác phong công tác của quân nhân trong giai đoạn mới phải được thực hiện trên nguyên tắc cá thể hóa theo chức trách và bám sát thực tiễn đơn vị.

Công tác giáo dục, đào tạo và rèn luyện quân nhân phải lấy tính thiết thực và hiệu quả làm thước đo hàng đầu, nhằm đáp ứng sát thực tế yêu cầu của từng đối tượng và đơn vị. Để làm được điều đó, cần thực hiện phân loại đối tượng một cách khoa học dựa trên nhiều tiêu chí như cấp bậc, chức vụ, nhóm ngành (sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan - binh sĩ, công nhân viên quốc phòng) và đặc thù nhiệm vụ chuyên môn. Việc xác định nội dung bồi dưỡng phải dựa trên sự tổng hòa giữa chức trách cá nhân với nhu cầu thực tiễn và thực trạng năng lực, tác phong công tác hiện tại của quân nhân. Đây chính là tiền đề quan trọng để xây dựng kế hoạch và đề ra các chủ trương lãnh đạo đúng đắn, từ đó phát huy tối đa vai trò, trách nhiệm của cấp ủy, chỉ huy, các tổ chức quần chúng cùng đội ngũ cán bộ, đảng viên trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại đơn vị.

2.3. Một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao năng lực, trình độ, phương pháp, tác phong công tác của quân nhân trong thời kỳ mới

    Một là, cần chú trọng phát huy sức mạnh tổng hợp của các tổ chức và lực lượng trong đơn vị nhằm nâng cao đồng bộ năng lực, trình độ chuyên môn cũng như phương pháp, tác phong công tác của quân nhân.

Cấp ủy, tổ chức đảng các cấp cần không ngừng nâng cao nhận thức, xác định rõ vai trò và trách nhiệm trong việc đề ra các chủ trương, biện pháp lãnh đạo sát thực tiễn nhằm rèn luyện năng lực, phương pháp và tác phong công tác cho quân nhân. Quá trình này phải gắn kết chặt chẽ kết quả tu dưỡng của đội ngũ cán bộ, đảng viên với mục tiêu xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện và tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh. Song song với việc lãnh đạo, cần chủ động phòng ngừa, phát hiện và xử lý kịp thời các biểu hiện tiêu cực ảnh hưởng đến chất lượng học tập, rèn luyện tại đơn vị. Để nâng cao hiệu lực lãnh đạo, việc kiện toàn cấp ủy, tổ chức đảng và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ chủ trì, cấp ủy viên có năng lực, sức chiến đấu cao là yêu cầu tất yếu; đồng thời phải đặc biệt phát huy vai trò gương mẫu, đi đầu của đảng viên trong mọi nhiệm vụ. Bên cạnh đó, cần chú trọng phát huy dân chủ thông qua hoạt động của Hội đồng quân nhân trên các mặt quân sự, chính trị, kinh tế và đời sống. Việc thực hiện đúng nguyên tắc dân chủ không chỉ giúp quân nhân xác định rõ quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm mà còn củng cố niềm tin tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của chỉ huy, tạo sự đồng thuận và sức mạnh tổng hợp trong toàn cơ quan, đơn vị.

Hai là, đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục - đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực, trình độ, phương pháp, tác phong công tác của quân nhân.

Đây là giải pháp cơ bản, có tác động trực tiếp và quyết định đến quá trình hình thành, phát triển năng lực, trình độ, cũng như phương pháp và tác phong công tác của quân nhân. Để hoàn thiện nhân cách người quân nhân cách mạng, cần sự phối hợp đồng bộ của nhiều yếu tố, trong đó then chốt là công tác giáo dục, đào tạo tại các học viện, nhà trường kết hợp với quá trình bồi dưỡng, rèn luyện thường xuyên tại đơn vị. Trước hết, cấp ủy và chỉ huy các cấp phải quán triệt, cụ thể hóa sâu sắc quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, cùng các nghị quyết, chỉ thị của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng vào thực tiễn nhiệm vụ. Việc giáo dục và huấn luyện phải lấy mục tiêu nâng cao trình độ toàn diện gắn với rèn luyện tác phong chính quy làm trọng tâm, nhằm đáp ứng yêu cầu thực hiện chức trách được giao. Song song với việc đổi mới chất lượng đào tạo tại các nhà trường để tạo lập nền tảng kiến thức cơ bản cho đội ngũ cán bộ, sĩ quan, cần đặc biệt chú trọng tính sáng tạo, linh hoạt trong các hình thức bồi dưỡng tại đơn vị. Đặc biệt, phải gắn nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu với việc rèn luyện bộ đội thông qua thực tiễn công tác và lao động sản xuất, từ đó tạo môi trường khách quan để quân nhân tự hoàn thiện bản lĩnh và năng lực chuyên môn.

Ba là, phát huy tính tích cực, tự giác của quân nhân trong tự học tập, tự rèn luyện nâng cao năng lực, trình độ, phương pháp, tác phong công tác.

Đây là giải pháp cơ bản, giữ vai trò quyết định đến chất lượng và hiệu quả của quá trình nâng cao năng lực, trình độ, cũng như phương pháp và tác phong công tác của quân nhân nhằm hướng tới mục tiêu cao cả là xứng danh “Bộ đội Cụ Hồ”. Tự giáo dục, tự rèn luyện không chỉ là nhu cầu nội tại mà còn là nhân tố bảo đảm cho mỗi cá nhân luôn hoàn thành xuất sắc chức trách, nhiệm vụ được giao. Đây vốn là truyền thống vẻ vang đã được tôi luyện qua các cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc và tiếp tục được kế thừa, phát huy mạnh mẽ trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Nội dung tự rèn luyện rất đa dạng, bao hàm mọi lĩnh vực công tác. Trên cơ sở yêu cầu nhiệm vụ của quân đội và thực tiễn đơn vị, mỗi quân nhân cần chủ động xây dựng kế hoạch cá nhân, xác định rõ nội dung và phương pháp tự học tập phù hợp với chức trách đảm nhiệm. Quá trình này đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa lý luận với thực tiễn, “học đi đôi với hành”, “nói đi đôi với làm”, đảm bảo tác phong làm việc khoa học và giữ vững nguyên tắc. Việc gắn kết lộ trình tự rèn luyện với thực hiện nhiệm vụ chính trị không chỉ giúp quân nhân hoàn thiện bản thân mà còn tạo động lực quan trọng để thúc đẩy cơ quan, đơn vị hoàn thành thắng lợi mọi chức năng, nhiệm vụ được giao.

Bốn là, tăng cường kiểm tra, giám sát việc học tập, rèn luyện nâng cao năng lực, trình độ, phương pháp, tác phong công tác của quân nhân.  

Công tác kiểm tra, giám sát phải được tiến hành đồng bộ, thường xuyên và nghiêm túc nhằm đảm bảo tính thiết thực và hiệu quả bền vững. Đây không chỉ là biện pháp quản lý mà còn là động lực giúp quân nhân phát huy ưu điểm, chủ động phòng ngừa và khắc phục hạn chế để vươn lên hoàn thành xuất sắc mọi chức trách, nhiệm vụ. Thông qua hoạt động này, đơn vị có thể kịp thời phát hiện những mắt xích yếu kém để chấn chỉnh và rút kinh nghiệm sâu sắc trong quá trình học tập, công tác. Nội dung kiểm tra, giám sát cần bao quát toàn diện, từ khâu lãnh đạo, chỉ đạo đến triển khai tổ chức thực hiện, đồng thời kết hợp linh hoạt giữa kiểm tra theo kế hoạch với kiểm tra đột xuất, giữa kiểm tra toàn diện với chuyên đề từng mặt. Cần chú trọng tăng cường sự giám sát của cấp trên đối với cấp dưới, đồng thời thiết lập cơ chế phù hợp để phát huy tinh thần kiểm tra lẫn nhau trong tập thể. Để hoạt động này đi vào chiều sâu, công tác kiểm tra phải được chuẩn hóa thành chế độ, nền nếp với các quy định chặt chẽ nhằm đánh giá chính xác, khách quan kết quả rèn luyện năng lực và tác phong của quân nhân. Gắn liền với đó là chính sách động viên, khen thưởng kịp thời các nhân tố tích cực, có tinh thần cầu tiến; đồng thời kiên quyết đấu tranh, xử lý nghiêm minh những trường hợp chủ quan, tự mãn hoặc có động cơ học tập thiếu đúng đắn.

          Năm là, xây dựng môi trường học tập và rèn luyện là giải pháp quan trọng nhằm tạo không gian thuận lợi cho quân nhân không ngừng nâng cao năng lực, trình độ chuyên môn cùng phương pháp và tác phong công tác.

          Để tạo động lực mạnh mẽ cho quân nhân trong việc nâng cao trình độ, năng lực và tác phong công tác, cấp ủy, chỉ huy và cơ quan chính trị các cấp cần tập trung lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng môi trường rèn luyện toàn diện thông qua việc phối hợp đồng bộ các mặt công tác: tư tưởng, tổ chức, chính sách và thi đua - khen thưởng. Trọng tâm là sự kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục chính trị với định hướng tư tưởng, nhằm kịp thời biểu dương các nhân tố điển hình và xây dựng cho quân nhân động cơ học tập, cống hiến đúng đắn. Bên cạnh đó, việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống quy chế, quy định về học tập là yêu cầu tất yếu để đưa hoạt động này vào nền nếp. Các đơn vị cần đẩy mạnh tuyên truyền về vị trí, tầm quan trọng của việc rèn luyện năng lực đối với kết quả thực hiện nhiệm vụ, đồng thời gắn kết sâu sắc với việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Việc phát huy tối đa hiệu quả của các thiết chế văn hoá và phương tiện thông tin đại chúng sẽ tạo ra sức lan tỏa rộng khắp, thúc đẩy phong trào tự học trong toàn quân. Đặc biệt, lãnh đạo và chỉ huy các cấp phải quán triệt, thực   nghiêm túc các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, nhất là chính sách hậu phương quân đội và đãi ngộ đối với quân nhân tại ngũ cũng như khi hoàn thành nghĩa vụ. Đây chính là đòn bẩy quan trọng để cổ vũ cán bộ, chiến sĩ ra sức thi đua, "rèn đức, luyện tài", phát huy tinh thần xung kích, sáng tạo, sẵn sàng vượt qua mọi khó khăn để hoàn thành xuất sắc chức trách được giao, góp phần giữ vững và lan tỏa phẩm chất cao quý “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời kỳ mới.  

          3. Kết luận

Nâng cao năng lực, trình độ, phương pháp, tác phong công tác của quân nhân phấn đấu xứng danh “Bộ đội Cụ Hồ” của cán bộ, chiến sĩ trong quân đội là yêu cầu khách quan của sự nghiệp xây đựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại; là trách nhiệm của thế hệ cán bộ, chiến sĩ hom nay với Tồ quốc, với Đảng và Nhân dân. Trước yêu cầu của nhiệm vụ bảo vệ Tổ quổc; yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng quân đội; sự chống phá của các thế lực thù địch với nhiều âm mưu, thủ đoạn hết sức thâm độc và xảo quyệt; mặt khác, thực tiễn luôn vận động phát triển, đòi hỏi năng lực, trình độ, phương pháp, tác phong công tác của quân nhân phải được nâng lên mới đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ mới đặt ra. Vì vậy, để nâng cao năng lực, trình độ, phương pháp, tác phong công tác của quân nhân phải đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng phù hợp với đặc điểm đối tượng và yêu cầu nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị. Mỗi cán bộ, chiến sĩ quân đội nhân dân Việt Nam trong mọi điều kiện hoàn cảnh phải giữ vững bản lĩnh chính trị vững vàng, không ngừng trau dồi đạo đức cách mạng trong sáng, tích cực học tập nâng cao năng lực, trình độ, phương pháp, tác phong công tác để xứng đáng với danh hiệu cao quý “Bộ đội Cụ Hồ” mà nhân dân đã khen tặng.

Tài liệu tham khảo

1. Điều lệnh Quản lý bộ đội Quân đội nhân dân Việt Nam – Bộ Quốc phòng, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân (Năm 2011 và các văn bản sửa đổi, bổ sung).

2. Nghị quyết số 847-NQ/QUTW (28/12/2021): Nghị quyết của Quân ủy Trung ương về phát huy phẩm chất " Bộ đội Cụ Hồ" , kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới.

3. "Xây dựng quân đội tinh, gọn, mạnh – Những vấn đề lý luận và thực tiễn" – Bài viết của Đại tướng Phan Văn Giang (Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng), Tạp chí Quốc phòng toàn dân, số 12-2023 (tháng 12 năm 2023).

4.https://tapchiqptd.vn/vi/theo-guong-bac/can-bo-chien-si-quan-doi-nhan-dan-viet-nam-day-manh-hoc-tap-va-lam-theo-tu-tuong-dao-duc-p/17795.html

5.https://www.qdnd.vn/nuoi-duong-van-hoa-bo-doi-cu-ho/ren-luyen-phuong-phap-tac-phong-cong-tac-khoa-hoc-nghiem-tuc-trach-nhiem-cao-695872

ENHANCING THE CAPACITY, COMPETENCE, AND THE WORKING METHODS AND PROFESSIONAL CONDUCT OF MILITARY PERSONNEL IN THE NEW ERA

Tran Duc Khanh Hung

Faculty of National Defense and Security Education - Hanoi University of Science and Technology

Abstract

The Vietnam People’s Army was founded, organized, educated, and trained by the Communist Party of Vietnam and President Ho Chi Minh. The leadership of the Party is the decisive factor in the Army’s development, growth, combat strength, and victories, ensuring that it truly serves as a sharp instrument of force to safeguard the Party, the State, the People, and the socialist regime. To effectively fulfill this mission, all military personnel must thoroughly grasp the Party’s viewpoints, guidelines, and policies, as well as the State’s laws and regulations, and the Army’s tasks in the course of performing their duties.

Keywords: capacity, competence, training, military personnel