NÂNG CAO BẢN LĨNH CHÍNH TRỊ CHO THANH NIÊN QUÂN ĐỘI TRONG KỶ NGUYÊN SỐ

Bùi Văn Dũng, Phạm Minh Thiện

Trường Đại học Nguyễn Huệ

Tóm tắt:

Trong bối cảnh kỷ nguyên số hiện nay, khi công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và truyền thông đa chiều phát triển mạnh mẽ, thanh niên Quân đội đang đứng trước cả những thời cơ to lớn để học tập, tiếp cận tri thức mới, mở rộng tầm nhìn, và những thách thức gay gắt từ các luồng thông tin xấu độc, từ âm mưu “diễn biến hòa bình” cũng như sự tấn công ngày càng tinh vi vào nền tảng tư tưởng của Đảng.

Trước tình hình đó, nâng cao bản lĩnh chính trị cho thanh niên Quân đội trở thành nhiệm vụ cấp thiết và có ý nghĩa chiến lược, nhằm giúp họ xây dựng sức đề kháng vững vàng về tư tưởng, giữ vững niềm tin, kiên định mục tiêu và lý tưởng cách mạng, tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân.

Từ khóa: Bản lĩnh chính trị, thanh niên Quân đội, kỷ nguyên số, Bộ đội Cụ Hồ

Ngày nhận bài: 09/10/2025; Biên tập 09/10/2025; Duyệt đăng: 10/10/2025

1. Đặt vấn đề

Kỷ nguyên số được định hình bởi sự phát triển vượt bậc của khoa học công nghệ, đặc biệt là Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (Cách mạng 4.0), sự toàn cầu hóa sâu rộng, cùng với những biến động phức tạp của tình hình an ninh phi truyền thống và sự gia tăng cường độ, mức độ tinh vi của các hoạt động “diễn biến hòa bình”, “phi chính trị hóa” Quân đội từ các thế lực thù địch. Bản lĩnh chính trị của thanh niên Quân đội được xác định là sự thống nhất hữu cơ giữa niềm tin lý tưởng cách mạng, sự kiên định về mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, sự trung thành tuyệt đối với sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, Tổ quốc và Nhân dân, và khả năng tự vệ tư tưởng mạnh mẽ trước mọi luận điệu sai trái, xuyên tạc. Việc củng cố bản lĩnh chính trị không chỉ là nhiệm vụ giáo dục thông thường mà là một quy luật sống còn, bảo đảm Quân đội luôn giữ vững bản chất cách mạng, xứng đáng là công cụ bạo lực sắc bén và lực lượng nòng cốt bảo vệ vững chắc Tổ quốc.

2. Nội dung nghiên cứu

Thanh niên Quân đội nhân dân Việt Nam là lực lượng trẻ, sung sức, giàu nhiệt huyết, đóng vai trò then chốt trong việc duy trì và phát triển sức mạnh chiến đấu của Quân đội. Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc, thế hệ trẻ Quân đội luôn là lực lượng xung kích, sẵn sàng nhận và hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Ngày nay, khi đất nước bước vào kỷ nguyên mới, với những cơ hội và thách thức chưa từng có, việc xây dựng và nâng cao bản lĩnh chính trị cho đội ngũ này trở thành một yêu cầu khách quan, mang tính chiến lược, quyết định đến khả năng giữ vững tính chất cách mạng của Quân đội và sự ổn định chính trị - xã hội của đất nước.

2.1. Bản lĩnh chính trị của thanh niên Quân đội

Bản lĩnh chính trị của thanh niên Quân đội là tổng hòa phẩm chất chính trị, ý chí, niềm tin, thái độ và năng lực hành động thể hiện sự kiên định với mục tiêu, lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân; vững vàng trước mọi khó khăn, thử thách, không dao động trước những tác động tiêu cực của môi trường xã hội, nhất là trong bối cảnh kỷ nguyên số. Đó là khả năng nhận thức đúng đắn tình hình, phân biệt rõ đúng - sai, kiên quyết đấu tranh chống lại các quan điểm sai trái, thù địch, đồng thời chủ động, sáng tạo trong học tập, rèn luyện và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao. Các yếu tố cấu thành bản lĩnh chính trị của thanh niên Quân đội cụ thể như sau:

Thứ nhất, niềm tin chính trị vững chắc. Đây là sự tin tưởng tuyệt đối vào chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, vào sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, vào mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Niềm tin chính trị chính là nền tảng định hướng tư tưởng và hành động của thanh niên Quân đội.

Thứ hai, ý chí kiên định và trung thành. Thể hiện ở sự sẵn sàng vượt qua khó khăn, gian khổ, không dao động trước thử thách, kiên định mục tiêu, lý tưởng cách mạng và tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc, Nhân dân. Đây là cốt lõi để giữ vững phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”.

Thứ ba, thái độ chính trị tích cực. Là tinh thần trách nhiệm, sự chủ động, tự giác trong học tập, rèn luyện, trong thực hiện nhiệm vụ; là thái độ kiên quyết đấu tranh chống quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Thứ tư, năng lực nhận thức và hành động chính trị. Không chỉ dừng ở sự tin tưởng, bản lĩnh chính trị còn đòi hỏi khả năng nắm vững đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, cùng với kỹ năng phân tích, đánh giá, lựa chọn hành vi phù hợp trong tình huống cụ thể.

Thứ năm, khả năng đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch. Đây là năng lực quan trọng trong kỷ nguyên số, khi thanh niên Quân đội thường xuyên tiếp xúc với không gian mạng. Khả năng này giúp họ có sức đề kháng tư tưởng, kiên quyết phản bác các luận điệu xuyên tạc, bảo vệ hình ảnh, uy tín Quân đội và nền tảng tư tưởng của Đảng.

Thứ sáu, khả năng thích ứng và sáng tạo trong kỷ nguyên số. Bản lĩnh chính trị không chỉ là sự kiên định mà còn là sự linh hoạt, sáng tạo trong vận dụng tri thức, khoa học công nghệ, tận dụng thành tựu chuyển đổi số để phục vụ nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, đồng thời chống lại những tác động tiêu cực của môi trường số.

Nâng cao bản lĩnh chính trị cho thanh niên Quân đội là quá trình tác động toàn diện, có mục tiêu, có tổ chức và có phương pháp của các chủ thể trong Quân đội và xã hội nhằm củng cố, phát triển niềm tin, lý tưởng cách mạng; bồi dưỡng ý chí kiên định, lòng trung thành tuyệt đối; rèn luyện năng lực nhận thức, thái độ, hành vi chính trị đúng đắn; tăng cường khả năng “miễn dịch tư tưởng”, bản lĩnh đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch; đồng thời phát triển năng lực thích ứng sáng tạo trước những biến động phức tạp của tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, nhất là trong không gian mạng của kỷ nguyên số. Đây là quá trình giúp thanh niên Quân đội không ngừng trưởng thành về chính trị, tư tưởng và hành động, bảo đảm cho họ luôn giữ vững phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại.

2.2. Thực trạng bản lĩnh chính trị của thanh niên Quân đội

Thời gian qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, cùng sự quan tâm của cấp ủy, chỉ huy các cấp, công tác nâng cao bản lĩnh chính trị cho thanh niên Quân đội được triển khai toàn diện, đồng bộ và đạt nhiều kết quả quan trọng. Trước hết, công tác giáo dục chính trị, tư tưởng được đổi mới nội dung, phương pháp theo hướng gắn lý luận với thực tiễn, kết hợp truyền thống với ứng dụng công nghệ số, giúp thanh niên Quân đội nắm vững chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng và nhiệm vụ của Quân đội. Các phong trào hành động cách mạng, các cuộc vận động lớn được triển khai sâu rộng, trở thành môi trường thực tiễn quan trọng rèn luyện niềm tin, ý chí, thái độ chính trị và tinh thần trách nhiệm của tuổi trẻ Quân đội. Song song đó, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng chỉ đạo xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, kỷ luật nghiêm minh, tạo điều kiện để thanh niên Quân đội tu dưỡng, rèn luyện và trưởng thành. Các cấp ủy, chỉ huy đặc biệt coi trọng công tác nêu gương, phát huy vai trò của sĩ quan trẻ trong định hướng, dìu dắt đoàn viên, thanh niên. Công tác thông tin, tuyên truyền trên báo chí, truyền hình, mạng xã hội Quân đội được đẩy mạnh, giúp thanh niên nâng cao sức đề kháng, bản lĩnh đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch. Nhờ vậy, bản lĩnh chính trị của thanh niên Quân đội ngày càng vững vàng, niềm tin, ý chí, lý tưởng cách mạng được củng cố, góp phần trực tiếp nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu của Quân đội trong tình hình mới.

Tuy nhiên, nhìn vào thực tế hiện nay nâng cao bản lĩnh chính trị cho thanh niên Quân đội gặp không ít những khó khăn, thách thức. Bối cảnh hiện nay đang tạo ra nhiều nguy cơ làm xói mòn và suy giảm bản lĩnh chính trị của thanh niên Quân đội. Thách thức lớn nhất đến từ môi trường thông tin số và không gian mạng. Cách mạng 4.0 đã cung cấp cho các thế lực thù địch công cụ mạnh mẽ để thực hiện chiến lược “chiến tranh thông tin”. Họ lợi dụng mạng xã hội, các nền tảng xuyên biên giới để phát tán thông tin giả, thông tin sai lệch có chủ đích, xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng, và bôi nhọ lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Thanh niên Quân đội với đặc điểm tiếp xúc nhiều với công nghệ, dễ bị tác động bởi luồng thông tin đa chiều, phức tạp này. Mục tiêu cao nhất của chiến lược “diễn biến hòa bình” là làm cho thanh niên Quân đội “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, từ đó làm mất phương hướng, tách Quân đội ra khỏi sự lãnh đạo của Đảng.

Bên cạnh đó, tác động của kinh tế thị trường cũng không thể xem nhẹ. Mặt trái của cơ chế thị trường đã làm nảy sinh và khuyến khích lối sống thực dụng, chủ nghĩa cá nhân ích kỷ, coi trọng vật chất, và xu hướng hưởng thụ. Nếu công tác giáo dục chính trị không được thực hiện thường xuyên, sâu sắc và hấp dẫn, những tư tưởng tiêu cực này có thể xâm nhập, làm phai nhạt lý tưởng sống, làm suy giảm động lực cống hiến và ý chí hy sinh của một bộ phận thanh niên trong Quân đội, vốn là những người hoạt động trong môi trường đòi hỏi sự hy sinh, cống hiến vô điều kiện. Sự thiếu gương mẫu, sự suy thoái đạo đức, lối sống của một bộ phận nhỏ cán bộ, đảng viên cũng là một yếu tố nội tại gây hoài nghi, làm giảm niềm tin của thanh niên.

2.3. Giải pháp nâng cao bản lĩnh chính trị cho thanh niên Quân đội

Trước tình hình đó, việc nâng cao bản lĩnh chính trị cho thanh niên Quân đội cần được coi là một nhiệm vụ chiến lược, thường xuyên và cấp bách, phải được thực hiện thông qua một hệ thống giải pháp toàn diện, đồng bộ và có tính đổi mới cao. Cụ thể như sau:

Một là, tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với công tác giáo dục chính trị, tư tưởng trong Quân đội. Cấp ủy, người chỉ huy và cơ quan chính trị các cấp phải nhận thức sâu sắc trách nhiệm của mình, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm. Cần chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ chủ trì, chính ủy, chính trị viên thực sự gương mẫu về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, tiên phong trong công tác đấu tranh chống các biểu hiện tiêu cực và chủ nghĩa cá nhân. Sự gương mẫu của cán bộ cấp trên chính là minh chứng sống động nhất về tính ưu việt của chế độ và sự lãnh đạo của Đảng, từ đó củng cố vững chắc niềm tin của thanh niên. Môi trường văn hóa quân sự phải được xây dựng lành mạnh, kỷ luật tự giác, nghiêm minh, tạo thành “hàng rào miễn dịch” vững chắc cho tư tưởng của người lính trẻ.

Hai là, đổi mới căn bản phương thức và nội dung giáo dục chính trị - tư tưởng theo hướng hiện đại, hấp dẫn và thuyết phục. Nội dung giáo dục không thể dừng lại ở việc truyền đạt lý luận một chiều mà phải gắn liền với thực tiễn nóng hổi của đất nước và nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Cần tập trung làm sáng tỏ, giải đáp thấu đáo những vấn đề lý luận và thực tiễn mới, đặc biệt là những vấn đề mà thanh niên quan tâm và còn có những vướng mắc, hoài nghi. Công tác đấu tranh phản bác phải được đưa vào chương trình giáo dục một cách chính thức, khoa học. Thanh niên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng để nhận diện, phân tích và phản bác các luận điệu sai trái một cách có lý, có tình, sử dụng ngôn ngữ và hình thức truyền tải phù hợp với văn hóa số của giới trẻ. Về phương pháp, cần ứng dụng tối đa công nghệ 4.0 vào giáo dục chính trị, tư tưởng. Xây dựng và sử dụng các học liệu điện tử, video đồ họa, các ứng dụng tương tác để tăng tính hấp dẫn và hiệu quả thẩm thấu. Các hình thức giáo dục cần đa dạng, linh hoạt, từ tọa đàm, đối thoại chính trị, đến tổ chức các cuộc thi tìm hiểu trực tuyến, các chương trình giao lưu văn hóa, nghệ thuật mang tính định hướng cao. Việc tăng cường đối thoại dân chủ trong đơn vị, tạo điều kiện cho thanh niên được bày tỏ chính kiến, được giải đáp thấu đáo các vấn đề nảy sinh trong nhận thức là một biện pháp hữu hiệu để củng cố bản lĩnh và niềm tin.

Ba là, tăng cường rèn luyện, thử thách bản lĩnh chính trị trong môi trường thực tiễn khó khăn, phức tạp. Bản lĩnh chính trị không thể chỉ hình thành qua lời nói mà phải được tôi luyện qua hành động và thử thách. Các đơn vị cần chủ động giao những nhiệm vụ có tính khó khăn, phức tạp cao cho thanh niên, như huấn luyện chiến đấu cường độ cao, sẵn sàng chiến đấu ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, hoặc tham gia vào các nhiệm vụ phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, các hoạt động đối ngoại quốc phòng như tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc. Chính trong những hoàn cảnh này, ý chí chiến đấu, tinh thần đồng đội, và sự hy sinh vì Tổ quốc sẽ được phát huy cao độ, giúp thanh niên Quân đội tôi luyện được bản lĩnh, tự tin vào sức mạnh và tính chính nghĩa của Quân đội mình. Các phong trào hành động cách mạng như “Thanh niên Quân đội vươn tới những đỉnh cao” và “Xứng danh Bộ đội Cụ Hồ” cần được gắn kết chặt chẽ với thực tiễn nhiệm vụ.

Bốn là, phát huy vai trò chủ động, xung kích và khả năng tự giáo dục, tự rèn luyện của đoàn viên thanh niên. Tổ chức Đoàn phải là hạt nhân chính trị, là người đồng hành, là trường học lớn bồi dưỡng bản lĩnh cho đoàn viên. Cần đổi mới phương thức hoạt động của Đoàn, hướng mạnh về cơ sở, tăng cường tính hấp dẫn và chiều sâu của các hoạt động. Đặc biệt, Đoàn cần trở thành lực lượng chủ công trên mặt trận tư tưởng số. Xây dựng và quản lý hiệu quả các trang, nhóm thông tin chính thức trên mạng xã hội, tổ chức các chiến dịch truyền thông tích cực, lan tỏa các giá trị nhân văn, phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”. Mỗi cán bộ Đoàn, mỗi đoàn viên phải là một “chiến sĩ” đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, lý luận, có khả năng nhận diện, phân biệt đúng - sai, thật - giả, sàng lọc thông tin và phản bác các luận điệu sai trái một cách khoa học, sắc bén, góp phần tạo nên “tuyến phòng thủ” tư tưởng vững chắc trên không gian mạng.

Năm là, xây dựng và hoàn thiện cơ chế chính sách đãi ngộ, tôn vinh, đảm bảo quyền lợi chính đáng cho thanh niên Quân đội. Bản lĩnh chính trị cần được củng cố bằng sự ghi nhận công bằng và minh bạch. Đảm bảo thực hiện tốt các chính sách về tiền lương, phụ cấp, nhà ở và các chính sách hậu phương Quân đội. Kịp thời biểu dương, khen thưởng những tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc, có bản lĩnh chính trị vững vàng. Ưu tiên đào tạo, bồi dưỡng, quy hoạch và tạo cơ hội thăng tiến cho cán bộ trẻ có phẩm chất chính trị tốt, năng lực chuyên môn giỏi. Sự công bằng và sự ghi nhận kịp thời là động lực mạnh mẽ nhất, củng cố niềm tin và sự gắn bó lâu dài của thanh niên với sự nghiệp cách mạng.

3. Kết luận

Nâng cao bản lĩnh chính trị cho thanh niên Quân đội trong kỷ nguyên mới là một công việc đầy thách thức nhưng mang ý nghĩa quyết định đối với sự tồn vong và phát triển của Quân đội, của đất nước. Việc triển khai đồng bộ, sáng tạo và hiệu quả các giải pháp từ cấp ủy, cơ quan chính trị đến tổ chức Đoàn, kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục lý luận chuyên sâu, rèn luyện thực tiễn khắc nghiệt và ứng dụng công nghệ hiện đại, sẽ tạo nên một thế hệ thanh niên Quân đội kiên cường, trung thành, tinh nhuệ, có khả năng “miễn dịch” cao với các tác động tiêu cực. Lực lượng này sẽ là hạt nhân vững chắc, tiếp tục phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trong tình hình mới, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Tài Liệu Tham Khảo

1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng. (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII (Tập 1). Hà Nội: Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
2. Quân ủy Trung ương. (2021, ngày 28 tháng 12). Nghị quyết số 847-NQ/QUTW về phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới