Lách luật dạy thêm, học thêm: Khoảng cách giữa quy định pháp lý và thực tiễn triển khai

TCGCVN - Trong những năm gần đây, vấn đề dạy thêm, học thêm luôn là đề tài nóng, thu hút sự quan tâm của dư luận xã hội. Mặc dù Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành nhiều văn bản nhằm siết chặt quản lý, đặc biệt là Thông tư số 29/2024/TT-BGDĐT, song thực tế cho thấy tình trạng “lách luật” trong hoạt động dạy thêm, học thêm vẫn diễn ra khá phổ biến ở nhiều địa phương. Điều này đặt ra câu hỏi lớn về khoảng cách giữa quy định pháp lý và việc tổ chức thực hiện trên thực tế như thế nào.

Khung pháp lý đã rõ, nhưng thực thi chưa nghiêm

Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT quy định rõ: giáo viên không được tổ chức dạy thêm cho học sinh chính khóa của mình ngoài nhà trường; việc dạy thêm phải được quản lý, cấp phép, công khai nội dung, thời gian, địa điểm và đối tượng học sinh tham gia. Mục tiêu của quy định là bảo đảm công bằng trong giáo dục, hạn chế áp lực học tập và ngăn chặn tình trạng trục lợi từ dạy thêm.

Hình ảnh minh họa

Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều hình thức dạy thêm “biến tướng” vẫn tồn tại. Một số giáo viên không trực tiếp đứng tên lớp học mà nhờ người khác đăng ký, hoặc chuyển địa điểm dạy thêm sang nhà riêng, trung tâm kỹ năng, câu lạc bộ học tập. Có nơi còn chia nhỏ lớp học, thay đổi tên gọi như “bồi dưỡng kiến thức”, “luyện kỹ năng”, “ôn tập tự nguyện” nhằm né tránh sự kiểm tra của cơ quan chức năng.

“Tự nguyện” hay bắt buộc ngầm?

Một thực trạng đáng lo ngại là việc học thêm tuy được gọi là “tự nguyện” nhưng lại mang tính bắt buộc ngầm. Nhiều phụ huynh cho biết, dù không muốn cho con đi học thêm, nhưng lo ngại con bị hổng kiến thức, không theo kịp chương trình hoặc bị “phân biệt đối xử” trong quá trình học chính khóa. Điều này vô hình trung tạo áp lực tâm lý, khiến học thêm trở thành gánh nặng tài chính đối với nhiều gia đình, nhất là ở khu vực nông thôn, vùng khó khăn.

Nguyên nhân từ nhiều phía

Khoảng cách giữa quy định và thực tiễn xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trước hết là nhu cầu thực tế của phụ huynh và học sinh trong bối cảnh chương trình học nặng, sĩ số lớp đông. Bên cạnh đó, công tác kiểm tra, giám sát ở một số địa phương còn mang tính hình thức, chưa thường xuyên, thiếu kiên quyết. Việc xử lý vi phạm chủ yếu dừng ở mức nhắc nhở, rút kinh nghiệm, chưa đủ sức răn đe.

Ngoài ra, thu nhập của giáo viên còn hạn chế cũng là yếu tố khiến dạy thêm trở thành nguồn thu nhập bổ sung, dẫn đến tâm lý tìm cách “lách luật” để duy trì hoạt động này.

Cơ quan chức năng cần có giải pháp đồng bộ

Để thu hẹp khoảng cách giữa quy định pháp lý và thực tiễn triển khai, cần có những giải pháp đồng bộ. Trước hết, các cơ quan quản lý giáo dục cần tăng cường thanh tra, kiểm tra đột xuất, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, tránh nể nang, né tránh. Đồng thời, cần công khai đường dây nóng để tiếp nhận phản ánh từ phụ huynh, học sinh và dư luận xã hội.

Về lâu dài, cần tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học trong nhà trường, giảm tải chương trình, nâng cao chất lượng giờ học chính khóa để học sinh không phải phụ thuộc vào học thêm. Song song với đó, cần có chính sách cải thiện đời sống, thu nhập cho giáo viên, từ đó giảm áp lực kinh tế và hạn chế động cơ dạy thêm trái quy định.

Dạy thêm, học thêm không phải là vấn đề mới, nhưng cách quản lý và thực thi quy định vẫn còn nhiều bất cập. Khi khoảng cách giữa pháp luật và thực tiễn chưa được thu hẹp, thì những hình thức “lách luật” vẫn còn đất tồn tại. Chỉ khi quy định được thực hiện nghiêm minh, đồng thời giải quyết hài hòa lợi ích của học sinh, phụ huynh và giáo viên, vấn đề dạy thêm, học thêm mới có thể đi vào nề nếp, đúng với mục tiêu nhân văn của ngành giáo dục.

Đồng Mão – Nguyễn Hoàng (Ban Thời sự - Khoa học, TCGCVN)