Lấy ý kiến dự thảo Chuẩn cơ sở giáo dục nghề nghiệp: “Thước đo” mới hướng tới chất lượng và thị trường lao động

TCGCVN - Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) vừa chính thức đăng tải dự thảo Thông tư ban hành chuẩn cơ sở giáo dục nghề nghiệp để lấy ý kiến góp ý rộng rãi. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi) năm 2025 và thiết lập hệ thống đánh giá năng lực đào tạo theo tiêu chuẩn thống nhất trên toàn quốc.

Căn cứ để ưu tiên đầu tư và quy hoạch mạng lưới

Theo dự thảo, Chuẩn cơ sở giáo dục nghề nghiệp không chỉ đơn thuần là bộ công cụ đánh giá mà còn đóng vai trò "kim chỉ nam" cho công tác quản lý nhà nước. Kết quả đánh giá dựa trên bộ chuẩn này sẽ là căn cứ để:

- Quy hoạch và sắp xếp: Rà soát, sắp xếp lại mạng lưới các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

- Phân bổ nguồn lực: Các cơ sở đạt chuẩn sẽ được xem xét ưu tiên đầu tư từ ngân sách và các nguồn lực công.

- Xây dựng mũi nhọn: Những đơn vị có kết quả vượt chuẩn sẽ được định hướng phát triển thành cơ sở trọng điểm, chất lượng cao, tiệm cận trình độ quốc tế.

Đồng thời, bộ chuẩn này thúc đẩy các nhà trường tự soi, tự sửa thông qua việc tự đánh giá, xây dựng kế hoạch cải tiến thường xuyên, từ đó nâng cao trách nhiệm giải trình trước xã hội.

Đánh giá toàn diện: Từ “đầu vào” đến “đầu ra”

Dự thảo Thông tư đề xuất cơ cấu bộ chuẩn gồm hai hợp phần chặt chẽ, đảm bảo tính khách quan và thực tiễn:

- Các điều kiện bảo đảm chất lượng (Đầu vào): Gồm 6 nhóm yếu tố cốt lõi là Tổ chức bộ máy; Đội ngũ nhà giáo; Chương trình, giáo trình; Cơ sở vật chất; Tài chính và Hệ thống quản trị số. Các yếu tố này được đánh giá theo định mức "đạt/không đạt".

+ Các chỉ số hoạt động (Đầu ra): Gồm 10 chỉ số phản ánh hiệu quả thực tế của quá trình đào tạo như quy mô tuyển sinh, tỷ lệ tốt nghiệp, sự gắn kết với doanh nghiệp và đặc biệt là sự hài lòng của người học.

Gắn chặt đào tạo với nhu cầu thị trường lao động

Điểm nhấn đáng chú ý trong dự thảo lần này là việc đưa ra các ngưỡng chỉ số định lượng rất cụ thể, đòi hỏi các cơ sở giáo dục nghề nghiệp phải thực sự chuyển mình:

- Về giảng dạy: Tỷ lệ nhà giáo cơ hữu phải đảm nhiệm tối thiểu 60% khối lượng chương trình.

- Về hiệu quả đào tạo: Tỷ lệ người học hoàn thành chương trình đúng hạn đạt từ 60% trở lên.

- Về việc làm: Một chỉ số "sống còn" là tỷ lệ người học có việc làm hoặc học lên cao sau tốt nghiệp phải đạt từ 70% trở lên.

- Về sự hài lòng: Mức độ hài lòng của cả người học và đơn vị sử dụng lao động đều phải đạt ngưỡng tối thiểu 70%.

"Cách tiếp cận này cho thấy định hướng đổi mới quản lý lấy người học và thị trường lao động làm trung tâm, buộc các cơ sở đào tạo phải tăng cường sợi dây liên kết với doanh nghiệp."

Quản trị dựa trên dữ liệu, bước tiến về minh bạch

Dự thảo đặt ra yêu cầu khắt khe về tính chính xác của minh chứng. Việc đánh giá phải dựa trên dữ liệu thực tế được cập nhật vào cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp có trách nhiệm công bố công khai kết quả tự đánh giá hằng năm.

Việc chuyển dịch từ quản lý hành chính thuần túy sang quản trị dựa trên dữ liệu và kết quả được kỳ vọng sẽ tạo ra một môi trường giáo dục nghề nghiệp minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và thực chất hơn trong tương lai.

Linh Tuệ