MỘT SỐ BÀI HỌC KINH NGHIỆM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HỌC TẬP SỐ CỦA HỌC VIÊN ĐÀO TẠO GIẢNG VIÊN KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN QUÂN SỰ Ở HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ HIỆN NAY

    Phạm Văn Duy

Hệ 2, Học viện Chính trị

Tóm tắt: Bài viết tập trung nghiên cứu chất lượng học tập số của học viên đào tạo giảng viên khoa học xã hội và nhân văn (KHXH&NV) quân sự ở Học viện Chính trị trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số hiện nay. Trên cơ sở phân tích những vấn đề lý luận và thực tiễn, bài viết làm rõ những kết quả đạt được, đồng thời chỉ ra những hạn chế về nhận thức, kỹ năng số, năng lực tổ chức và vận dụng học tập số của học viên. Từ đó, rút ra một số bài học kinh nghiệm có ý nghĩa định hướng trong nâng cao chất lượng học tập số, gắn học tập số với yêu cầu đào tạo giảng viên KHXH&NV quân sự trong giai đoạn hiện nay.

Từ khóa: Học tập số; chất lượng học tập số; kinh nghiệm học tập số; đào tạo giảng viên khoa học xã hội và nhân văn quân sự; Học viện Chính trị.

Nhận bài: 02/4/2026; Biên tập: 03/4/2026; Duyệt Đăng: 04/4/2026.

1. Đặt vấn đề

Chuyển đổi số đang tạo ra những biến đổi sâu sắc đối với giáo dục - đào tạo trong Quân đội, đặt ra yêu cầu đổi mới toàn diện phương thức tổ chức dạy và học. Trong đó, học tập số nổi lên như một phương thức quan trọng, góp phần mở rộng không gian học tập, nâng cao khả năng tiếp cận tri thức và thúc đẩy năng lực tự học, tự nghiên cứu của người học. Đối với Học viện Chính trị, việc nâng cao chất lượng học tập số không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn mang ý nghĩa chiến lược trong đào tạo đội ngũ giảng viên KHXH&NV quân sự đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội hiện đại.

Thực tiễn triển khai cho thấy, học tập số tại Học viện Chính trị đã có những bước phát triển nhất định, song vẫn còn tồn tại những hạn chế như: năng lực số của học viên chưa đồng đều, phương pháp học tập còn chậm đổi mới, hiệu quả khai thác các nguồn tài nguyên số chưa cao. Những hạn chế này đòi hỏi phải có sự nhìn nhận đầy đủ và những cách làm phù hợp nhằm nâng cao chất lượng học tập số trong thời gian tới. Từ yêu cầu đó, việc nghiên cứu, tổng kết kinh nghiệm nâng cao chất lượng học tập số của học viên Học viện Chính trị trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay có ý nghĩa thiết thực, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực quân đội trong tình hình mới.

2. Nội dung nghiên cứu

2.1. Một số vấn đề về chất lượng học tập số của học viên đào tạo giảng viên khoa học xã hội và nhân văn quân sự ở Học viện Chính trị hiện nay

* Quan niệm chất lượng học tập số

Học tập số là quan niệm mới xuất hiện và phổ biến ở Việt Nam trong giai đoạn gần đây, gắn liền với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Theo Đảng ta học tập số được xác định theo nghĩa học tập kỹ năng số. Cụ thể:“Học tập số được hiểu là học tập kỹ năng số, là quá trình tiếp thu, phát triển và nâng cao kỹ năng, năng lực sử dụng công nghệ số một cách hiệu quả, phù hợp, an toàn và có trách nhiệm phục vụ cho mục đích cá nhân, học tập, nghề nghiệp hay tham gia xã hội trên môi trường số”¹

Định nghĩa trên cho thấy, học tập số không được tiếp cận như một hình thức hay phương thức tổ chức dạy - học cụ thể, mà được hiểu là một quá trình học tập có mục tiêu rõ ràng, hướng tới việc hình thành và phát triển năng lực sử dụng công nghệ số của người học. Nội hàm của học tập số bao gồm cả tri thức, kỹ năng và thái độ cần thiết để cá nhân có thể khai thác, ứng dụng công nghệ số một cách hiệu quả trong học tập, lao động nghề nghiệp và tham gia các hoạt động xã hội.

Theo cách tiếp cận này, học tập số nhấn mạnh đến tính chủ động của người học trong việc tiếp thu và hoàn thiện các kỹ năng số; đồng thời đặt ra yêu cầu về việc sử dụng công nghệ số một cách an toàn, có trách nhiệm, phù hợp với các chuẩn mực pháp lý và đạo đức trong môi trường số. Từ đó quan niệm: chất lượng học tập số của học viên đào tạo giảng viên KHXH&NV quân sự được hiểu là mức độ mà học viên đạt được các yêu cầu của học tập số trong quá trình đào tạo, thể hiện ở nhận thức và thái độ đối với học tập số; mức độ tham gia và tính chủ động trong học tập số; năng lực vận dụng kết quả học tập số vào học tập và công tác; cũng như hiệu quả học tập số đạt được trong thực tiễn.

* Vai trò của học tập số đối với học viên đào tạo giảng viên KHXH&NV quân sự ở  Học viện Chính trị

Một là, góp phần nâng cao trình độ nhận thức và phát triển tư duy lý luận chính trị cho học viên. Học tập số là tiền đề quan trọng để học viên nắm vững quy trình thao tác, sử dụng các kỹ năng số, làm chủ các công cụ số hiện hành, đồng thời rèn luyện năng lực làm chủ thông tin, nhận biết và phân biệt các thông tin chính thống và thông tin xuyên tạc, từ đó ứng dụng các kỹ năng số vào chuẩn bị nội dung, tạo ra các tài liệu số phục vụ quá trình học tập, giảng dạy và công tác. Quá trình đó giúp mỗi cá nhân nâng cao trình độ nhận thức về khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, nâng cao năng lực tư duy, làm việc độc lập đặc biệt là kỹ năng phản biện trước sự bùng nổ thông tin hiện nay. Thông qua học tập số, những hệ thống kiến thức, phương pháp mới, đa dạng được học viên cập nhật, làm chủ kiến thức về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và luật pháp của Nhà nước… qua đó nâng cao năng lực tư duy lý luận, nhận biết và xử lý các vấn đề chính trị hiện nay.

Hai là, định hướng chuẩn mực hành vi và bồi dưỡng bản lĩnh chính trị của học viên trong môi trường số. Trong bối cảnh không gian mạng ngày càng trở thành môi trường xã hội đặc thù, học tập số không chỉ cung cấp tri thức mà còn góp phần hình thành các chuẩn mực hành vi phù hợp với yêu cầu của người quân nhân cách mạng. Thông qua việc tiếp cận, tương tác và tham gia các hoạt động học tập trên môi trường số, học viên được rèn luyện ý thức tuân thủ pháp luật, kỷ luật quân đội, nâng cao trách nhiệm trong sử dụng công nghệ số một cách an toàn, lành mạnh và có định hướng chính trị rõ ràng. Qua đó, góp phần bồi dưỡng bản lĩnh chính trị vững vàng, khả năng “miễn dịch” trước các thông tin xấu độc, giữ vững lập trường tư tưởng trong mọi điều kiện, hoàn cảnh, nhất là trên không gian mạng.

Ba là, tăng cường năng lực nhận diện và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng. Học tập số trang bị cho học viên hệ thống tri thức và kỹ năng cần thiết để nhận diện bản chất, thủ đoạn của các thế lực thù địch trong việc lợi dụng không gian mạng để chống phá Đảng, Nhà nước và Quân đội. Thông qua quá trình học tập và rèn luyện trên nền tảng số, học viên được nâng cao năng lực nhận diện, đánh giá khách quan thông tin; kỹ năng lập luận, phản biện, khả năng phối hợp và kỹ năng sử dụng công cụ số để tham gia đấu tranh trên không gian mạng một cách hiệu quả.

2.2. Thực tiễn chất lượng học tập số của học viên đào tạo giảng viên KHXH&NV quân sự ở Học viện Chính trị hiện nay.

Học tập số của học viên đào tạo giảng viên KHXH&NV quân sự thời gian qua đã có những chuyển biến tích cực. Nhận thức và động cơ học tập số ngày càng rõ nét, từng bước hình thành tính chủ động trong học tập, nghiên cứu và rèn luyện kỹ năng số. Trên cơ sở đó, năng lực số và khả năng tự tổ chức hoạt động học tập được nâng lên, thể hiện ở việc bước đầu làm chủ các công cụ, nền tảng số và vận dụng linh hoạt các hình thức học tập hiện đại. Kỹ năng số ngày càng được vận dụng hiệu quả vào thực hiện nhiệm vụ học tập, nghiên cứu khoa học và hoạt động thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo. Cùng với đó, ý thức chấp hành kỷ luật thông tin và chuẩn mực văn hóa số được tăng cường, góp phần xây dựng môi trường học tập số an toàn, kỷ luật và lành mạnh.

Bên cạnh những kết quả đạt được, học tập số của học viên đào tạo giảng viên KHXH&NV quân sự vẫn còn một số hạn chế. Nhận thức và động cơ học tập số ở một bộ phận học viên chưa đầy đủ, chưa thực sự thống nhất, dẫn đến tính chủ động trong học tập chưa cao. Năng lực số và khả năng tự tổ chức hoạt động học tập còn chưa đồng đều, việc khai thác các công cụ, nền tảng số chưa sâu và thiếu tính hệ thống. Việc vận dụng kỹ năng số vào học tập, nghiên cứu khoa học và chuẩn bị năng lực nghề nghiệp còn chưa rõ nét, hiệu quả chưa tương xứng với yêu cầu. Bên cạnh đó, ý thức chấp hành kỷ luật thông tin và chuẩn mực văn hóa số trong một số trường hợp chưa thật sự thường xuyên, tiềm ẩn những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng học tập và môi trường giáo dục số. Những kết quả đạt được và hạn chế nêu trên là cơ sở thực tiễn quan trọng để rút ra một số bài học kinh nghiệm trong nâng cao chất lượng học tập số của học viên đào tạo giảng viên KHXH&NV quân sự ở Học viện Chính trị hiện nay.

2.3. Một số bài học kinh nghiệm nâng cao chất lượng học tập số của học viên đào tạo giảng viên KHXH&NV quân sự ở Học viện Chính trị hiện nay

Một là, chủ động khai thác hệ thống học liệu số để kết hợp chặt chẽ giữa học tập lý luận với nhiệm vụ chính trị của Học viện và đơn vị.

Thực tiễn cho thấy, việc chủ động tiếp cận, khai thác và sử dụng hiệu quả hệ thống học liệu số là yếu tố quan trọng giúp học viên nâng cao chất lượng học tập. Thông qua các thư viện số, hệ thống quản lý học tập (LMS), tài nguyên học liệu mở và các nền tảng công nghệ, học viên có điều kiện tiếp cận nguồn tri thức phong phú, đa chiều và cập nhật. Tuy nhiên, kinh nghiệm đặt ra là việc khai thác học liệu số không dừng lại ở việc tích lũy tri thức mà phải gắn chặt với yêu cầu nhiệm vụ chính trị, nội dung đào tạo và định hướng nghiên cứu của Học viện. Việc liên hệ, vận dụng tri thức lý luận vào giải quyết các vấn đề thực tiễn của đơn vị không chỉ nâng cao hiệu quả học tập mà còn góp phần hình thành tư duy lý luận gắn với thực tiễn - yêu cầu cốt lõi đối với học viên đào tạo giảng viên KHXH&NV quân sự.

Hai là, bám sát thực tiễn chuyển đổi số; thường xuyên đổi mới nội dung, phương pháp học tập trên nền tảng công nghệ là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng học tập số.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, nội dung và phương pháp học tập số cần được cập nhật, đổi mới thường xuyên để phù hợp với yêu cầu mới. Kinh nghiệm cho thấy, học viên cần chủ động tiếp cận các công cụ, nền tảng công nghệ hiện đại, đa dạng hóa phương pháp học tập như học tập trực tuyến, học tập kết hợp, khai thác trí tuệ nhân tạo hỗ trợ nghiên cứu, sử dụng các công cụ số trong xử lý và trình bày thông tin. Việc đổi mới phương pháp không chỉ nâng cao hiệu quả tiếp thu tri thức mà còn góp phần phát triển năng lực tư duy độc lập, sáng tạo và khả năng thích ứng với môi trường học tập, nghiên cứu trong điều kiện số hóa. Đồng thời, nội dung học tập cũng cần được điều chỉnh theo hướng tăng cường tính cập nhật, tính liên ngành và gắn với yêu cầu thực tiễn của công tác giáo dục - đào tạo trong Quân đội.

Ba là, phát huy ưu thế của môi trường số để kết hợp nâng cao nhận thức với chủ động đấu tranh phản bác các quan điểm thù địch, sai trái.

 Môi trường số vừa là không gian học tập mở, vừa là không gian đấu tranh tư tưởng phức tạp, tiềm ẩn nhiều yếu tố tiêu cực. Kinh nghiệm thực tiễn cho thấy, học viên cần biết tận dụng các ưu thế của môi trường số để nâng cao nhận thức chính trị, đồng thời chủ động tham gia đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Thông qua việc tiếp cận thông tin đa chiều, học viên được rèn luyện khả năng phân tích, đánh giá và chọn lọc thông tin, từ đó hình thành bản lĩnh chính trị vững vàng. Đồng thời, việc sử dụng các nền tảng số để chia sẻ, lan tỏa thông tin chính thống, đấu tranh với các luận điệu xuyên tạc không chỉ góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng mà còn thể hiện vai trò, trách nhiệm của học viên trong môi trường không gian mạng hiện nay.

Bốn là, kết hợp chặt chẽ giữa học tập số với rèn luyện thực tiễn; phát huy vai trò chỉ đạo của tổ chức gắn với năng lực tự học số của học viên.

Một kinh nghiệm quan trọng trong nâng cao chất lượng học tập số là sự kết hợp hài hòa giữa học tập trên nền tảng số với hoạt động rèn luyện thực tiễn tại đơn vị. Học viên không chỉ tiếp thu tri thức qua môi trường số mà còn cần vận dụng vào thực tiễn công tác, qua đó kiểm nghiệm và củng cố kiến thức, kỹ năng đã được trang bị. Đồng thời, vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy và sự quản lý của các tổ chức trong đơn vị có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng, tổ chức và kiểm tra hoạt động học tập số. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn là tính tự giác, chủ động và năng lực tự học của mỗi học viên. Khi kết hợp chặt chẽ giữa định hướng tổ chức và nỗ lực cá nhân, học tập số sẽ phát huy hiệu quả thực chất, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo giảng viên KHXH&NV quân sự trong điều kiện hiện nay.

4. Kết luận

Nâng cao chất lượng học tập số của học viên đào tạo giảng viên KHXH&NV quân sự ở Học viện Chính trị hiện nay là yêu cầu khách quan, có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số trong Quân đội và đổi mới giáo dục - đào tạo. Thực tiễn cho thấy, hoạt động học tập số của học viên đã có những chuyển biến tích cực, song vẫn còn tồn tại những hạn chế nhất định về nhận thức, kỹ năng số, năng lực vận dụng và ý thức kỷ luật, văn hóa số. Trên cơ sở đó, việc rút ra các bài học kinh nghiệm có ý nghĩa thiết thực nhằm định hướng nâng cao chất lượng học tập số trong thời gian tới, đáp ứng yêu cầu xây dựng đội ngũ giảng viên KHXH&NV quân sự “vừa hồng, vừa chuyên”, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong giai đoạn mới.

Chú thích:

1 Bộ Khoa học và công nghệ (2025), Hướng dẫn làm rõ định nghĩa, nội hàm, lượng hóa một số khái niệm mới trong Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, số 562/BKHCN-VCL, ngày 31/3/2025.

Tài liệu tham khảo:

[1] Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2025). Thông tư số 02/2025/TT-BGDĐT ngày 24/01/2025 quy định Khung năng lực số cho người học. Hà Nội.

[2] Bộ Khoa học và Công nghệ. (2025). Công văn số 562/BKHCN-VCL ngày 31/3/2025 về việc hướng dẫn làm rõ định nghĩa, nội hàm, lượng hóa một số khái niệm mới trong Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

[3] Bùi Duy Hùng. (2025). “Năng lực chuyển đổi số của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn ở các nhà trường quân đội hiện nay”. Tạp chí Lý luận Chính trị, ngày 28/02/2025.

[4] Lê Xuân Thanh. (2025). “Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của đội ngũ giảng viên về chuyển đổi số trong giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn ở các học viện, trường sĩ quan Quân đội hiện nay”. Tạp chí Quản lý nhà nước, ngày 11/12/2025.

[5] Quân ủy Trung ương. (2025). Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW ngày 29/01/2025 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong Quân đội. Hà Nội.

SOME LESSONS LEARNED TO IMPROVE THE QUALITY OF DIGITAL LEARNING FOR TRAINEES IN MILITARY SOCIAL SCIENCES AND HUMANITIES LECTURER TRAINING AT THE POLITICAL ACADEMY TODAY

Pham Van Duy
Cadet, Class 2, Political Academy

Sum mary: This article focuses on studying the quality of digital learning among trainees in the military social sciences and humanities (S&H) lecturer training program at the Political Academy in the context of the current digital transformation. Based on an analysis of theoretical and practical issues, the article clarifies the achievements while also pointing out limitations in the trainees' awareness, digital skills, organizational capacity, and application of digital learning. From this, it draws some valuable lessons that provide guidance for improving the quality of digital learning and linking digital learning with the requirements of training military lecturers.

Key words: Digital learning; quality of digital learning; digital learning experience; training of military social science and humanities lecturers; Political Academy.