GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT ĐỐI VỚI HỌC VIÊN TRƯỜNG SĨ QUAN LỤC QUÂN 2 TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Trần Đức Hà, Đồng Thị Nghĩa

 Trường đại học Nguyễn Huệ

 Email:[email protected]

Tóm tắt:

Phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) là nội dung quan trọng nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và kỷ luật Quân đội cho cán bộ, chiến sĩ, trong đó có học viên Trường Sĩ quan Lục quân 2. Qua đó góp phần xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao. Bài viết làm rõ vai trò của công tác PBGDPL đối với học viên Trường Sĩ quan Lục quân 2; đánh giá thực trạng công tác này thời gian qua; trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng PBGDPL trong giai đoạn hiện nay.

Từ khóa: Phổ biến, giáo dục pháp luật; học viên; Trường Sĩ quan Lục quân 2; kỷ luật Quân đội.

Nhận bài: 10/11/2025; Biên tập: 11/11/2025; Duyệt đăng: 11/11/2025.

1. Đặt vấn đề

Phổ biến, giáo dục pháp luật là hoạt động thường xuyên, có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành, củng cố ý thức chấp hành pháp luật Nhà nước và kỷ luật Quân đội đối với học viên. Trước yêu cầu mới của sự nghiệp xây dựng Quân đội và bảo vệ Tổ quốc, việc nâng cao chất lượng công tác PBGDPL ở Trường Sĩ quan Lục quân 2 là yêu cầu cấp thiết, góp phần xây dựng đội ngũ sĩ quan tương lai có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt và tác phong quân nhân chuẩn mực.

2. Nội dung nghiên cứu

2. 1. Thực trạng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

Thời gian qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp, công tác PBGDPL tại Trường Sĩ quan Lục quân 2 được triển khai thường xuyên và đạt nhiều kết quả tích cực. Nhà trường đã đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền pháp luật phù hợp với đặc điểm đối tượng học viên thông qua các hoạt động như: tọa đàm, diễn đàn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, tổ chức “Ngày Pháp luật”, hội thi tìm hiểu pháp luật, sân khấu hóa nội dung tuyên truyền...

Các mô hình như “Mỗi ngày một câu hỏi, mỗi ngày một điều luật”, “Tổ tư vấn tâm lý - pháp lý quân nhân”, “Tổ tư vấn sức khỏe, tâm lý, tình yêu, hôn nhân và gia đình” được duy trì hiệu quả. Bên cạnh đó, đơn vị đã đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật qua loa truyền thanh nội bộ, bảng tin, tờ rơi, tuyên truyền lưu động và giao lưu văn hóa - văn nghệ kết hợp.

Tuy nhiên, công tác PBGDPL vẫn còn một số hạn chế: một số hoạt động chưa được duy trì thường xuyên; nội dung, hình thức tuyên truyền có lúc còn đơn điệu; một bộ phận học viên ý thức tự giác chấp hành kỷ luật chưa cao, vẫn còn xảy ra vi phạm quy định của đơn vị.

2.2. Giải pháp nâng cao chất lượng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

           Để nâng cao chất lượng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho học viên trường sĩ quan Lục quân 2, cần tập trung vào một số giải pháp cơ bản sau:

Một là, nâng cao nhận thức cho các tổ chức, lực lượng và phát huy vai trò, trách nhiệm của cấp ủy, chỉ huy các cấp trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

Thực tiễn cho thấy công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho học viên chỉ có thể đạt chất lượng khi tổ chức, lực lượng ở đơn vị có nhận thức đúng, trách nhiệm cao trong công tác PBGDPL. Muốn vậy, trước hết cấp ủy, chỉ huy các cấp cần có nhận thức sâu sắc, đầy đủ vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác PBGDPL. Tăng cường nắm vững chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về PBGDPL cũng như tình hình chấp hành kỷ luật của cơ quan, khoa giáo viên, đơn vị. Xác định chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo đúng đắn, bảo đảm công tác PBGDPL phục vụ nhiệm vụ chính trị của đơn vị. Phát huy vai trò của cấp ủy các cấp trong quá trình lãnh đạo, triển khai thực hiện.

Đồng thời cán bộ chủ trì ở đơn vị cơ sở cần kịp thời chỉ đạo xây dựng kế hoạch công tác PBGDPL thật sự khoa học, cụ thể; xác định rõ mục đích, yêu cầu, các nội dung, nhiệm vụ trọng tâm, cơ bản thực hiện trong năm học; tiến độ thực hiện, thời gian hoàn thành; kinh phí bảo đảm, tổ chức thực hiện. Quá trình tổ chức thực hiện phải chặt chẽ, cụ thể, từ giao nhiệm vụ cho tập thể, cá nhân và duy trì tốt các hoạt động PBGDPL. Tăng cường phát huy vai trò của các tổ chức, các lực lượng trong đơn vị, thực hiện có nền nếp chế độ kiểm tra, đôn đốc, báo cáo, thông tin PBGDPL và sơ tổng kết, rút kinh nghiệm hoạt động theo kế hoạch.

Hai là, chủ động đổi mới, đa dạng các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật

Đây là giải pháp có ý nghĩa thiết thực nhằm đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi của thực tiễn, cần đổi mới, đa dạng các hình thức PBGDPL hiện nay. Để thực hiện giải pháp này cần phải “phù hợp với nhu cầu, nhiệm vụ, trình độ của đối tượng được PBGDPL, đặc thù của Quân đội và đặc thù của Quân đội và truyền thống, phong tục tập quán tốt đẹp của dân tộc” và tình hình đơn vị. Thông tư 42/2016/TT- BQP, ngày 30/3/2016 của Bộ Quốc phòng xác định 8 nhóm hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật. Trên cơ sở đó tiếp tục phát huy các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật truyền thống như: Tuyên truyền miệng về pháp luật; thông qua hệ thống truyền thanh cơ sở, báo in, báo hình; biên soạn, phát hành tài liệu pháp luật; tủ sách pháp luật; phổ biến sinh hoạt câu lạc bộ pháp luật; tổ chức cuộc thi tìm hiểu pháp luật; thông qua các hình thức tư vấn pháp luật; các loại hình thức văn hóa, văn nghệ. Chủ động nghiên cứu thực hiện rộng rãi một số hình thức PBGDPL như: điều tra thăm dò dư luận xã hội thu thập thông tin phản hồi của cán bộ, học viên, chiến sĩ về hiệu quả thực thi pháp luật, nhu cầu thông tin PBGDPL để điều chỉnh nội dung, hình thức, biện pháp PBGDPL phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Kết hợp chặt chẽ giữa đa dạng hình thức PBGDPL với hoạt động công tác đảng, công tác chính trị; với giáo dục chính trị tư tưởng của các tổ chức quần chúng, hội đồng quân nhân và các hoạt động ở đơn vị.

Ba là, phát huy sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, các lực lượng 

Thường xuyên phát huy tốt vai trò của báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật và cán bộ làm công tác PBGDPL trong thực hiện nhiệm vụ PBGDPL, truyền đạt chính xác các nội dung PBGDPL, trao đổi kinh nghiệm, phán ánh, tuyên truyền về công tác PBGDPL ở đơn vị.

Đối với các cơ quan chức năng được giao phụ trách công tác PBGDPL phải quán triệt sâu sắc nghị quyết lãnh đạo của cấp ủy, sự chỉ đạo của chỉ huy; phối hợp với cơ quan liên quan kịp thời triển khai hoạt động cho các tập thể, cá nhân thực hiện nghiêm kế hoạch công tác PBGDPL. Duy trì tốt các chế độ qui định gắn với kiểm tra, theo dõi hoạt động PBGDPL có hiệu quả. Nắm chắc tình hình vi phạm pháp luật, kỷ luật của học viên ở đơn vị để có biện pháp xử lý kịp thời.

Các tổ chức quần chúng ở đơn vị cần giáo dục cho mọi đoàn viên thanh niên quán triệt sâu sắc ý nghĩa, tầm quan trọng của PBGDPL; nâng cao trình độ, phẩm chất, năng lực đội ngũ cán bộ Đoàn, nhất là năng lực tuyên truyền, giáo dục pháp luật. Xây dựng kế hoạch PBGDPL cho đoàn viên phù hợp, đúng qui định. Tích cực phát động các phong trào thi đua, phong trào hành động cách mạng, hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, giao lưu, tọa đàm, diễn đàn,…đồng thời đoàn viên cần tự giác, tích cực sáng tạo tham gia các hoạt động, góp phần nâng cao chất lượng PBGDPL ở đơn vị.

Bốn là, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra phổ biến, giáo dục pháp luật

Đây là giải pháp có nghĩa quan trọng nhằm ngăn ngừa, phát hiện, xử lý những hành vi vi phạm, cũng như góp phần phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa. Để thực hiện tốt giải pháp trên, cấp ủy chỉ huy các cấp và cơ quan chức năng tăng cường thanh tra, kiểm tra công tác PBGDPL theo chức năng, nhiệm vụ; các cơ quan chức năng thường xuyên rà soát, kiểm tra, tham mưu giúp cấp ủy, chỉ huy các cấp về thanh tra, kiểm tra công tác PBGDPL và việc chấp hành pháp luật sát với đặc điểm, nhiệm vụ của đơn vị. Chủ động giải quyết khiếu nại, tố cáo; phát hiện, xử lý nghiêm, dứt điểm tổ chức, cá nhân vi phạm; mặt khác, kịp thời biểu dương, đề nghị công tác PBGDPL.

Quá trình thanh tra, kiểm tra là quá trình nghiên cứu, điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện những qui chế, qui định về công tác PBGDPL; tiếp tục tạo sự thống nhất cao trong lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện ở đơn vị. Kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”. Chú trọng xây dựng nâng cao nhận thức, phát huy vai trò, trách nhiệm của các cấp trong công tác PBGDPL; nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của học viên. Đồng thời phê phán, khắc phục triệt để việc thực hiện không nghiêm công tác PBGDPL và việc vi phạm pháp luật Nhà nước, kỷ luật quân đội của quân nhân ở đơn vị.

Năm là, bảo đảm tốt các điều kiện thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

Quan tâm xây dựng, quản lý, phát huy tốt vai trò, trách nhiệm của đội ngũ báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật theo quy định. Các đơn vị cần phân công, giao nhiệm vụ cho cơ quan, đơn vị làm đầu mối tham mưu, triển khai nhiệm vụ công tác PBGDPL; bố trí đội ngũ cán bộ làm công tác PBGDPL phù hợp với khả năng và đáp ứng nhu cầu PBGDPL.

Đảm bảo đủ cơ sở vật chất và kinh phí cho công tác PBGDPL là điều kiện rất cần thiết để nâng cao chất lượng PBGDPL. Quan tâm bảo đảm kinh phí cho công tác PBGDPL theo quy định của pháp luật, các đơn vị cần có một nguồn ngân sách riêng cho công tác PBGDPL theo quy định của Bộ Quốc phòng. Chủ động tổ chức các hoạt động vận động, thu hút, huy động các nguồn lực trong đơn vị tham gia PBGDPL theo quy định. Bảo đảm đầy đủ cơ sở vật chất, phương tiện cần thiết cho công tác PBGDPL, chú trọng những vật chất cơ bản và trang thiết bị hiện đại. Tích cực triển khai các hoạt động ứng dụng công nghệ thông tin, nhất là công nghệ số trong công tác PBGDPL.

3. Kết luận

PBGDPL đối với học viên Trường Sĩ quan Lục quân 2 có vai trò đặc biệt quan trọng trong xây dựng phẩm chất, nhân cách và tác phong quân nhân của người sĩ quan tương lai. Để đạt hiệu quả cao, công tác này cần được triển khai đồng bộ, thường xuyên, gắn với nhiệm vụ chính trị và môi trường giáo dục ở đơn vị, góp phần xây dựng nhà trường vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”.

Tài liệu tham khảo

1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng. (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII (Tập 1). Hà Nội: Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
2. Quyết định số 1371/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Phê duyệt Đề án "Phát huy vai trò của lực lượng Quân đội nhân dân tham gia công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, vận động Nhân dân chấp hành pháp luật tại cơ sở giai đoạn 2021 - 2027".
3. Quyết định số 766/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: phê duyệt đề án “Chuyển đổi số trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật giai đoạn 2025-2030”