LAN TOẢ KHÁT VỌNG PHÁT TRIỂN BIỂN, ĐẢO, ĐẤT NƯỚC VÀ GIÁO DỤC, VĂN HOÁ, CON NGƯỜI VIỆT NAM TRONG KỶ NGUYÊN MỚI

           TS.GVCC. Nguyễn Thị Quế Anh

                    Học viện Chính trị khu vực I

TCGVCN - Tôi hữu duyên đến với Đặc khu Trường Sa và Nhà giàn DK1 đầu tháng 4/2026, theo Kế hoạch của Bộ Tổng Tham mưu về việc “Tổ chức đoàn công tác số 8 đi thăm Quần đảo Trường Sa, Nhà giàn DK - I năm 2026”. Lữ đoàn 955, Bộ tư lệnh Vùng 4, Hải quân đã xây dựng Lịch điều hành thực hiện nhiệm vụ đưa Đoàn công tác số 8 đi thăm Đặc khu Trường Sa và Nhà giàn DK - I năm 2026.

Đến các điểm đảo và Nhà giàn trên Đặc khu Trường Sa - nơi xác lập, định vị rõ nhất văn hoá lãnh thổ, hải phận Việt Nam, nơi các chí sĩ Việt Nam yêu nước, thương nòi, có ý chí và khát vọng mở mang bờ cõi, phát triển đất nước suốt chiều dài lịch sử dựng nước, giữ nước đều mong muốn khẳng định sức mạnh mềm tự chủ, tự lực, tự cường của con người, văn hoá Việt Nam đã để lại di sản văn hoá - lịch sử bền lâu qua những lời nhắc nhở, dăn dò hậu thế mai sau về việc gìn giữ và phát triển lãnh hải Biển Đông Tổ quốc. Hậu thế hôm nay khắc ghi di sản văn hoá biển, đảo qua lời sấm ký của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm về Việt Nam, về Biển Đông đến những di huấn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Đại tướng Lê Đức Anh, cố tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng, quan điểm chỉ đạo của Tổng bí thư Tô Lâm hôm nay về biển, đảo và lộ trình phát triển bền vững Việt Nam ở kỷ nguyên số trong tầm cao mới.

Đoàn công tác số 8, với 208 đại biểu, gồm nhiều đoàn, nhiều ngành, nghề của các cơ quan Trung ương, tỉnh, thành trên toàn quốc và trên 100 sĩ quan, chiến sĩ và các nhóm ngành thực thi công vụ trong hành trình có 7 ngày lênh đênh cưỡi gió, đạp sóng trên biển trời mênh mang, thẳm xanh choáng ngợp, không kể các tiếp đón từ đất liền, suốt đường đi, về từ sân Cảng quốc tế Cam Ranh đến Nhà khách Đặc khu Trường Sa. Tôi tin mỗi thành viên trong đoàn công tác đều có những thu hoạch, trải nghiệm riêng, trưởng thành, sâu sắc thêm trong khát vọng, nghị lực, ý chí quyết tâm, sự bao dung để sống tốt, tích cực, đóng góp và lan toả nhiều hơn các giá trị văn hoá, giáo dục nhân văn, nhân ái phổ quát mang đặc thù, bản sắc riêng biệt của dải đất hình chữ S - Việt Nam.

 Lan toả, khơi dậy mạnh mẽ khát vọng phát triển đất nước, biển, đảo và giáo dục văn hoá, con người

Đoàn công tác với những tổ chức hoạt động cụ thể cho từng điểm đến đã hiển thị và thấm nhuần được quan điểm chỉ đạo quan trọng trong Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIV: “Khơi dậy mạnh mẽ truyền thống yêu nước, khát vọng phát triển, tinh thần đoàn kết, ý chí tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc; phát huy sức mạnh văn hoá, con người thành nguồn lực nội sinh và động lực cho sự phát triển” bền vững biển, đảo, quốc gia. (Văn kiện  Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập 2, tr 373),  “Phát huy sức mạnh, bản lĩnh, trí tuệ của con người Việt Nam, khối đại đoàn kết toàn dân tộc và thế trận lòng dân; kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; chủ động, kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ quốc gia; bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; gắn kết chặt chẽ, hài hoà giữa phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội, bảo vệ môi trường với củng cố quốc phòng, an ninh…” (Sđd, tr 374)                                                                                  

Ngay tối tập kết tại nhà khách Đặc khu Trường Sa, tôi đã giao lưu, sinh hoạt thân tình, ấm ấp, chân thành và cởi mở cùng đoàn đại biểu đoàn Sơn La. Có lẽ khí chất của những người cùng sinh ra và sống nơi núi rừng thiêng Tây Bắc đã cho tôi những ấn tượng, cảm xúc đẹp đến vậy; Giao lưu với các chiến sĩ, sĩ quan công tác tại Nhà khách Đặc khu, với đại biểu phóng viên trẻ, cũng chân tình, gần gũi, thân thiết hỗ trợ, tạo niềm tin, tình quân dân đằm thắm ngay từ những phút giây đầu gặp gỡ và cả hành trình; Giao lưu với đồng nghiệp trong hệ thống Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, mỗi người mỗi vẻ ấn tượng khó quên.

Ngày công tác đầu tiên trong lịch trình trên đất Cam Ranh, nơi vùng biển miền Trung, bình minh vừa rạng, cả đoàn được thăm khám sức khoẻ và khởi hành đi dâng hương tại Khu tưởng niệm chiến sĩ Gạc Ma. Lễ dâng hương thành kính, trang nghiêm, cả đoàn gửi lòng biết ơn sâu sắc tới hương linh 64 chiến sĩ đã ra đi vì sự nghiệp bảo vệ chủ quyền biển, đảo thiêng linh của Tổ quốc trong sự kiện Gạc Ma năm 1988; sau đó, đoàn thăm, lễ tại Chùa Linh Nguyên sát ngay bờ biển, hạnh phúc khi được lắng nghe tiếng chuông chùa ngân xa, lan vọng trong không gian trời biển, cảm nhận một phần kinh tế - xã hội và nhu cầu văn hoá tâm linh trên đà phát triển, nhận diện được Phật giáo Viện Nam trong không gian biển, đảo đã và đang là một phần của đời sống văn hoá tinh thần dân tộc, “đồng hành cùng dân tộc”; Tiếp đó, họp cùng các thủ trường và chiến sĩ Hải quân, quán triệt nhiệm vụ, hành trình cụ thể; buổi tối tham dự tiệc chiêu đãi đặc biệt của Bộ Tư lệnh Vùng 4 Hải quân, ghi nhận và thấu cảm sâu sắc trách nhiệm công vụ, tình đoàn kết quân dân ấm áp, thân thương, vui vẻ, gần gũi của cán bộ, chiến sĩ, và các thủ trưởng lãnh đạo vùng. Tất cả là hành trang, ký ức đẹp không thể quên.

Ngày thứ hai, khi lên tàu 571 mang tên Trường Sa, đoàn bắt đầu hải trình hành quân tới thăm, động viên quân và dân tại các điểm đảo: Song Tử Tây, Sơn Ca, Nam Yết, Đá lớn B, Sinh Tồn, Trường Sa Đông, Trường Sa và Nhà giàn DK1/16. Tại điểm neo tàu, dừng chân lên đảo đầu tiên, đoàn công tác có nhiều hoạt động thiết thực, ý nghĩa và đậm giá trị văn hoá đặc thù của dân tộc. Đoàn trao tặng quà từ đất liền đến điểm đảo, tiếp cận các thông tin và tình hình điểm đảo, thăm các công trình văn hóa, sở chỉ huy đảo, nơi sinh hoạt, học tập, công tác của bộ đội; viếng thăm chùa, tháp hải đăng, thăm thầy, trò trường Tiểu học Song Tử Tây, thăm hộ dân tiêu biểu trên đảo, checkin tại cột mốc ghi dấu chủ quyền quốc gia, trồng cây lưu niệm trên đảo, dâng hương tại Tượng đài Quốc công tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn trên đảo Song Tử Tây.

Ngày thứ 3, đoàn tới đảo Sơn Ca, nghe báo cáo tình hình đời sống trên đảo, trao tặng những món quà vật chất, tinh thần cho đảo, nhận về vô vàn tình yêu thương lưu luyến, đoàn thăm sở chỉ huy, cột mốc đảo, dâng hương tại Công viên Đại tướng Võ Nguyên Giáp, chùa Sơn Linh. Đi đến đảo Nam Yết, sau làm việc, đoàn checkin tại cột mốc ghi dấu chủ quyền quốc gia trên đảo, thăm sở chỉ huy đảo Nam Yết, thăm chùa Nam Huyên, ngắm ngọn Hải Đăng trong mênh mang trời biển và nắng vàng óng ả…

Ngày thứ 4, tàu 571 đưa đoàn lên đảo Đá Lớn B và đảo Sinh tồn. Đoàn cảm nhận sâu sắc tầm nhìn, tư duy của Đảng, của Nhà nước Việt Nam được gửi gắm, ký thác trên vai những cán bộ, chiến sĩ trên đảo, được gửi gắm, ký thác trong mỗi công dân Việt Nam.

Chụp ảnh lưu niệm cùng thầy, trò và người dân trên đảo

Trồng cây lưu niệm trên đảo Song tử Tây. Phía xa là tượng đài Quốc công Tiết chế Hưng đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn.

Những người vốn mang trong con tim, khối óc dòng máu “con Rồng, cháu Tiên”… có sẵn sức trẻ, khát vọng, nghị lực phi thường, có khát khao cháy bỏng và ý chí kiên định sẵn sàng mở xây bờ cõi; Đoàn cảm nhận sâu sắc tình quân dân qua lời ca, tiếng hát, vũ điệu say mê giữa lồng lộng biển trời, mây nước khoáng đạt, bao la; cảm nhận tình người nồng ấm: Đá Lớn vì đất liền - Đất liền vì Đá Lớn…; Đến đảo Sinh Tồn đoàn công tác cũng có những hoạt động ý nghĩa và thiết thực như giao lưu văn nghệ, trao nhận quà tặng, nghe báo cáo về tình hình các mặt trên đảo. Đoàn thăm chùa Sinh Tồn, nhà văn hoá Sinh Tồn -Trường tiểu học Sinh Tồn... gặp gỡ, trò chuyện với những công dân trên đảo. Dù họ là những chiến sĩ vừa rời vòng tay gia đình, trường học, “chân ướt, chân ráo” chập chững trải nghiệm cuộc sống còn nhiều khó khăn, khắc nghiệt trên đảo, hay những người lĩnh đã dành cả cuộc đời cống hiến cho sự nghiệp quân sự, chuẩn bị được nhận chế độ nghỉ hưu trí sau khi đã xuất sắc hoàn thành nhiệm vụ, hoặc người thầy đã ngót 40 năm góp sức cho giáo dục - đào tạo, vẫn đang cần mẫn gieo tri thức, lễ nghĩa, gieo các giá trị nhân văn mang tâm hồn, cốt cách Việt Nam cho những bé thơ trên đảo…Tất cả đều đau đáu nỗi niềm, khát vọng vì một tương lai giàu mạnh, vững vàng, hạnh phúc, giá trị và ý nghĩa hơn cho mình, cho thế hệ trẻ - chủ nhân của biển, đảo và đất nước mai sau…

Hải trình hành quân tiếp tục, cùng ngày, đoàn xuất phát đi đảo Cô Lin, tàu 571 thả neo tại phía Tây đảo Cô Lin, tổ chức Lễ tưởng niệm, tri ân sâu sắc các liệt sĩ hy sinh vì sự nghiệp bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc trên vùng biển Cô Lin, Len Đao, Gạc Ma của  Đặc khu Trường Sa vào thời khắc hoàng hôn trên biển, vũ trụ, trời biển như reo ca, tán thán. Không hẳn như trong câu thơ của Huy Cận viết về “Đoàn thuyền đánh cá” trên biển Hòn Gai (Quảng Ninh) mà tuổi thơ tôi từng tưởng tượng: Trời biển giao hoà trọn vẹn. Vũ trụ - ngôi nhà lớn có màn đêm là cánh cửa khổng lồ, những lớp sóng to nhỏ gối nhau như then cửa cài chặt cánh cửa đêm vậy.

“Mặt trời xuống biển như hòn lửa

Sóng đã cài then, đêm sập cửa”

Buổi Lễ tưởng niệm, tri ân các liệt sĩ Trường Sa, có đủ hương, hoa, nghi lễ cùng các đại biểu, các lực lượng công vụ trên tàu. Nhưng có lẽ, nén tâm hương, tấm lòng khát khao của từng thành viên đoàn được một lần đến thăm và chia sẻ với Trường Sa, được tận mắt thấy vị trí lãnh hải, được thấy và đi trên biển, đảo Việt Nam còn cao sâu hơn thế. Khoảnh khắc hoàng hôn kỳ vĩ diễn ra trên bong tàu 571 trong buổi lễ tưởng niêm, tri ân sâu sắc không chỉ khơi dậy ký ức mất mát, hy sinh thảm khốc của 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân Nhân dân Việt Nam đã hy sinh, ở lại với biển, đảo, sắt son bảo vệ chủ quyền Tổ quốc trong ngày 14/3/1988 mà khoảnh khắc đó còn là động lực thổi bùng niềm tin, ý chí, khát vọng kiên trung, anh hùng, bừng khởi ngọn lửa sáng tạo, mưu lược, bình tĩnh, sáng suốt và tuệ nhãn, tuệ trí của từng thành viên đoàn với khắc ghi lặng lẽ trong tâm khảm: chúng tôi đến đây và sẽ lan toả, biến những hy sinh của các anh thành nguồn nội lực, nguồn sức mạnh vô giá cho hôm nay và mãi mãi mai sau. Các anh hãy an yên yên nghỉ vĩnh hằng trong trời biển Việt Nam nhé, hãy tin tưởng vào thế hệ người Việt Nam trẻ hôm nay. Người Việt Nam hôm nay không chỉ kiên định, quyết tâm gìn giữ tốt chủ quyền độc lập, tự do của quốc gia dân tộc mà còn đủ trí tuệ, nội lực, đủ sức mạnh nội sinh để “xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước hoà bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” (Quy định số 19/TW, 8/4/2026 về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng)

Rời vùng trời biển Cô Lin, đoàn công tác hành quân đêm, thêm 11 tiếng để đến với đảo Trường Sa Đông, và thêm ba tiếng để đến với đảo Trường Sa Lớn.

Chụp ảnh lưu niệm cùng Trưởng đoàn công tác - Đại tá Đoàn Bảo Anh - Phó Tư lệnh Vùng 3 Hải quân

Tại hai điểm đảo này, ấn tượng sâu sắc nhất đối với từng đại biểu Đoàn công tác số 8 không chỉ là những hoạt động đoàn thăm các công trình văn hóa, sở chỉ huy đảo, cột mốc, đường băng, nơi sinh hoạt, học tập, công tác của bộ đội; dâng hương viếng thăm chùa Trường Sa, thăm thầy, trò, người dân tiêu biểu trên đảo, checkin tại cột mốc đánh đấu chủ quyền trên đảo Trường Sa, tấm bia đá độc đáo khắc bài thơ "Nam quốc sơn hà", đường băng vun vút trên đảo và dấu mốc Cầu cảng Trường Sa, hay hoạt động đoàn dâng hương tại Tượng đài các liệt sĩ, Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh mà còn là những trao đổi thông tin đời sống, quà vật chất và tinh thần tình nghĩa của đất liền gửi đảo và đảo gửi đất liền, là không khí trang trọng, nghiêm cẩn trong lễ chào cờ đầu chiều dưới bầu trời trong xanh mênh mang, cao vời vợi, trong dát vàng ánh nắng như mật ngọt, là không khí văn hoá, văn nghệ dân tộc đậm đà, đặc sắc; là lời ca, tiếng hát say mê, hào hùng của buổi giao lưu văn hoá, văn nghệ trên đảo khi đêm về…Tất cả đều mang đến cảm nhận sâu sắc về độc lập, tự do, hạnh phúc; cảm nhận sâu sắc sự khang trang, thanh sạch, to lớn, vững chãi từ môi trường sống và môi trường văn hoá bình yên, an lành của quân, dân trên đảo Trường Sa, minh chứng cho những nỗ lực bền bỉ, tinh thần tự lực, tự cường, ý chí kiên trung, quả cảm, sắc son sẵn sàng cống hiến, sẵn sàng chiến đấu của cán bộ, chiến sĩ, nhân dân nơi biển, đảo. Đó chính là niềm kiêu hãnh, tự hào của người dân Việt Nam, là nút khởi động và hứa hẹn tương lai xán lạn cho mọi mục tiêu phát triển bền vững biển, đảo và đất nước trong kỷ nguyên vươn mình đổi mới.

Đoàn công tác trên đảo Trường Sa lớn. Ảnh: Đỗ Huy.

Đích hành quân cuối của Đoàn công tác số 8 là Nhà giàn DKI/16, ngày thứ 5, sau 9 tiếng, tàu 571 đã đưa  đoàn đến Nhà giàn. Không thể tả được sự bồn chồn, phấn khích, ngưỡng mộ, tự hào của các thành viên đoàn trước hiện hữu của Nhà giàn trước mắt. Thành viên nào cũng nỗ lực lên Nhà giàn xác lập chủ quyền, vị thế hải phận/lãnh hải quốc gia; thành kính trước bàn thờ Bác Hồ, gửi tới anh linh Bác kính yêu - người sáng lập ra Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Việt Nam, gửi tới hương hồn những chiến sĩ đã hy sinh khi bảo vệ Nhà giàn và biển, đảo lời biết ơn, tấm lòng tri ân sâu sắc, lời hứa thầm sẽ sống, góp sức thực thi quyền công dân, trách nhiệm công vụ tốt hơn, vì sự phát triển của biển, đảo và Tổ quốc bằng những hoạt động hữu ích, thiết thực…Tôi là nhà giáo có mong muốn mỗi chuyến công tác Trường Sa sẽ là động lực để bứt phá, lan toả thêm các hoạt động thiết thực cả nước vì Trường Sa, Trường Sa vì cả nước. Trước mắt, lan toả quan điểm văn hoá, giáo dục của Đảng và Nhà nước Việt Nam vào thực tiễn cuộc sống của Nhân dân nói chung, quân dân trên Đặc khu Trường Sa nói riêng. Từng bước góp sức định vị, lan toả giá trị văn hoá, con người Việt Nam trong khu vực và quốc tế. Giáo dục và đào tạo vốn được Đảng và Nhà nước Việt Nam xác định là quốc sách hàng đầu, quyết định tương lai dân tộc. Các chỉ đạo cụ thể về giáo dục như xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại, ngang tầm khu vực và thế giới, theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, dân chủ hoá, xã hội hoá và hội nhập quốc tế; Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục - đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực trọng điểm, chiến lược, các lĩnh vực liên quan đến biển, đảo, đến công nghệ cao, chuyển đổi số rất cần được lan toả, triển khai bài bản, có chiến lược công khai, tường minh. Việc xây dựng xã hội học tập, học tập suốt đời, tích hợp hệ giá trị quốc gia, giá trị văn hoá, chuẩn mực con người Việt Nam vào chương trình giáo dục các cấp học trong hệ thống giáo dục quốc dân và đặc biệt tại Đặc khu biển, đảo Trường Sa và các đặc khu biển, đảo khác nên được tuyên truyền, phổ biến, tổ chức thực hiện sâu sát hơn trong chính quyền địa phương gần dân hiện tại. Quan tâm, chú trọng việc nuôi dưỡng hoài bão, khát vọng cống hiến cho thế hệ trẻ, nêu cao trách nhiệm đối với đất nước và xã hội, tăng cường lãnh đạo tư tưởng, đối với thanh niên trên toàn quốc và trên biển, đảo. Bài viết sau khi đến Trường Sa hy vọng lan toả thực tiễn sống động trong hành trình vượt qua sức khoẻ, thể lực cá nhân, góp phần nho nhỏ vào mục tiêu văn hoá giáo dục đương đại, biến văn hoá, giáo dục Việt Nam và văn hoá, giáo dục trên biển, đảo tại đặc khu Trường Sa và biển, đảo của các tỉnh thành trên toàn lãnh thổ, trong thời gian trước mắt thực sự thành nền tảng, chú trọng đặc biệt đến nền tảng tư tưởng tinh thần cho thế hệ trẻ sớm hội đủ nội lực tự thân, tự có khát vọng vươn lên trên mọi phương diện, mài sắc ý chí tự cường dân tộc, góp phần hiện thực hoá thành công khát vọng đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, hùng cường, thịnh vượng trong 5, 10,15 năm tới.

Lan toả các nội dung liên quan trực tiếp đến biển, đảo

Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XII, XIII đã có chỉ đạo tăng cường công tác tuyên truyền và giáo dục về biển đảo: Đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền về biển đảo, biên giới lãnh thổ; nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm, tinh thần dân tộc và thúc đẩy hành động của cán bộ, đảng viên, Nhân dân về chủ quyền, quyền chủ quyền và lợi ích chính đáng của Việt Nam trên Biển Đông. Việc này đã góp phần không nhỏ trong bảo vệ độc lập, chủ quyền quốc gia đồng thời giữ gìn quan hệ đối ngoại. Về khát vọng phát triển liên quan đến phát triển kinh tế biển, Văn kiện Đại hội Đảng XIV kế thừa, phát triển sâu Văn kiện XIII và Nghị quyết 36 - NQ/TW (22/10/2018) khoá XII về chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến 2030 tầm nhìn đến 2045. Đảng khẳng định mục tiêu chiến lược lâu dài: Xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển, kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế biển với bảo vệ vững chắc chủ quyền, quyền chủ quyền và lợi ích quốc gia trên biển đảo. Nhiệm vụ trọng tâm thứ sáu trong Nghị quyết Văn kiện Đại hội XIV có nội dung: “Tiếp tục xây dựng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, biển, đảo của đất nước” (Sđ d, tr.387). Hiện tại, Việt Nam đang tiếp tục xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách đặc thù phát triển kinh tế kết hợp với quốc phòng an ninh cho Đặc khu Trường Sa và các vùng biển, đảo nói riêng, cả nước nói chung. Mục tiêu, khát vọng trên của thể chế chính trị dường như Đoàn công tác theo lịch trình hành quân dần cảm, thẩm và thấm qua nỗi vất vả, gian truân giữa ngàn trùng sóng cả khơi xa, cũng như cảm, thẩm và thấm qua niềm tự hào, khát vọng, và ước ao định vị, dựng xây, khắc sâu, làm mới, làm xanh, làm ấm từng mét đất nơi lãnh thổ biển đảo, khắc sâu hơn nghĩa tình, khối đoàn kết quân dân của mọi nguồn lực trong đất liền cho các vùng biển, đảo yêu thương, qua khát khao mãnh liệt kế thừa, phát huy và phát triển sự tồn tại, sinh sôi không chỉ cho biển đảo, cho biên cương lãnh hải mà cho cả quốc gia, dân tộc…,  ánh mắt, nụ cười, qua màu xanh thắm, màu đỏ, hồng, tím … rực rỡ của cây xanh, hoa lá, của vườn lan thanh niên đang trổ hoa kiêu hãnh, những vườn, luống rau, rặng cây xanh mướt, những khu tăng gia chăn nuôi, qua tiếng chim, tiếng người mang sức sống, nội lực diệu kỳ, được kết tinh, trao truyền từ vốn văn hoá Việt Nam truyền thống, từ ý chí, nghị lực, tình đoàn kết, yêu thương và tình yêu Tổ quốc. Đó là khát vọng nội sinh đã quán triệt để hướng đến phát triển bền vững, thịnh vượng, hùng cường cho tất cả các vùng/đặc khu biển, đảo khác trên toàn quốc, từ Thổ Châu, Kiên Hải, Phú Quốc (An Giang), Côn Đảo (Hồ Chí Minh), Phú Quý (Lâm Đồng), Hoàng Sa (Đà Nẵng), Lý Sơn (Quảng Ngãi), Cồn Cỏ (Quảng Trị) đến Bạch Long Vĩ, Cát Hải (Hải Phòng), Cô Tô, Vân Đồn (Quảng Ninh).

Trong tương lai gần, Việt Nam sẽ phát triển các cụm kinh tế biển đa ngành, đội tàu vận tải biển, hạ tầng ven biển, gắn phát triển kinh tế với bảo đảm chủ quyền, quyền chủ quyền quốc gia, dân tộc. Do đó, phát triển kinh tế biển, đảo cần có lộ trình giáo dục bền vững trên nền tảng khoa học công nghệ và tăng trưởng xanh, giáo dục tốt văn hoá bảo tồn đa dạng sinh học và sinh thái biển, giáo dục tốt công tác bảo tồn các giá trị di sản văn hoá Việt Nam truyền thống, chú trọng đặc biệt trong bảo tồn, phát huy và phát triển các giá trị văn hoá phi vật thể, các giá trị văn hoá tinh thần của dân tộc. Gắn với chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế carbon thấp và hướng đến mục tiêu Nét Zero ngay trong tương quan phát triển kinh tế với văn hoá và ngược lại. Phát triển kinh tế xã hội hài hoà với bảo vệ môi trường tổng thể. Đồng thời kết hợp chặt chẽ với an ninh và đối ngoại, chú trọng đặc biệt đến an ninh số, an ninh trong không gian mạng.

Lan toả khát vọng phát triển biển, đảo qua thanh niên và các phong trào thực tiễn

Văn kiện Đại hội XIV mới đây không chi tiết hoá việc giáo dục khát vọng phát triển biển đảo nhưng tinh thần chung được cụ thể hoá qua các phong trào được nhắc đến trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết của các kỳ Đại hội trước đó một cách nhất quán. Các phong trào “Nghĩa tình biên giới, hải đảo”, “Vì Trường Sa thân yêu”, “Thanh niên với nhiệm vụ bảo vệ Tổ Quốc”, “Tuổi trẻ giữ nước” … luôn gắn với giáo dục lòng yêu nước, khát vọng cống hiến và trách nhiệm bảo vệ biển, đảo cho thế hệ trẻ Việt Nam nói riêng và người Việt Nam nói chung..

Nội dung Văn kiện Đại hội XIV chỉ đạo về khát vọng phát biển, đảo “bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, biển, đảo của đất nước” dường như đã được khắc hoạ không ít trong chuyến công tác kiểm tra, thăm Trường Sa và Nhà giàn DK1/16 . Chuyến hành trình trên tàu 571 - Trường Sa với những hoạt động, tổ chức chung đã phần nào lan toả được khát vọng, mục tiêu trọng yếu. Không thể phủ nhận hành trình hành quân trên biển của đoàn đã khơi dậy và lan toả sâu đậm tình yêu quê hương đất nước, khát vọng phát triển văn hoá xã hội, văn hoá giáo dục, ý chí tự cường qua trải nghiệm thực tiễn văn hoá biển, đảo, văn hoá trách nhiệm thực thi công vụ của các lực lượng Hải quân, Quân đội Nhân dân Việt Nam, của các thành viên đoàn đại biểu đến từ các cơ quan trung ương, các tỉnh thành, các ngành nghề khác nhau trên toàn quốc. Thực tiễn trải nghiệm của từng thành viên trong đoàn còn góp phần khơi dậy nội lực phát huy sức mạnh văn hoá, con người Việt Nam trong bối cảnh mới, bối cảnh Việt Nam đã có bài học tổng kết lý luận và thực tiễn 40 năm đổi mới, bối cảnh thành công của cải tổ, tinh giảm thể chế và thực sự vận hành chính quyền địa phương hai cấp từ 1/7/2025 đến nay, bối cảnh thành công của Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV với nhiều tư duy và quyết sách đột phá để tăng tốc bứt phá trong kỷ nguyên công nghệ số toàn dân, toàn quốc, hướng đến khẩn trương hành động triển khai thực thi, hoàn thiện Chính phủ số, Chính phủ điện tử trên mọi lĩnh vực, hướng đến xây dựng, hoàn thiện văn hoá số và môi trường văn hoá số Việt Nam trong sạch, yên bình, đáng dốc sức lực và trí tuệ gìn giữ, nâng niu, trân trọng.

Giáo dục về phát triển biển, đảo hiện nay vẫn cần tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm công dân, công vụ, kỷ luật, kỷ cương; luyện rèn sức bền, sức dẻo dai, sức chịu đựng, khả năng thích nghi, thích ứng trong mọi tình huống, luyện rèn sức khoẻ thể lực tổng thể cho mỗi cá nhân khi đến biến, đảo, muốn góp sức dựng xây và phát triển biển đảo; vẫn cần tuyên truyền, nâng cao tinh thần dân tộc về quyền và chủ quyền biển, đảo, về trách nhiệm gìn giữ biên cương lãnh hải quốc gia tới cán bộ, đảng viên, Nhân dân và thế hệ trẻ. Đồng thời, cần có sự kết hợp phát triển và bảo vệ: xây dựng khát vọng phát triển kinh tế biển bền vững gắn với quốc phòng - an ninh truyền thống và an ninh mạng, gắn với bảo vệ chủ quyền một cách kiên trì, kiên quyết, linh hoạt, mềm dẻo, trí tuệ, sáng tạo. Muốn vậy, địa phương cần có phương thức tích hợp vào chương trình giáo dục, tuyên truyền đại chúng, vào các hoạt động của thanh niên, Đoàn, Đội, Hội để đổi mới nội dung, hình thức cho hiệu quả hơn.

Các chỉ đạo tổng thể về giáo dục khát vọng phát triển biển, đảo mỗi thành viên đã cảm nhận sâu sắc khi đồng hành tham gia hành trình thăm Trường Sa và Nhà giàn DK1/16. Trải nghiệm giáo dục khát vọng phát triển biển, đảo còn cho mỗi thành viên đoàn công tác có cái nhìn tổng thể, thấy tư duy phát triển của Đảng, Nhà nước trong kết hợp sức mạnh đoàn kết dân tộc với sức mạnh thời đại, lấy con người, văn hoá làm trung tâm lõi, vừa phát triển kinh tế xã hội vừa bảo vệ vững chắc chủ quyền biên cương lãnh thổ, lãnh hải, trong đó biển, đảo vô cùng quan trọng. Trách nhiệm mỗi công dân Việt Nam là lan toả niềm tự hào, tình yêu non sông, đất nước, yêu biển, đảo, trân trọng và khắc ghi trong tâm sự hy sinh kiên cường bất khuất của những chiến sĩ biển, đảo bao thế hệ đã không tiếc thân mình, giữ vững lãnh hải Việt Nam, là tiếp bước cha ông sẵn sàng quên mình vì bình yên, vì chủ quyền, độc lập, tự do, hoà bình, phồn vinh, thịnh vượng của Tổ quốc, vì hạnh phúc của gia đình, người thân, vì thế hệ mai sau, vì bản sắc văn hoá, con người Việt Nam.

Chuyến công tác thăm Đặc khu Quần đảo Trường Sa và Nhà giàn DK1 đã khép lại. Chuyến tàu số 571 mang tên Trường Sa do Đại tá Đoàn Bảo Anh làm Thủ trưởng đoàn; Thượng tá Lương Cao Đỉnh chịu trách nhiệm chỉ huy hành quân; Thượng tá Nguyễn Ngọc Nguyên, phó chính ủy chịu trách nhiệm chính trị; Thuyền trưởng Nguyễn Như Duy, Chính trị viên Bùi Thế Sơn và các lực lượng Hải quân Vùng 4 khác đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đưa Đoàn công tác số 8 đi thăm Đặc khu Trường Sa và Nhà giàn DK1. Hải trình đoàn không chỉ là hoạt động thực tiễn giàu ý nghĩa chính trị - xã hội, giáo dục - văn hoá, mà còn là nguồn cảm hứng mạnh mẽ, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước gắn liền với tình quân dân đoàn kết, với chủ quyền biển đảo vô cùng đặc biệt, thiêng liêng. Những khó khăn gian khổ nơi đầu sóng, ngọn gió, những người chiến sĩ kiên cường, những người dân bám biển, đảo bền bỉ, kiên nhẫn đã góp phần khắc sâu hình ảnh bất diệt, sống động về con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới, góp phần kết tinh và lan toả rộng khắp tinh thần yêu nước, đoàn kết, nghĩa tình, bao dung, ý chí tự lực, tự cường, khát vọng sống đẹp, lan tỏa những giá trị cốt lõi trong xây dựng, hoàn thiện con người, văn hoá Việt Nam đáp ứng đổi mới, chuyển sang kỷ nguyên số, kinh tế số, văn hoá số, môi trường số, xã hội số. Đặc biệt tình quân dân nơi biển đảo mà Đoàn đã trải nghiệm, thực chứng suốt hành trình công tác đã và đang từng bước góp phần hoàn thiện văn hoá biển, đảo Việt Nam nói riêng và nền văn hoá Việt Nam đương đại nói chung.

Trước trải nghiệm thực tiễn của đoàn công tác qua các điểm dừng hành trình lên đảo và nhà giàn, yêu cầu đặt ra cho thể chế chính trị Việt Nam hôm nay có lẽ là việc các cấp, ngành cần khẩn trương đẩy mạnh giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục thế hệ trẻ về ý thức chủ quyền biển, đảo, khát vọng phát triển kinh tế, văn hoá biển, đảo bền vững, giáo dục ý thức trách nhiệm công dân và khát vọng cống hiến, phụng sự. Các phong trào hướng về biển, đảo nên được tổ chức, lan toả sâu rộng, thiết thực gắn với hành động cụ thể trong học tập, công tác, trong nghiên cứu, sáng tạo, bảo vệ môi trường biển, đảo, trong ý thức trách nhiệm hỗ trợ lực lượng nơi tuyến đầu lãnh thổ, lãnh hải quốc gia. Và để có thể biến những nhiệm vụ đặt ra đó sớm thành tựu và hữu ích cho phát triển chung việc đầu tiên của thể chế chính trị Việt Nam là sử dụng nguồn lực con người, nhất là người đứng đầu cho tốt, đúng với chủ trương, đường lối và quan điển chỉ đạo của Đảng trong Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV, bằng mọi cách cần: “nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thu hút, trọng dụng nhân tài, đẩy mạnh phát triển lực lượng sản xuất mới”, “không ngừng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên thật sự tiêu biểu về bản lĩnh chính trị, phẩm chất, năng lực, uy tín” thực sự, “tăng cường kiểm soát quyền lực, kiên quyết, kiên trì đấu tranh, chống tham những, lãng phí, quan liêu, tiêu cực, “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” trong nội bộ” (sđd. tr.373,374). Chính những trải nghiệm và lan toả thực tiễn của các đoàn công tác ra biển, đảo qua truyền thông, báo chí, giảng dạy, qua không gian mạng, không gian số, một thế hệ người Việt Nam mới - bản lĩnh, trí tuệ, nhiệt tình “7 dám”, giàu lòng yêu nước, trách nhiệm, đoàn kết xã hội - sẽ được hình thành, gia tăng, phát triển, góp phần hiện thực hoá mục tiêu phát triển bền vững đất nước và biển, đảo trong kỷ nguyên mới như kỳ vọng./.

-----------------------

Chú thích: “7 dám” (dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới, sáng tạo, dám đương đầu với khó khăn, thử thách, dám hành động vì lợi ích chung) Hệ thống phẩm chất thống nhất, toàn diện, thể hiện rõ sự kết hợp giữa tư duy - bản lĩnh - hành động - trách nhiệm. Là yêu cầu then chốt của then chốt trong công tác cán bộ, để hướng đến xây dựng đội ngũ cán bộ “vừa hồng, vừa chuyên”, năng động, sáng tạo, đủ sức lãnh đạo đất nước trong giai đoạn chuyển đổi số, công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập quốc tế

Tài liệu tham khảo: Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thức XIV, tập II.