MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG KHU VỰC PHÒNG THỦ CỦA CÁC TỈNH UỶ HIỆN NAY

   Vũ Văn Nam

Khoa CTĐ, CTCT, Học viện Chính trị

Email: [email protected]

Tóm tắt: Khu vực phòng thủ là bộ phận hợp thành phòng thủ quân khu. Lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ là chức năng, nhiệm vụ của các tỉnh ủy. Để xây dựng các tỉnh thành khu vực phòng thủ vững chắc đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, đòi hỏi phải phát huy được sức mạnh tổng hợp và huy động mọi nguồn lực của địa phương. Do đó, nghiên cứu, đề xuất những chủ trương, biện pháp nâng cao chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh uỷ là vấn đề cấp thiết hiện nay.

Từ khoá: Chất lượng lãnh đạo; khu vực phòng thủ; các tỉnh uỷ.

Nhận bài: 07/4/2026; Biên tập: 07/4/2026; Duyệt bài: 08/4/2026.

1. Mở đầu

Xây dựng khu vực phòng thủ là hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, điều hành của cấp ủy, chính quyền, Mặt trận tổ quốc và các tổ chức chính trị ở địa phương nhằm xây dựng tiềm lực chính trị, tinh thần, kinh tế, khoa học, công nghệ, quốc phòng, an ninh vững mạnh; xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân vững chắc và xây dựng lực lượng vũ trang địa phương vững mạnh làm nòng cốt để bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Tỉnh uỷ là cơ quan lãnh đạo của đảng bộ tỉnh giữa hai kỳ đại hội có trách nhiệm quán triệt, thực hiện các chủ trương, nghị quyết, kết luận, chỉ thị của Trung ương và chính sách, pháp luật của Nhà nước; đề xuất, kiến nghị Bộ Chính trị, Ban Bí thư những vấn đề có liên quan đến sự lãnh đạo của Trung ương đối với địa phương; lãnh đạo thực hiện nghị quyết đại hội đại biểu đảng bộ tỉnh. Do đó, sự lãnh đạo của tỉnh ủy là nhân tố quyết định, trực tiếp ảnh hưởng đến sự vững chắc của khu vực phòng thủ.

2. Nội dung nghiên cứu

2.1. Thực tiễn chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh uỷ thời gian vừa qua

Nhận thức đúng vị trí, vai trò của khu vực phòng thủ, những năm qua, các tỉnh ủy trong cả nước đã quan tâm lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc. Qua đó, khu vực phòng thủ các địa phương từng bước được xây dựng, hoạt động có hiệu quả; công tác giáo dục, bồi dưỡng kiến thức quốc phòng, an ninh được đẩy mạnh; nhận thức trách nhiệm của cán bộ, đảng viên ở các cấp, các ngành và toàn dân về xây dựng khu vực phòng thủ không ngừng được nâng cao; góp phần quan trọng vào xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận chiến tranh nhân dân, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Kết luận 64-KL/TW của Bộ Chính trị nêu rõ: “Nhận thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành, đội ngũ cán bộ, đảng viên và nhân dân về xây dựng khu vực phòng thủ từng bước được nâng lên, phát huy tốt sức mạnh tổng hợp trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân”¹. Tuy nhiên, quá trình lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh ủy còn bộc lộ những hạn chế như: Nhận thức của một số cấp ủy, tổ chức đảng về tầm quan trọng của khu vực phòng thủ chưa đầy đủ, sâu sắc; việc cụ thể hóa, thể chế hóa đường lối, chủ trương  của Đảng chính sách, pháp luật của Nhà nước về quốc phòng, an ninh; nghị quyết, chỉ thị của Quân uỷ Trung ương, của các đảng uỷ quân khu thành nghị quyết, chủ trương, kế hoạch, quy chế, quy định lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng khu vực phòng thủ của một số tỉnh uỷ còn chưa kịp thời; nội dung, phương thức và vận hành cơ chế lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ chưa sát với yêu cầu, đặc điểm địa bàn; sự phối hợp giữa các sở, ban, ngành trong tham mưu cho lãnh đạo, chỉ đạo có nội dung chưa thực sự thống nhất, đồng bộ.

Hiện nay, xây dựng khu vực phòng thủ diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực có nhiều biến đổi phức tạp, đan xen cả cơ hội và thách thức; các cuộc xung đột cục bộ, tranh chấp chủ quyền biển đảo, và cạnh tranh giữa các nước lớn gây áp lực lên an ninh quốc gia; các vấn đề như an ninh mạng, biến đổi khí hậu, dịch bệnh và tội phạm xuyên quốc gia; sự ra đời của các loại vũ khí công nghệ cao và phương thức tác chiến mới như tác chiến không gian mạng đặt ra yêu cầu phải hiện đại hóa thế trận phòng thủ. Trong nước, tiếp tục đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW về xây dựng tỉnh, thành phố thành khu vực phong thủ vững chắc trong tình hình mới; việc sắp xếp, tổ chức lại các đơn vị hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra yêu cầu toàn diện hơn về quản lý và chỉ đạo công tác quốc phòng; quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế tạo điều kiện về tiềm lực kinh tế nhưng cũng đòi hỏi phải kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế - xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh. Tình hình trên, đặt ra yêu cầu xây dựng “Thế trận lòng dân” vững chắc tăng cường niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước tạo sức mạnh tổng hợp để bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, chủ động phòng ngừa, xử lý hiệu quả các tình huống ngay từ cơ sở, không để bị động, bất ngờ. Do đó, đòi hỏi các tỉnh, thành phố phải tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, sự quản lý, điều hành của chính quyền địa phương trong việc xây dựng và hoạt động của khu vực phòng thủ.

3. Giải pháp để nâng cao chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh uỷ hiện nay

3.1. Tạo chuyển biến về nhận thức của các tổ chức, lực lượng và Nhân dân đối với nâng cao chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh ủy hiện nay

Chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh uỷ phụ thuộc trực tiếp vào nhận thức, trách nhiệm của các tổ chức, lực lượng và Nhân dân. Để tạo sự chuyển biến về nhận thức cần tập trung nâng cao nhận thức của các tổ chức, lực lượng, trước hết là của cấp uỷ, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị ở địa phương về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của khu vực phòng thủ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; về sự cần thiết phải nâng cao chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh uỷ; về trách nhiệm, quyền hạn của từng tổ chức, từng lực lượng đối với nâng cao chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh ủy hiện nay.

Đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục làm cho các tổ chức, lực lượng nhận thức sâu sắc: Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác quân sự, quốc phòng địa phương và xây dựng khu vực phòng thủ, nhất là quan điểm xây dựng phải đi đôi với bảo vệ Tổ quốc; coi trọng xây dựng tiềm lực chính trị, tinh thần trong khu vực phòng thủ; phát triển kinh tế phải kết hợp chặt chẽ với xây dựng và củng cố quốc phòng, an ninh, bảo đảm địa phương có kinh tế mạnh, quốc phòng, an ninh vững chắc.

Đa dạng hoá các hình thức, biện pháp tuyên truyền, giáo dục như: thông qua sinh hoạt của cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, các cơ quan, đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân; phát huy các phương tiện thông tin đại chúng (báo, tạp chí, thông tin, cổng thông tin điển tử, đài phát thanh, truyền hình, phim ảnh…); đổi mới nâng cao chất lượng công tác giáo dục chính trị, tư tưởng; giáo dục, bồi dưỡng, phổ biến kiến thức quốc phòng, an ninh cho các đối tượng; tổ chức các phong trào hành động cách mạng của Nhân dân và thực tiễn xây dựng và hoạt động khu vực phòng thủ để tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức của các cấp ủy viên, cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên và các tầng lớp Nhân dân về xây dựng và hoạt động của khu vực phòng thủ, về hoạt động lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ…

3.2. Tăng cường bồi dưỡng nâng cao kiến thức về quốc phòng, an ninh cho đội ngũ tỉnh ủy viên hiện nay

Kiến thức quốc phòng, an ninh của đội ngũ tỉnh ủy viên, nhất là người đứng đầu tỉnh uỷ, ban thường vụ tỉnh ủy luôn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh uỷ. Do đó, cần quan tâm bồi dưỡng cho đội ngũ tỉnh ủy viên những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, chiến tranh và quân đội, về quốc phòng, an ninh; đường lối xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận chiến tranh nhân dân, nhất là những phát triển mới trong Chiến lược bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; những yêu cầu xây dựng và hoạt động của khu vực phòng thủ. Bồi dưỡng những kiến thức cơ bản về khoa học và nghệ thuật quân sự Việt Nam; về yêu cầu kết hợp phát triển kinh tế, xã hội gắn với quốc phòng, an ninh; quốc phòng, an ninh gắn với phát triển kinh tế, xã hội. Bồi dưỡng kỹ năng xây dựng, phê duyệt, triển khai kế hoạch, phương án tác chiến phòng thủ bảo vệ địa phương; xây dựng văn kiện chỉ huy chiến đấu và tổ chức diễn tập khu vực phòng thủ; quản lý hành chính về trật tự xã hội và phòng chống tội phạm, tệ nạn xã hội ở cơ sở; những kỹ năng tổ chức thực hiện công tác quân sự, quốc phòng địa phương, xây dựng đề án theo chức trách, nhiệm vụ.

Vận dụng linh hình thức bồi dưỡng như: thông qua cử cán bộ tham gia các lớp bồi dưỡng do Trung ương tổ chức; phối hợp tổ chức các lớp bồi dưỡng tập trung tại các trường trường chính trị tỉnh hoặc trường quân sự quân khu; thường xuyên tổ chức các hội nghị, hội thảo tuyên truyền, phổ biến pháp luật về công tác quốc phòng, gắn với phòng, chống âm mưu “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch; kết hợp học lý thuyết với tham quan thực tế các khu vực phòng thủ, đơn vị quân đội để nắm vững kiến thức thực địa; thông qua hệ thống bản tin nội bộ, cổng thông tin điện tử, các chuyên trang, chuyên mục về quốc phòng, an ninh và khuyến khích các tỉnh uỷ viên tự học qua các tài liệu, chỉ thị, nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước về quốc phòng an ninh.

3.3. Xác định đúng nội dung, đổi mới phương thức lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh ủy hiện nay

Nội dung và phương thức lãnh đạo quyết định trực tiếp chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh ủy. Do đó, để nâng cao chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ. Trước hết, nội dung lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh ủy phải toàn diện, xong cần tập trung lãnh đạo xây dựng cấp ủy, chính quyền và tổ chức chính trị - xã hội các cấp trong sạch, vững mạnh; phát triển kinh tế, xã hội phải gắn kết với quy hoạch công nghiệp quốc phòng và các quy hoạch khác về quốc phòng có liên quan; đầu tư xây dựng và phát triển tiềm lực khoa học và công nghệ cho khu vực phòng thủ, bảo đảm quốc phòng, an ninh; xây dựng cơ chế, chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài trong lĩnh vực khoa học và công nghệ phục vụ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân vững mạnh; xây dựng kế hoạch bảo đảm nhu cầu quốc phòng năm đầu chiến tranh; tổ chức, xây dựng và bố trí lực lượng vũ trang trong khu vực phòng thủ thực hiện theo quy định của pháp luật; xây dựng, bảo vệ công trình quốc phòng, an ninh, khu quân sự trong khu vực phòng thủ thực hiện theo quy định của pháp luật; xác định phương án bố trí tổng thể các công trình quốc phòng, khu quân sự và chỉ giới xây dựng các công trình đó; lập bản đồ quy hoạch xây dựng các công trình quốc phòng, khu quân sự trong khu vực phòng thủ...

Cùng với xác định đúng nội dung lãnh đạo các tỉnh uỷ cần tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ, nhất là đổi mới cách thức quán triệt nghị quyết của cấp trên và ra nghị quyết lãnh đạo ở cấp mình; vận dụng linh hoạt hình thức tổ chức hội nghị quán triệt, với in ấn tài liệu để các cấp ủy viên tự nghiên cứu, viết thu hoạch; đưa vào nội dung sinh hoạt của các tổ chức đảng để phổ biến và thảo luận, kết luận ; ứng dụng thành tựu của khoa học công nghệ, nhất là công nghệ thông tin vào quán triệt nghị quyết; tăng cường dân chủ, tranh luận, thảo luận và thực hiện nghiêm chỉnh các nguyên tắc tổ chức, sinh hoạt của Đảng, các quy định về ra nghị quyết trong hội nghị ban thường vụ tỉnh ủy và hội nghị tỉnh ủy về ra nghị quyết và ban hành nghị quyết. Ngay sau khi có nghị quyết lãnh đạo các tỉnh ủy chỉ thị cho cấp ủy, tổ chức đảng các cấp tiến hành phổ biến quán triệt một cách sâu sắc, đầy đủ, nghiêm túc nghị quyết; thực hiện phân công từng tỉnh ủy viên, trưởng các cơ quan, ban, ngành, tổ chức chính trị, xã hội ở địa phương, các tổ chức, các đơn vị thuộc quyền cụ thể hoá những chủ trương, biện pháp, chỉ tiêu thành kế hoạch, chương trình hành động phù hợp với thực tiễn đơn vị và tổ chức thực hiện nghị quyết theo chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn được giao. Đồng thời đổi mới cách thức, biện pháp tuyên truyền, vận động các tổ chức, lực lượng nhất là cán bộ, đảng viên và Nhân dân địa phương tham gia xây dựng khu vực phòng thủ. Bằng cách vận dụng linh hoạt các hình thức tuyền truyền miệng, gắn với từng đối tượng cụ thể; hình thức giáo dục chính trị tư tưởng theo chế độ thường xuyên của các tổ chức, lực lượng, cơ quan, đơn vị, hình thức tuyên truyền qua các phương tiện thông tin, truyền thông của địa phương; hình thức sân khấu hóa, hội thi, hội thao phản ánh hoạt động xây dựng khu vực phòng thủ, các hình thức sinh hoạt cộng đồng ở các khu dân cư  đối với các tầng lớp nhân dân. Kịp thời lắng nghe ý kiến phản ánh của Nhân dân để đổi mới các hình thức, biện pháp tuyên truyền vận động Nhân dân cho phù hợp. Các tỉnh ủy chỉ đạo cấp ủy, tổ chức đảng trực thuộc và ủy ban kiểm tra của các tỉnh ủy lựa chọn các hình thức, phương pháp kiểm tra phù hợp với đặc thù của hoạt động xây dựng khu vực phòng thủ, đảm bảo tính linh hoạt, sáng tạo, mang lại hiệu quả thiết thực, không áp dụng máy móc các hình thức, phương pháp kiểm tra, giám sát. Tuy nhiên, cần khắc phục tình trạng đổi mới một cách tùy tiện không dựa trên căn cứ lý luận và thực tiễn, dẫn đến vi phạm các quy chế, quy định, nguyên tắc công tác kiểm tra, giám sát của Đảng.

3.4. Phát huy vai trò của đảng ủy quân sự tỉnh trong nâng cao chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh ủy hiện nay

Đảng uỷ quân sự tỉnh trực tiếp tham mưu cho tỉnh ủy những chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo công tác quân sự, quốc phòng địa phương, xây dựng khu vực phòng thủ trực tiếp chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra cấp ủy, tổ chức đảng các cấp trong quán triệt và thực hiện nghị quyết lãnh đạo công tác quân sự, quốc phòng  địa phương nói chung và xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh ủy nói riêng. Để phát huy vai trò của đảng ủy quân sự hiện nay. Trước hết, các tỉnh ủy phải thường xuyên phối hợp chặt chẽ với các đảng ủy, bộ tư lệnh quân khu chăm lo củng cố, kiện toàn đảng uỷ quân sự tỉnh có số lượng đủ, cơ cấu hợp lý, chất lượng cao theo đúng quy định, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng khu vực phòng thủ. Các tỉnh ủy cần quan tâm chú trọng xây dựng, bồi dưỡng, rèn luyện nâng cao phẩm chất, năng lực và phương pháp, tác phong công tác cho đội ngũ đảng ủy viên. Thường xuyên phát huy vai trò đảng uỷ quân sự tỉnh trong tham mưu, đề xuất với tỉnh ủy những chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc, trong nghiên cứu, đề xuất với tỉnh ủy những chủ trương, biện pháp lãnh đạo công tác quân sự, quốc phòng địa phương, xây dựng nền quốc phòng toàn dân; trong lãnh đạo công tác giáo dục quốc phòng, an ninh cho các đối tượng, kết hợp kinh tế, văn hóa, xã hội và an ninh, đối ngoại với quốc phòng trong xây dựng khu vực phòng thủ, xây dựng và huy động lực lượng dự bị động viên; việc bảo đảm ngân sách đối với sự nghiệp quốc phòng và chính sách hậu phương quân đội. Đảng uỷ quân sự tỉnh chủ động giúp tỉnh ủy chỉ đạo, hướng dẫn các ban, ngành, tổ chức chính trị - xã hội thực hiện các chủ trương nghị quyết xây dựng khu vực phòng thủ theo đúng chức năng, quyền hạn của mình; thực hiện tốt các văn bản, kế hoạch, nhiệm vụ của từng ban, ngành được phân công, chủ động phối hợp hướng dẫn các cơ quan, ban, ngành, tổ chức chính trị - xã hội và các tổ chức, lực lượng thực hiện xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc; chủ động tham mưu, đề xuất với tỉnh ủy kiểm tra, sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm để các tỉnh ủy đề ra chủ trương, biện pháp lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ tiếp theo đạt hiệu quả cao hơn.

4. Kết luận

Nâng cao chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh uỷ hiện nay luôn chịu sự tác động của nhiều yếu tố khách quan và chủ quan. Trong đó cần tập trung vào tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức, trách nhiệm của các tổ chức, lực lượng và Nhân dân; tăng cường bồi dưỡng nâng cao trình độ, kiến thức về quốc phòng, an ninh cho đội ngũ tỉnh uỷ viên; thường xuyên xác định đúng nội dung và đổi mới phương thức lãnh đạo của các tỉnh uỷ; phát huy vai trò của đảng uỷ quân sự tỉnh trong nâng cao chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh ủy đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Kết luận 64-KL/TW ngày 30-10-2019 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW về tiếp tục xây dựng các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thành khu vực phòng thủ vững chắc trong tình hình mới.

[2] Ban Chấp hành Trung ương. (12/12/2018), Quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và mối quan hệ công tác của cấp uỷ, ban thường vụ cấp uỷ tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

[3] Ban Chấp hành Trung ương. (30/10/2019). Kết luận đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 22/9/2008 của Bộ Chính trị (khóa X).

[4] Ban Bí thư Trung ương (27/6/2025), Quy định về tổ chức cơ quan chính trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam.

[5] Bộ Chính trị. (24/5/2025), Quy định về tổ chức đảng trong Quân đội nhân dân Việt Nam.

[6] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập I, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, 2026, Hà Nội.

[7] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập II, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, 2026, Hà Nội.

SOME SOLUTIONS TO IMPROVE THE QUALITY OF LEADERSHIP IN BUILDING DEFENSE ZONES BY PROVINCIAL PARTY COMMITTEES TODAY

Vu Van Nam
Faculty of Party and Political Work, Political Academy

Email: [email protected]

Sum mary: The defense zone is an integral part of the military region's defense. Leading the construction of the defense zone is the function and responsibility of the provincial Party committees. To build strong provincial defense zones that meet the requirements and tasks of national defense in the new situation, it is necessary to leverage the combined strength and mobilize all local resources. Therefore, researching and proposing policies and measures to improve the quality of leadership in building the defense zone by provincial Party committees is a pressing issue today.

Key words: Leadership quality; defense zones; provincial Party committees