Đẩy lùi bạo lực học đường cần sự đồng hành của gia đình, nhà trường và xã hội

TCGCVN - Bạo lực học đường đang trở thành một trong những vấn đề đáng lo ngại của xã hội hiện đại, không chỉ bởi mức độ gia tăng mà còn bởi những hệ lụy nặng nề để lại đối với tâm lý, nhân cách và tương lai của học sinh. Từ những vụ xô xát trong trường học đến hành vi xúc phạm danh dự, cô lập bạn bè, bắt nạt qua mạng xã hội hay quay clip phát tán trên internet để câu lượt xem, có phải chăng đang làm tổn thương nghiêm trọng môi trường giáo dục vốn phải là nơi an toàn và nhân văn nhất đối với trẻ em.

Điều đáng suy ngẫm là phía sau mỗi vụ việc không chỉ có nỗi đau của nạn nhân mà còn là sự lệch lạc trong nhận thức, kỹ năng ứng xử và trách nhiệm giáo dục của nhiều phía. Không ít học sinh sau khi bị bạo lực đã rơi vào trạng thái hoảng loạn tâm lý, mất niềm tin, thu mình, thậm chí ảnh hưởng lâu dài đến quá trình phát triển nhân cách. Ngược lại, những học sinh thực hiện hành vi bạo lực nếu không được giáo dục, uốn nắn kịp thời cũng dễ hình thành lối sống lệch chuẩn, coi thường pháp luật và chuẩn mực đạo đức xã hội.

Hình ảnh mang tính chất minh họa.

Thực tế cho thấy, bạo lực học đường không còn là câu chuyện riêng của nhà trường mà là vấn đề cần sự vào cuộc đồng bộ của gia đình, nhà trường, xã hội và các cơ quan chức năng. Việc xử lý chỉ dừng lại ở các hình thức kỷ luật sau khi sự việc xảy ra sẽ khó giải quyết tận gốc. Điều quan trọng hơn là phải xây dựng được môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, nơi học sinh được lắng nghe, được chia sẻ và được định hướng đúng đắn ngay từ sớm.

Nhiều vụ việc xảy ra thời gian qua cho thấy tính chất đáng báo động của bạo lực học đường. Điển hình, vụ nữ sinh bị hành hung tại Trường Cao đẳng nghề Việt - Xô số 1, phường Xuân Hòa, tỉnh Phú Thọ đã khiến dư luận bức xúc. Ngày 22/5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ đã ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can đối với hai trường hợp liên quan về tội “Gây rối trật tự công cộng” theo khoản 1, Điều 318 Bộ luật Hình sự. Việc xử lý nghiêm minh của cơ quan chức năng cho thấy mọi hành vi xâm phạm an toàn, trật tự xã hội đều phải chịu trách nhiệm trước pháp luật, kể cả khi người thực hiện còn ở độ tuổi học sinh.

Phóng viên Tạp chí Giáo chức Việt Nam làm việc với Ban Lãnh đạo Trường Cao đẳng nghề Việt - Xô số 1, phường Xuân Hòa, tỉnh Phú Thọ nhằm trao đổi, tìm hiểu về công tác phòng, chống bạo lực học đường và xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh trong nhà trường.

Hay như vụ việc xảy ra sau Lễ bế giảng năm học 2025–2026 tại Trường THCS Linh Sơn, phường Linh Sơn, tỉnh Thái Nguyên, khi một học sinh lớp 6 bị nhóm bạn hẹn gặp để giải quyết mâu thuẫn cá nhân. Dù vụ việc đang được cơ quan chức năng xác minh, làm rõ, song đây tiếp tục là hồi chuông cảnh báo về nguy cơ bạo lực xuất phát từ những mâu thuẫn nhỏ nhưng không được phát hiện, can thiệp và định hướng kịp thời.

Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, môi trường giáo dục phải bảo đảm an toàn, lành mạnh, thân thiện và phòng, chống bạo lực học đường. Đồng thời, Quốc hội Việt Nam đã ban hành Luật Trẻ em 2016, trong đó khẳng định trẻ em có quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm, được sống trong môi trường an toàn, không bị bạo lực dưới mọi hình thức. Điều đó cho thấy phòng, chống bạo lực học đường không chỉ là trách nhiệm đạo đức mà còn là yêu cầu pháp lý và trách nhiệm xã hội của mỗi cá nhân, tổ chức.

Để ngăn chặn tình trạng này, trước hết gia đình phải thực sự trở thành điểm tựa yêu thương của con trẻ. Cha mẹ không chỉ chăm lo điều kiện vật chất mà cần dành thời gian quan tâm, lắng nghe và đồng hành cùng con trong từng giai đoạn trưởng thành. Nhiều học sinh có hành vi bạo lực xuất phát từ sự thiếu quan tâm của gia đình, áp lực tâm lý kéo dài hoặc bị tác động tiêu cực từ môi trường mạng. Vì vậy, giáo dục lòng nhân ái, kỹ năng kiểm soát cảm xúc, tinh thần tôn trọng người khác cần được bắt đầu từ chính mái ấm gia đình.

Về phía nhà trường, bên cạnh việc truyền đạt kiến thức, cần đặc biệt coi trọng giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, văn hóa ứng xử và ý thức thượng tôn pháp luật cho học sinh. Giáo viên chủ nhiệm cần gần gũi, nắm bắt diễn biến tâm lý của học sinh để kịp thời phát hiện những biểu hiện bất thường, hạn chế các mâu thuẫn âm ỉ dẫn đến xung đột. Đồng thời, hoạt động tư vấn tâm lý học đường cần được quan tâm đúng mức để học sinh có nơi chia sẻ áp lực, tháo gỡ khó khăn thay vì lựa chọn hành vi tiêu cực.

Cùng với đó, các tổ chức đoàn thể, chính quyền địa phương và lực lượng chức năng cần phối hợp chặt chẽ trong công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho thanh thiếu niên. Không gian mạng cũng cần được định hướng trở thành môi trường lan tỏa điều tích cực, nhân văn thay vì cổ súy cho bạo lực, xúc phạm hay những hành vi lệch chuẩn.

Hình ảnh mang tính chất minh họa.

Một xã hội văn minh không thể thờ ơ trước những tổn thương của trẻ em. Bạo lực học đường sẽ không thể bị đẩy lùi nếu thiếu đi sự đồng hành trách nhiệm giữa gia đình, nhà trường và xã hội. Chỉ khi mỗi người lớn biết lắng nghe trẻ em nhiều hơn, mỗi thầy cô biết thấu hiểu học trò nhiều hơn và mỗi học sinh biết yêu thương, tôn trọng nhau hơn, môi trường giáo dục mới thực sự trở thành nơi nuôi dưỡng tri thức, nhân cách và lòng nhân ái.

Một ngôi trường hạnh phúc không chỉ là nơi dạy chữ mà còn là nơi gieo mầm yêu thương, sự bao dung và tinh thần sẻ chia. Đó cũng chính là nền tảng bền vững nhất để phòng ngừa và đẩy lùi bạo lực học đường từ gốc rễ.

Đồng Mão, Phụ Trách Ban Thời sự - Khoa học TCGCVN.