MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG PHÁT HUY PHẨM CHẤT “BỘ ĐỘI CỤ HỒ” TRONG TÌNH HÌNH MỚI

                                                                         Lê Minh Trí

                                                              Trường Đại học Nguyễn Huệ

 Email:[email protected]

Tóm tắt:

Thực tiễn hơn 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam đã khẳng định rằng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” là sự kết tinh ở tầm cao và chiều sâu của bản sắc văn hoá, tâm hồn và cốt cách con người Việt Nam. Phẩm chất đó thể hiện sự hòa quyện giữa giá trị dân tộc và lý tưởng giai cấp, giữa truyền thống lịch sử và tinh thần thời đại Hồ Chí Minh, trở thành biểu tượng đặc sắc của văn hoá quân đội cách mạng và là giá trị tiêu biểu của con người Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

Từ khóa: Phát huy; phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”; tình hình mới; văn hoá quân đội cách mạng;lý tưởng giai cấp.

Nhận bài: 19/11; Biên tập: 20/11/2025; Duyệt đăng: 21/11/2025

1. Đặt vấn đề

Sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong tư tưởng Hồ Chí Minh về tổ chức và xây dựng quân đội cách mạng là quan điểm nhất quán về sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với quân đội. Theo Người, “quân đội ta có sức mạnh vô địch, vì nó là quân đội nhân dân do Đảng ta xây dựng, Đảng ta lãnh đạo và giáo dục”. Từ nhận thức sâu sắc ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh yêu cầu phải thường xuyên củng cố, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong quân đội, coi đây là nguyên tắc bất di bất dịch, bảo đảm cho quân đội luôn trung thành tuyệt đối với Tổ quốc, với Đảng và Nhân dân.

Tư tưởng đó khẳng định vai trò quyết định của Đảng trong việc giữ vững bản chất cách mạng, phát huy truyền thống anh hùng của Quân đội nhân dân Việt Nam; đồng thời là nền tảng trực tiếp hình thành, bồi dưỡng và làm tỏa sáng phẩm chất cao đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ” qua mọi thời kỳ. Đây cũng là cơ sở lý luận thực tiễn quan trọng để quân đội ta không ngừng lớn mạnh, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó.

2. Nội dung nghiên cứu

2.1. Không ngừng giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với Quân đội nhân dân Việt Nam

Trong tình hình hiện nay, cần đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền, làm thấu triệt trong toàn quân nguyên tắc Đảng lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt đối với quân đội. Tập trung nâng cao chất lượng xây dựng đảng bộ quân đội trong sạch, vững mạnh; nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của các tổ chức cơ sở đảng. Tiếp tục đi sâu, thực hiện tốt cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn Đảng với những yêu cầu, biện pháp mới, phù hợp với đặc điểm tình hình của Đảng bộ quân đội. Quán triệt và thực hiện tốt chỉ thị số 316 - CT/ĐU của ĐUQSTW ngày 31/7/2008 "về xây dựng các cấp uỷ trong Đảng bộ quân đội trong sạch vững mạnh giai đoạn mới". Đồng thời tiếp tục thực hiện nghiêm túc các quy định về chức năng, nhiệm vụ của 8 loại hình tổ chức đảng trong quân đội; xây dựng, bổ sung cơ chế lãnh đạo của Đảng và quản lý nhà nước đối với hoạt động quốc phòng, an ninh theo quan điểm Đại hội X của Đảng. Chỉ đạo tốt việc thực hiện Nghị quyết số 51-NQ/TW ngày 20/7/2005 của Bộ Chính trị về “Tiếp tục hoàn thiện cơ chế lãnh đạo của Đảng đối với quân đội, thực hiện chế độ một người chỉ huy gắn với thực hiện chế độ chính ủy, chính trị viên trong Quân đội nhân dân Việt Nam”. Đây là một nghị quyết có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng quân đội cách mạng chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại nói chung. Việc quán triệt và tổ chức thực hiện nghị quyết này cần khắc phục khuynh hướng nhận thức sai trái cho rằng, đây là thời cơ để cán bộ chính trị “lên ngôi”. Vấn đề cấp bách hiện nay là phải lựa chọn, giáo dục, bồi dưỡng các chính uỷ, chính trị viên đáp ứng yêu cầu cả về phẩm chất và năng lực của người chủ trì về chính trị trong đơn vị. Tuy nhiên, quan trọng và cấp thiết hơn cả hiện nay là đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 847-NQ/QUTW, ngày 28/12/2021 của Quân ủy Trung ương về phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới. Nghị quyết này vừa là yêu cầu, vừa là nhiệm vụ thể hiện rõ đặc điểm phầm chất của “Bộ đội Cụ Hồ” trong giai đoạn cách mạng mới được nhìn nhận một cách đúng đắn, phù hợp với thực tiễn tình hình, đó là hiện nay “Còn một số cán bộ, đảng viên và quần chúng nhận thức chưa sâu sắc, trách nhiệm trong giữ gìn, phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” chưa cao; thiếu tự giác, gương mẫu trong tu dưỡng, rèn luyện, giảm sút ý chí, sa vào chủ nghĩa cá nhân, lối sống thực dụng..., làm ảnh hưởng đến truyền thống, uy tín của quân đội, phẩm chất và hình ảnh cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ” [1]. Vì vậy, để giữ vững và phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cần sự vào cuộc của toàn Đảng, toàn dân và cả hệ thống chính trị, mà trước hết là trách nhiệm của hệ thống tổ chức đảng, hệ thống chỉ huy trong Quân đội và mọi quân nhân, làm cho những phẩm chất cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ” tiếp tục tỏa sáng, nâng lên một tầm cao mới, xây dựng Quân đội vững mạnh, xứng đáng là “Quân đội anh hùng của dân tộc anh hùng” và lòng tin tưởng của Đảng, Nhà nước, Nhân dân.

Trong các chỉ thị, nghị quyết của chi bộ, đảng bộ phải chú trọng nội dung, biện pháp lãnh đạo giữ vững và phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” một cách cụ thể. Các chi bộ, đảng bộ cần phải coi trọng công tác phát triển đảng, bổ sung thường xuyên đội ngũ đảng viên có chất lượng cao. Điểm rất quan trọng để tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với quân đội ta là phải củng cố kiện toàn cơ quan chính trị và xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị mẫu mực về phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, đủ sức hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ. Cán bộ đảng viên và tổ chức đảng trong quân đội phải tích cực, chủ động đấu tranh phòng chống âm mưu, thủ đoạn diễn biến hoà bình nhằm phi chính trị hoá quân đội của các thế lực thù địch.

2.2. Đổi mới nội dung, hình thức giáo dục phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho cán bộ, chiến sĩ quân đội

Trong tình hình mới, để nâng cao chất lượng giáo dục theo nghĩa rộng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, cần phải quán triệt tính toàn diện, coi việc giáo dục là kết quả tổng hợp của các chương trình giáo dục chính trị, huấn luyện quân sự, sẵn sàng chiến đấu, công tác, lao động sản xuất, và mọi hoạt động văn hóa, xã hội của mỗi đơn vị. Tính chủ đích của giáo dục phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” phải được thể hiện thông qua mọi hoạt động, trên tất cả các lĩnh vực đó. Đối tượng cần giáo dục phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” là tất cả các tổ chức và con người cụ thể trong quân đội. Đặc biệt phải coi trọng giáo dục đối tượng là chiến sĩ làm nghĩa vụ quân sự, nhanh chóng tạo dựng cho họ ý niệm về phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” và có ý thức tự giác rèn luyện. Phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” được hình thành và biểu hiện qua tất cả các mối quan hệ và hoạt động của người quân nhân. Vì thế mà khi tập trung xây dựng các mối quan hệ chủ yếu như quan hệ trong nội bộ quân đội, quan hệ với Đảng, Nhà nước và Nhân dân, thì không thể xem nhẹ các mối quan hệ khác của cán bộ, chiến sĩ quân đội.

Giáo dục phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho cán bộ, chiến sĩ phải phù hợp với yêu cầu của từng đối tượng trên các địa bàn hoạt động cụ thể, bám sát đặc thù của các quân, binh chủng, học viện, nhà trường, đơn vị. Đây chính là vận dụng nguyên lý “phân tích cụ thể một tình hình cụ thể” vào giáo dục phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho cán bộ, chiến sĩ. Thực tế cho thấy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” là “cái chung” rất sâu sắc nhưng được biểu hiện phong phú, sinh động trong “cái riêng” ở từng đơn vị, con người cụ thể. Chuẩn mực chung của phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” phải được cụ thể hoá đến từng đối tượng để giáo dục và đánh giá kết quả giáo dục. Phương pháp giáo dục cũng không thể máy móc mà phải sáng tạo cho phù hợp với yêu cầu của từng đối tượng trên địa bàn hoạt động cụ thể. Hiện nay các phương tiện thông tin đại chúng rất đa dạng, có thể sử dụng với hiệu quả cao trong tuyên tryền, giáo dục phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”. Các hình thức khác như: tham quan, tiếp xúc nhân chứng lịch sử, thi tìm hiểu về truyền thống quân đội, truyền thống đơn vị…đều có tác dụng rất tích cực để qua đó giáo dục phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” cho cán bộ, chiến sĩ. Đặc biệt phải coi trọng sử dụng một phương pháp rất có hiệu quả, đó là phương pháp nêu gương trong giáo dục phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”. Phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” và bản chất cách mạng, truyền thống tốt đẹp của quân đội, của dân tộc là những cái không tồn tại độc lập, tách rời nhau mà có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Cho nên cần chủ động lồng ghép, kết hợp chặt chẽ, có hiệu quả việc giáo dục phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trong giáo dục bản chất, truyền thống tốt đẹp của quân đội, của dân tộc và của từng đơn vị cụ thể.

2.3. Phát huy vai trò của các tổ chức, đoàn thể trong quân đội, của hệ thống chính trị và toàn dân trong giữ vững và phát huy phẩm chất ”Bộ đội Cụ Hồ”

Cần thống nhất quan niệm rằng việc giữ vững và phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” không phải là việc riêng của tổ chức quân sự, càng không chỉ trách nhiệm của hoạt động công tác Đảng, công tác chính trị hoặc cá nhân người cán bộ chính trị. Trước hết cần phát huy vai trò của tổ chức lãnh đạo, chỉ huy trong việc giữ vững và phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” ở đơn vị. Các tổ chức lãnh đạo, chỉ huy phải thật sự nêu cao trách nhiệm, thường xuyên quan tâm tới nhiệm vụ giữ vững và phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” ở đơn vị. Điều này phải được thể hiện cụ thể trong các nghị quyết, chỉ thị, kế hoạch hoạt động của tổ chức, đồng thời phải làm tốt công tác kiểm tra việc triển khai thực hiện ở các đơn vị. Cán bộ, đảng viên trong các tổ chức lãnh đạo, chỉ huy phải mẫu mực thể hiện phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” ở mọi lúc, mọi nơi để làm gương sáng cho cán bộ, chiến sỹ noi theo.

Các tổ chức như Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Phụ nữ, Công đoàn, Hội đồng quân nhân…đều có trách nhiệm giữ vững và phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”. Thời gian tới phải quan tâm củng cố, phát huy cao độ vai trò của từng tổ chức, từng lực lượng và phối hợp một cách chặt chẽ, thường xuyên tạo ra một hợp lực mạnh mẽ nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ giữ vững và phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”.

Trong hệ thống chính trị, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước cần tiếp tục rà soát, bổ sung, phát triển hệ thống chính sách, luật pháp để quản lý quân đội và đảm bảo quyền lợi của quân nhân. Tiếp tục đổi mới nhận thức, hoàn thiện và thực hiện tốt chính sách đối với quân đội và hậu phương quân đội, phù hợp với sự phát triển của kinh tế thị trường ở nước ta. Đây là vấn đề nhạy cảm, có tác động mạnh mẽ tới cán bộ, chiến sỹ trong việc giữ vững và phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”. Tổ chức đảng, chính quyền, các tổ chức chính trị xã hội ở các địa phương và Nhân dân cần cộng tác, giúp đỡ bộ đội trong mọi hoạt động huấn luyện, công tác, sản xuất; kịp thời phối hợp giải quyết những vướng mắc về đất đai, thao trường và những vấn đề nảy sinh trong quan hệ quân - dân; cho việc nêu cao trách nhiệm chính trị, tạo thuận lợi cho tuyển chọn thanh niên nhập ngũ, tạo nguồn nhân lực cho quân đội, quan tâm tới quân nhân xuất ngũ trở về địa phương, tạo điều kiện tốt để họ tiếp tục phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”.

2.4. Nâng cao chất lượng tự giáo dục, rèn luyện của cán bộ, chiến sĩ để giữ vững và phát huy phẩm chất ”Bộ đội Cụ Hồ”

Những tác động giáo dục chỉ thật sự phát huy tác dụng và mang lại chất lượng hiệu quả khi thông qua tính tích cực cá nhân của đối tượng giáo dục là người cán bộ, chiến sỹ quân đội. Trước hết, cán bộ, chiến sỹ phải nâng cao trình độ tự ý thức về việc tự tu dưỡng rèn luyện, nhận thức rõ đòi hỏi khách quan về phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trong từng điều kiện cụ thể. Biết tự nhận xét, tự kiểm tra, đánh giá về những mạnh, yếu so với yêu cầu đặt ra và xác định phương hướng, biện pháp tự giáo dục, tự tu dưỡng cho xứng danh “Bộ đội Cụ Hồ”. Mặt khác, phải có ý chí phấn đấu cầu tiến bộ, luôn tự phê bình theo yêu cầu cao, giải quyết hài hoà các mối quan hệ, tự khép mình vào kỉ luật, trọng danh dự cá nhân, rèn luyện ý chí bền bỉ; hình thành động cơ rèn luyện đúng đắn, có khả năng “miễn dịch” với những tác động tiêu cực của mặt trái cơ chế thị trường trong đời sống xã hội hiện nay. Mỗi cá nhân thường xuyên lấy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” làm động lực tinh thần, tự cổ vũ và cổ vũ nhau thi đua hoàn thành tốt nhiệm vụ, nhất là khi đứng trước những khó khăn, thử thách ác liệt. Mọi cán bộ, chiến sĩ phải xây dựng niềm tin, ý thức trách nhiệm, tích cực tham gia vào cuộc đấu tranh phòng, chống những tác động, ảnh hưởng tiêu cực đến phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”.

2.5. Đẩy mạnh việc “học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, gắn liền với đấu tranh có hiệu quả phòng chống sự suy thoái phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”

Thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả thiết thực Nghị quyết số 847-NQ/QUTW, ngày 28/12/2021 của Quân ủy Trung ương về phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới và Kết luận số 01-KL/TW ngày 18/5/2021 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị khóa XII “Về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” chính là góp phần to lớn vào bồi dưỡng và nâng cao phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời kỳ mới. Phải thấy rằng, Kết luận số 01-KL/TW ngày 18/5/2021 của Bộ Chính trị có nội dung sâu rộng có ý nghĩa sâu sắc cả vê nhận thức và thực tiễn. Đối với quân đội phải đưa nội dung học tập về “tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” thành nếp sinh hoạt thường xuyên của mỗi đơn vị, lấy đó làm nội dung cơ bản trong giáo dục nhằm giữ vững và phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”. Trong các chỉ tiêu của mỗi phong trào thi đua phải có nội dung cụ thể học tập và làm theo tấm gương Hồ Chí Minh. Cần tiếp tục xây dựng chương trình, kế hoạch nghiên cứu, học tập, tuyên truyền, giáo dục tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh một cách nghiêm túc, thiết thực, phù hợp với thực tiễn của từng cơ quan, đơn vị; gắn việc học tập với việc chuyển mạnh sang làm theo tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

3. Kết luận

Phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” được hun đúc bởi sự giáo dục, rèn luyện của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta, đồng thời được bồi đắp, phát triển qua thực tiễn đấu tranh cách mạng, xây dựng và trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam. Phẩm chất đó gắn liền với bản chất cách mạng và truyền thống tốt đẹp của quân đội, nhưng không phải là giá trị “nhất thành bất biến”; nó luôn vận động, được bổ sung và hoàn thiện phù hợp với yêu cầu của từng giai đoạn lịch sử.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Quân ủy Trung ương (2021). Nghị quyết số 847-NQ/QUTW ngày 28/12/2021 của Quân ủy Trung ương về phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới.