MỘT SỐ GIẢI PHÁP BỒI DƯỠNG KỸ NĂNG THUYẾT TRÌNH CHO ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TRẺ TRONG CÁC NHÀ TRƯỜNG QUÂN ĐỘI HIỆN NAY

Nguyễn Hữu Tư

Trường Sĩ quan Pháo binh

[email protected]

Tóm tắt: Kỹ năng thuyết trình là một trong những năng lực then chốt góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và phát triển tư duy sáng tạo của đội ngũ giảng viên trẻ trong các nhà trường quân đội hiện nay. Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục - đào tạo trong Quân đội, yêu cầu đối với giảng viên trẻ không chỉ dừng lại ở tri thức chuyên môn, mà còn phải thể hiện được khả năng truyền đạt hiệu quả, hấp dẫn, khoa học trước tập thể. Bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình cho giảng viên trẻ vì thế trở thành nhiệm vụ quan trọng, cần được triển khai đồng bộ, bài bản và linh hoạt.

Từ khóa: Kỹ năng thuyết trình; giảng viên trẻ; trường quân đội.

Nhận bài: 11/5/2026; Biên tập:11/5/2026;  Phản biện: 15/5/2026; Duyệt đăng: 18/5/2026.

1. Đặt vấn đề

Trong quá trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo quân sự theo tinh thần Nghị quyết số 29 của Ban Chấp hành Trung ương và các nghị quyết, chỉ thị của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, đội ngũ giảng viên trẻ trong các nhà trường quân đội đang từng bước phát huy vai trò, vị trí của mình trong sự nghiệp trồng người, góp phần xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, bên cạnh những ưu điểm nổi bật như sự nhiệt huyết, năng động, tiếp cận nhanh với tri thức mới, công nghệ mới, thì một bộ phận giảng viên trẻ vẫn còn hạn chế nhất định trong kỹ năng sư phạm, đặc biệt là kỹ năng thuyết trình - một trong những năng lực thiết yếu trong giảng dạy hiện đại. Việc thiếu kỹ năng thuyết trình không chỉ làm giảm hiệu quả truyền đạt nội dung mà còn làm suy giảm sự hứng thú học tập của học viên, ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục và đào tạo.

Trong bối cảnh công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và mô hình dạy học tích cực đang được đẩy mạnh ứng dụng vào giảng dạy, việc bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình cho đội ngũ giảng viên trẻ trong các nhà trường quân đội không chỉ là yêu cầu cấp thiết trước mắt mà còn là chiến lược lâu dài nhằm xây dựng đội ngũ nhà giáo quân đội vững về chuyên môn, giỏi về phương pháp, đáp ứng yêu cầu giáo dục trong tình hình mới. Từ thực tiễn đó, việc nghiên cứu và đề xuất một số giải pháp bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình cho giảng viên trẻ là nhiệm vụ cần thiết, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc.

2. Cơ sở lý luận, thực tiễn bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình cho đội ngũ giảng viên trẻ trong các nhà trường quân đội

Trước hết, kỹ năng thuyết trình là một thành tố quan trọng cấu thành năng lực sư phạm toàn diện của giảng viên. Trong môi trường giáo dục quân sự, đặc biệt là ở các học viện, nhà trường quân đội, giảng viên không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải khơi dậy tư duy phản biện, hình thành phẩm chất chính trị, đạo đức và bản lĩnh quân nhân cho học viên. Một bài giảng có giá trị không đơn thuần ở nội dung chuyên môn mà còn ở cách thức truyền đạt, phương pháp thể hiện, kỹ năng thu hút, duy trì và kiểm soát chú ý của người học. Do đó, kỹ năng thuyết trình không chỉ giúp giảng viên trình bày nội dung rõ ràng, logic, hấp dẫn mà còn là công cụ để họ dẫn dắt lớp học hiệu quả, tương tác tích cực và truyền cảm hứng học tập.

Thứ hai, đội ngũ giảng viên trẻ trong các nhà trường quân đội hiện nay chủ yếu là những cán bộ trẻ mới tốt nghiệp từ các học viện, nhà trường, hoặc chuyển ngạch từ đơn vị về công tác giảng dạy. Họ có lợi thế về sức trẻ, tinh thần học hỏi, tư duy sáng tạo, nhưng cũng còn thiếu kinh nghiệm thực tiễn sư phạm. Trong thực tế giảng dạy, nhiều giảng viên trẻ gặp khó khăn trong việc tổ chức bài giảng, lựa chọn ngôn ngữ phù hợp, xử lý tình huống sư phạm hoặc làm chủ không gian lớp học. Các biểu hiện phổ biến là nói thiếu mạch lạc, đơn điệu; trình bày thiếu điểm nhấn; chưa biết cách vận dụng ngôn ngữ hình thể, ánh mắt, giọng nói, tư thế… để tăng hiệu quả truyền đạt. Chính những hạn chế này khiến bài giảng kém hấp dẫn, khó tiếp cận với người học và ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả đào tạo.

Thứ ba, trong bối cảnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ vào giáo dục đang diễn ra mạnh mẽ, kỹ năng thuyết trình cần được bồi dưỡng theo hướng hiện đại hóa, tích hợp đa phương tiện, phù hợp với yêu cầu của phương pháp dạy học tích cực, dạy học trực tuyến, dạy học mô phỏng và các mô hình đào tạo kết hợp. Thuyết trình hiện nay không chỉ dừng lại ở việc trình bày nội dung bằng lời nói mà còn bao gồm kỹ năng xây dựng slide, thiết kế bài giảng điện tử, sử dụng phần mềm trình chiếu, tương tác với thiết bị dạy học thông minh. Nếu không được bồi dưỡng bài bản, giảng viên trẻ sẽ khó thích ứng với những yêu cầu đổi mới về phương pháp, phương tiện và hình thức dạy học.

Thứ tư, kỹ năng thuyết trình còn gắn với khả năng truyền cảm hứng, xây dựng hình ảnh mẫu mực của người giảng viên trong lòng học viên. Trong giáo dục quân sự, giảng viên không chỉ là người dạy chữ mà còn là người truyền ngọn lửa lý tưởng cách mạng, tinh thần kỷ luật, đạo đức nghề nghiệp và lòng yêu nước cho thế hệ chiến sĩ tương lai. Một giảng viên có kỹ năng thuyết trình tốt sẽ dễ tạo được sự đồng cảm, khích lệ và niềm tin từ học viên. Họ chính là người thầy “nói ít mà thuyết phục nhiều”, có khả năng ảnh hưởng bằng trí tuệ và nhân cách. Vì vậy, nâng cao kỹ năng thuyết trình cũng là cách nâng cao uy tín, phẩm chất và năng lực giáo dục của người giảng viên trong quân đội.

Thứ năm, việc bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình còn nhằm đáp ứng yêu cầu chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo quân đội theo hướng chính quy, hiện đại và hội nhập quốc tế. Trong nhiều hoạt động giao lưu, hội thảo khoa học, giảng dạy các lớp đào tạo cán bộ nước ngoài, giảng viên quân đội, nhất là giảng viên trẻ thường xuyên phải trình bày tham luận, giảng dạy song ngữ hoặc thuyết trình trước tập thể đa văn hóa. Điều này đòi hỏi không chỉ nội dung học thuật sâu sắc mà còn phong cách trình bày chuyên nghiệp, thuyết phục, giàu tính tương tác. Nếu được bồi dưỡng đúng cách, giảng viên trẻ sẽ tự tin hơn trong các hoạt động học thuật và góp phần nâng cao vị thế của các nhà trường quân đội trong môi trường giáo dục đa phương, quốc tế hóa hiện nay.

3. Một số giải pháp bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình cho đội ngũ giảng viên trẻ trong các nhà trường quân đội hiện nay

Từ những phân tích ở trên, có thể thấy rằng, việc bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình cho đội ngũ giảng viên trẻ không chỉ là yêu cầu tất yếu từ thực tiễn dạy học, mà còn là bước đi chiến lược nhằm xây dựng đội ngũ nhà giáo quân đội có chất lượng, có bản lĩnh và có khả năng truyền cảm hứng cho người học. Tuy nhiên, việc bồi dưỡng kỹ năng này cần được thực hiện một cách hệ thống, có định hướng rõ ràng và áp dụng các giải pháp đồng bộ, phù hợp với đặc thù đào tạo trong quân đội. Trong khuôn khổ bài viết này, chúng tôi đề xuất năm giải pháp có tính khả thi nhằm nâng cao hiệu quả bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình cho giảng viên trẻ trong các nhà trường quân đội hiện nay.

Một là, xây dựng chương trình bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình mang tính hệ thống, chuyên sâu và phù hợp với đặc thù quân đội

Đây là giải pháp có tính nền tảng, đóng vai trò định hướng và tổ chức toàn bộ quá trình bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình cho giảng viên trẻ. Thực tiễn hiện nay cho thấy, việc bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình chủ yếu lồng ghép trong các khóa tập huấn nghiệp vụ sư phạm chung, chưa có chương trình riêng biệt, bài bản. Nhiều nội dung còn mang tính hàn lâm, lý thuyết, thiếu sự kết nối với đặc thù môi trường quân sự và phương pháp giảng dạy theo hướng tích cực hóa người học. Do đó, việc xây dựng một chương trình riêng về kỹ năng thuyết trình là điều cần thiết và cấp bách.

Trước hết, nội dung của chương trình bồi dưỡng cần được thiết kế khoa học, có lộ trình rõ ràng, phân hóa theo trình độ và kinh nghiệm của giảng viên trẻ. Những nội dung cần chú trọng bao gồm: kỹ năng thiết kế cấu trúc bài thuyết trình logic, nghệ thuật mở đầu và kết thúc ấn tượng, kỹ thuật sử dụng ngôn ngữ nói hiệu quả, phương pháp điều tiết giọng nói, cử chỉ, ánh mắt, kỹ năng ứng phó với tình huống sư phạm bất ngờ và nghệ thuật thu hút sự chú ý của người học trong môi trường quân sự kỷ luật cao.

Bên cạnh đó, chương trình cần gắn kết lý thuyết với thực hành, trong đó phần thực hành đóng vai trò chủ đạo. Mỗi nội dung lý thuyết đều cần có ví dụ minh họa sát thực, các bài tập tình huống cụ thể để người học áp dụng ngay, đồng thời có sự phản hồi, đánh giá, nhận xét từ giảng viên hướng dẫn. Việc tổ chức lớp học mô phỏng, thi trình bày, đánh giá chéo giữa các học viên là cách hiệu quả để rèn luyện và củng cố kỹ năng trong điều kiện gần thực tế giảng dạy nhất.

Một yêu cầu đặc biệt trong môi trường quân đội là chương trình cần phản ánh rõ các yếu tố đặc thù như: phong cách phát ngôn chuẩn mực, trang nghiêm; khả năng truyền đạt tư tưởng chính trị, đạo đức cách mạng; lồng ghép các nội dung tuyên truyền, giáo dục truyền thống vào bài giảng; tuân thủ điều lệnh, tác phong chính quy khi đứng lớp. Những điểm này cần được tích hợp vào chương trình dưới dạng chuyên đề hoặc bài học tình huống để giúp giảng viên trẻ vừa nắm vững kỹ năng thuyết trình, vừa giữ được bản sắc người thầy trong quân đội.

Ngoài ra, để chương trình phát huy hiệu quả thực chất, cần có cơ chế phối hợp giữa các nhà trường quân đội với các đơn vị nghiên cứu giáo dục, các học viện có thế mạnh trong đào tạo sư phạm quân sự. Có thể xây dựng khung chương trình thống nhất toàn quân nhưng cho phép linh hoạt điều chỉnh theo đặc thù từng nhà trường, từng chuyên ngành. Việc triển khai chương trình nên có chu kỳ, đánh giá sau mỗi đợt tổ chức để liên tục điều chỉnh, cập nhật các xu hướng mới trong kỹ năng thuyết trình hiện đại.

Tóm lại, xây dựng chương trình bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình có hệ thống và chuyên sâu là giải pháp cơ bản, có tính mở đường cho việc nâng cao chất lượng giảng viên trẻ trong các nhà trường quân đội. Đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật giáo dục mà còn là sự đầu tư chiến lược vào yếu tố con người – nhân tố then chốt bảo đảm thành công của quá trình giáo dục, đào tạo trong quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay.

Hai là, tăng cường tổ chức các hoạt động rèn luyện kỹ năng thuyết trình thông qua các hình thức câu lạc bộ chuyên môn, hội thi giảng viên giỏi, tọa đàm học thuật và diễn đàn trao đổi kinh nghiệm

Nếu như giải pháp thứ nhất chú trọng đến việc xây dựng một chương trình bài bản mang tính lý thuyết và huấn luyện chuyên sâu, thì giải pháp thứ hai hướng đến việc tạo ra môi trường thực hành và cơ hội để giảng viên trẻ rèn luyện kỹ năng thuyết trình trong những tình huống gần với thực tiễn giảng dạy. Trong điều kiện đặc thù của các nhà trường quân đội, việc triển khai các hoạt động học thuật mang tính chất thi đua, giao lưu, chia sẻ sẽ không chỉ giúp giảng viên trẻ nâng cao kỹ năng trình bày mà còn góp phần bồi dưỡng bản lĩnh sư phạm, tăng cường tinh thần học hỏi, tự rèn luyện trong môi trường tập thể.

Một hình thức hiệu quả cần được đẩy mạnh là tổ chức các câu lạc bộ chuyên môn theo lĩnh vực, bộ môn hoặc chuyên ngành đào tạo. Đây là nơi các giảng viên trẻ có thể định kỳ thực hành thuyết trình chuyên đề, trao đổi phương pháp, phân tích tình huống sư phạm, phản biện học thuật và nhận được góp ý từ đồng nghiệp, giảng viên có kinh nghiệm. Thông qua các buổi sinh hoạt chuyên đề như vậy, giảng viên không chỉ được nâng cao kiến thức chuyên môn mà còn từng bước hoàn thiện kỹ năng thể hiện nội dung, điều tiết ngôn ngữ, ứng biến linh hoạt khi trình bày trước tập thể.

Bên cạnh đó, các cuộc thi giảng viên giỏi cấp cơ sở, cấp nhà trường, cấp toàn quân cần tiếp tục được duy trì, nâng cao chất lượng và đổi mới hình thức tổ chức theo hướng thiết thực, hiệu quả. Hội thi không nên chỉ dừng lại ở việc chấm điểm các bài giảng mẫu, mà cần mở rộng nội dung sang các phần thi kỹ năng thuyết trình chuyên đề ngắn, xử lý tình huống sư phạm thực tế, kết hợp thuyết trình với ứng dụng công nghệ dạy học. Đặc biệt, ban tổ chức cần chú trọng xây dựng các tiêu chí đánh giá cụ thể về kỹ năng trình bày như: bố cục nội dung, tính hấp dẫn, khả năng tương tác, ngôn ngữ hình thể, biểu cảm, phong thái khi trình bày, để tạo động lực thúc đẩy giảng viên rèn luyện thực chất.

Tọa đàm học thuật và các diễn đàn trao đổi kinh nghiệm giảng dạy giữa giảng viên trẻ và giảng viên có kinh nghiệm cũng là môi trường thuận lợi để bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình. Trong những không gian như vậy, giảng viên trẻ có thể mạnh dạn trình bày quan điểm chuyên môn, đưa ra vấn đề thảo luận và học cách tổ chức một bài trình bày khoa học, thuyết phục. Việc nhận được phản hồi từ các chuyên gia, cán bộ quản lý giáo dục, hoặc học viên cũng là nguồn thông tin quý giá giúp giảng viên hoàn thiện kỹ năng và điều chỉnh phương pháp thể hiện phù hợp.

Để các hoạt động rèn luyện này thực sự hiệu quả, cần có sự quan tâm chỉ đạo từ các cấp lãnh đạo nhà trường. Cần bố trí thời gian hợp lý trong kế hoạch công tác giảng dạy hằng năm, khuyến khích giảng viên trẻ tích cực tham gia, đồng thời bảo đảm các điều kiện cần thiết về cơ sở vật chất, phương tiện trình chiếu, tài liệu tham khảo. Bên cạnh đó, cần kịp thời biểu dương, khen thưởng những cá nhân tích cực, có thành tích tốt trong các hoạt động rèn luyện, từ đó tạo phong trào thi đua học tập, tự bồi dưỡng trong toàn thể đội ngũ giảng viên trẻ.

Một điểm quan trọng nữa là việc thiết lập cơ chế phản hồi sau mỗi hoạt động. Sau mỗi buổi sinh hoạt câu lạc bộ, hội thi hay tọa đàm, cần có thời gian dành cho nhận xét, góp ý, phân tích ưu điểm và điểm cần cải thiện trong kỹ năng thuyết trình của từng cá nhân. Sự phản hồi chân thành, xây dựng và đúng trọng tâm sẽ giúp giảng viên trẻ nhận diện điểm mạnh, điểm yếu của bản thân, từ đó xây dựng kế hoạch tự rèn luyện phù hợp.

Tóm lại, tăng cường tổ chức các hoạt động rèn luyện kỹ năng thuyết trình là giải pháp mang tính thực hành, tạo môi trường học tập động, phong phú và linh hoạt. Thông qua đó, giảng viên trẻ không chỉ tích lũy kỹ năng mà còn phát triển bản lĩnh sư phạm, tinh thần cầu thị và phong cách trình bày chuyên nghiệp - những yếu tố góp phần làm nên hình ảnh người thầy mẫu mực trong các nhà trường quân đội hiện nay.

Ba là, tăng cường ứng dụng công nghệ và phương tiện hỗ trợ hiện đại vào rèn luyện kỹ năng thuyết trình cho giảng viên trẻ

Trong kỷ nguyên chuyển đổi số hiện nay, việc tích hợp công nghệ vào các hoạt động dạy học và bồi dưỡng kỹ năng sư phạm không còn là xu thế mà đã trở thành một yêu cầu tất yếu. Đối với kỹ năng thuyết trình, công nghệ không chỉ hỗ trợ người giảng dạy trong việc tổ chức, trình bày bài giảng mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc tự học, tự luyện và nâng cao năng lực thể hiện nội dung một cách chuyên nghiệp. Đặc biệt đối với đội ngũ giảng viên trẻ trong các nhà trường quân đội, những người có ưu thế trong việc tiếp cận và làm chủ các công cụ công nghệ hiện đại, việc ứng dụng công nghệ một cách bài bản và linh hoạt sẽ là đòn bẩy quan trọng giúp nâng cao kỹ năng thuyết trình một cách nhanh chóng và hiệu quả.

Trước hết, cần chú trọng đến việc sử dụng các phần mềm trình chiếu chuyên nghiệp trong thiết kế và tổ chức nội dung thuyết trình. Ngoài những phần mềm phổ biến như Microsoft PowerPoint, Keynote hay Google Slides, các công cụ nâng cao như Prezi, Canva, Visme, hoặc phần mềm hỗ trợ mô phỏng, đồ họa 3D chuyên ngành sẽ giúp giảng viên trẻ thiết kế bài trình bày trực quan, sinh động và mang tính thuyết phục cao. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, giảng viên cần được hướng dẫn kỹ về cách lựa chọn màu sắc, kiểu chữ, hình ảnh, bố cục hợp lý, cũng như kỹ thuật chuyển trang, lồng tiếng, gắn video, hiệu ứng mô phỏng… để tạo nên một bài thuyết trình hấp dẫn và chuyên nghiệp, không gây rối mắt hay nhàm chán.

Thứ hai, giảng viên trẻ cần được rèn luyện kỹ năng sử dụng các thiết bị trình chiếu hiện đại như bảng tương tác, máy chiếu không dây, bút trình chiếu thông minh, hệ thống thu hình và phát trực tiếp, phần mềm điều khiển bài giảng qua điện thoại di động hoặc máy tính bảng. Việc thành thạo các thiết bị này sẽ giúp giảng viên chủ động hơn trong việc tương tác với nội dung bài giảng, di chuyển linh hoạt khi thuyết trình, phát huy hiệu quả trình bày, đồng thời tăng cường khả năng kiểm soát không gian lớp học. Đặc biệt, với xu hướng dạy học trực tuyến và kết hợp, giảng viên càng cần thành thạo các nền tảng như Zoom, Google Meet, Microsoft Teams, hệ thống LMS để tổ chức bài thuyết trình trong môi trường ảo một cách mạch lạc, rõ ràng, giàu tính tương tác.

Một điểm quan trọng không thể bỏ qua là việc ứng dụng công nghệ trong quá trình tự luyện kỹ năng thuyết trình. Hiện nay, có nhiều phần mềm hỗ trợ phân tích và đánh giá kỹ năng trình bày như Orai, VirtualSpeech, Ummo, hoặc các công cụ quay video, ghi âm kết hợp với trí tuệ nhân tạo để phản hồi về tốc độ nói, nhịp điệu, âm lượng, độ rõ ràng và biểu cảm giọng nói. Giảng viên có thể tự ghi lại phần thuyết trình của mình, sau đó xem lại, chỉnh sửa và rút kinh nghiệm. Đây là phương pháp hiệu quả để tự điều chỉnh phong cách, rèn luyện giọng nói, tư thế, ánh mắt và nhịp điệu trình bày theo hướng tự nhiên, lôi cuốn.

Ngoài ra, các kho học liệu mở và nền tảng học trực tuyến cũng là nguồn tài nguyên quý báu để giảng viên trẻ tham khảo các bài thuyết trình mẫu, học hỏi phong cách trình bày của các chuyên gia trong và ngoài nước. Những bài giảng TED Talks, các khóa học kỹ năng thuyết trình trên Coursera, EdX, FutureLearn… không chỉ mang lại kiến thức mà còn cung cấp những minh chứng thực tiễn về kỹ năng nói trước đám đông, cách xử lý không gian, điều tiết cảm xúc và truyền tải thông điệp thuyết phục. Việc kết hợp giữa tự học với công nghệ sẽ giúp giảng viên phát triển kỹ năng thuyết trình theo phong cách cá nhân hóa, phù hợp với đặc điểm giảng dạy trong môi trường quân đội.

Để giải pháp này phát huy hiệu quả trên diện rộng, các nhà trường quân đội cần đầu tư đồng bộ vào hạ tầng công nghệ, trang thiết bị hiện đại phục vụ giảng dạy, đồng thời tổ chức các lớp tập huấn về ứng dụng công nghệ trong thuyết trình, gắn với hoạt động kiểm tra, đánh giá kỹ năng thực hành. Ngoài ra, cần có cơ chế khuyến khích sáng kiến, mô hình thuyết trình công nghệ mới, kịp thời biểu dương những giảng viên ứng dụng tốt các công cụ hiện đại trong trình bày bài giảng và giao tiếp sư phạm.

Tóm lại, ứng dụng công nghệ vào rèn luyện kỹ năng thuyết trình là giải pháp mang tính đột phá, giúp giảng viên trẻ phát huy thế mạnh cá nhân trong thời đại số. Đây là hướng đi phù hợp với xu thế đổi mới phương pháp dạy học, góp phần hiện đại hóa hoạt động giáo dục quân sự, nâng cao chất lượng và uy tín của đội ngũ giảng viên trong các nhà trường quân đội hiện nay.

Bốn là, phát huy vai trò của giảng viên có kinh nghiệm trong việc kèm cặp, hướng dẫn kỹ năng thuyết trình cho giảng viên trẻ thông qua mô hình cố vấn sư phạm

Trong đào tạo sư phạm nói chung và bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình nói riêng, việc học hỏi từ thực tiễn và từ những người đi trước luôn có giá trị sâu sắc. Kỹ năng thuyết trình là một năng lực tổng hợp, không thể chỉ hình thành qua sách vở hay lý thuyết mà cần được trau dồi thông qua quan sát, rèn luyện và được hướng dẫn trực tiếp bởi những người có trình độ và kinh nghiệm thực tế. Do đó, phát huy vai trò của các giảng viên có kinh nghiệm trong việc “cầm tay chỉ việc”, hỗ trợ, định hướng cho giảng viên trẻ thông qua mô hình cố vấn sư phạm là một trong những giải pháp quan trọng, giàu tính thực tiễn, có hiệu quả bền vững.

Thực tiễn tại nhiều nhà trường quân đội cho thấy, các giảng viên kỳ cựu không chỉ có kiến thức sâu rộng và phong cách giảng dạy chững chạc mà còn sở hữu kỹ năng thuyết trình điêu luyện, thể hiện ở khả năng làm chủ không gian lớp học, truyền đạt nội dung mạch lạc, giàu tính thuyết phục và truyền cảm hứng. Đây là nguồn lực quý báu, là “kho tư liệu sống” có thể giúp giảng viên trẻ hình thành cách nhìn toàn diện, thực tế về nghệ thuật thuyết trình trong môi trường giáo dục quân sự. Việc tổ chức cố vấn theo cặp giữa giảng viên dày dạn kinh nghiệm và giảng viên trẻ sẽ mở ra cơ hội trao đổi, hướng dẫn, phản biện thường xuyên, từ đó giúp người mới vào nghề từng bước hoàn thiện kỹ năng trình bày qua quan sát, mô phỏng và thực hành có định hướng.

Một mô hình có thể triển khai là xây dựng tổ “cố vấn sư phạm” hoặc nhóm “giảng viên dẫn dắt” ở cấp khoa, bộ môn. Trong đó, mỗi giảng viên trẻ được phân công một hoặc hai giảng viên cố vấn, thường xuyên trao đổi về kế hoạch bài giảng, cách tổ chức nội dung, lựa chọn ngôn ngữ trình bày, kỹ thuật sử dụng phương tiện hỗ trợ và phương pháp thu hút người học. Giảng viên cố vấn có thể dự giờ lớp của giảng viên trẻ, đưa ra nhận xét cụ thể về điểm mạnh, hạn chế trong kỹ năng thuyết trình, đồng thời gợi mở những phương án cải tiến phù hợp với cá tính và sở trường từng người.

Một ưu điểm lớn của mô hình cố vấn là khả năng điều chỉnh tức thời và theo tiến độ phát triển của từng giảng viên trẻ. Không giống các khóa học ngắn hạn mang tính đại trà, việc kèm cặp cá nhân hóa giúp nội dung hướng dẫn sát với năng lực thực tế, tạo sự gần gũi, tin tưởng và khuyến khích tinh thần cầu thị. Qua quá trình làm việc trực tiếp, giảng viên cố vấn còn có thể truyền đạt những kinh nghiệm xử lý tình huống sư phạm phức tạp, kỹ năng kiểm soát cảm xúc khi thuyết trình, phong cách tác phong chính quy khi đứng lớp – những yếu tố khó có thể truyền tải đầy đủ qua tài liệu lý thuyết.

Để mô hình này phát huy hiệu quả, cần có sự quan tâm chỉ đạo cụ thể của lãnh đạo nhà trường và các khoa chuyên môn. Cần quy định rõ vai trò, trách nhiệm, tiêu chuẩn lựa chọn giảng viên cố vấn, đồng thời bảo đảm thời gian và chế độ phù hợp để các giảng viên tâm huyết có thể toàn tâm hướng dẫn thế hệ trẻ. Bên cạnh đó, cần tổ chức các buổi sinh hoạt chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy theo chuyên đề, trong đó các giảng viên cố vấn trình bày bài giảng mẫu, phân tích cấu trúc bài trình bày hiệu quả và giải đáp các thắc mắc chuyên sâu từ giảng viên trẻ.

Không chỉ dừng lại ở mối quan hệ một chiều, mối liên kết giữa giảng viên trẻ và giảng viên cố vấn còn có thể tạo thành mạng lưới chuyên môn hỗ trợ lẫn nhau trong học thuật và phát triển nghề nghiệp. Giảng viên trẻ sau khi được cố vấn thành công cũng có thể quay lại đóng vai trò hướng dẫn các thế hệ tiếp theo, tạo thành một vòng tròn bồi dưỡng khép kín, liên tục và bền vững. Điều này góp phần duy trì và phát huy văn hóa học tập tích cực, nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên trong toàn bộ hệ thống nhà trường quân đội.

Tóm lại, mô hình cố vấn sư phạm với trọng tâm là kèm cặp kỹ năng thuyết trình không chỉ giúp giảng viên trẻ tiến bộ nhanh chóng trong trình bày nội dung mà còn hình thành phong cách sư phạm chuẩn mực, mang đậm bản sắc nhà giáo quân đội. Đây là giải pháp cần được khuyến khích triển khai rộng rãi, đồng thời gắn kết với các hoạt động phát triển chuyên môn khác để tạo nên một hệ sinh thái bồi dưỡng năng lực toàn diện cho giảng viên trẻ trong các nhà trường quân đội.

Năm là, xây dựng môi trường học thuật tích cực, khích lệ giảng viên trẻ rèn luyện kỹ năng thuyết trình thông qua các hoạt động chuyên môn nghiệp vụ thường xuyên

Một trong những yếu tố quan trọng nhưng đôi khi bị xem nhẹ trong quá trình bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình là môi trường học thuật nơi giảng viên trẻ công tác và sinh hoạt. Việc tạo ra một không gian tích cực, giàu tính chuyên môn, khuyến khích thử nghiệm và chia sẻ là nền tảng để giảng viên trẻ mạnh dạn phát triển, thử sức và trưởng thành trong kỹ năng diễn đạt và truyền đạt tri thức.

Trước hết, các nhà trường quân đội cần tổ chức thường xuyên các hoạt động chuyên môn mang tính học thuật cao như hội thảo khoa học, diễn đàn giáo dục, tọa đàm trao đổi phương pháp giảng dạy. Những hoạt động này vừa là cơ hội để giảng viên trẻ rèn luyện kỹ năng thuyết trình, vừa giúp họ nhận được phản hồi trực tiếp từ đồng nghiệp, từ đó có thêm kinh nghiệm để điều chỉnh phong cách diễn đạt phù hợp hơn. Trong những không gian như vậy, yếu tố “sai rồi sửa” cần được xem là điều bình thường và đáng khích lệ, nhằm tạo sự cởi mở và động lực cho quá trình học hỏi và rèn luyện.

Thêm vào đó, việc đưa kỹ năng thuyết trình vào nội dung sinh hoạt chuyên môn định kỳ trong tổ bộ môn, khoa giảng dạy là giải pháp thiết thực để giảng viên trẻ có điều kiện học hỏi lẫn nhau. Qua các buổi thảo luận học thuật, mô phỏng bài giảng, phản biện và đóng vai thuyết trình, giảng viên có thể vừa được thực hành, vừa tự đánh giá hiệu quả thuyết trình của bản thân so với chuẩn mực của đồng nghiệp.

Môi trường học thuật tích cực cũng cần gắn với cơ chế khuyến khích và khen thưởng rõ ràng. Việc ghi nhận thành tích, biểu dương giảng viên có kỹ năng thuyết trình tốt trong các kỳ thi giảng viên giỏi, trong báo cáo sáng kiến hoặc các hội thi giảng dạy là động lực mạnh mẽ thúc đẩy sự đổi mới và hoàn thiện của mỗi cá nhân. Song song với đó, nhà trường cần có cơ chế phản hồi đa chiều từ người học để giảng viên tự điều chỉnh cách diễn đạt sao cho dễ hiểu, logic và sinh động hơn trong từng bài giảng cụ thể.

Cuối cùng, môi trường học thuật không chỉ là không gian vật lý mà còn là văn hóa học thuật. Việc xây dựng văn hóa tôn trọng học thuật, đề cao tính chuyên môn, khích lệ sáng tạo, đồng thời không né tránh phê bình xây dựng sẽ tạo nên bệ đỡ vững chắc cho sự phát triển kỹ năng thuyết trình của giảng viên trẻ.

Chính môi trường như vậy sẽ giúp những giảng viên trẻ dám nghĩ, dám làm, dám thể hiện mình, và quan trọng hơn, dám thay đổi để hoàn thiện. Điều đó sẽ góp phần trực tiếp nâng cao chất lượng giảng dạy, hiệu quả đào tạo sĩ quan trong quân đội hiện nay.

Tóm lại, kỹ năng thuyết trình không chỉ là một phương tiện truyền đạt kiến thức mà còn là công cụ phản ánh trình độ tư duy, bản lĩnh sư phạm và phong cách cá nhân của mỗi giảng viên. Đối với đội ngũ giảng viên trẻ trong các nhà trường quân đội, việc bồi dưỡng kỹ năng này không chỉ góp phần xây dựng hình ảnh người giảng viên chuyên nghiệp, mà còn đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, đào tạo theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực của người học.

4. Kết luận

Trong bối cảnh giáo dục quân sự đang đổi mới toàn diện, yêu cầu về chất lượng, hiệu quả giảng dạy ngày càng cao, thì giảng viên trẻ càng cần chủ động hoàn thiện các kỹ năng cốt lõi, trong đó thuyết trình là một năng lực không thể thiếu. Những giải pháp được phân tích trong bài viết - từ tăng cường nhận thức, rèn luyện thực hành, đào tạo bài bản, học tập kinh nghiệm, đến xây dựng môi trường học thuật, nếu được triển khai đồng bộ và kiên trì, sẽ tạo nên chuyển biến thực sự trong chất lượng và hiệu quả hoạt động sư phạm của đội ngũ giảng viên trẻ.

Trong tương lai gần, khi đội ngũ giảng viên trẻ trở thành lực lượng chủ công trong giảng dạy và nghiên cứu, việc làm chủ kỹ năng thuyết trình sẽ không chỉ góp phần nâng cao uy tín cá nhân, mà còn trực tiếp nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ quân sự cho Quân đội nhân dân Việt Nam trong tình hình mới. Do đó, bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình cho giảng viên trẻ không nên xem là công việc tình thế, mà cần được nhìn nhận như một chiến lược phát triển đội ngũ giảng viên nhà trường quân đội một cách toàn diện, bền vững và hiệu quả./.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1]. Ban Tuyên giáo Trung ương (2016). Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về phong cách diễn đạt. Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

[2]. Bộ Quốc phòng (2017). Điều lệ công tác giáo dục chính trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam. Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội.

[3]. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Tập I, II. Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

[4]. Nguyễn Trọng Phúc (Chủ biên) (2022). Giáo trình Kỹ năng sư phạm quân sự. Học viện Chính trị, Hà Nội.

[5]. Nguyễn Văn Huy (2020). Nâng cao kỹ năng thuyết trình cho sinh viên và giảng viên trẻ trong đào tạo đại học. Tạp chí Giáo dục lý luận, số 321.

SOME SOLUTIONS FOR TRAINING PRESENTATION SKILLS FOR YOUNG TEACHERS IN CURRENT MILITARY SCHOOLS

Nguyen Huu Tu

Artillery Officer College

Abstract: Presentation skills are one of the key competencies that contribute to enhancing the quality of teaching and developing the creative thinking of young instructors in military schools today. In the context of fundamentally and comprehensively renewing education and training in the military, the requirements for young instructors go beyond specialized knowledge; they must also demonstrate the ability to communicate effectively, engagingly, and scientifically before a group. Therefore, developing presentation skills for young instructors has become an important task that needs to be implemented systematically, methodically, and flexibly.

Keywords: Presentation skills; young lecturer; military school.