GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH CHÍNH QUY TRONG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO Ở CÁC NHÀ TRƯỜNG TRONG QUÂN ĐỘI HIỆN NAY

Phan Duy Duẩn, Nguyễn Mạnh Tuyên

Trường Sĩ quan Pháo binh

[email protected]

Tóm tắt: Trong tiến trình xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, giáo dục đào tạo giữ vai trò trung tâm trong việc hình thành đội ngũ sĩ quan có bản lĩnh, trình độ và phẩm chất toàn diện. Bài viết tiếp cận vấn đề từ yêu cầu thực tiễn và lý luận về chính quy trong giáo dục quân sự, làm rõ những vấn đề đặt ra trong giai đoạn hiện nay. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất hệ thống giải pháp khả thi, toàn diện, nhằm xây dựng nền giáo dục quân sự chính quy, hiệu quả, phù hợp với đặc điểm và sứ mệnh của các nhà trường trong Quân đội.

Từ khóa: Giáo dục quân sự; chính quy; nhà trường quân đội.

Nhận bài: 13/5/2026; Biên tập:13/5/2026;  Phản biện: 15/5/2026; Duyệt đăng: 17/5/2026.

1. Đặt vấn đề

Trong quá trình xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, công tác giáo dục đào tạo tại các nhà trường quân đội giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là nơi đào tạo đội ngũ cán bộ sĩ quan có trình độ chuyên môn và bản lĩnh chính trị vững vàng, mà còn là môi trường hun đúc tác phong quân nhân, rèn luyện phẩm chất đạo đức, phương pháp và phong cách công tác chuẩn mực. Một trong những yêu cầu mang tính nguyên tắc và xuyên suốt trong toàn bộ quá trình giáo dục đào tạo tại các nhà trường chính là việc xây dựng nền nếp chính quy vững chắc, hiệu quả.

Chính quy trong giáo dục đào tạo quân sự là biểu hiện cụ thể của nguyên tắc tổ chức nghiêm minh, kỷ luật chặt chẽ và môi trường sư phạm mẫu mực. Từ việc tổ chức lớp học, thực hành huấn luyện đến quản lý học viên và xây dựng tác phong giảng dạy của giảng viên, tất cả đều cần được thực hiện theo đúng chuẩn mực và quy định của quân đội. Chính quy không chỉ thể hiện ở hình thức mà còn phản ánh chất lượng nội dung giảng dạy, tính khoa học trong quản lý và hiệu quả của hoạt động đào tạo. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo sĩ quan, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, khi công nghệ đang tác động mạnh mẽ đến phương thức tổ chức giáo dục, khi yêu cầu về xây dựng quân đội hiện đại ngày càng cấp thiết, thì việc đẩy mạnh chính quy trong giáo dục đào tạo đang đặt ra nhiều thách thức, cả về nhận thức, phương pháp tổ chức và cơ chế kiểm tra đánh giá. Do đó, việc nghiên cứu, đánh giá lại thực trạng, chỉ rõ yêu cầu và đề xuất những giải pháp phù hợp nhằm đẩy mạnh nền nếp chính quy trong các nhà trường quân đội là vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng quân đội chính quy, hiện đại trong thời kỳ mới.

2. Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc đẩy mạnh chính quy trong giáo dục đào tạo quân đội

Trong hệ thống giáo dục đào tạo của Quân đội nhân dân Việt Nam, chính quy không chỉ là một đặc điểm tổ chức mang tính truyền thống mà còn là một trong những nguyên tắc nền tảng, góp phần khẳng định bản chất cách mạng, tính kỷ luật, tính tổ chức và sức mạnh tổng hợp của lực lượng vũ trang. Đẩy mạnh chính quy trong giáo dục đào tạo quân sự là yêu cầu khách quan, bắt nguồn từ tính đặc thù của môi trường quân sự, đồng thời là nội dung then chốt để nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ, đáp ứng nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Về phương diện lý luận, chính quy trong giáo dục quân sự được hiểu là việc tổ chức và triển khai các hoạt động giảng dạy, học tập, quản lý đào tạo, huấn luyện và rèn luyện theo một khuôn khổ thống nhất, chặt chẽ, có kỷ cương và nền nếp. Chính quy không chỉ biểu hiện ở hình thức như trang phục, tác phong, lễ tiết mà còn bao hàm cả nội dung giảng dạy, quy trình đào tạo, kỷ luật học đường, phương pháp sư phạm quân sự và thái độ của giảng viên, học viên trong quá trình tham gia học tập và rèn luyện. Đây là biểu hiện tập trung của tính kỷ luật, tính tổ chức, tính chuyên nghiệp của quân đội trong công tác đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Cơ sở lý luận của việc đẩy mạnh chính quy trong giáo dục đào tạo quân đội được đặt nền móng vững chắc từ các quan điểm chỉ đạo trong các văn kiện của Đảng, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng. Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4 tháng 11 năm 2013 của Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã nhấn mạnh vai trò của kỷ cương, nề nếp, môi trường giáo dục lành mạnh, dân chủ và hiện đại. Đồng thời, Nghị quyết số 05-NQ/TW ngày 17 tháng 1 năm 2022 của Bộ Chính trị về tổ chức Quân đội nhân dân Việt Nam đến năm 2030 xác định rõ yêu cầu “xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”, trong đó giáo dục đào tạo giữ vai trò nòng cốt.

Thực tiễn xây dựng quân đội Việt Nam qua các thời kỳ đã chứng minh rằng, chính quy là yếu tố nền tảng để giữ gìn kỷ luật, nâng cao sức mạnh chiến đấu và bảo đảm sự ổn định, thống nhất trong toàn bộ hệ thống lực lượng vũ trang. Trong môi trường giáo dục quân sự, chính quy tạo nên chuẩn mực cho hành vi, thái độ, trách nhiệm và hiệu quả công tác của cán bộ, giảng viên, học viên. Đây là điều kiện để rèn luyện bản lĩnh chính trị, ý chí chiến đấu và phong cách chỉ huy cho sĩ quan tương lai.

Từ thực tiễn công tác đào tạo trong các học viện, nhà trường quân đội hiện nay có thể thấy, việc đẩy mạnh chính quy đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Nhiều đơn vị đã tổ chức tốt nền nếp lớp học, đảm bảo quy trình giảng dạy nghiêm túc, quản lý học viên theo quy định, xây dựng môi trường sư phạm chuẩn mực và tổ chức các hoạt động huấn luyện mô phỏng theo đúng tác chiến thực tế. Cán bộ giảng viên đã có bước chuyển biến rõ rệt trong tư duy sư phạm, phương pháp truyền đạt và kỹ năng quản lý lớp học. Học viên cơ bản hình thành ý thức tổ chức kỷ luật, tính tự giác và thái độ học tập đúng đắn.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận thẳng thắn rằng, việc thực hiện chính quy trong một số cơ sở đào tạo vẫn còn tồn tại không ít hạn chế. Một bộ phận cán bộ, giảng viên chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của chính quy, còn biểu hiện hình thức trong thực hiện các quy trình sư phạm. Việc chuẩn hóa nội dung giảng dạy, tài liệu học tập và mô hình lớp học mẫu chưa đồng đều. Cơ chế giám sát, kiểm tra và đánh giá nền nếp chính quy trong một số đơn vị còn lỏng lẻo, thiếu tính cập nhật và chưa khuyến khích được đổi mới sáng tạo trên nền tảng kỷ luật nghiêm minh. Mặt khác, điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ giảng dạy, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ hiện đại, còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả thực thi chính quy.

Sự chuyển mình mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư và yêu cầu hội nhập quốc tế đặt ra cho các nhà trường quân đội nhiệm vụ phải vừa giữ vững bản sắc chính quy truyền thống, vừa thích ứng với mô hình đào tạo hiện đại. Chính vì vậy, cần thiết phải tiếp tục nghiên cứu lý luận, đúc rút kinh nghiệm thực tiễn, đổi mới phương pháp tổ chức giảng dạy và quản lý học viên, đồng thời xây dựng môi trường sư phạm quân sự mang đậm bản sắc chính quy, kỷ cương, dân chủ và trí tuệ.

Từ những phân tích trên có thể khẳng định, đẩy mạnh chính quy trong giáo dục đào tạo quân sự là một yêu cầu tất yếu, mang tính khách quan, xuất phát từ bản chất chính trị và yêu cầu xây dựng quân đội hiện đại. Đây là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược, cần được thực hiện đồng bộ, có chiều sâu, với sự tham gia tích cực và trách nhiệm cao của toàn thể đội ngũ cán bộ, giảng viên và học viên trong các nhà trường quân đội.

3. Thực trạng việc triển khai chính quy trong giáo dục đào tạo ở các nhà trường quân đội hiện nay

Trong những năm gần đây, công tác xây dựng nền nếp chính quy trong giáo dục đào tạo tại các học viện, nhà trường quân đội đã có những chuyển biến tích cực, từng bước đi vào chiều sâu và đạt được một số kết quả đáng ghi nhận. Chính quy không chỉ được thể hiện trong tổ chức, quản lý mà còn thấm nhuần vào nội dung chương trình, phương pháp giảng dạy, quản lý học viên và tác phong làm việc của đội ngũ cán bộ, giảng viên, nhân viên, học viên.

Trước hết, nhiều cơ sở đào tạo trong quân đội đã chú trọng tổ chức nền nếp dạy học theo đúng quy định của Điều lệ công tác giáo dục và điều lệnh quản lý bộ đội. Việc xây dựng lớp học mẫu, đội ngũ giảng viên mẫu mực, chương trình huấn luyện bài bản, chặt chẽ đã tạo được hiệu ứng tích cực trong rèn luyện kỷ cương, nâng cao chất lượng đào tạo. Hệ thống giáo trình, tài liệu giảng dạy từng bước được chuẩn hóa và cập nhật, đáp ứng yêu cầu đào tạo trong điều kiện chiến tranh công nghệ cao. Hoạt động kiểm tra, đánh giá việc thực hiện chính quy được tổ chức thường xuyên, thông qua các hình thức như thanh tra giáo dục, kiểm tra đột xuất, hội thi, hội thao chuyên môn và phản biện sư phạm.

Bên cạnh đó, nhận thức của đội ngũ cán bộ, giảng viên về vai trò của chính quy trong giáo dục đào tạo đã được nâng lên rõ rệt. Phần lớn giảng viên đã phát huy được tính chủ động, sáng tạo trong giảng dạy, đồng thời bảo đảm sự nghiêm túc trong thực hiện các quy trình sư phạm. Học viên cơ bản đã hình thành ý thức tự giác chấp hành nội quy, quy chế học tập, giữ gìn tác phong quân nhân và nếp sống tập thể kỷ cương. Nhiều đơn vị đã xây dựng được môi trường học tập chính quy, mẫu mực, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa sư phạm quân sự trong toàn quân.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng cho thấy một số hạn chế nhất định cần được nhìn nhận một cách thẳng thắn và khách quan. Trước hết, việc nhận thức về chính quy ở một bộ phận cán bộ, giảng viên và học viên còn thiếu toàn diện. Không ít nơi vẫn còn nhầm lẫn giữa chính quy với hình thức, hành chính hóa; giữa nền nếp, kỷ luật với sự cứng nhắc trong tổ chức dạy học. Điều này dẫn đến tình trạng thực hiện máy móc, thiếu linh hoạt, chưa khuyến khích đổi mới sáng tạo trong phương pháp giảng dạy.

Mặt khác, việc triển khai chính quy ở các cơ sở đào tạo vẫn chưa đồng đều. Một số đơn vị còn gặp khó khăn về điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật phục vụ giảng dạy và quản lý đào tạo, đặc biệt là trong bối cảnh ứng dụng công nghệ số còn hạn chế. Công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện nền nếp chính quy tuy đã được chú trọng nhưng đôi khi còn mang tính hình thức, thiếu tính phát hiện và chưa kịp thời điều chỉnh các bất cập trong tổ chức đào tạo.

Ngoài ra, cơ chế động viên, khen thưởng đối với những cá nhân và tập thể đi đầu trong xây dựng chính quy vẫn chưa đủ mạnh để tạo động lực bền vững. Việc xây dựng môi trường chính quy vẫn thiên về yếu tố bề nổi, trong khi các yếu tố nền tảng như văn hóa tổ chức, phong cách lãnh đạo, sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ phận chức năng lại chưa thật sự chặt chẽ.

Từ thực trạng trên có thể khẳng định rằng, mặc dù đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, song việc đẩy mạnh nền nếp chính quy trong giáo dục đào tạo quân sự vẫn còn nhiều nội dung cần tiếp tục hoàn thiện và phát triển. Việc khắc phục những tồn tại, hạn chế hiện nay đòi hỏi phải có sự chỉ đạo quyết liệt, nhất quán từ cấp lãnh đạo; sự chủ động, sáng tạo từ các đơn vị đào tạo; cùng với đó là tinh thần trách nhiệm và tính gương mẫu của đội ngũ cán bộ, giảng viên trong quá trình thực hiện nhiệm vụ đào tạo sĩ quan chính quy, toàn diện trong thời kỳ mới.

4. Những yêu cầu đặt ra trong giai đoạn hiện nay

Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực và trong nước tiếp tục có nhiều diễn biến phức tạp, khó lường, sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với Quân đội nhân dân Việt Nam nói chung và công tác giáo dục đào tạo sĩ quan nói riêng. Một trong những đòi hỏi cấp thiết hiện nay là phải tiếp tục đẩy mạnh xây dựng nền nếp chính quy trong các nhà trường quân đội, nhằm góp phần hình thành đội ngũ sĩ quan có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy khoa học, tác phong chính quy và năng lực chỉ huy, tham mưu đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Thứ nhất, yêu cầu của sự nghiệp xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại theo Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng và Nghị quyết số 05-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt ra những chuẩn mực cao hơn đối với công tác đào tạo sĩ quan. Trong đó, chính quy không chỉ là nguyên tắc tổ chức mà còn là thước đo về năng lực quản lý, trình độ tổ chức thực hiện và chất lượng đầu ra của quá trình đào tạo. Chính quy cần được thể hiện đồng bộ ở cả nội dung, phương pháp, tổ chức lớp học, xây dựng môi trường sư phạm và kỷ luật học viên. Đây là cơ sở để từng bước hội nhập với xu thế hiện đại hóa quân đội trong khu vực và trên thế giới.

Thứ hai, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đang tạo ra nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức đối với giáo dục quân sự. Các nhà trường quân đội buộc phải thích ứng nhanh với những thay đổi về phương thức dạy học, mô hình lớp học, công nghệ quản lý đào tạo, từ đó bảo đảm chính quy nhưng vẫn linh hoạt và hiệu quả. Việc tích hợp công nghệ số vào quá trình quản lý lớp học, kiểm tra đánh giá, tổ chức huấn luyện đòi hỏi cán bộ, giảng viên và học viên phải không ngừng nâng cao năng lực số, đồng thời duy trì được nền nếp và kỷ luật vốn là đặc trưng của môi trường quân sự.

Thứ ba, thực tiễn đào tạo sĩ quan cho thấy, bên cạnh tri thức chuyên môn, người sĩ quan hiện đại cần được rèn luyện cả về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và phong cách quân nhân. Chính quy không chỉ biểu hiện ở tác phong, lễ tiết, mà còn ở tinh thần trách nhiệm, tính tổ chức và ý thức chấp hành mệnh lệnh. Do đó, quá trình giáo dục đào tạo cần phải kết hợp chặt chẽ giữa truyền thụ kiến thức chuyên môn với rèn luyện tác phong, ý thức kỷ luật và trách nhiệm quân sự.

Thứ tư, yêu cầu đặt ra hiện nay là phải xây dựng đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý giáo dục có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao, phong cách mẫu mực và kỹ năng sư phạm tốt. Đây là lực lượng trực tiếp duy trì, lan tỏa và phát huy nền nếp chính quy trong toàn trường. Trong điều kiện khối lượng công việc lớn, nội dung đào tạo ngày càng phức tạp, nếu thiếu đội ngũ giảng viên chất lượng, việc xây dựng chính quy khó có thể bền vững và hiệu quả.

Thứ năm, yêu cầu về đổi mới phương pháp, nâng cao chất lượng đào tạo gắn với thực tiễn chiến đấu hiện đại cũng đặt ra thách thức trong việc bảo đảm tính chính quy. Mỗi môn học, mỗi tiết học không chỉ phải đúng quy trình mà còn phải phát huy được tính tích cực, chủ động của học viên. Điều này đòi hỏi sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa yếu tố chính quy với yếu tố sáng tạo trong dạy học, tránh tình trạng áp đặt, hình thức, gây tâm lý thụ động cho người học.

Như vậy, trong giai đoạn hiện nay, việc đẩy mạnh chính quy trong giáo dục đào tạo quân sự cần được đặt trong tổng thể yêu cầu đổi mới tư duy, phương pháp quản lý và năng lực tổ chức đào tạo hiện đại. Đây là yêu cầu mang tính toàn diện, lâu dài và phải được thực hiện bằng các giải pháp đồng bộ, phù hợp với đặc điểm của từng nhà trường, từng cấp học, nhằm bảo đảm sự chuyển biến thực chất và bền vững trong xây dựng môi trường giáo dục quân sự chính quy, kỷ cương, hiện đại và hiệu quả.

5. Một số giải pháp đẩy mạnh chính quy trong giáo dục đào tạo

Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, giảng viên, học viên về xây dựng chính quy trong đào tạo.

Nâng cao nhận thức là giải pháp có ý nghĩa nền tảng, quyết định trực tiếp đến hiệu quả triển khai chính quy trong các nhà trường quân đội. Trong môi trường giáo dục quân sự, mọi hành vi, tác phong và thái độ của cán bộ, giảng viên và học viên đều phải được định hướng theo tinh thần kỷ cương, nền nếp, chính quy. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy vẫn còn những biểu hiện chưa đúng mực trong chấp hành quy chế, thiếu chủ động trong duy trì nền nếp lớp học, cũng như sự chưa gương mẫu của một số cán bộ giảng dạy.

Việc nâng cao nhận thức trước hết cần được thực hiện thông qua công tác giáo dục chính trị tư tưởng, bồi dưỡng phẩm chất nghề nghiệp và ý thức trách nhiệm đối với từng đối tượng. Nhà trường cần tổ chức các lớp học tập chuyên đề, hội thảo chuyên môn và sinh hoạt chính trị định kỳ để quán triệt sâu sắc vai trò của chính quy trong giáo dục quân sự. Cùng với đó, cần tăng cường tuyên truyền, cổ vũ các gương điển hình tiên tiến trong thực hiện chính quy để lan tỏa nhận thức tích cực trong toàn trường.

Cán bộ lãnh đạo, quản lý cần nêu gương về tác phong công tác, thái độ sư phạm và phương pháp điều hành lớp học. Giảng viên phải là người trực tiếp giáo dục ý thức chính quy cho học viên thông qua từng bài giảng, từng hành vi giao tiếp và cách thức tổ chức lớp học. Bên cạnh đó, đội ngũ giảng viên cần tích cực nghiên cứu, cập nhật lý luận và thực tiễn về xây dựng nền nếp chính quy trong điều kiện mới, chủ động tham mưu, đề xuất các nội dung giáo dục phù hợp với đặc điểm từng đối tượng học viên.

Về phía học viên, cần phát huy vai trò tự quản, tự rèn luyện, đồng thời khuyến khích việc tham gia xây dựng lớp học chính quy, gắn nội dung xây dựng chính quy với tiêu chí đánh giá rèn luyện toàn diện. Ngoài ra, nhà trường cần lồng ghép các tiêu chí về nhận thức và hành vi chính quy vào đánh giá xếp loại học viên, góp phần hình thành động lực nội sinh trong quá trình học tập và rèn luyện. Việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm về xây dựng chính quy không chỉ là một nội dung của giáo dục, mà còn là một phương pháp quản lý hiệu quả, bảo đảm cho quá trình đào tạo được triển khai trong khuôn khổ chuẩn mực, thống nhất và khoa học.

Hai là, chuẩn hóa nội dung, chương trình, giáo trình và phương pháp giảng dạy theo hướng chính quy, hiện đại.

Nội dung và chương trình đào tạo là yếu tố cốt lõi để triển khai chính quy trong giáo dục quân sự. Sự chuẩn hóa ở đây không chỉ nhằm bảo đảm tính thống nhất mà còn bảo đảm tính khoa học, thực tiễn và khả năng ứng dụng cao trong điều kiện chiến đấu hiện đại. Hiện nay, một số chương trình giảng dạy vẫn còn tình trạng chồng chéo, chưa đồng bộ giữa lý thuyết và thực hành, chưa phù hợp với mô hình tác chiến trong chiến tranh công nghệ cao.

Để khắc phục tình trạng trên, cần tiến hành rà soát, điều chỉnh lại toàn bộ hệ thống chương trình, giáo trình và tài liệu giảng dạy theo hướng cập nhật, chuẩn hóa và gắn với yêu cầu thực tiễn. Bộ môn chuyên môn cần phối hợp với các đơn vị huấn luyện, chiến đấu để thu thập kinh nghiệm thực tiễn, từ đó đưa vào chương trình giảng dạy các tình huống huấn luyện mô phỏng sát thực tế. Mỗi chương trình cần có nội dung tích hợp về kỹ năng chính quy, kỹ năng lãnh đạo, kỹ năng xử lý tình huống trong điều kiện thực chiến.

Phương pháp giảng dạy cũng cần được đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học viên, nhưng vẫn phải bảo đảm tính kỷ luật, nền nếp trong tổ chức lớp học. Các hình thức như học theo tình huống, huấn luyện thực địa, mô phỏng chiến thuật cần được triển khai đồng bộ, đi liền với các quy trình kiểm tra đánh giá khách quan, minh bạch. Đồng thời, phải thống nhất quy trình tổ chức một tiết học, từ bước chuẩn bị, giới thiệu bài, triển khai nội dung đến tổng kết, rút kinh nghiệm; bảo đảm mọi tiết học đều diễn ra trong không khí chính quy, trang nghiêm, khoa học.

Bên cạnh đó, cần xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa cho từng môn học, từng chuyên đề, gắn kết chặt chẽ giữa lý thuyết và thực hành, bảo đảm tính toàn diện và thống nhất trong đánh giá kết quả học tập. Việc chuẩn hóa còn bao gồm cả tác phong giảng dạy của giảng viên, ngôn ngữ sư phạm, cách thức điều hành lớp học, thái độ ứng xử và việc sử dụng các thiết bị giảng dạy hiện đại. Tất cả cần được xây dựng theo tiêu chí chính quy, hiện đại, linh hoạt và hiệu quả, từ đó tạo nền tảng vững chắc cho việc nâng cao chất lượng đào tạo sĩ quan trong điều kiện mới.

Ba là, tăng cường kiểm tra, đánh giá và giám sát việc thực hiện nền nếp chính quy trong toàn bộ quá trình đào tạo.

Công tác kiểm tra, giám sát có vai trò quan trọng trong bảo đảm thực hiện chính quy một cách đồng bộ và bền vững. Tuy nhiên, trong thực tế, ở một số đơn vị, công tác kiểm tra chưa được tổ chức thường xuyên, còn mang tính hình thức và thiếu chiều sâu. Việc đánh giá chủ yếu dựa trên biểu hiện bề ngoài mà chưa phản ánh đầy đủ nội dung và chất lượng thực hiện chính quy.

Để nâng cao hiệu quả, cần thiết lập hệ thống kiểm tra nội bộ theo định kỳ và đột xuất, gắn kết chặt chẽ giữa các cấp quản lý từ phòng đào tạo, phòng chính trị đến các đơn vị khoa, bộ môn và tiểu đoàn quản lý học viên. Nội dung kiểm tra không chỉ giới hạn ở việc chấp hành điều lệnh, điều lệ mà phải bao gồm cả đánh giá phương pháp giảng dạy, kết quả rèn luyện tác phong chính quy của học viên. Việc kiểm tra cần có các tiêu chí rõ ràng, thước đo cụ thể và quy trình chặt chẽ để bảo đảm tính khách quan, công bằng và minh bạch.

Kết quả kiểm tra cần được phản hồi minh bạch, làm cơ sở để khen thưởng, phê bình và điều chỉnh kế hoạch đào tạo. Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò tự quản, tự đánh giá của từng khoa, bộ môn và đơn vị học viên để tạo động lực phấn đấu, thi đua thực hiện chính quy một cách tự giác và hiệu quả. Đồng thời, công tác đánh giá nên được số hóa, ứng dụng công nghệ thông tin trong lưu trữ hồ sơ, xử lý kết quả và phản hồi dữ liệu kịp thời đến các bên liên quan, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý đào tạo.

Cùng với kiểm tra nội bộ, cần duy trì cơ chế kiểm tra chéo giữa các nhà trường, các đơn vị đào tạo nhằm trao đổi kinh nghiệm, phát hiện mô hình hiệu quả và nhân rộng điển hình. Mỗi đợt kiểm tra, đánh giá không chỉ là dịp để nhìn nhận kết quả mà còn là cơ hội để điều chỉnh phương pháp tổ chức giảng dạy, khắc phục hạn chế, củng cố nền nếp chính quy, từ đó bảo đảm cho công tác giáo dục đào tạo diễn ra theo đúng định hướng, chất lượng và bền vững.

Bốn là, xây dựng môi trường văn hóa sư phạm quân sự chính quy, mẫu mực và lành mạnh trong các nhà trường.

Xây dựng môi trường văn hóa chính quy là nhiệm vụ vừa mang tính chất nền tảng, vừa là biểu hiện sinh động của chất lượng giáo dục đào tạo trong các nhà trường quân đội. Môi trường văn hóa chính quy không chỉ giới hạn ở không gian vật chất, mà còn là tổng hòa các yếu tố tinh thần, kỷ luật, thái độ ứng xử và nếp sống của toàn thể cán bộ, giảng viên, học viên. Đây là nơi thể hiện tập trung các chuẩn mực quân sự, phản ánh bản sắc và uy tín của từng đơn vị đào tạo trong toàn quân.

Một môi trường giáo dục chính quy cần được xây dựng toàn diện trên các phương diện: cảnh quan học đường, tổ chức sinh hoạt, nếp sống quân sự và mối quan hệ giữa các chủ thể trong nhà trường. Cảnh quan cần được bố trí khoa học, thống nhất, tạo nên sự ngăn nắp, trật tự và thể hiện tác phong chính quy. Từng phòng học, phòng làm việc, khu nhà ở, khu thể thao, sinh hoạt chung đều phải gắn với tiêu chí xanh, sạch, đẹp và kỷ luật. Điều này giúp học viên hình thành thói quen sống có tổ chức, gọn gàng và có trách nhiệm.

Đặc biệt, cần chú trọng phát triển văn hóa giao tiếp quân sự. Đó là sự chuẩn mực trong lời nói, hành vi, thái độ giữa giảng viên với học viên, giữa học viên với nhau và với cán bộ quản lý. Mỗi giảng viên không chỉ là người truyền đạt tri thức mà còn là tấm gương về tác phong, đạo đức, lễ tiết, góp phần giáo dục nhân cách quân nhân cho học viên. Mỗi học viên cần được rèn luyện để hình thành thái độ ứng xử đúng mực, tôn trọng kỷ cương, giữ gìn sự đoàn kết, hòa đồng và gắn bó trong tập thể.

Bên cạnh đó, cần tăng cường tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao, ngoại khóa, hội thi, hội thao nhằm làm phong phú đời sống tinh thần, tạo động lực học tập và rèn luyện. Các hoạt động này phải được tổ chức có kế hoạch, nội dung rõ ràng, mang tính giáo dục cao và góp phần củng cố nền nếp chính quy. Đồng thời, nhà trường cần phát huy vai trò của các tổ chức quần chúng như đoàn thanh niên, hội phụ nữ, công đoàn trong việc xây dựng môi trường văn hóa quân sự tích cực.

Môi trường chính quy không thể được xây dựng trong ngày một ngày hai, mà đòi hỏi sự kiên trì, thống nhất từ nhận thức đến hành động của toàn thể đơn vị. Cần có sự vào cuộc đồng bộ của cấp ủy, ban giám hiệu, các phòng ban chức năng và từng cá nhân trong nhà trường. Việc phát triển văn hóa sư phạm quân sự mẫu mực không chỉ là yêu cầu nội tại, mà còn là biểu hiện trực tiếp của sức mạnh giáo dục, sự chính quy và hiện đại của quân đội trong thời kỳ mới.

Năm là, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số để hỗ trợ quản lý đào tạo và kiểm tra việc thực hiện chính quy.

Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang tác động mạnh mẽ đến mọi lĩnh vực đời sống xã hội, giáo dục đào tạo quân sự không thể đứng ngoài tiến trình chuyển đổi số. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa quy trình đào tạo và quản lý lớp học chính là yêu cầu khách quan nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, tổ chức giảng dạy và giám sát thực hiện nền nếp chính quy trong các nhà trường quân đội hiện nay.

Ứng dụng công nghệ cần được triển khai trên nhiều phương diện. Trước hết là việc xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu đào tạo, bao gồm hồ sơ học viên, kết quả học tập, điểm rèn luyện, kế hoạch giảng dạy, ngân hàng câu hỏi và học liệu số. Việc số hóa tài liệu giúp giảng viên và học viên dễ dàng tiếp cận tri thức, đồng thời nâng cao tính linh hoạt, chủ động và tiết kiệm thời gian trong quá trình giảng dạy và học tập.

Thứ hai, cần phát triển các phần mềm quản lý lớp học, kiểm tra nền nếp và giám sát hoạt động học tập của học viên. Các hệ thống như quản lý thời khóa biểu, điểm danh điện tử, đánh giá chất lượng giảng dạy và rèn luyện thông qua phần mềm chuyên biệt không chỉ giảm thiểu thủ tục hành chính, mà còn tăng tính chính xác, khách quan trong theo dõi quá trình học tập và chấp hành kỷ luật của học viên.

Ngoài ra, công nghệ còn có thể được tích hợp trong kiểm tra đánh giá và phản hồi kết quả học tập một cách minh bạch. Các hình thức thi trắc nghiệm trực tuyến, hệ thống câu hỏi ngẫu nhiên, chấm điểm tự động, lưu trữ kết quả học tập theo thời gian thực đều giúp nâng cao tính công bằng, minh bạch và chính xác. Điều này tạo động lực tích cực cho người học và tăng cường hiệu quả kiểm soát việc thực hiện chính quy từ xa.

Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ phải đi đôi với xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên có năng lực số, tư duy đổi mới và khả năng làm chủ thiết bị công nghệ. Nhà trường cần tổ chức các lớp bồi dưỡng kỹ năng công nghệ thông tin cho cán bộ, giảng viên, học viên; đồng thời đầu tư hệ thống hạ tầng công nghệ đồng bộ, hiện đại, phù hợp với yêu cầu giảng dạy và quản lý quân sự.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin không làm giảm đi tính chính quy của môi trường giáo dục quân sự, mà ngược lại, nếu được triển khai đúng hướng, sẽ trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực để duy trì kỷ cương, nâng cao chất lượng đào tạo và hiện đại hóa toàn diện hoạt động giáo dục đào tạo trong các nhà trường quân đội hiện nay.

6. Kết luận

Đẩy mạnh chính quy trong giáo dục đào tạo tại các nhà trường quân đội không chỉ là yêu cầu khách quan, xuất phát từ đặc thù môi trường quân sự, mà còn là điều kiện tất yếu để nâng cao chất lượng đào tạo sĩ quan đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Thực tiễn cho thấy, chính quy không thể được xây dựng chỉ bằng những quy định hành chính, mà cần được thấm nhuần trong tư duy, hành động và phong cách của từng cán bộ, giảng viên, học viên. Chính vì vậy, việc triển khai đồng bộ các giải pháp như nâng cao nhận thức, chuẩn hóa nội dung và phương pháp đào tạo, tăng cường kiểm tra giám sát, xây dựng môi trường văn hóa sư phạm chuẩn mực và ứng dụng công nghệ thông tin là rất cần thiết. Mỗi giải pháp cần được thực hiện kiên trì, linh hoạt, phù hợp với điều kiện cụ thể của từng đơn vị, từ đó hình thành nên một hệ thống đào tạo khoa học, kỷ cương, hiện đại và hiệu quả, góp phần quan trọng vào sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn cách mạng mới./.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1]. Đảng Cộng sản Việt Nam. (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật.

[2]. Bộ Chính trị. (2022). Nghị quyết số 05-NQ/TW ngày 17 tháng 01 năm 2022 về tổ chức Quân đội nhân dân Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

[3]. Ban Chấp hành Trung ương Đảng. (2013). Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.

[4]. Bộ Quốc phòng. (2017). Điều lệ công tác giáo dục trong Quân đội nhân dân Việt Nam.

[5]. Học viện Chính trị, Viện Khoa học xã hội nhân văn quân sự (2020). Giáo trình công tác giáo dục chính trị tư tưởng trong Quân đội nhân dân Việt Nam. Nxb. Quân đội nhân dân.

[6]. Bộ Chính trị (2025), Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Hà Nội.

STRENGTHENING REGULAR EDUCATION AND TRAINING IN MILITARY SCHOOLS TODAY

Phan Duy Duan -  Nguyen Manh Tuyen

Artillery Officer College

Abstract: In the process of building a revolutionary, regular, elite, and modern Vietnam People's Army, education and training play a central role in forming a team of officers with strong will, competence, and comprehensive qualities. This article approaches the issue from the practical and theoretical requirements of regularity in military education, clarifying the challenges posed in the current phase. Based on this, the author proposes a system of feasible and comprehensive solutions to establish a regular and effective military education system that aligns with the characteristics and missions of the military schools.

Keywords: Military education; regular; military school.