GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC KỶ LUẬT CHO HỌC VIÊN Ở CÁC NHÀ TRƯỜNG QUÂN ĐỘI HIỆN NAY

Nguyễn Khắc Sắc
Học viện Chính trị
Email: [email protected]

Tóm tắt: Giáo dục kỷ luật là một bộ phận quan trọng trong quá trình giáo dục - đào tạo ở các nhà trường quân đội, góp phần trực tiếp hình thành phẩm chất, nhân cách, tác phong và năng lực thực hành kỷ luật cho học viên, đội ngũ cán bộ tương lai của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại đặt ra ngày càng cao đối với công tác quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật. Bài viết tập trung phân tích vị trí, vai trò, khái quát một số nét về thực trạng đồng thời đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ giáo dục - đào tạo trong tình hình mới.

Từ khóa: quản lý giáo dục, giáo dục kỷ luật, học viên, nhà trường quân đội.

1. Đặt vấn đề

Trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục trong các nhà trường quân đội mang những đặc thù riêng, gắn chặt với mục tiêu đào tạo đội ngũ cán bộ Quân đội vừa có bản lĩnh chính trị vững vàng, vừa có phẩm chất đạo đức, ý thức tổ chức kỷ luật và năng lực hoàn thành nhiệm vụ trong mọi điều kiện. Trong đó, giáo dục kỷ luật giữ vai trò đặc biệt quan trọng, là nền tảng để xây dựng môi trường giáo dục chính quy, thống nhất, góp phần hình thành nhân cách quân nhân cách mạng.

Thực tiễn cho thấy, chất lượng giáo dục kỷ luật không chỉ phụ thuộc vào nội dung, phương pháp giáo dục mà còn chịu sự chi phối trực tiếp của chất lượng quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật. Quản lý khoa học, chặt chẽ sẽ bảo đảm cho hoạt động giáo dục kỷ luật được tổ chức thống nhất, đồng bộ, phát huy hiệu quả; ngược lại, nếu quản lý thiếu đồng bộ, hình thức hoặc chưa phù hợp với đối tượng, điều kiện cụ thể sẽ làm giảm hiệu quả giáo dục, thậm chí phát sinh những biểu hiện vi phạm kỷ luật, ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo. Trong bối cảnh hiện nay, các nhà trường quân đội đang đứng trước nhiều tác động mới của tình hình thế giới, khu vực, sự phát triển của khoa học - công nghệ, mặt trái của kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Điều đó đòi hỏi công tác quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật cho học viên phải không ngừng được đổi mới, hoàn thiện. Xuất phát từ yêu cầu đó, bài viết tập trung đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật cho học viên ở các nhà trường quân đội hiện nay.

2. Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật cho học viên nhà trường quân đội

2.1. Khái niệm Hoạt động giáo dục kỷ luật cho học viên ở nhà trường quân đội

Hoạt động giáo dục kỷ luật cho học viên ở nhà trường quân đội là tổng thể các tác động có mục đích, có tổ chức, có kế hoạch của chủ thể giáo dục (bao gồm Ban giám hiệu, cơ quan quản lý học viên, giảng viên, cán bộ quản lý, các tổ chức quần chúng) đến đối tượng giáo dục (học viên), nhằm hình thành, củng cố và phát triển ý thức tổ chức kỷ luật, hành vi chấp hành nghiêm điều lệnh, điều lệ, quy định, nội quy của quân đội và nhà trường, qua đó góp phần xây dựng nhân cách, tác phong, lối sống chính quy của người quân nhân tương lai.

Nói cách khác, hoạt động giáo dục kỷ luật là quá trình giáo dục có tính toàn diện, bao gồm việc truyền đạt tri thức về kỷ luật, hình thành thái độ đúng đắn và rèn luyện hành vi thực hiện kỷ luật, nhằm tạo ra sự chuyển biến về nhận thức, ý chí và hành động của học viên trong học tập, sinh hoạt và công tác.

Hoạt động này vừa mang tính giáo dục đạo đức, chính trị – tư tưởng, vừa mang tính rèn luyện thể chế và hành vi tổ chức quân đội, bảo đảm cho học viên hình thành bản lĩnh, phong cách, nếp sống quân nhân chính quy, kỷ cương, chuẩn bị tốt cho quá trình công tác sau khi ra trường.

Từ góc độ quản lý, giáo dục kỷ luật cho học viên là một bộ phận cấu thành quan trọng của công tác giáo dục – đào tạo trong nhà trường quân đội, được tổ chức một cách có hệ thống, liên tục, thống nhất giữa dạy học, quản lý, rèn luyện và hoạt động chính trị – xã hội, nhằm thực hiện mục tiêu đào tạo “vừa hồng, vừa chuyên”.

2.2. Đặc điểm của hoạt động giáo dục kỷ luật cho học viên ở nhà trường quân đội

Hoạt động giáo dục kỷ luật trong các nhà trường quân đội mang những đặc điểm riêng so với hoạt động giáo dục trong các cơ sở giáo dục dân sự. Những đặc điểm cơ bản gồm:

- Mang tính chính trị – quân sự sâu sắc

Giáo dục kỷ luật không chỉ dừng lại ở việc rèn luyện ý thức chấp hành nội quy mà còn gắn liền với giáo dục chính trị tư tưởng, lòng trung thành tuyệt đối với Tổ quốc, với Đảng, với nhân dân. Mỗi hành vi kỷ luật đều phản ánh bản lĩnh chính trị, tinh thần chiến đấu và phẩm chất của người quân nhân cách mạng.

- Mang tính tổ chức chặt chẽ, thống nhất, kỷ cương cao

Mọi hoạt động giáo dục kỷ luật được tiến hành theo hệ thống quy định, điều lệnh, điều lệ của Quân đội nhân dân Việt Nam, bảo đảm tính nghiêm minh, nhất quán từ cấp trên xuống cấp dưới, không tùy tiện, không linh động theo cảm tính. Điều này thể hiện bản chất “quân lệnh như sơn” trong môi trường quân sự.

- Mang tính thực tiễn, rèn luyện qua hành động

Giáo dục kỷ luật trong nhà trường quân đội được thực hiện thông qua hoạt động thực tiễn hàng ngày, học tập, huấn luyện, sinh hoạt, trực ban, hành quân, thao trường, v.v. Học viên không chỉ học lý thuyết về kỷ luật mà phải thực hành, rèn luyện và kiểm tra thường xuyên trong môi trường thực tế, từ đó hình thành thói quen, nếp sống kỷ luật.

- Mang tính liên kết, tổng hợp giữa các lực lượng giáo dục

Hoạt động giáo dục kỷ luật cho học viên không do một chủ thể đơn lẻ thực hiện mà là sự phối hợp đồng bộ giữa nhiều lực lượng: Ban giám hiệu, cơ quan chính trị, quản lý học viên, giảng viên, Đoàn Thanh niên, Hội đồng kỷ luật, gia đình và xã hội. Mỗi lực lượng có vai trò khác nhau nhưng cùng hướng đến mục tiêu chung là xây dựng người học viên có phẩm chất chính quy, kỷ luật tốt.

- Mang tính liên tục, bền bỉ và lâu dài

Giáo dục kỷ luật là quá trình thường xuyên, liên tục, không gián đoạn. Nó không chỉ diễn ra trong giờ học, mà còn bao trùm toàn bộ thời gian sinh hoạt, học tập, rèn luyện của học viên ở trường. Sự hình thành ý thức kỷ luật đòi hỏi thời gian dài, sự kiên trì của cán bộ giáo dục và sự tự giác của học viên.

- Mang tính định hướng nhân cách quân nhân tương lai

Hoạt động giáo dục kỷ luật góp phần trực tiếp vào hình thành nhân cách người sĩ quan quân đội nhân dân Việt Nam, đó là tuyệt đối trung thành, kiên định, có tác phong mẫu mực, tinh thần tập thể, ý thức trách nhiệm cao, dám chịu trách nhiệm và tuân thủ nghiêm nguyên tắc tổ chức của quân đội.

Từ những phân tích trên có thể khái quát rằng: Hoạt động giáo dục kỷ luật cho học viên ở nhà trường quân đội là quá trình giáo dục toàn diện, có tính chính trị – quân sự, tổ chức – sư phạm chặt chẽ, được thực hiện liên tục, thống nhất giữa các chủ thể giáo dục, nhằm hình thành cho học viên phẩm chất, tác phong và ý thức chấp hành kỷ luật của người quân nhân cách mạng, góp phần xây dựng nhà trường chính quy, kỷ luật nghiêm, chất lượng cao.

2.3. Khái niệm quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật

Quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý (Ban giám hiệu, cán bộ quản lý, giảng viên, quản lý học viên) đến đối tượng (học viên), nhằm hình thành, củng cố và phát triển ý thức, hành vi chấp hành điều lệnh, điều lệ, nội quy, quy chế quân đội, từ đó tạo nên môi trường học tập và rèn luyện chính quy, kỷ luật nghiêm.

Nội dung của quản lý giáo dục kỷ luật bao gồm: Xây dựng kế hoạch, nội dung và hình thức giáo dục kỷ luật; Tổ chức thực hiện và kiểm tra, giám sát việc chấp hành kỷ luật; Đánh giá, khen thưởng, xử lý vi phạm kỷ luật; Phối hợp giữa các lực lượng (cán bộ quản lý học viên, giảng viên, đoàn thanh niên, đơn vị quản lý nội trú) trong giáo dục – rèn luyện học viên.

2.4. Vị trí, vai trò quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật cho học viên ở các nhà trường quân đội hiện nay

Quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật cho học viên giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong tổng thể công tác giáo dục - đào tạo ở các nhà trường quân đội, là khâu trung tâm bảo đảm cho quá trình giáo dục kỷ luật được tổ chức thống nhất, chặt chẽ và đạt hiệu quả thiết thực. Thông qua quản lý khoa học, các mục tiêu, nội dung, hình thức và phương pháp giáo dục kỷ luật được định hướng đúng đắn, triển khai đồng bộ, phù hợp với đặc điểm đối tượng học viên và yêu cầu nhiệm vụ đào tạo, qua đó góp phần hình thành phẩm chất chính trị, đạo đức, tác phong chính quy, ý thức tổ chức kỷ luật, những yếu tố cốt lõi làm nên nhân cách người sĩ quan Quân đội.

Trong điều kiện xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, giáo dục kỷ luật không chỉ là yêu cầu riêng của môi trường quân sự mà còn là tiêu chí quan trọng đánh giá chất lượng đào tạo của các nhà trường quân đội. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Quân đội mạnh là nhờ giáo dục khéo, nhờ chính sách đúng và nhờ kỷ luật nghiêm”, qua đó nhấn mạnh vai trò quyết định của giáo dục và kỷ luật đối với sức mạnh chiến đấu của Quân đội. Quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật vì vậy giữ vai trò định hướng, điều phối và kiểm soát toàn bộ quá trình giáo dục, bảo đảm sự thống nhất giữa giáo dục kỷ luật với giáo dục chính trị, đạo đức, lối sống và rèn luyện thực tiễn. Mặt khác, quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật còn là cơ sở quan trọng để xây dựng và duy trì môi trường giáo dục quân sự chính quy, kỷ cương, lành mạnh, tạo điều kiện thuận lợi cho học viên tự giác tu dưỡng, rèn luyện và phát triển toàn diện. Chất lượng quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật tác động trực tiếp đến ý thức chấp hành kỷ luật, tinh thần trách nhiệm và khả năng tự quản của học viên; đồng thời ảnh hưởng lâu dài đến hiệu quả công tác quản lý, chỉ huy của họ khi ra trường, nhận nhiệm vụ ở các đơn vị. Vì vậy, nâng cao chất lượng quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật không chỉ có ý nghĩa trước mắt trong nhà trường mà còn mang ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp xây dựng Quân đội trong tình hình mới.

3. Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật cho học viên ở các nhà trường quân đội hiện nay

Trong những năm qua, hoạt động quản lý giáo dục kỷ luật cho học viên ở các nhà trường quân đội đã có nhiều chuyển biến tích cực, từng bước đi vào nền nếp, đạt được những kết quả quan trọng. Nhận thức của cấp ủy, chỉ huy các cấp, đội ngũ cán bộ quản lý và giảng viên về vị trí, vai trò của giáo dục kỷ luật và quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật ngày càng được nâng lên; giáo dục kỷ luật ngày càng được tiếp cận như một nội dung giáo dục có mục tiêu, có kế hoạch và cần được quản lý một cách khoa học trong tổng thể công tác giáo dục - đào tạo.

Hệ thống văn bản, quy định, quy chế liên quan đến quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật ở các nhà trường quân đội từng bước được rà soát, bổ sung và hoàn thiện theo hướng thống nhất, chặt chẽ hơn. Các nội dung quản lý nền nếp chính quy, quản lý rèn luyện kỷ luật, quản lý sinh hoạt, học tập của học viên được cụ thể hóa, tạo hành lang pháp lý và cơ sở thực tiễn quan trọng để tổ chức thực hiện. Cùng với việc hoàn thiện hệ thống quy định, công tác tổ chức thực hiện và điều hành quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật cho học viên được duy trì thường xuyên, có nền nếp. Các lực lượng tham gia quản lý, giáo dục kỷ luật từng bước phát huy vai trò, trách nhiệm trong phạm vi chức trách được giao. Nhờ đó, môi trường giáo dục chính quy, thống nhất trong nhà trường quân đội tiếp tục được giữ vững; ý thức chấp hành kỷ luật, tác phong chính quy của học viên nhìn chung có sự chuyển biến tích cực. Đáng chú ý, trong quá trình quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật, nhiều nhà trường đã chú trọng kết hợp giữa quản lý bằng quy định với giáo dục thuyết phục, nêu gương; giữa yêu cầu chấp hành nghiêm kỷ luật với quan tâm đến đặc điểm tâm lý, nhu cầu chính đáng của học viên. Thông qua đó, giáo dục kỷ luật không chỉ dừng lại ở việc bảo đảm trật tự, kỷ cương mà từng bước hướng tới hình thành ở học viên ý thức tự giác chấp hành kỷ luật, coi kỷ luật là chuẩn mực hành vi và nhu cầu tự thân trong quá trình học tập, rèn luyện.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực nêu trên, thực tiễn quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật cho học viên ở các nhà trường quân đội vẫn còn một số vấn đề đặt ra cần tiếp tục quan tâm giải quyết. Ở một số nơi, việc cụ thể hóa mục tiêu, nội dung quản lý giáo dục kỷ luật chưa thật sự theo kịp sự biến đổi nhanh của đối tượng học viên trong điều kiện mới; cách thức tổ chức và phương pháp quản lý có lúc còn thiên về duy trì trật tự, chưa phát huy đầy đủ vai trò của giáo dục thuyết phục và tính chủ động, tự giác của người học. Sự phối hợp giữa các lực lượng tham gia quản lý, giáo dục kỷ luật tuy đã được chú trọng nhưng chưa phải lúc nào cũng đồng bộ, nhịp nhàng; hiệu quả kiểm tra, đánh giá hoạt động quản lý giáo dục kỷ luật ở một số thời điểm còn chưa thật sự toàn diện, chủ yếu phản ánh kết quả cuối cùng mà chưa làm rõ đầy đủ tác động của quá trình quản lý. Những vấn đề đó xuất phát từ nhiều nguyên nhân đan xen. Bối cảnh xã hội có nhiều biến đổi, tác động của kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế và sự bùng nổ thông tin đã làm cho công tác giáo dục và quản lý giáo dục kỷ luật trở nên phức tạp hơn. Đồng thời, yêu cầu đổi mới quản lý giáo dục đặt ra ngày càng cao, trong khi việc cập nhật kiến thức, kỹ năng quản lý hiện đại của một bộ phận cán bộ quản lý, giảng viên chưa thật sự đồng đều.

4. Giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật cho học viên ở các nhà trường quân đội hiện nay

4.1. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể quản lý đối với quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật

Nhận thức đúng đắn là tiền đề quan trọng, có ý nghĩa quyết định đến chất lượng và hiệu quả của hoạt động quản lý giáo dục kỷ luật cho học viên ở các nhà trường quân đội. Thực tiễn cho thấy, ở đâu cấp ủy, chỉ huy và đội ngũ cán bộ quản lý nhận thức đầy đủ, sâu sắc về vị trí, vai trò của giáo dục kỷ luật và quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật thì ở đó nền nếp chính quy, kỷ luật được giữ vững, chất lượng giáo dục - đào tạo không ngừng được nâng cao.

Trước hết, cấp ủy, chỉ huy các cấp cần quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; trong đó, giáo dục kỷ luật và quản lý giáo dục kỷ luật là nội dung trọng yếu, xuyên suốt. Cần coi quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật không phải là công việc mang tính tình huống, nhất thời, mà là nhiệm vụ cơ bản, thường xuyên, lâu dài trong toàn bộ quá trình giáo dục - đào tạo ở nhà trường quân đội. Trên cơ sở nhận thức đó, cần nâng cao trách nhiệm của từng chủ thể quản lý, từ cấp ủy, chỉ huy nhà trường quân đội đến đội ngũ cán bộ quản lý học viên, giảng viên, cán bộ đoàn, hội. Mỗi chủ thể phải nhận thức rõ vai trò, chức trách của mình trong tổ chức, điều hành, kiểm tra hoạt động giáo dục kỷ luật; tránh tình trạng khoán trắng cho một bộ phận hoặc xem nhẹ vai trò phối hợp giữa các lực lượng giáo dục. Việc phân công trách nhiệm phải cụ thể, rõ ràng, gắn với kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện. Bên cạnh đó, cần chú trọng bồi dưỡng, cập nhật kiến thức về quản lý giáo dục, kỹ năng tổ chức hoạt động giáo dục kỷ luật cho đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên. Thông qua các lớp tập huấn, sinh hoạt chuyên môn, trao đổi kinh nghiệm, từng bước nâng cao năng lực tư duy quản lý, năng lực tổ chức thực tiễn, đáp ứng yêu cầu đổi mới công tác quản lý giáo dục kỷ luật trong tình hình mới.

4.2. Hoàn thiện nội dung, quy trình quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật.

Hoàn thiện nội dung và quy trình quản lý là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao tính khoa học, đồng bộ và hiệu quả của quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật cho học viên. Nội dung quản lý cần được xác định đầy đủ, toàn diện, bao quát cả mục tiêu, nội dung giáo dục, phương pháp tổ chức, lực lượng tham gia và điều kiện bảo đảm.

Trước hết, cần rà soát, bổ sung, hoàn thiện hệ thống văn bản, quy định, quy chế liên quan đến quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật theo hướng thống nhất, rõ ràng, dễ thực hiện. Các quy định phải phù hợp với đặc điểm đối tượng học viên, điều kiện thực tiễn của từng nhà trường, đồng thời bảo đảm tính nghiêm minh của kỷ luật Quân đội. Tránh tình trạng quy định chồng chéo, thiếu thống nhất hoặc quá cứng nhắc, gây khó khăn trong quá trình tổ chức thực hiện. Quy trình quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật cần được xây dựng theo hướng khoa học, chặt chẽ, bao gồm các khâu: xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo điều hành, kiểm tra, đánh giá và điều chỉnh. Trong đó, khâu xây dựng kế hoạch phải bám sát mục tiêu đào tạo, gắn với kế hoạch giáo dục - đào tạo chung của nhà trường quân đội; khâu tổ chức thực hiện cần bảo đảm sự phối hợp nhịp nhàng giữa các lực lượng giáo dục; khâu kiểm tra, đánh giá phải khách quan, toàn diện, kịp thời. Đặc biệt, nội dung quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật cần được gắn chặt với giáo dục chính trị, đạo đức, lối sống, rèn luyện thực tiễn và xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh. Thông qua đó, giáo dục kỷ luật không chỉ dừng lại ở việc chấp hành các quy định, mà từng bước hình thành ở học viên niềm tin, thái độ và hành vi tự giác, tự nguyện tuân thủ kỷ luật, coi kỷ luật là nhu cầu tự thân trong quá trình rèn luyện, phấn đấu.

4.3. Đổi mới phương thức quản lý gắn với phát huy tính tự giác, tự quản của học viên.

Đổi mới phương thức quản lý là yêu cầu khách quan nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật trong điều kiện hiện nay. Quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật không thể chỉ dựa vào mệnh lệnh hành chính, sự áp đặt từ bên ngoài, mà cần kết hợp hài hòa giữa tính nghiêm minh của kỷ luật quân đội với tính nhân văn của giáo dục.

Trước hết, cần chuyển mạnh từ phương thức quản lý nặng về kiểm soát, giám sát sang phương thức quản lý chú trọng giáo dục, thuyết phục, nêu gương. Cán bộ quản lý, giảng viên phải thực sự là tấm gương mẫu mực trong chấp hành kỷ luật, tác phong chính quy, lối sống chuẩn mực; qua đó tạo sức lan tỏa, tác động tích cực đến nhận thức và hành vi của học viên. Sự nêu gương có ý nghĩa giáo dục sâu sắc, góp phần hình thành động cơ, thái độ tự giác chấp hành kỷ luật. Bên cạnh đó, cần chú trọng phát huy vai trò tự quản, tự rèn luyện của học viên trong quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật. Thông qua các tổ chức tự quản, các mô hình quản lý học viên, cần tạo điều kiện để học viên tham gia vào quá trình xây dựng, thực hiện và giám sát việc chấp hành kỷ luật. Khi được tham gia quản lý, học viên sẽ nâng cao ý thức trách nhiệm, tinh thần tự giác, chủ động điều chỉnh hành vi của bản thân và tập thể. Đồng thời, cần kết hợp chặt chẽ giữa quản lý bằng quy định với quản lý bằng giáo dục, thuyết phục; giữa khen thưởng, động viên với xử lý kỷ luật nghiêm minh. Việc xử lý các trường hợp vi phạm kỷ luật phải bảo đảm công bằng, khách quan, đúng quy định, có tác dụng giáo dục, răn đe; tránh cực đoan, máy móc hoặc nể nang, xuê xoa, làm giảm hiệu lực quản lý.

4.4. Ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý giáo dục kỷ luật cho học viên

Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, mọi hoạt động của quá trình giáo dục, đào tạo trong nhà trường đều phải ứng dụng công nghệ số trong quản lý. Mục tiêu của giải pháp này nhằm tăng tính minh bạch, chính xác, kịp thời trong công tác theo dõi, đánh giá kỷ luật học viên. Giảm tính thủ công, nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát và phản hồi thông tin trong nhà trường.

Để thực hiện giải pháp này cần tập trung vào những nội dung như sau: Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số về học viên, hồ sơ rèn luyện, vi phạm, khen thưởng, đánh giá tự động. Triển khai phần mềm quản lý học viên trực tuyến, kết nối giữa cơ quan quản lý học viên, giảng viên và lãnh đạo nhà trường. Tạo lập cổng thông tin điện tử nội bộ về kỷ luật, giúp học viên tiếp cận tài liệu, thông báo và quy định nhanh chóng.

Cách thức tổ chức thực hiện: Phòng chính trị, phòng quản lý học viên phối hợp với trung tâm CNTT của nhà trường xây dựng, vận hành và bảo mật hệ thống. Tổ chức tập huấn kỹ năng sử dụng phần mềm cho cán bộ, giảng viên và học viên. Định kỳ rà soát, cập nhật dữ liệu, bảo đảm tính chính xác, liên thông và bảo mật thông tin cá nhân.

4.5. Tăng cường phối hợp giữa các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường, gắn nhà trường với đơn vị

Sự phối hợp thống nhất, động bộ giữa các lực lượng sẽ tạo thành môi trường tích cực tác động đến các hoạt động giáo dục kỷ luật cho học viên. Mục tiêu của giải pháp này nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong công tác quản lý, giáo dục học viên. Đảm bảo thống nhất giữa nhà trường với đơn vị quân đội, gia đình, tổ chức đoàn thể, xã hội trong giáo dục ý thức và hành vi kỷ luật.

Để thực hiện giải pháp này cần tập trung vào những nội dung như sau: Thiết lập cơ chế phối hợp thường xuyên giữa Ban giám hiệu, Phòng chính trị, đơn vị quản lý học viên, tổ chức Đoàn, giảng viên nhân viên. Tăng cường trao đổi thông tin giữa nhà trường và gia đình học viên; định kỳ tổ chức “Ngày hội phụ huynh học viên”, “Gặp mặt gia đình”. Phối hợp với các đơn vị quân đội đóng quân trên địa bàn, mời cán bộ gương mẫu chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn.

Cách thức tổ chức thực hiện: Thành lập Ban điều phối công tác giáo dục kỷ luật học viên, họp định kỳ hằng tháng. Quy định rõ trách nhiệm, quyền hạn của từng bộ phận trong kế hoạch giáo dục kỷ luật. Phát huy hiệu quả các tổ chức đoàn thể: Đoàn Thanh niên, Hội đồng học viên, Câu lạc bộ sĩ quan trẻ.

4.6. Đẩy mạnh phong trào thi đua “Học viên chính quy – kỷ luật tốt”

Mục tiêu của giải pháp này nhằm tạo động lực thi đua, khuyến khích tinh thần tự rèn luyện và phát huy nội lực của học viên. Xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, chính quy, kiểu mẫu.

Để thực hiện giải pháp này cần tập trung vào những nội dung như sau: Xây dựng tiêu chí thi đua cụ thể: “Ngày chính quy mẫu mực”, “Tiểu đội không vi phạm”, “Tuần học viên kỷ luật tốt”. Phát động các phong trào thi đua theo đợt: “Mừng ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam”, “Tháng thanh niên kỷ luật”. Lồng ghép đánh giá kết quả thi đua vào công tác khen thưởng, xét học viên giỏi toàn diện.

Cách thức tổ chức thực hiện: Cơ quan chính trị chủ trì, phối hợp với các đơn vị quản lý học viên và Đoàn Thanh niên phát động phong trào thi đua. Đưa kết quả phong trào vào chỉ tiêu đánh giá xếp loại cá nhân, tập thể. Tổ chức tổng kết, trao thưởng, tuyên dương công khai trên bảng tin, website, hoặc tại lễ chào cờ hằng tuần.

4.7. Tăng cường kiểm tra, đánh giá và bảo đảm các điều kiện quản lý.

Kiểm tra, đánh giá là khâu quan trọng trong quy trình quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật, nhằm kịp thời phát hiện những ưu điểm để phát huy, những hạn chế để điều chỉnh, khắc phục. Do đó, cần tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá cả quá trình và kết quả quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật cho học viên.

Công tác kiểm tra, đánh giá phải được tiến hành thường xuyên, có kế hoạch, nội dung và tiêu chí rõ ràng; kết hợp giữa kiểm tra định kỳ và đột xuất, giữa đánh giá của cấp trên với tự đánh giá của đơn vị, cá nhân. Nội dung kiểm tra không chỉ tập trung vào kết quả chấp hành kỷ luật, mà cần chú trọng đánh giá chất lượng tổ chức, điều hành, hiệu quả của các biện pháp quản lý giáo dục kỷ luật. Trên cơ sở kết quả kiểm tra, đánh giá, cần kịp thời uốn nắn những biểu hiện lệch lạc, chấn chỉnh những hạn chế, thiếu sót; đồng thời biểu dương, khen thưởng kịp thời các tập thể, cá nhân thực hiện tốt. Việc xử lý vi phạm phải nghiêm minh, đúng quy định, bảo đảm tính giáo dục, góp phần nâng cao ý thức chấp hành kỷ luật của học viên. Song song với đó, cần quan tâm bảo đảm các điều kiện quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật, nhất là điều kiện về đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên có phẩm chất, năng lực; cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ quản lý, giáo dục; môi trường giáo dục chính quy, lành mạnh. Việc đầu tư, bảo đảm các điều kiện này sẽ tạo nền tảng vững chắc để nâng cao chất lượng quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật, đáp ứng yêu cầu giáo dục - đào tạo trong tình hình mới.

3. Kết luận

Giáo dục kỷ luật và quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật giữ vai trò nền tảng trong quá trình giáo dục - đào tạo học viên ở các nhà trường quân đội, góp phần trực tiếp hình thành phẩm chất chính trị, đạo đức, tác phong chính quy và ý thức chấp hành kỷ luật của đội ngũ sĩ quan tương lai. Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, việc nâng cao chất lượng quản lý hoạt động giáo dục kỷ luật là yêu cầu tất yếu và cấp thiết; các giải pháp được đề xuất trong bài viết có mối quan hệ chặt chẽ, bổ trợ lẫn nhau và khi được triển khai đồng bộ, nghiêm túc, phù hợp với đặc điểm từng nhà trường sẽ góp phần xây dựng môi trường giáo dục quân sự chính quy, kỷ cương, lành mạnh, tạo nền tảng vững chắc cho đào tạo đội ngũ sĩ quan có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, ý thức tổ chức kỷ luật cao, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Tài liệu tham khảo

[1]. Ban Tuyên giáo Trung ương (2021), Tài liệu học tập Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

[2]. Bộ Quốc phòng (2020), Chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo trong Quân đội nhân dân Việt Nam giai đoạn 2020–2030, tầm nhìn đến năm 2045, Hà Nội.

[3]. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII (Tập I, II), Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

[4]. Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 7, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

[5]. Học viện Chính trị (2023), Giáo trình Công tác đảng, công tác chính trị trong nhà trường quân đội, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

[6]. Trần Hữu Thanh, Trần Đình Hồng & Bùi Hồng Thái (2025), “Giáo dục phẩm chất kỉ luật quân sự cho học viên các trường sĩ quan quân đội: một số vấn đề đặt ra và đề xuất giải pháp”, Tạp chí Giáo dục, Tập 25 – số đặc biệt 9, tr.345–350.

[7]. Quân ủy Trung ương (2019), Chỉ thị số 855-CT/QUTW về đẩy mạnh thực hiện Cuộc vận động “Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới, Hà Nội.

[8]. Đỗ Thái Hoàng (2025), “Đổi mới công tác giáo dục, rèn luyện kỷ luật của các tiểu đoàn quản lý học viên ở Trường Sĩ quan Lục quân 1”, Tạp chí Quản lý nhà nước (Quốc phòng – An ninh).

SOME SOLUTIONS TO IMPROVE THE QUALITY OF DISCIPLINE EDUCATION MANAGEMENT FOR CADETS AT MILITARY SCHOOLS TODAY

Nguyen Khac Sac

Political Academy

Email: [email protected]

Abstract: Discipline education is an important component of the education and training process in military schools, directly contributing to the formation of qualities, personality, military manners, and discipline practice capacity of cadets, who constitute the future officer corps of the Vietnam People’s Army. In the context of fundamental and comprehensive reform of education and training, the requirement to build a revolutionary, regular, elite, and modern army places increasingly high demands on the management of discipline education activities. This article focuses on analyzing the position and role of discipline education management, outlining several aspects of the current situation, and proposing a number of basic solutions to improve the quality of discipline education management, thereby meeting the requirements of education and training tasks in the new situation.

Keywords: educational management; discipline education; cadets; military schools.