GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG, XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG GIÁO DỤC AN TOÀN, LÀNH MẠNH

PGS.TS. Phạm Viết Vượng -

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

Tóm tắt: Bạo lực học đường đang là một vấn đề nhức nhối, ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển toàn diện của học sinh, làm suy giảm chất lượng giáo dục và niềm tin xã hội đối với nhà trường. Bài viết này phân tích thực trạng, nguyên nhân, tác động của bạo lực học đường; đồng thời đề xuất các giải pháp giáo dục phòng chống bạo lực học đường, hướng đến xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, góp phần hình thành nhân cách, lối sống tích cực cho thế hệ trẻ trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế hiện nay.

Từ khóa: bạo lực học đường, giáo dục phòng chống, môi trường giáo dục, an toàn – lành mạnh, văn hóa học đường.

1. Đặt vấn đề

Trường học là nơi giáo dục nhân cách toàn diện cho học sinh để trở thành những công dân có đủ phẩm chất và năng lực phụng sự tổ quốc, do vậy trường học phải là ngôi trường an toàn, lành mạnh dành cho các em học tập và tu dưỡng, học sinh trong nhà trường phải đoàn kết, yêu thương, giúp đỡ lẫn nhau để cùng phấn đấu trưởng thành.

Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khác nhau ở nước ta hàng năm xảy ra hàng nghìn vụ bạo lực học đường, không chỉ ở nam sinh mà còn ở nữ sinh, không chỉ với học sinh mà còn với cả thầy, cô giáo, không chỉ ở nông thôn, miền núi xa xôi, mà còn diễn ra ngay ở thủ đô Hà Nội, với mức độ ngày càng nghiêm trọng, đã làm ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lý, ý thức của học sinh và tạo ra môi trường giáo dục thiếu an toàn.

Bạo lực học đường xảy ra ở chính nơi học sinh đang học tập và tu dưỡng để trở thành lớp người có văn hóa, có ý thức đạo đức và pháp luật là điều không thể chấp nhận được.

Bạo lực học đường là hồi chuông cảnh tỉnh cho gia đình, nhà trường và xã hội, cần phải tìm ra các biện pháp quản lý và giáo dục phòng chống, ngăn chặn kịp thời và có hiệu quả.

2. Những vấn đề lý luận và thực tiễn

2.1. Bạo lực học đường

Bạo lực học đường (School violence) là hành vi sử dụng sức mạnh để bắt nạt, thao túng tâm lý, trấn áp, xâm hại đến sức khỏe thể chất, tinh thần và nhân phẩm của học sinh, tạo cảm giác nhà trường thiếu an toàn, lành mạnh.

Kẻ có hành vi bạo lực học đường là một hay một nhóm học sinh hung hăng, thiếu ý thức tổ chức, kỷ luật, vi phạm đạo đức, lối sống và nội quy của nhà trường.

Nạn nhân của bạo lực học đường là những học sinh yếu thế, hiền lành, có những đặc điểm khác biệt về ngoại hình hay tính cách.

Bạo lực học đường là những hành vi lệch chuẩn trong đạo đức, lối sống, vi phạm kỷ luật nhà trường của một bộ phận học sinh ở lứa tuổi “trẻ người non dạ” gây ra, nếu để kéo dài có nguy cơ dẫn đến vi phạm pháp luật. Đạo đức và pháp luật là hai phạm trù luôn tồn tại song hành, từ vi phạm đạo đức, lối sống dẫn đến vi phạm pháp luật chỉ trong gang tấc.

2.2. Các loại bạo lực học đường

Có nhiều cách phân loại bạo lực học đường, sau đây là một cách phân loại được sử dụng ở nhiều quốc gia:

- Bạo lực thể chất (Physical violence) là hành vi sử dụng vũ lực đe dọa, khống chế, xô đẩy, đánh đập, nguy hiểm hơn là dùng hung khí gây thương tích, thậm chí gây tử vong đối với bạn học của mình.

- Bạo lực tinh thần (Emotional violence) là hành vi dùng lời nói trêu chọc, bắt nạt, gọi bằng biệt danh xấu, bình phẩm về ngoại hình hay tính cách của bạn, dùng từ ngữ thô tục để sỉ nhục, để khống chế nạn nhân bắt làm theo yêu cầu.

Bạo lực tinh thần còn sử dụng mạng xã hội như một phương tiện để lan truyền thông tin, hình ảnh xấu, nhằm cô lập nạn nhân, để dụ dỗ lôi kéo những học sinh khác tham gia vào hội nhóm, phối hợp với nhau trong các vụ việc.

- Bạo lực tài chính (Financial violence) là hành vi dùng vũ lực và lời nói để đe dọa, thao túng tâm lý, bắt mua đồ ăn, đồ chơi, đưa tiền tiêu xài, cung phụng kẻ bắt nạt, nguy hiểm hơn là trấn lột tài sản có giá trị của nạn nhân.

- Bạo lực tình dục (Sexual violence) là hành vi quấy rối, động chạm tới vùng nhạy cảm, dụ dỗ xem tranh, ảnh khiêu dâm, xem phim tình dục, mua chuộc, lừa phỉnh, ép buộc, cưỡng bức nạn nhân.

2.3. Hậu quả của bạo lực học đường:

Đối với nạn nhân:

Gây đau đớn về thể xác, tổn hại đến sức khỏe, có thể mang thương tật suốt đời, thậm chí là tử vong. Gây tổn hại về tinh thần, ảnh hưởng không tốt đến sự phát triển tâm lý, ý thức, tình cảm của nạn nhân trong tương lai.

Gây căng thẳng, lo sợ, buồn chán, kết quả học tập giảm sút, có thể dẫn đến trốn tiết, bỏ học, rồi thất học. Phải né tránh kẻ bắt nạt, sống khép kín, sợ giao du với người xung quanh, dẫn đến trầm cảm, thậm chí có ý muốn tự tử…

Đối với kẻ gây bạo lực:

Hình thành thói quen cư xử với bạn bè bằng bạo lực, trở thành kẻ côn đồ, ngông nghênh, thiếu đạo đức. Thích giao du chơi bời với đồng bọn xấu, lười học, kết quả học tập sa sút, bạn bè xa lánh, bị thầy, cô phê bình, hạnh kiểm xếp loại kém.

Tự hủy hoại đạo đức, nhân cách, mất phương hướng phấn đấu, tu dưỡng, khó trưởng thành trong tương lai. Thường xuyên gây bạo lực là con đường ngắn dẫn đến vi phạm pháp luật, trở thành tội phạm, mất hết tiền đồ.

Đối với nhà trường:

Tạo ra hình ảnh nhà trường không an toàn, chất lượng giáo dục suy giảm, mất uy tín trước cộng đồng xã hội và đồng nghiệp, giảm lòng tin của phụ huynh học sinh đối với nhà trường và đội ngũ nhà giáo.

Bạo lực học đường là hiện tượng xẩy ra ở mọi thời đại, mọi quốc gia, ở một số nước được coi là văn minh cũng đã xảy ra bạo lực.

Tuy nhiên, bạo lực học đường đối với học sinh phổ thông - lứa tuổi vị thành niên là hành vi lệch chuẩn trong đạo đức, lối sống, vi phạm nội quy, kỷ luật của nhà trường. Các em còn “trẻ người non dạ” đang trên con đường học tập, tu dưỡng để trưởng thành, do nhiều nguyên nhân khác nhau có thể xảy ra sai sót, lệch lạc trong hành vi, lối sống, cần được nhà trường, gia đình kịp thời giáo dục, uốn nắn.

Bạo lực học đường có thể ngăn ngừa, đẩy lùi, nếu nhà trường sử dụng các biện pháp quản lý có cơ sở khoa học, các bài học kinh nghiệm thành công ở trong nước và quốc tế, các phương pháp giáo dục phù hợp với tâm, sinh lý lứa tuổi học sinh, để uốn nắn kịp thời những hành vi lệch chuẩn theo đúng mục đích giáo dục của nhà trường.

3. Nguyên nhân của bạo lực học đường

Bạo lực học đường do nhiều nguyên nhân, ta có thể kể đến những nguyên nhân chủ yếu sau đây:

Một là, do đặc điểm tâm lý lứa tuổi:

Học sinh phổ thông đang trong độ tuổi hiếu động, nghịch ngợm, tò mò, các cụ ngày xưa thường nói “nhất quỷ, nhì ma, thứ ba học trò” để gán cho học sinh lứa tuổi này.

- Đối với học sinh tiểu học - tuổi nhi đồng ngây thơ: Các em ưa chạy nhảy, thích nô đùa, gặp nhau là chơi trò đuổi bắt, là thi chạy xem ai nhanh hơn, lúc đầu là vô tư, nhưng khi sơ xuất làm ngã bạn, tính nóng nảy bột phát, “quá đà” mất kiểm soát, trở thành bạo lực. Ở lứa tuổi tiểu học bạo lực chưa phải là hành vi cố ý hay ác ý mà chỉ là đùa vui quá đà, mất kiểm soát.

Tuy nhiên, ở các trường tiểu học hiện nay đã có tình trạng học sinh lớp trên trêu chọc, bắt nạt hay xúi dục các em lớp dưới đánh nhau làm trò vui, hoặc phục vụ cho các mục đích không lành mạnh khác, cần phải ngăn chặn kịp thời.

- Đối với học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông - lứa tuổi thiếu niên và đầu thanh niên: Các em đang trong tuổi dậy thì, tâm, sinh lý đã có nhiều thay đổi, “không còn là trẻ con, nhưng vẫn chưa phải là người lớn”, bắt đầu có cách nghĩ, cách sống riêng tư. Ở lứa tuổi này thường có hiện tượng hai bạn trai “cùng thích” một bạn gái, hay ngược lại, các em để ý, theo dõi nhau, nếu không đủ bản lĩnh, dễ xảy ra ghen tuông, tranh cãi, ẩu đả…

Ở lứa tuổi này các em vẫn chưa nhận thức được đầy đủ về chuẩn mực đạo đức và pháp luật, cũng như hậu quả của bạo lực đối với bản thân, gia đình và nhà trường, các em thích thể hiện “cái tôi”, sức mạnh hơn người, khi“cái tôi lấn át ý thức”, bốc đồng nhất thời, mất kiểm soát dễ xảy ra bạo lực.

Ở lứa tuổi thanh, thiếu niên các em dễ bị kích động, bị lôi cuốn bởi các bạn xấu, a dua tham gia đánh “hội đồng”, đua xe, đánh võng, bốc đầu xe, nhiều em còn mang theo cả gậy gộc đuổi nhau trên đường phố gây tai nạn, vi phạm luật giao thông và luật an toàn trật tự xã hội.

Ở lứa tuổi này đã xuất hiện những kẻ đầu trò, rủ rê, lôi kéo các bạn tham gia một cách có tổ chức, có kế hoạch, hậu quả có thể là tàn bạo, do đó nhà trường và địa phương cần sớm phát hiện những đối tượng này để có biện pháp ngăn chặn kịp thời.

Hai là, do giáo dục gia đình

Mỗi gia đình có một hoàn cảnh, có mức sống khác nhau, cha mẹ có trình độ văn hóa, nghề nghiệp, địa vị xã hội không giống nhau.

Đạo đức, lối sống của ông, bà, cha, mẹ có ảnh hưởng rất lớn đến quá trình hình thành, phát triển tâm lý, ý thức, tình cảm của trẻ em. Gia đình sống có nề nếp, gia phong, con cái được giáo dục, học hành tử tế, các em ngoan hiền, học giỏi, lễ phép, được cộng đồng, thầy, cô giáo yêu mến và ngược lại gia đình đổ vỡ, cha mẹ ly hôn, làm ăn không chân chính, có hành vi bạo lực với nhau và với con cái, đây là gương xấu có ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lý, ý thức của trẻ em.

Có một số phụ huynh do bận làm ăn kiếm sống, không còn thời gian quan tâm giáo dục con cái, cho con đi chơi tự do, bị bạn xấu dụ dỗ, mua chuộc, cho con sử dụng điện thoại, máy tính không kiểm soát, các con tò mò xem phim, ảnh tình dục, chơi game bạo lực, trở nên hung hăng, dễ dẫn đến bạo lực.

Một lý do khác nữa là cha mẹ quá nuông chiều, đáp ứng mọi yêu cầu của con cái, chưa theo dõi sát sao con em trong sinh hoạt hàng ngày, để có thể nhận biết được các dấu hiệu bạo lực mà kịp thời giáo dục, ngăn chặn.

Ba là, do nhà trường

Nhà trường chưa thật sự là ngôi trường an toàn dành cho học sinh học tập và tu dưỡng, vẫn còn để xảy ra những vụ việc đáng tiếc. Giáo viên chủ nhiệm chưa quán xuyến hết được mọi việc, chưa thật sát sao theo dõi học sinh có những diễn biến tâm lý bất thường để kịp thời giáo dục, uốn nắn, ngăn chặn.

Nhà trường chưa có đủ nhân viên bảo vệ để duy trì trật tự ở mọi nơi, mọi lúc, chưa có đội ngũ tư vấn tâm lý học đường để hỗ trợ cho các em khi có bức xúc.

Chế độ xử phạt các hành vi vi phạm nội quy của nhà trường chưa đủ sức răn đe, học sinh dễ “nhờn” với các mức độ kỷ luật.

Bốn là, do môi trường xã hội

Trong nền kinh tế thị trường, xã hội có sự phân tầng, các gia đình khác nhau về mức sống, lối sống. Các em có hoàn cảnh kinh tế “khiêm tốn” khi thấy bạn có điện thoại mới, có quần áo, đồ dùng thời trang… nảy sinh mặc cảm, tự ty, dẫn đến ghen tỵ, bất mãn. Các em có hoàn cảnh kinh tế “khá giả”, bố mẹ có địa vị xã hội, coi thường các bạn yếu thế, dẫn đến hành vi trêu chọc, bắt nạt, bạo lực.

Ở một số địa phương còn nhiều tệ nạn xã hội như: buôn gian, bán lậu, tham nhũng, cờ bạc, rượu chè, ma túy, mại dâm, người lớn sống thiếu gương mẫu, có hành vi bạo lực…đã ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý tuổi học trò.

Năm là, mạng thông tin xã hội chưa được kiểm soát

Khoa học, công nghệ phát triển, thông tin bùng nổ, nội dung đa dạng, bên cạnh những thông tin lành mạnh, còn có những thông tin sai lệch, những phim ảnh bạo lực, khiêu dâm, cờ bạc, ma túy, lừa đảo, thần thánh, ma quỷ... mạng xã hội trở thành "chất gây nghiện" khiến trẻ em không còn đủ khả năng quản lý cảm xúc, mất phương hướng tu dưỡng, phấn đấu.

Khi bị cha mẹ và nhà trường yêu cầu hạn chế sử dụng điện thoại, máy tính, không đi xe máy có phân khối lớn đến trường nhiều em tỏ thái độ chống đối và ngược lại có những em rơi vào trạng thái trầm cảm, buồn chán.

4. Biện pháp giáo dục phòng chống bạo lực học đường:

Giáo dục phòng chống bạo lực học đường cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội để tác động đến nhận thức, thái độ và hành vi của học sinh, giúp các em phấn đấu trở thành những công dân có lối sống văn minh, có ý thức đạo đức và pháp luật, loại bỏ tệ nạn bạo lực ra khỏi nhà trường.

Biện pháp 1: Xây dựng trường học thành ngôi trường hạnh phúc

Mỗi trường học cần được xây dựng thành ngôi trường hạnh phúc, an toàn, có nếp sống văn minh, không có bạo lực dành cho học sinh học tập và tu dưỡng. Ngôi trường hạnh phúc trước hết là ngôi trường khang trang, đẹp đẽ, có khuôn viên rộng rãi, không khí trong lành, để trẻ em học tập, vui chơi, sinh hoạt tập thể...

Nhà trường có sân vận động, có đủ thiết bị dạy học, có thư viện, phòng thí nghiệm…để học sinh học tập, nghiên cứu, thực hành, tập luyện thể dục, thể thao…Nhà trường có khu vệ sinh sạch sẽ dành cho giáo viên, học sinh nam, nữ riêng biệt.

Nhà trường có phương pháp giáo dục hiện đại, chất lượng giáo dục tốt, học sinh chăm chỉ học hành, hàng năm có nhiều học sinh đạt giải cao trong các kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh, cấp quốc gia, quốc tế, tạo cho các em niềm tự hào về truyền thống của nhà trường.

Nhà trường có nội quy, kỷ luật, được duy trì nghiêm túc. Nhà trường có đội ngũ nhân viên bảo vệ, yêu thương học sinh như con em của mình, quan tâm, chỉ dẫn các em trong sinh hoạt, học tập, vui chơi, có nề nếp, trật tự, kỷ cương.

Một hình ảnh đẹp hơn nữa nếu mỗi buổi sáng có một thầy hay cô giáo với nụ cười trên môi, đứng ở cổng trường giơ tay vẫy chào học sinh đến trường, các em cảm nhận “mỗi ngày đến trường là một ngày vui”, tình thầy, trò, bạn bè yêu thương, gắn kết...

Nhà trường có nội quy được thực hiện nghiêm túc: học sinh không đi xe máy có dung tích trên 50 phân khối đến trường, không sử dụng điện thoại trong giờ học, đi học đúng giờ, giờ học, giờ chơi thực hiện theo đúng hiệu lệnh. Học sinh mặc đồng phục, đeo khăn quàng đỏ, đeo huy hiệu đoàn thanh niên, đi đứng, nói năng văn minh, lịch sự, lễ phép, không nói tục, chửi bậy, không đùa nghịch trong giờ học, trong khuôn viên nhà trường.

Thầy, cô giáo yêu thương học trò, “tất cả vì học sinh thân yêu”, gương mẫu từ lời nói đến việc làm, có phương pháp giảng dạy tốt, có uy tín trong cộng đồng xã hội, được học sinh ngưỡng mộ, là “tấm gương cho học sinh noi theo”.

Mỗi trường học là một ngôi trường hạnh phúc, môi trường văn hóa lành mạnh, học sinh yêu trường, yêu lớp, yêu bạn bè, kính trọng thầy, cô, chăm chỉ học hành, tu dưỡng, đây là cơ sở quan trọng để đẩy lùi bạo lực học đường.

Biện pháp 2: Đổi mới phương pháp giáo dục phòng chống bạo lực học đường

Nhà trường có nhiều phương pháp giáo dục phòng chống bạo lực học đường, trong đó quan trọng nhất là thông qua các môn khoa học xã hội và nhân văn, các thầy, cô giáo dục học sinh về đạo đức, pháp luật, về lối sống văn minh, cách đối nhân, xử thế, có nghĩa, có tình, với cha mẹ, thầy, cô giáo, đoàn kết, yêu thương, giúp đỡ bạn bè…

Thông qua các tác phẩm văn học, thầy, cô giới thiệu, phân tích cho các em những tấm gương về tình bạn tri kỷ, sống chết có nhau của nhân dân ta trong lịch sử, cũng như trong các thời kỳ kháng chiến và hòa bình xây dựng đất nước. Nhà trường giới thiệu những gương sáng về tình bạn của học sinh nhiều năm cõng bạn tật nguyền đến trường, nhảy xuống sông nước chảy siết để cứu bạn đuối nước…

Nhà trường thường xuyên tổ chức các hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm, thể dục, thể thao, vui chơi, giải trí để các em kết nối tình bạn, tình đoàn kết, yêu thương nhau. Hàng năm tổ chức hội diễn văn nghệ, thi hát về tình bạn, tình yêu quê hương, đất nước, về con người Việt Nam giàu lòng nhân ái. Tổ chức cho các em thảo luận về vấn nạn bạo lực học đường và hậu quả của nó và cách phòng tránh.

Nhà trường cho học sinh tham gia các đợt quyên góp cứu trợ đồng bào bị thiên tai, bão lụt, những hoạt động từ thiện, giúp đỡ các gia đình có hoàn cảnh khó khăn, các bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo…

Khi học sinh có nhận thức đúng về đạo đức, pháp luật, về tình bạn, tình người, lòng nhân ái, các hành vi bạo lực trong nhà trường sẽ bị lên án và đẩy lùi.

Biện pháp 3: Nhà trường thực hiện nghiêm chế độ khen thưởng và trách phạt

Trong nhà trường có hai phương pháp giáo dục hỗ trợ cho các phương pháp khác, đó là khen thưởng và trách phạt, cần được thực hiện nghiêm túc.

Khen thưởng là tuyên dương, động viên, khích lệ tinh thần những học sinh có thành tích xuất sắc để các em tiếp tục phấn đấu vươn lên, đồng thời để lan tỏa gương sáng đến các bạn khác noi theo.

Trách phạt là phương pháp tác động đến lương tâm, lòng tự trọng của học sinh có hành vi lệch chuẩn đạo đức, pháp luật, nội quy của nhà trường giúp các em nhận ra lỗi lầm, hối hận, tự giác, quyết tâm sửa chữa.

Trách phạt trong nhà trường không phải là hạ nhục, bêu xấu hay trừng phạt như đối với kẻ phạm tội, mà là biện pháp cảnh báo, giúp các em nhận ra lỗi lầm, để sửa chữa, không lặp lại khuyết điểm.

Trách phạt có nhiều mức độ như: nhắc nhở, phê bình, cảnh cáo, viết bản tự kiểm điểm, hạ điểm hạnh kiểm, thông báo trước toàn trường vào ngày đầu tuần…

Mọi hình thức trách phạt nên được ghi vào học bạ, để cảnh báo cho học sinh không được vi phạm nội quy nhà trường, không được tái diễn, đây là bằng chứng tồn tại lâu dài.nhà trường không dùng biện pháp đòn roi hay đuổi học, đuổi học sinh ra khỏi nhà trường là gián tiếp thừa nhận giáo dục bất lực, thất bại, có thể gây phản ứng tiêu cực và nguy hiểm hơn là đẩy học sinh ra lề đường, tương lại bất định, khó lường…đây không phải là biện pháp nhân văn.

Tuy nhiên, đối với học sinh mắc lỗi ở mức độ nghiêm trọng, tái diễn, nên xử phạt hành chính, lao động công ích, bồi thường cho nạn nhân và đưa vào trường giáo dưỡng do Bộ Công an quản lý để “giáo dục lại” theo một phương pháp chuyên biệt dành cho trẻ em hư.

Nếu là học sinh lớp trên, lớn tuổi, đánh bạn gây thương tích, tàn tật hoặc gây án mạng thì phải xử lý theo hệ thống pháp luật dành cho trẻ vị thành niên. Pháp luật phải nghiêm minh với mọi đối tượng, không có loại trừ, không có che chắn, ô dù hay bỏ qua vì bệnh thành tích…

Kỷ luật nghiêm minh là lời cảnh báo cho những học sinh coi thường đạo đức xã hội, nội quy của nhà trường và pháp luật của nhà nước, đây là biện pháp quan trọng để ngăn ngừa, đẩy lùi tệ nạn bạo lực học đường một cách có hiệu quả.

Biện pháp 4: Phối hợp giáo dục giữa gia đinh, nhà trường và xã hội

Giáo dục phòng chống tệ nạn bạo lực học đường là nhiệm vụ của gia đình, nhà trường và xã hội, mỗi thành viên có vai trò và phương pháp giáo dục đặc thù, cần được phối hợp chặt chẽ để đem lại hiệu quả bền vững.

Giáo dục gia đình: Gia đình gắn kết với con trẻ bằng tình yêu thương ruột thịt, con cái khôn lớn, trưởng thành là niềm hạnh phúc của cha mẹ. Con cái yêu thương cha mẹ, làm theo những điều cha mẹ răn dạy và luôn coi cha mẹ là tấm gương để noi theo.

Giáo dục gia đình luôn là định hướng tương lai cho con em, cha mẹ chỉ bảo những gì nên làm và không được làm, tránh xa những cám dỗ nguy hại, rèn cho các con kỹ năng sống, kỹ năng ứng xử có văn hóa trong sinh hoạt, học tập và giao tiếp xã hội. Cha mẹ bảo vệ an toàn cho con cái, luôn theo dõi trạng thái tâm lý của các con để sớm nhận biết nguy cơ và kịp thời ngăn chặn bạo lực học đường.

Giáo dục nhà trường có vai trò là trung tâm phối hợp với gia đình và xã hội để giáo dục toàn diện cho học sinh. Nhà trường giáo dục nền tảng văn hóa, đạo đức, pháp luật, rèn luyện kỹ năng sống, giáo dục cho con trẻ nhận biết hậu quả của bạo lực học đường với bản thân, gia đình, bạn bè, nhà trường và xã hội để phòng tránh.

Giáo viên chủ nhiệm lớp theo dõi mọi diễn biến tâm lý để giáo dục học sinh, có biện pháp ngăn chặn kịp thời khi có nguy cơ dẫn đến bạo lực học đường.

Nhân viên tư vấn tâm lý học đường tìm hiểu, theo dõi nắm vững trạng thái tâm lý của học sinh trước, trong và sau mỗi vụ bạo lực học đường để hướng dẫn học sinh phòng tránh và giải quyết sự kiện có tình, có lý.

Giáo dục xã hội: Xã hội là môi trường sống, là nơi rèn luyện trẻ em, đồng thời là nơi tiếp nhận sản phẩm của giáo dục gia đình và nhà trường.

Địa phương nơi nhà trường đóng cần đảy mạnh phong trào xây dựng khu dân cư văn hóa, nhân dân đoàn kết, lao động, sản xuất phát triển kinh tế, văn hóa, nâng cao mức sống vật chất và tinh thần.

Địa phương tổ chức các lễ hội truyền thống có nhà trường tham gia để giáo dục cho học sinh tình yêu quê hương đất nước, văn hóa dân tộc, lòng nhân ái, vị tha của con người Việt Nam.

Chính quyền địa phương thực hiện các quy định về xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng, chống bạo lực học đường, chỉ đạo các cơ quan điều tra ngăn ngừa và xử lý vụ việc bạo lực học đường theo phân cấp quản lý.

5. Kết luận

Giáo dục phòng chống bạo lực học đường để xây dựng nhà trường thành ngôi trường hạnh phúc, an toàn, môi trường văn hóa lành mạnh nhằm giáo dục học sinh trở thành những công dân có đủ phẩm chất và năng lực tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc.

Giáo dục phòng chống bạo lực học đường cần được phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội, để bảo đảm an toàn cho thầy, cô giáo và học sinh, giúp các em học tập, tu dưỡng, trưởng thành.

Phương pháp giáo dục phòng chống bạo lực học đường cần linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh và thực tế các địa phương để đem lại kết quả bền vững.

Ngành giáo dục nên có quy định về việc học sinh sử dụng Internet để tiếp cận văn hóa nhân loại, để phát huy trí tuệ sáng tạo, nhưng phải phù hợp văn hóa Việt Nam, nên công bố chế tài xử lý bạo lực học đường để các địa phương, nhà trường thực hiện nghiêm túc.

Tài liệu tham khảo

1. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Chỉ thị 993/CT-BGDĐT ngày 12/4/2019 về tăng cường giải pháp phòng, chống bạo lực học đường trong cơ sở giáo dục.

2. Bộ Luật Hình sự số: 100/2015/QH13 ban hành ngày 27 tháng 11 năm 2015.

3. Bộ Luật Trẻ em số 102/2016/QH13 ban hành ngày 05 tháng 4 năm 2016.

4. Nghị định số 80/2017/NĐ-CP quy định về môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng, chống bạo lực học đường.

5. Hà Nhật Thăng, Đào Thanh Âm, Lịch sử Giáo dục thế giới NXB Giáo dục 1988

6. Luật Trẻ em 2016, số 102/2016/QH13

7. Mai Thị Mai. Trách nhiệm của gia đình trong phòng chống xâm hại tình dục. Tạp chí giáo dục, Số đặc biệt tháng 10/ 2019,

8. Phạm Viết Vượng. Lý luận giáo dục NXB Giáo dục 2018

9. Phạm Viết Vượng. Giáo dục học NXB Đại học Sư phạm 2021

10. Макаренко А.С. Педагогическая поэма. Московское педагогическое издательство. Mocквa 1980.